Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn thói quen đạo đức và hành vi văn minh cho trẻ Mẫu giáo Lớn

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn thói quen đạo đức và hành vi văn minh cho trẻ Mẫu giáo Lớn

1. I. §Æt vÊn ®Ò : 1. Lý do chän ®Ò tµi: Gi¸o dôc mÇm non lµ gi¸o dôc n»m trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. NhÊt lµ trong giai ®o¹n lÞch sö hiÖn nay ®Êt n­íc ta ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn ®Ó hßa nhËp víi khu vùc vµ thÕ giíi buéc chóng ta ph¶i x¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu gi¸o dôc nãi chung vµ môc tiªu gi¸o dôc mÇm non nãi riªng ph¶i phï hîp, nh»m ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn cña x· héi. Gi¸o dôc mÇm non ph¸t triÓn nh»m b¶o ®¶m cho trÎ ph¸t triÓn toµn diÖn, gãp phÇn h×nh thµnh ë trÎ nh÷ng c¬ së ®Çu tiªn cña nh©n c¸ch con ng­êi ViÖt Nam trong giai ®o¹n lÞch sö. §Ó thùc hiÖn tèt môc tiªu cña ngµnh, chóng ta ph¶i tiÕn hµnh 5 nhiÖm vô gi¸o dôc: Gi¸o dôc thÓ chÊt, gi¸o dôc trÝ tuÖ, gi¸o dôc ®¹o ®øc, gi¸o dôc lao ®éng vµ gi¸o dôc thÈm mü. Mặt khác, tục ngữ có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn”, là giáo viên mầm non, tôi cũng hiểu hơn về ý nghĩa sâu sắc của câu tục ngữ đó. XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm t©m lý trÎ mÇm non lµ cßn non nít, rÊt hay b¾t ch­íc hµnh vi cña ng­êi kh¸c, b¾t ch­íc c¶ c¸i tèt lÉn c¸i xÊu trong khi vèn kinh nghiÖm cña trÎ cßn Ýt. ViÖc rÌn luyÖn tõng hµnh vi kü n¨ng ®ßi hái ph¶i kiªn tr× vµ cã thêi gian. §èi víi trÎ mÇm non ®uîc sù h­íng dÉn cña ng­êi lín, råi b»ng nh÷ng kinh nghiÖm trùc tiÕp, trÎ ®· cã thÓ n¾m ®­îc nh÷ng kh¸i niÖm biÓu t­îng ®Æc ®iÓm s¬ ®¼ng nh­ thÕ nµo lµ tèt, nh­ thÕ nµo lµ xÊu, ngoan, h­. Trªn c¬ së ®ã dÇn dÇn trÎ biÕt ®¸nh gi¸ vÒ nh÷ng ®iÒu Êy. Trong thời buổi kinh tế phát triển, đời sống ngày càng được nâng cao, các bậc phô huynh th­êng nu«ng chiÒu trÎ kh«ng ®Ó ý ®Õn viÖc söa sai, viÖc d¹y trÎ cã ®­îc nh÷ng thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc c¬ b¶n nhÊt mµ h»ng ngµy lu«n diÔn ra. Hä coi ®ã lµ nh÷ng c¸i nhá nhÆt kh«ng cÇn quan t©m. Trong khi ë líp c¸c c« rÊt chó träng ®Õn vÊn ®Ò gi¸o dôc nµy. Thªm vµo ®ã trªn thùc tÕ hiÖn nay vÉn cßn nhiÒu tr­êng nÆng nÒ viÖc gi¸o dôc trÝ tuÖ cho trÎ. Ch­a dµnh thêi gian hîp lÝ ®Ó gióp trÎ h×nh thµnh nh÷ng kü n¨ng, thãi quen hµnh vi v¨n minh, c¸c c« gi¸o ch­a kiªn tr× h­íng dÉn trÎ mét c¸ch tØ mØ. Tõ nh÷ng thùc tÕ trªn, t«i lµ mét gi¸o viªn mÇm non ®­îc Ban gi¸m hiÖu giao phã tr¸ch nhiÖm trùc tiÕp gi¸o dôc trÎ nªn t«i ®· m¹nh d¹n lùa chän ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm: “Mét sè biÖn ph¸p rÌn thãi quen ®¹o ®øc và hành vi văn minh cho trẻ mẫu giáo lớn ” nh»m x©y dùng mét sè biÖn ph¸p gi¸o dôc c¸c hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc cho trÎ mÉu gi¸o vµ ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ ®Ó biÖn ph¸p cã ý nghÜa, n©ng cao chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc hµnh vi v¨n minh cho trÎ.
2. II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. C¬ së lý luËn: “Trẻ em như búp trên cành Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan” Đó là hai câu thơ đầy ý nghĩa nói về trẻ em mẫu giáo. Lứa tuổi mẫu giáo là lứa tuổi có ảnh hưởng quyết định đến hình thành tiềm năng nhận thức trí tuệ và hình thành nhân cách của trẻ ( 90% năng lực nhận thức và sự hình thành não bộ của trẻ diễn ra và hình thành ở giai đoạn này). ở lứa tuổi mẫu giáo trẻ phát triển về nhận thức, ngày càng muốn tự lập và bắt đầu có sự lựa chọn bắt trước người lớn , sự vật và môi trường xung quanh. Theo chØ thÞ 153/CP cña Héi ®ång ChÝnh phñ ra ngµy 12/08/1966 vÒ c«ng t¸c Giáo dục mầm non ®· kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ vµ tÇm quan träng cña bËc häc mÇm non. Giáo dục mầm non ph¸t triÓn nh»m b¶o ®¶m cho trÎ tõ 3-6 tuæi ph¸t triÓn một cách toµn diÖn, đáp ứng nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội. Một trong những nhiệm vụ quan trọng đó là việc giáo dục đạo đức hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ mầm non. Gi¸o dôc ®¹o ®øc ®­îc tiÕn hµnh ngay tõ løa tuæi mÇm non. Mµ nhiÖm vô c¬ b¶n cña gi¸o dôc ®¹o ®øc cho trÎ mÇm non lµ h×nh thµnh ë trÎ t­ chÊt ®¹o ®øc, kü n¨ng, thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc trong sù thèng nhÊt víi nh÷ng biÓu t­îng ®¹o ®øc vµ ®éng c¬ hµnh vi. Th«ng qua c¸c nhiÖm vô nµy gi¸o viªn cã thÓ h×nh thµnh cho trÎ cã ®­îc t×nh yªu th­¬ng con ng­êi, yªu quª h­¬ng ®Êt n­íc cña m×nh, yªu lao ®éng ghÐt l­êi biÕng, ghÐt c¸i ¸c. Kh«ng nh÷ng thÕ cßn x©y dùng cho trÎ t­ c¸ch øng xö ®óng ®¾n, bÒn v÷ng trong ho¹t ®éng c¸ nh©n, ho¹t ®«ng tËp thÓ, trong quan hÖ giao tiÕp víi mäi ng­êi xung quanh. §Æc biÖt h¬n, trong qu¸ tr×nh tæ chøc cho trÎ tham gia c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ®¹o ®øc, gi¸o viªn cã ®iÒu kiÖn h×nh thµnh ë trÎ mét sè phÈm chÊt nh­: TÝnh ®éc lËp, tÝnh ng¨n n¾p, tÝnh kØ luËt, tÝnh m¹nh d¹n, tù tin. HiÓu ®­îc vai trß giáo d￿c đ￿o đ￿c lµ mét thµnh phÇn kh«ng thÓ thiÓu trong gi¸o dôc nh©n c¸ch con ng­êi. Vì vậy, gi¸o dôc mÇm non cã môc tiªu x©y dùng nÒn t¶ng nh©n c¸ch cña con ng­êi lao ®éng t­¬ng lai vµ tÊt yÕu ph¶i coi träng gi¸o dôc ®¹o ®øc lµ bé phËn quan träng trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn t¶ng, nh©n c¸ch ph¸t triÓn toµn diÖn ®ã. Kh«ng nh÷ng thÕ gi¸o dôc ®¹o ®øc cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi gi¸o dôc trÝ tuÖ. §©y chÝnh lµ tiÒn ®Ò më réng vèn hiÓu biÕt vÒ c¸c quan hÖ ®Æc ®iÓm vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn ®Æc biÖt cßn cã ¶nh h­ëng m¹nh mÏ ®Õn gi¸o dôc thÈm mü, ®ã lµ nh÷ng xóc c¶m, t×nh c¶m ®¹o ®øc tÝch cùc, nh÷ng hµnh vi v¨n minh. Gi¸o dôc ®¹o ®øc kh«ng nh÷ng gãp phÇn båi d­ìng cho c¸c em nh÷ng tiªu chuÈn, nh÷ng quy t¾c, hµnh vi, quy ®Þnh th¸i ®é cña chóng víi nhau, víi gia ®×nh, nhµ n­íc, tæ quèc mµ cßn cã ý nghÜa quan träng ®èi víi viÖc h×nh thµnh
3. ph¸t triÓn nhiÒu mÆt nh©n c¸ch. V× vËy mµ gi¸o dôc ®¹o ®øc cho trÎ ngay tõ nhá lµ rÊt cÇn thiÕt vµ quan träng. NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc ®èi víi trÎ mÇm non. Mét trong c¸c nhiÖm vô ®­îc c¸c tr­êng mÇm non lu«n quan t©m nhÊt ®ã chÝnh lµ viÖc gi¸o dôc hµnh vi ®¹o ®øc v¨n minh cho trÎ mÉu gi¸o vµ thãi quen vÖ sinh trong sinh ho¹t c¸ nh©n nh­: vÖ sinh th©n thÓ, vÖ sinh ¨n uèng, thãi quen biÕt b¶o vÖ, sö dông, gi÷ g×n ®å dïng. Thãi quen hµnh vi v¨n minh trong quan hÖ giao tiÕp víi mäi ng­êi vµ thãi quen hµnh vi n¬i c«ng céng. §èi víi trÎ nhá ®Ó cã ®­îc nh÷ng thãi quen, kü n¨ng hµnh vi ®¹o ®øc nµy lµ rÊt khã. Xong viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc nµy cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng ®èi víi sù h×nh thµnh bé mÆt nh©n c¸ch sau nµy cho trÎ. Trªn thùc tÕ chóng ta ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh. ë ®¹i ®a sè c¸c trÎ khi ®Õn tr­êng ®Òu cã ®­îc nh÷ng kü n¨ng, thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc trong giao tiÕp. TrÎ tá ra ®éc lËp h¬n trong viÖc vÖ sinh c¸ nh©n. Trẻ mầm non với đôi mắt trong trẻo, tâm hồn trẻ thơ như tờ giấy trắng, nếu khéo vẽ thì tròn, không khéo thì méo mó. Suy nghĩ nhiều về vấn đề đó, tôi nghĩ mình cần phải đầu tư nhiều vào việc hình thành các thói quen đạo đức, hành vi văn minh cho trẻ, tô điểm vào tâm hồn trẻ những cái hay, cái đẹp để trẻ trở thành những bông hoa thơm ngát, để trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện. Tõ nh÷ng thùc tÕ trªn, t«i lµ mét gi¸o viªn mÇm non ®­îc Ban gi¸m hiÖu giao phã tr¸ch nhiÖm trùc tiÕp gi¸o dôc trÎ nªn t«i ®· m¹nh d¹n lùa chän ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm: “Mét sè biÖn ph¸p rÌn thãi quen ®¹o ®øc, hành vi văn minh cho trẻ mẫu giáo lín” nh»m x©y dùng mét sè biÖn ph¸p gi¸o dôc c¸c hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc cho trÎ mẫu giáo. 2. C¬ së thùc tiÔn: a. ThuËn lîi: - Phòng giáo dục quan tâm mở các lớp tập huấn ngay từ đầu năm học. - Trường mầm non nơi tôi công tác là trường có nhiều thành tích trong giảng dạy, trường luôn tham gia đầy đủ các các phong trào hoạt động do ngành giáo dục và địa phương phát động. - Trường có đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt tình nên nhanh chóng nắm bắt được các kiến thức cũng như biện pháp phục vụ cho công tác chuyên môn. - BGH nhà trường đều là những người có nhiều kinh nghiệm trong lãnh đạo quản lý cũng như trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ. - Ngôi trường có diện tích rộng, thoáng mát, sạch đẹp, đủ ánh sáng. Trong líp ®­îc trang trÝ sinh ®éng, s¸ng t¹o, phï hîp víi ®Æc ®iÓm tõng løa tuæi trÎ, lu«n thay ®æi phï hîp víi tõng chñ ®Ò sự kiện.
4. - Bản thân tôi và c¸c cô giáo đồng nghiệp dạy lớp đều yêu trẻ, luôn cố gắng học hỏi không ngừng, tích cực trang trí lớp, t¹o m«i tr­êng líp gÇn gòi, th©n th­¬ng phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo. - Trình độ nhận thức của trẻ tương đối nhanh. - Một số phụ huynh luôn quan tâm đến con em của mình. b. Khã kh¨n: - Số lượng trẻ trên lớp đông: 57 trẻ, đa số trÎ chưa thể tự phục vụ cũng như chưa tự vệ sinh cá nhân. Nhận thức của trẻ ở trong lớp không đồng đều, một số trẻ có nhận thức chậm hơn so với lứa tuổi. - Phô huynh ®a phÇn lµm n«ng nghiÖp nªn nhËn thøc cßn h¹n chÕ vÒ vÊn ®Ò kiÕn thøc gi¸o dôc cũng như rèn hình thành thói quen đạo đức, hành vi văn minh thường xuyên cho trÎ. Họ cũng chưa hiểu được hết về tầm quan trọng của vấn đề giáo dục này. - §«i khi gi¸o viªn cßn chó träng vÊn ®Ò gi¸o dôc trÝ tuÖ h¬n gi¸o dôc ®¹o ®øc. - Do hiÖn nay c¸c gia ®×nh th­êng rÊt Ýt con nªn nhiÒu trÎ ®­îc gia ®×nh nu«ng chiÒu, bá qua kh«ng uèn n¾n, d¹y con c¸c hµnh vi, thãi quen ®¹o ®øc ngay tõ khi cßn nhá. Hä th­êng bá mÆc cho con ph¸t triÓn tù nhiªn theo ý thÝch cña trÎ. 3. Các biện pháp tiến hành: Từ những cơ sở trên, để nắm bắt được nhËn thøc vµ kü n¨ng vÒ c¸c hµnh vi v¨n minh vµ thãi quen ®¹o ®øc của trẻ, tôi đã tiến hành khảo sát ban đầu của 57 trẻ trong lớp và nhờ sự chịu khó học hỏi, nghiên cứu, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp hình thành các thói quen đạo đức và hành vi văn minh sau: 1. Biện pháp 1: Båi d­ìng nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc ban ®Çu cho trÎ mÇm non: 2. Biện pháp2: H×nh thµnh c¸c biÓu t­îng s¬ ®¼ng vÒ ®¹o ®øc cho trÎ mÇm non: 3. Biện pháp 3: Thãi quen vÖ sinh trong sinh ho¹t c¸ nh©n: 4. Biện pháp 4: Hµnh vi thãi quen v¨n minh trong quan hÖ giao tiÕp: 5. Biện pháp 5: Thãi quen biÕt b¶o vÖ, sö dông vµ gi÷ g×n ®å ch¬i: 6. Biện pháp 6: Hµnh vi thãi quen s½n sµng gióp ®ì ng­êi kh¸c: 7. Biện pháp 7: Hµnh vi thãi quen øng xö v¨n minh n¬i c«ng céng: Sau đây tôi xin đi vào từng biện pháp cụ thể như sau: Biện pháp 1: Båi d­ìng nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc ban ®Çu cho trÎ mÇm non: XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña trÎ løa tuæi mÇm non, trÎ rÊt giµu t×nh c¶m, dÔ xóc ®éng, t×nh c¶m chi phèi mäi ho¹t ®éng cña trÎ, trÎ thÝch sèng t×nh c¶m víi ng­êi kh¸c vµ còng ®ßi hái ng­êi kh¸c ph¶i cã t×nh c¶m víi m×nh. ChÝnh v× vËy mµ viÖc båi d­ìng nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc ban ®Çu cho trÎ cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng. Víi trÎ løa tuæi nµy, chóng ta cã thÓ gi¸o dôc c¸c
5. t×nh c¶m nh­ lßng nh©n ¸i, t×nh yªu th­¬ng con ng­êi. V× t×nh yªu th­¬ng con ng­êi lµ cèt lâi ®¹o ®øc cña con ng­êi, lµ ®iÒu kiÖn ®Ó tõ ®ã gi¸o dôc nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc kh¸c. V× vËy, ngay tõ nhá cÇn gi¸o dôc cho trÎ cã t×nh yªu th­¬ng con ng­êi, tr­íc hÕt lµ gi¸o dôc trÎ biÕt yªu quý nh÷ng ng­êi th©n trong gia ®×nh cña trÎ nh­ bè, mÑ, «ng, bµ, anh chÞ em. CÇn lµm cho trÎ hiÓu r»ng, mäi ng­êi trong gia ®×nh ®Òu g¾n bã víi nhau trªn t×nh ruét thÞt. CÇn th­êng xuyªn sèng hoµ thuËn vµ quan t©m ch¨m sãc lÉn nhau. Gi¸o dôc trÎ cã th¸i ®é quan t©m víi mäi ng­êi lín xung quanh, yªu mÕn vµ s¨n sµng gióp ®ì mäi ng­êi nh­ c« gi¸o, ng­êi giµ, em nhá gi¸o dôc trÎ biÕt c¶m th«ng, chia sẻ với mäi ng­êi. Cïng víi viÖc gi¸o dôc t×nh yªu th­¬ng con ng­êi, cÇn chó ý tõng b­íc gi¸o dôc trÎ lßng yªu quª h­¬ng, ®Êt n­íc. Cô thÓ lµ gi¸o dôc cho trÎ biÕt yªu gia ®×nh, lµng xãm, khèi phè m×nh ë, yªu c¶nh vËt thiªn nhiªn nh­ cá c©y, hoa l¸, yªu c¸i ®Ñp, tÝnh thËt thµ ch¨m chØ vµ ghÐt l­êi biÕng, ghÐt dèi tr¸, ghÐt c¸i xÊu Nh÷ng t×nh c¶m nµy sÏ tho¶ m·n nhu cÇu trong ®êi sèng t×nh c¶m cña trÎ, nã sÏ lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®èi víi viÖc ph¸t triÓn ®êi sèng t×nh c¶m cho trẻ sau nµy. Mét trong nh÷ng nhiÖm vô gi¸o dôc ®¹o ®øc kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®èi víi trÎ mÇm non, ®ã lµ gi¸o dôc c¸c hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc ®¬n gi¶n cho trÎ. ViÖc h×nh thµnh nh÷ng kü n¨ng, thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc ®ßi hái ph¶i kiªn tr× vµ cã thêi gian hoÆc khi ®· h×nh thµnh th× khã mÊt ®i ®­îc, còng khã thay ®æi. Do ®ã cÇn rÌn luyÖn ë trÎ nh÷ng kü n¨ng, thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc ®óng ®¾n. VËy h¬n ai hÕt, ng­êi lín ®Æc biÖt lµ nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c gi¸o dôc trÎ cÇn ph¶i cung cÊp nh÷ng hµnh vi ®¹o ®øc mang tÝnh chuÈn mùc. Nh÷ng hµnh vi ®¹o ®øc nµy sÏ lµm kim chØ nam gióp trÎ ®Þnh h­íng trong hµnh ®éng. Nh÷ng hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc cÇn gi¸o dôc cho trÎ, ®ã lµ: + Thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc v¨n minh trong giao tiÕp øng xö víi nh÷ng ng­êi xung quanh nh­ thãi quen: chµo hái, c¶m ¬n, xin lçi, hµnh vi thÓ hiÖn sù quan t©m gióp ®ì ng­êi kh¸c nh­: Nh÷ng ng­êi giµ, em nhá, ng­êi tµn tËt, hµnh vi thÓ hiÖn sù chia sÎ, biÕt ¬n, sèng ®oµn kÕt víi b¹n bÌ, hµnh vi thÓ hiÖn sù kÝnh träng ®èi víi ng­êi lín nh­ khi ng­êi lín nãi ph¶i biÕt “v©ng, d¹’’. + Thãi quen hµnh vi v¨n minh n¬i c«ng céng. Cô thÓ lµ gi¸o dôc trÎ hµnh vi thÓ hiÖn sù t«n träng vµ thùc hiÖn nghiªm tóc nh÷ng quy ®Þnh chung n¬i c«ng céng nh­: Kh«ng vøt r¸c bõa b·i, kh«ng kh¹c nhæ linh tinh, kh«ng ng¾t hoa bÎ cµnh, kh«ng lµm ån µo + Thãi quen hµnh vi biÕt b¶o vÖ gi÷ g×n ®å dïng, ®å ch¬i: nh­ biÕt lÊy, cÊt ®å ch¬i, ®å dïng ®óng n¬i quy ®Þnh, biÕt cÊt ®å ch¬i gän gµng khi ch¬i xong, biÕt gi÷ g×n, b¶o qu¶n + Thãi quen v¨n minh vÖ sinh trong sinh ho¹t c¸ nh©n: Giê ¨n, giê ngñ
6. (röa tay, lau mÆt tr­íc khi ¨n) thãi quen gi÷ vÖ sinh th©n thÓ quÇn ¸o, ®Çu tãc gän gµng, sach sÏ Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm t©m lý cña trÎ mÉu gi¸o lµ trÎ hay b¾t ch­íc. TrÎ b¾t ch­íc ng­êi lín tõ cö chØ lêi nãi ®Õn hµnh vi, cã khi trÎ b¾t ch­íc c¶ nh÷ng hµnh vi ®óng, cã lóc trÎ b¾t ch­íc c¶ nh÷ng hµnh vi sai do sù nhËn thøc cña trÎ ch­a ®Çy ®ñ. *VÝ dô: Ở nhµ, khi thÊy trÎ lµm mét viÖc g× ®ã kh«ng ®óng theo nh­ yªu cÇu cña bè mÑ (khi d¹y trÎ viÕt ch÷ vµo vë, bè mÑ h­íng dÉn m·i mµ trÎ kh«ng lµm ®­îc, bè mÑ ®· m¾ng trÎ: “§óng lµ c¸i ®å dèt’’. Khi ®Õn líp, thÊy ®å ch¬i mµ m×nh ®ang ch¬i kh«ng thùc hiÖn theo ý muèn cña m×nh, trÎ ®ã l¹i b¾t ch­íc qu¸t ®å ch¬i ®ã nh­ bè mÑ qu¸t m×nh. ChÝnh v× vËy, song song víi viÖc cung cÊp kiÕn thøc cho trÎ vÒ m«i tr­êng tù nhiªn x· héi th× viÖc cung cÊp cho trÎ nh÷ng tri thøc c¬ b¶n, ®¬n gi¶n trong giao tiÕp øng xö gi÷a con ng­êi vµ con ng­êi víi thÕ giíi xung quanh lµ v« cïng cÇn thiÕt. Nhòng hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc ®­îc h×nh thµnh ë trÎ løa tuæi nµy th­êng ®Ó l¹i Ên t­îng m¹nh sau nµy, nã ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn hµnh vi ®¹o ®øc nãi riªng vµ ®êi sèng t×nh c¶m nãi chung cña trÎ. Trªn c¬ së h×nh thµnh nh÷ng thãi quen trªn mµ h×nh thµnh ë trÎ ®øc tÝnh cÇn thiÕt nh­ : tÝnh tù lËp, tÝnh ng¨n n¾p, tÝnh kû luËt, m¹nh d¹n, can ®¶m. Biện pháp 2: H×nh thµnh c¸c biÓu t­îng s¬ ®¼ng vÒ ®¹o ®øc cho trÎ mÇm non: Trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh nh÷ng t×nh c¶m, thãi quen, hµnh vi ®¹o ®øc ®ång thêi diÔn ra qu¸ tr×nh h×nh thµnh nh÷ng biÓu t­îng s¬ ®¼ng vÒ ®¹o ®øc cho trÎ. §ã lµ nh÷ng biÓu t­îng vÒ ®iÒu “tèt’’, ®iÒu “xÊu”, ®iÒu “ph¶i”, ®iÒu “tr¸i”, vÒ viÖc “nªn lµm”, viÖc “kh«ng nªn lµm” nh­ thÕ nµo lµ “ngoan”, thÕ nµo lµ “h­”, nh­ thÕ nµo lµ ng­êi “cã hiÕu” vµ thÕ nµo lµ ng­êi “bÊt hiÕu”, thÕ nµo lµ ng­êi “nh©n hËu”, “kh«ng nh©n hËu”, biÕt h­íng tíi c¸i “thiÖn”, bµi trõ c¸i “¸c” biÕt yªu lao ®éng, thÝch tÝnh “thËt thµ, ch¨m chØ” ghÐt thãi “l­êi biÕng” Nh÷ng biÓu t­îng nµy tuy cßn ®¬n gi¶n nh­ng cã ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn t×nh c¶m vµ hµnh vi ®¹o ®øc cña trÎ. BiÓu t­îng ®¹o ®øc cµng phong phó bao nhiªu th× t×nh c¶m ®¹o ®­c cµng phong phó vµ bÒn chÆt bÊy nhiªu. Nh÷ng biÓu t­îng ®¹o ®øc nµy gióp trÎ biÕt ®¸nh gi¸ nhËn xÐt hµnh vi cña ng­êi kh¸c vµ b¶n th©n. Tõ ®ã, trÎ tù ®iÒu chØnh hµnh vi cña m×nh cho phï hîp víi yªu cÇu cña tËp thÓ. Ba nhiÖm vô gi¸o dôc ®¹o ®øc cho trÎ mÇm non cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, t¸c ®éng lÉn nhau t¹o nªn c¬ së ®¹o ®øc ban ®Çu cña trÎ. C¬ së ban ®Çu nµy ph¶i lµ nÒn t¶ng cÇn thiÕt vµ thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn nh©n c¸ch sau nµy cña trÎ. C¸c nhiÖm vô gi¸o dôc ®¹o ®øc cho trÎ ®­îc triÓn khai th«ng qua viÖc tæ chøc cho trÎ tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc ®a d¹ng ë tr­êng mÇm non
7. nh­ ho¹t ®éng häc tËp, vui ch¬i, lao ®éng, d¹o ch¬i, th¨m quan vµ víi viÖc sö dông phèi hîp c¸c ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc phï hîp víi trÎ tuæi nhµ trÎ vµ mÉu gi¸o. Biện pháp 3: Thãi quen vÖ sinh trong sinh ho¹t c¸ nh©n: VÖ sinh th©n thÓ: d¹y trÎ biÕt gi÷ vÖ sinh s¹ch sÏ nh­: biÕt lau mÆt, röa tay s¹ch, ch¶i ®Çu gän gµng, biÕt ®¸nh r¨ng tr­íc vµ sau khi ngñ, biÕt tù ®i giµy dÐp Cô thÓ kü n¨ng vÖ sinh “röa tay” nh­ sau: C« cÇn gióp trÎ hiÓu ®­îc v× sao ph¶i tay, vµo khi nµo th× chóng ta cÇn röa tay qua c¸c c©u hái gîi më trß chuyÖn víi trÎ. TrÎ ph¶i biÕt ®­îc röa tay tr­íc vµ sau khi ®i vÖ sinh, sau giê t¹o h×nh vµ ch¬i. Nguyªn t¾c röa tay: tõ chç s¹ch ®Õn chç bÈn. (H 1: Trẻ rửa tay trước khi ăn) (H 2: Trẻ lau mặt trước khi ăn) Muèn cho trÎ cã thãi quen röa tay tr­íc khi ¨n c« ph¶i lµm mÉu chËm r·i, cho trÎ quan s¸t tõng thao t¸c kÕt hîp c« gi¶i thÝch tØ mØ nh­: ®Çu tiªn ph¶i x¾n cao tay ¸o (nÕu tay ¸o dµi), vÆn vßi n­íc võa ph¶i, kh«ng to qu¸. Röa tay d­íi vßi n­íc s¹ch, nhóng 2 tay vµo n­íc vµ x¸t xµ phßng, xoa hai lßng bµn tay, röa cæ tay tõng bªn tay tr¸i råi tay ph¶i. Cuèi cïng röa lßng bµn tay, råi vÈy n­íc, lau kh« tay b»ng kh¨n kh«. Sau khi lµm mÉu, mêi lÇn l­ît trÎ lªn röa, c« quan s¸t vµ söa cho nh÷ng ch¸u kh«ng lµm ®­îc. C« nh¾c nhë kh«ng chen lÊn x« ®Èy, kh«ng vÈy n­íc vµo mÆt b¹n. Hµng ngµy c« quan s¸t theo dâi trÎ röa tay s¹ch sÏ. VÖ sinh ¨n uèng: gi¸o dôc trÎ biết mời cô, mời bạn ăn cơm, kh«ng nãi chuyÖn trong khi nhai, biÕt xóc c¬m ¨n gän gµng kh«ng r¬i v·i, kh«ng xóc c¬m sang b¸t b¹n, kh«ng nÐm c¬m vµo nhau. (H 3: Trẻ mời cô và bạn trước khi ăn cơm) TÊt c¶ nh÷ng hµnh vi trªn, còng ®­îc tiÕn hµnh th«ng qua c¸c ho¹t ®éng hµng ngµy cña trÎ, c« gi¸o ph¶i khÐo lÐo lùa chän c¸c h×nh thøc gi¸o dôc cho phï hîp, ®Ó gi¸o dôc h×nh thµnh c¸c thãi quen vÖ sinh th©n thÓ, vÖ sinh ¨n uèng. * VÝ dô: Th«ng qua giê v¨n häc, víi bµi th¬: “§ïng thÕ” c« ®· khÐo lÐo gi¸o dôc trÎ cã thãi quen tèt nh­ kh«ng dïng ngãn tay ®Ó lµm t¨m xØa r¨ng “Ngãn tay kh«ng ph¶i c¸i t¨m §õng ®­a vµo miÖng xØa r¨ng mãc hµm C¸i mòi th× b¶o em r»ng Ai thÝch hÕch mòi ngo¸y b»ng ngãn tay”. §ã lµ nh÷ng thãi quen rÊt gÇn víi trÎ. V× vËy, cÇn ph¶i cã gi¸o dôc tèt và thường xuyên cho trÎ ®Ó trÎ cã ý thøc ®­îc, ®ã lµ nh÷ng hµnh vi kh«ng nªn lµm. HoÆc víi bµi th¬ “Giê ¨n” c« cã thÓ gi¸o dôc trÎ vÖ sinh trong ¨n uèng:
8. “Giê ¨n c« ®· dÆn råi Khi ¨n chí cã ®Ó c¬m r¬i ra ngoµi CÇm th×a tay ph¶i bÐ ¬i Tay tr¸i cÇm b¸t míi lµ bÐ ngoan” TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã lóc ®Çu lµ bè mÑ d¹y trÎ vµ cho trÎ lµm th­êng xuyªn, ®Õn líp c« gi¸o phèi hîp nh¾c nhë ®Ó dÇn dÇn trÎ tù ý thøc vµ cã thãi quen tèt. Biện pháp 4: Hµnh vi thãi quen v¨n minh trong quan hÖ giao tiÕp: Hµnh vi thãi quen v¨n minh trong giao tiÕp víi mäi ng­êi xung quanh lµ mét vÊn ®Ò v« cïng quan träng, kh«ng thÓ thiÕu trong c¸c néi dung gi¸o dôc hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc cho trÎ tr­êng mÇm non. Trong sinh ho¹t hµng ngµy, c« gióp trÎ n¾m ®­îc nh÷ng quy t¾c øng xö chuÈn mùc trong quan hÖ víi mäi ng­êi nh­: biÕt chµo hái khi gÆp ng­êi lín, biÕt c¶m ¬n khi ®­îc ng­êi kh¸c gióp ®ì, biÕt xin lçi khi lµm phiÒn ng­êi kh¸c, khi lµm mét viÖc g× ph¶i biÕt xin phÐp ng­êi lín, biÕt ®oµn kÕt víi b¹n bÌ, khiªm tèn häc hái. §Æc biÖt lµ t¹o cho trÎ cã thãi quen m¹nh d¹n chµo hái tr­íc khi ®Õn tr­êng hoÆc lóc vÒ nhµ: chµo hái «ng bµ, cha mÑ, ®Õn líp tù ®éng chµo c«, chµo b¹n, nhÊt lµ víi kh¸ch l¹ th× trÎ ph¶i lu«n cã thãi quen chµo hái m¹nh d¹n kh«ng cÇn nh¾c nhë. Trªn thùc tÕ hµnh vi “chµo hái” cña trÎ cßn rÊt h¹n chÕ, ch­a trë thµnh thãi quen, phÇn lín chóng ta ph¶i nh¾c trÎ míi thùc hiÖn. Tuy nhiªn do xu thÕ thêi më cöa hiÖn nay nªn c¸c quy t¾c øng xö trong gia ®×nh cã phÇn bÞ xãi mßn ®i vµ quan niÖm “d©n chñ ho¸, b×nh ®¼ng ho¸ trong gia ®×nh ” ®· lµm lu mê ®i c¸c chuÈn mùc ®¹o ®øc mµ «ng cha ta ®· vun trång nh­ c¸ch giao tiÕp gi÷a «ng bµ, cha mÑ, gi÷a con c¸i víi bè mÑ, anh víi chÞ, ®Æc biÖt kh«ng nãi trèng kh«ng, kh«ng v« lÔ trong giao tiÕp. Ch¼ng h¹n khi bè mÑ hái: “ë líp, con ®· häc ch÷ “a” ch­a? th× lÏ ra trÎ ph¶i tr¶ lêi ®Çy ®ñ “Con häc ch÷ “a” råi ¹” chø kh«ng thÓ nãi “råi ¹”. Vµ nhÊt lµ khi nãi chuyÖn víi ng­êi cïng tuæi ph¶i x­ng h« lµ “tí víi b¹n ” chø kh«ng ®­îc nãi lµ “tao hoÆc mµy”, “th»ng nä th»ng kia”. Tr­íc thùc tr¹ng ®ã th× viÖc h×nh thµnh c¸c hµnh vi ®¹o ®øc chuÈn mùc cho trÎ lµ rÊt cÇn thiÕt, nã sÏ lµ tiÒn ®Ò ®¸nh gi¸ c¸c hµnh vi, gióp trÎ ®Þnh h­íng trong hµnh ®éng. ViÖc gi¸o dôc c¸c hµnh vi chuÈn mùc lµ v« cïng quan träng ®èi víi trÎ mÇm non vµ ®Æc biÖt quan träng h¬n lµ chuyÓn hµnh vi ®ã thµnh thãi quen. Nh÷ng hµnh vi thãi quen ®¹o ®øc chuÈn mùc ®¹o ®øc trong giao tiÕp øng xö víi mäi ng­êi ®­îc tiÕn hµnh th«ng qua c¸c ho¹t ®éng ë tr­êng mÇm non, ë løa tuæi mÉu gi¸o.
9. Tr­íc hÕt gi¸o dôc thãi quen hµnh vi v¨n minh trong qun hÖ giao tiÕp ®­îc tiÕn hµnh th«ng qua ho¹t ®éng vui ch¬i. Ho¹t ®éng vui ch¬i lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o cña trÎ mÉu gi¸o, lµ ph­¬ng tiÖn gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn toµn diÖn cho trÎ, trong ®ã ph¶i nãi ®Õn vai trß cña ho¹t ®éng vui ch¬i ®èi víi viÖc gi¸o dôc c¸c thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc cho trÎ. Th«ng qua vui ch¬i trÎ n¾m ®­îc nh÷ng quy t¾c hµnh vi ®¹o ®øc mét c¸ch tÝch cùc. ChÝnh v× vËy, ho¹t ®éng vui ch¬i cã vai trß lín trong giao tiÕp øng xö víi mäi ng­êi cña trÎ mÉu gi¸o. Qua trß ch¬i, ®Æc biÖt lµ trß ch¬i ®ãng vai theo chñ ®Ò trÎ dÔ dµng häc ®­îc c¸c quy t¾c ®¹o ®øc trong øng xö gi÷a con ng­êi víi con ng­êi. Trong khi ch¬i, trÎ ph¶i quan hÖ víi nhau qua vui ch¬i ®Ó tõ ®ã trÎ biÕt ®oµn kÕt, gióp ®ì nhau. §Æc biÖt lµ trß ch¬i ®ãng vai theo chñ ®Ò b»ng nh÷ng vai ch¬i khi trÎ ®ãng hoÆc lµ vai nµy, vai kh¸c vµ do sù hÊp dÉn cña trß ch¬i, nhu cÇu ch¬i th× trÎ cµng dÔ dµng häc theo tiªu chuÈn ®¹o ®øc cña vui ch¬i khi trÎ nhËp vai ch¬i. * VÝ dô: Trß ch¬i “c« gi¸o”, Èn sau vai ch¬i ®ã lµ trÎ ph¶i biÕt thÓ hiÖn sù ©n cÇn, nhÑ nhµng, dÞu dµng khi ch¨m sãc trÎ, thÓ hiÖn qua cö chØ vç vÒ, qua nÐt mÆt t­¬i c­êi TrÎ nhËp vai “ c« gi¸o” d¹y häc, ch¨m sãc cho häc sinh thÓ hiÖn th¸i ®é, cö chØ, lêi nãi nhÑ nhµng, ®éng viªn häc sinh nh­: “ µ, b¹n H ngoan l¾m, b¹n sÏ ¨n hÕt suÊt cña b¹n ngay th«i mµ” hoÆc khi thÊy trÎ – häc sinh - ®Õn líp “ khãc nhÌ” th× c« gi¸o ph¶i biÕt dç dµnh: “Lan l¹i ®©y víi c« nµo, µ! ®Õn líp cã nhiÒu b¹n ch¬i, cã c« nµy, rÊt lµ vui ®Êy, Lan ngoan nhÐ. NÝn ®i con” Qua viÖc nhËp vai ch¬i mµ c¸c thãi quen trong giao tiÕp ngµy cµng ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. * VÝ dô: Khi trÎ ®ãng vai mÑ, trÎ ph¶i biÕt thÓ hiÖn hµnh vi ®¹o ®øc mang tÝnh chuÈn mùc gi÷a mÑ víi con nh­: “ con ¬i, mÑ cho con ¨n nµo, con cña mÑ ®ãi ch­a?”. Hay thÓ hiÖn th¸i ®é xãt xa: “«i, mÑ th­¬ng con qu¸, con ®au l¾m ph¶i kh«ng, mÑ ®­a con ®i b¸c sÜ nhÐ?” HoÆc trÎ thÓ hiÖn ra b¹n ®ãng vai “mÑ qu¸t con” vµ trÎ ®· thÓ hiÖn th¸i ®é “mÑ g× mµ l¹i qu¸t con, m¾ng con nh­ thÕ ” Qua vai ch¬i, trÎ nhËn ra c¸ch øng xö ®óng hoÆc ch­a ®óng trong quan hÖ giao tiÕp gi÷a c¸c vai ch¬i vµ dÇn dÇn trÎ häc c¸ch øng xö, giao tiÕp gi÷a ng­êi víi ng­êi trong cuéc sèng thùc. * VÝ dô: Qua vai ch¬i “c« b¸n hµng” trÎ häc ®­îc c¸ch giao tiÕp øng xö cña ng­êi b¸n hµng, ng­êi mua hµng nh­: nãi n¨ng, c­ xö ®óng mùc víi kh¸ch hµng. VÝ dô: “b¸c mua g×” “t«i c¸m ¬n b¸c, mai b¸c l¹i tíi cña hµng t«i mua nhД. Hay víi kh¸ch hµng khi mua hµng ph¶i biÕt ®øng xÕp hµng theo thø tù, kh«ng chen lÊn x« ®Èy, muèn mua hµng g× ph¶i yªu cÇu nh­: “B¸c ¬i, b¸c lµm ¬n b¸n cho t«i 1 hép b¸nh! Bao nhiªu tiÒn h¶ b¸c?”. “§©y, t«i göi b¸c. T«i chµo b¸c ” khi ®­a hµng hay nhËn hµng ph¶i biÕt ®ì b»ng 2 tay
10. (H4: TrÎ thÓ hiÖn vai ch¬i trong gãc b¸n hµng) Tãm l¹i, qua vui ch¬i tõ buæi ch¬i nµy tíi buæi ch¬i kh¸c, qua nhiÒu lÇn tr¶i nghiÖm nh­ thÕ, qua giao tiÕp gi÷a con ng­êi víi con ng­êi mµ dÇn dÇn nh÷ng hµnh vi ®¹o ®øc mang tÝnh chuÈn mùc sÏ trë thµnh thãi quen cña trÎ, trÎ ®­îc sö dông qua ®êi sèng thùc. §iÒu ®ã ®­îc biÓu hiÖn ë hµnh vi cho trÎ ¨n, nh­êng då ch¬i cho em, dç em. TrÎ biÕt “qu¸t em” lµ kh«ng ®­îc, biÕt con c¸i ph¶i x­ng h« víi bè mÑ nh­ thÕ nµo míi ®óng. Ngoµi ®êi thùc, mÑ gäi con ph¶i biÕt “d¹” b¶o “v©ng”. Trong qu¸ tr×nh ch¬i th­êng x¶y ra rÊt nhiÒu t×nh huèng kh¸c nhau cã liªn quan ®Õn hµnh vi v¨n minh trong giao tiÕp. ChÝnh v× vËy mµ c« cÇn ph¶i ®Ó m¾t quan s¸t c¸c nhãm ch¬i, ph¸t hiÖn vµ xö lý kÞp thêi c¸c t×nh huèng x¶y ra. * VÝ dô: T×nh huèng ph¶n ¸nh hµnh ®éng vai kh«ng phï hîp víi chuÈn mùc ®¹o ®øc. Nh­ lµ: ë trß ch¬i “líp häc” c« gi¸o qu¸t häc sinh khi thÊy häc sinh ngåi nãi chuyÖn “cã trËt tù kh«ng th× b¶o, thÝch nãi chuyÖn th× cót ra ngoµi ” C« gi¸o cÇn ®Õn nhãm ch¬i t×m hiÓu nguyªn nh©n: cã thÓ lµ do trÎ b¾t ch­íc, do vèn kinh nghiÖm cña trÎ cßn Ýt vµ kÞp thêi xö lý ngay. Ch¼ng h¹n trÎ nãi: “c« con còng lµm nh­ thÕ”. Lóc nµy c« ph¶i xin lçi trÎ: “µ! Cã nh÷ng lóc c« h¬i mÖt, nªn c« nãng giËn mét chót nh­ng lÇn sau c¸c ch¸u nhí ph¶i ngoan nhД. * T×nh huèng 1: trÎ trong vai ng­êi kh¸ch vµo nhµ hµng vµ ®Ëp bµn qu¸t cho 1 ®Üa kem c« cÇn gi¶i thÝch cho trÎ hiÓu ®­îc ®ã lµ nh÷ng hµnh vi xÊu kh«ng nªn lµm, h­íng dÉn trÎ ph¶i biÕt nãi n¨ng nhÑ nhµng, khiªm tèn “b¸c ¬i, b¸c b¸n cho t«i 1 ®Üa kem”. * T×nh huèng 2: khi trÎ ch¬i ®Õn mét cao trµo nµo ®ã, trÎ ch¸n ch¹y lung tung, ph¸ nhãm ch¬i kh¸c. C« cÇn t×m hiÓu nguyªn nh©n vµ xö lý kÞp thêi, nguyªn nh©n ë ®©y cã thÓ lµ: Thêi gian ch¬i dµi, c« cÇn ®iÒu chØnh rót ng¾n thêi gian ch¬i. NÕu néi dung ch¬i cña trÎ nghÌo nµn, ®¬n ®iÖu th× c« gióp trÎ më réng néi dung ch¬i cho phong phó ®a d¹ng h¬n kÝch thÝch trÎ cã nhiÒu s¸ng kiÕn trong khi ch¬i. * VÝ dô: Nhãm x©y dùng ch¬i “x©y c«ng viªn” trÎ chØ biÕt x©y hµng rµo, trång c©y xanh, trång hoa. C« cÇn më réng néi dung ch¬i: “theo t«i c¸c b¸c nªn l¾p ghÐp thªm ghÕ ngåi, thªm khu vui ch¬i cho trÎ ” * T×nh huèng 3: TrÎ tranh nhau ®å ch¬i: vÝ dô trÎ tranh nhau c¸i “kim tiªm”, c« cÇn ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ xö lý. “ThÕ ë ®©y, b¸c nµo lµ y t¸, (lµ b¸c sÜ)? C«ng viÖc cña y t¸ (b¸c sÜ) lµ g×? (cho trÎ hiÓu ®­îc “kim tiªm” lµ ®å dïng
11. dông cô cña phßng y t¸, chØ cã y t¸ míi lµm nhiÖm vô tiªm cho bÖnh nh©n cÇn dïng “kim tiªm” * T×nh huèng 4: TrÎ cã nhu cÇu muèn ®æi nhãm ch¬i, vai ch¬i VÝ dô: Mét trÎ A ®ang ch¬i ë nhãm phßng kh¸m tù d­ng bá sang nhãm “líp häc” ch¬i, ®ßi ch¬i vai “c« gi¸o” mµ trÎ B ®ang ch¬i. C« kÞp thêi xö lý t×nh huèng ngay. Cã thÓ nãi víi trÎ A “con còng muèn lµm c« gi¸o ®óng kh«ng? vËy con sÏ lµm c« phô, gióp ®ì c« A ®Ó d¹y häc nhД Qua vai ch¬i h×nh thµnh cho trÎ nh÷ng thãi quen hµnh vi v¨n minh trong giao tiÕp vµ trÎ sÏ vËn dông trong cuéc sèng ®êi th­êng nh­ biÕt chµo hái, c­ xö ®óng mùc, biÕt c¶m ¬n, xin lçi vµ m¹nh d¹n trong giao tiÕp, thãi quen øng xö mang tÝnh chuÈn mùc. Bªn c¹nh ho¹t ®éng vui ch¬i ho¹t ®éng häc tËp kh«ng ph¶i lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o cña trÎ mÉu gi¸o nh­ng nã gi÷ vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng mµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c kh«ng thÓ thay thÕ ®­îc. Nã lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó gi¸o dôc toµn diÖn cho trÎ. Qua c¸c giê häc trÎ cßn n¾m ®­îc c¸c quy t¾c hµnh vi ®¹o ®øc vµ cã th¸i ®é ®óng ®¾n víi thÕ giíi xung quanh. Th«ng qua c¸c m«n häc, gi¸o dôc ©m nh¹c, lµm quen víi v¨n häc, t×m hiÓu m«i tr­êng xung quanh, t¹o ®iÒu kiÖn gióp trÎ h×nh thµnh thãi quen trong giao tiÕp, gióp trÎ béc lé th¸i ®é c­ xö ®óng mùc, biÕt ®¸nh gi¸ hµnh vi tèt xÊu. * VÝ dô: Th«ng qua bµi th¬ “X­ng h«” gi¸o dôc trÎ cã thãi quen v¨n minh trong giao tiÕp, biÕt x­ng h« thÕ nµo cho ®óng, vµ thÕ nµo lµ kh«ng ®óng nh­: “C« gi¸o gäi b»ng c« Kh¸ch th¨m th­a chó b¸c Cïng tuæi gäi b»ng b¹n Kh«ng x­ng h« mµy tao Ai nghe còng mÕn ngay” Hay trong bµi th¬ “chµo hái” nãi r»ng, mêi “th× gi¸o dôc trÎ cã thãi quen chµo hái vµ c¸ch nãi n¨ng trong giao tiÕp. * VÝ dô: Lµ bÐ ngoan – biÕt chµo hái Mçi khi nãi – biÕt d¹ th­a Kh«ng nãi bõa – kh«ng la hÐt Khi ¨n uèng – lóc vui ch¬i Ph¶i biÕt mêi, biÕt nh­êng nhÞn Muèn ®­îc mÕn, muèn ®­îc yªu Nhí nh÷ng ®iÒu nh­ thÕ nhÐ !