Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ Mẫu giáo 4- 5 tuổi trong các hoạt động giáo dục ở trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ Mẫu giáo 4- 5 tuổi trong các hoạt động giáo dục ở trường Mầm non

1. 3 Phần II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận của vấn đề cần nghiên cứu Thực hiện chương trình giáo dục mầm non hiện nay với phương pháp dạy học: “Lấy trẻ làm trung tâm” nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong các hoạt động của trẻ. Nhưng theo các nhà nghiên cứu đã kết luận: Tính tích cực, chủ động có liên hệ mật thiết đến sự nhút nhát và thiếu tự tin của con người. Đứa trẻ không thể mạnh dạn và thể hiện nhu cầu mong muốn của mình với người lớn. Cảm giác lo lắng và sợ hãi là một trạng thái giúp chúng ta đối phó với những kinh nghiệm mới và tránh khỏi những nguy hiểm. Trẻ con có nhiều nỗi sợ hãi vì trí tưởng tượng của trẻ rất phong phú. Điều này lại càng thể hiện rõ nét hơn ở trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi. Mọi người thường nghĩ rằng trẻ con đầy niềm vui và vô tư. Thật ra, trẻ dù nhỏ nhưng cũng có những mối lo lắng và đôi khi bị stress, có thể do những nguyên nhân từ bên ngoài, từ gia đình, bạn bè hay ở lớp học, hoặc từ chính cơ thể trẻ. Một lí do nữa cũng tương đối phổ biến là việc trẻ em ngày nay được bao bọc quá kĩ khiến trẻ đánh mất sự tự tin về khả năng của bản thân. Vậy giáo viên là người tạo cơ hội, tổ chức môi trường, điều kiện phù hợp và thuận lợi, khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào hoạt động, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, ý thức tình cảm, tính tò mò, ham hiểu biết, nhất là tính tích cực, chủ động của trẻ. Việc phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non, đặc biệt với trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi là hết sức cần thiết. Nếu có tính tích cực, chủ động trẻ sẽ có những kỹ năng sống cơ bản, sẵn sàng thích nghi với những thay đổi của môi trường sống, biết kiểm soát bản thân, tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội. Chính vì vậy, nhiệm vụ của người giáo viên là phải tìm tòi các biện pháp thực sự giúp trẻ chủ động trong tư duy, tích cực trong hành động, sáng tạo và tự tin, làm tiền đề đầu tiên giúp trẻ hoàn thiện về đức - trí - thể - mỹ để trẻ hoàn thành nhiệm vụ học tập ở trường phổ thông sau này và đó cũng chính là những yếu tố cơ bản cần thiết của con người trong thời đại phát triển. 2. Cơ sở thực tiễn của vấn đề cần nghiên cứu 2.1. Đặc điểm tình hình: - Trường mầm non A xã Vạn Phúc có 2 điểm trường: Điểm trường trung tâm nằm ở thôn 2, điểm trường lẻ nằm ở thôn 1. - Trường đạt kiểm định chất lượng cấp độ 2 và chuẩn Quốc gia mức 1. Trường luôn thực hiện tốt công tác thi đua, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ của huyện Thanh Trì, đạt được nhiều thành tích, chất lượng giáo dục không ngừng được nâng cao.
2. 4 - Tổng số học sinh toàn trường là 339 trẻ, với 47 đồng chí cán bộ, giáo viên và nhân viên. Trong đó, 93% giáo viên đứng lớp có trình độ trên chuẩn. - Với quy mô toàn trường có 13 lớp học trong đó: + 4 lớp mẫu giáo lớn + 4 lớp mẫu giáo nhỡ + 3 lớp mẫu giáo bé + 2 lớp nhà trẻ - Năm học 2020-2021, bản thân tôi và đồng nghiệp cùng lớp được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo nhỡ B4, lớp tôi có tổng số học sinh là 26 trẻ, trong đó học sinh nam: 11trẻ, học sinh nữ: 15 trẻ. 2.2. Thuận lợi - Cơ sở vật chất: + Ban giám hiệu nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng, sáng tạo trong thiết kế các phòng chức năng, các khu vực, sân vườn thành không gian nghệ thuật đẹp, lôi cuốn trẻ, có nhiều tài liệu, sách báo, tạp chí liên quan đến các hoạt động giáo dục trẻ. - Giáo viên: + Bản thân tôi luôn yêu nghề mến trẻ, say sưa với công việc, tích cực học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Nhiều năm dạy trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi nên phần nào tôi hiểu rõ đặc điểm, tâm sinh lý trẻ để từ đó giúp trẻ phát huy được tính tích cực, chủ động. + Nhờ vào các đợt bồi dưỡng tập huấn nghiệp vụ và nhiệm vụ cụ thể của từng năm học do Phòng Giáo dục và Đào tạo tổ chức và những buổi dự giờ hội giảng, được sự góp ý của đồng nghiệp nên tôi đã học hỏi và rút ra được những kinh nghiệm bổ ích phục vụ cho giờ dạy ngày càng tốt hơn. - Học sinh: + 100% cháu trong lớp có cùng độ tuổi. - Phụ huynh: + Rất tin tưởng và nhiệt tình giúp đỡ giáo viên. Có tinh thần phối hợp với giáo viên trong việc giáo dục trẻ. 2.3. Khó khăn Bên cạnh những thuận lợi trên, tôi cũng gặp phải một số khó khăn sau: - Cơ sở vật chất: + Trang thiết bị dạy học tuy đã được đầu tư mua sắm qua hàng năm khá đầy đủ song còn thiếu tính hiện đại và đồng bộ, ảnh hưởng phần nào đến quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ. - Giáo viên:
3. 5 + Trong quá trình hoạt động, nhiều lúc cô chưa phát huy hết tính sáng tạo của trẻ và việc sắp xếp đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động còn thiếu tính khoa học, tranh ảnh họa tiết còn chưa đẹp, chưa thu hút được trẻ, bởi vậy chưa thực sự kích thích trẻ tích cực, chủ động để tham gia. - Học sinh: + Trẻ tuy cùng một độ tuổi nhưng thể lực và khả năng tiếp thu, hoà nhập không đồng đều. + Ở gần cuối tuổi mẫu giáo nhưng một số trẻ chưa có trẻ kỹ năng tự học, kỹ năng tư duy nhận thức, kỹ năng giao tiếp ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen kỹ năng làm việc sinh hoạt theo nhóm - Phụ huynh: + Nhiều phụ huynh nuông chiều trẻ, trẻ em ngày nay được bao bọc quá kỹ khiến trẻ đánh mất sự tự tin về khả năng của bản thân, làm cho trẻ sinh ra tính ỷ lại vào người lớn mà không chịu tham gia vào các hoạt động. 3. Các biện pháp thực hiện 3.1 Biện pháp 1: Xây dựng môi trường học tập thân thiện, gần gũi theo hướng mở; đồ dùng, đồ chơi phong phú, đẹp mắt kích thích trẻ tham gia hoạt động 3.2. Biện pháp 2: Phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ thông qua các hoạt động thực hành, trải nghiệm và qua các ngày hội, ngày lễ. 3.3. Biện pháp 3: Thiết kế các hoạt động nhằm phát huy tính tích cực, chủ động dựa trên thế mạnh của từng trẻ. 3.4. Biện pháp 4: Thiết kế các bài giảng Powerpoint và ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. 3.5. Biện pháp 5: Ứng dụng phương pháp Montessori vào dạy trẻ 3.6. Biện pháp 6: Phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ qua việc kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong quá trình giáo dục. 4. Kết quả chung - Trước khi chưa thực hiện các biện pháp này, mỗi khi tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ, tôi nhận thấy trẻ còn nhút nhát, rụt rè, chưa tự tin, tích cực tham gia vào hoạt động. Trẻ chưa mạnh dạn thể hiện khả năng của bản thân. Kĩ năng hoạt động nhóm cũng như giải quyết các tình huống của trẻ còn rất hạn chế. - Sau khi nghiên cứu và áp dụng những biện pháp trên vào quá trình giáo dục nhằm phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ tại lớp mình tôi đã đạt được những kết quả sau: a. Đối với giáo viên:
4. 6 Bản thân có thêm kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục, từ việc vận dụng chương trình giáo dục mầm non mới, đến việc lựa chọn phương pháp và các hình thức cũng như ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình tổ chức các hoạt động, tạo ra nhiều chuyển biến tốt, chất lượng giờ dạy đạt hiệu quả cao, đem lại hứng thú, tích cực cho trẻ. b. Đối với trẻ: Sau một thời gian áp dụng các biện pháp, tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã mạnh dạn, tự tin hơn, không còn nhút nhát mà luôn chủ động trong giao tiếp. Trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động, trong các giờ học trẻ hứng thú, sôi nổi, hăng hái tham gia phát biểu. Trẻ chủ động xử lý được các tình huống xảy ra, kỹ năng thực hành, thảo luận nhóm ở trẻ thành thạo hơn. Trẻ hòa nhập chơi cùng các bạn, biết chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau và trưởng thành lên rất nhiều. c. Đối với phụ huynh: Phụ huynh có thêm nhiều kiến thức trong việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ. Phụ huynh ngày càng tin tưởng, có ý thức và trách nhiệm cao hơn khi phối hợp cùng cô để nâng cao chất lượng giáo dục giúp trẻ phát huy tốt tính tích cực, chủ động của bản thân, sẵn sàng ủng hộ và tham gia vào các cuộc vận động, các phong trào của trường, của lớp.
5. 7 Phần III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1. Kết luận Qua việc nghiên cứu và áp dụng đề tài này tại lớp tôi nhận thấy “Phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi trong các hoạt động giáo dục ở trường mầm non” là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cần thiết. Phát huy tính tích cực, chủ động nhằm giúp trẻ luôn mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, có hứng thú học tập và tham gia học tập một cách tích cực, chủ động trong mọi hoàn cảnh, trẻ biết thể hiện khả năng của mình, nói lên ý thích của bản thân, biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau. Phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ cô giáo cần chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, không gò bó, áp đặt, rập khuôn hay sáo rỗng mà cần đưa trẻ vào những hoạt động cụ thể, tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá và tìm ra cách giải quyết. Phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để cùng giáo dục phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ đạt được hiệu quả tốt nhất. Không chỉ giáo dục phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ thông qua các hoạt động, qua chuyên đề, ngày hội ngày lễ mà cần phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. 2. Một số khuyến nghị: Khi nghiên cứu và áp dụng đề tài này vào giảng dạy tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến sau: a. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo: - Tổ chức các lớp tập huấn, các buổi chuyên đề, tọa đàm về các chuyên đề nội dung giáo dục hướng trẻ làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ để các giáo viên có cơ hội tham gia, học hỏi kinh nghiệm thông qua các buổi kiến tập, tập huấn. b. Đối với nhà trường: - Luôn quan tâm tới đội ngũ giáo viên trong nhà trường, động viên, khích lệ giáo viên tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học để đạt kết quả cao. Bên cạnh đó, trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng học tập hiện đại và đồng bộ để giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Trên đây là “Một số biện pháp phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong các hoạt động giáo dục ở trường mầm non”. Tôi rất mong nhận được sự quan tâm của Hội đồng Khoa học các cấp đóng góp ý kiến để bản sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn nữa. Tôi xin chân thành cảm ơn!
6. 8 Hà Nội, ngày 20 tháng 4 năm 2021. Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm của mình viết, không sao chép nội dung của người khác. Người viết Nguyễn Thị Hồng Lệ
7. Phần IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bộ Giáo dục và Đào tạo- Chương trình giáo dục mầm non-NXB Giáo dục Việt Nam. 2009 2. Trần Thị Ngọc Trâm, Lê Thu Hương, Lê Thị Ánh Tuyết (Đồng chủ biên)- Hướng dẫn thực hiện chương trình Giáo dục mầm non mẫu giáo nhỡ (4-5 tuổi)- NXB Giáo dục Việt Nam. 2009 3. Nguyễn Ánh Tuyết (chủ biên), Nguyễn Thị Như Mai và Đinh thị Kim Thoa. Tâm lý học mầm non. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội. 4. Phạm Mai Chi, Lê Ánh Tuyết, Lê Thu Hương (Chủ biên) - Hướng dẫn thực hiện đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục (Trẻ 4-5 tuổi)- NXB Giáo dục. 2005 5. Nhiều tác giả- Tuyển chọn trò chơi, bài hát, thơ ca, truyện, câu đố theo chủ đề (Dành cho trẻ 4-5 tuổi)- NXB Giáo dục. 2006 6. Tài liệu tập huấn chuyên đề giáo dục phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ mầm non 7. Luật giáo dục và Điều lệ trường mầm non, tập san mầm non, báo việt và một số tài liệu có liên quan. 8. Thông tin trên Website của BGD&ĐT Edu.net. 9. Thông tin trên Website mammon.com
8. Phụ lục ẢNH MINH HỌA Hình ảnh 1: Trang trí góc văn học-thư viện(Biện pháp 1-Trang 6 ) Hình ảnh 2: Trẻ hoạt động với những chiếc chai nhựa do trẻ sưu tầm được (Biện pháp 1- Trang 7 )
9. Hình ảnh 3: Một số đồ dùng ứng dụng phương pháp Montessori do cô và trẻ cùng làm (Biện pháp 1- Trang 7 ) Hình ảnh 4: Góc thực hiện dự án Steam (Biện pháp 1- Trang 7)
10. Hình ảnh 5: Cô và trẻ với thương hiệu lớp (Biện pháp 1- Trang 7 ) Hình ảnh 6: Hoạt động khám phá- Thí nghiệm “Núi lửa phun trào" (Biện pháp 2- Trang 9)