Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp học sinh Tiểu học phát triển kĩ năng nói Tiếng Anh

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp học sinh Tiểu học phát triển kĩ năng nói Tiếng Anh

1. 3 thể chất, Tin học, Hoạt động trải nghiệm. Tiếng Anh còn là công cụ để dạy và học các môn học khác, đặc biệt là môn Toán và các môn khoa học tự nhiên. Mục tiêu cơ bản của Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh là giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp thông qua rèn luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và các kiến thức ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp). Các kỹ năng giao tiếp và kiến thức ngôn ngữ được xây dựng trên cơ sở các đơn vị năng lực giao tiếp cụ thể, trong các chủ điểm và chủ đề phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh phổ thông nhằm giúp các em đạt được các yêu cầu quy định trong Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam (ban hành theo Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT ngày 24 tháng 01 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), cụ thể là học sinh kết thúc cấp tiểu học đạt Bậc 1, học sinh kết thúc cấp trung học cơ sở đạt Bậc 2, học sinh kết thúc cấp trung học phổ thông đạt Bậc 3. Nội dung của Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh thể hiện những định hướng cơ bản được nêu trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ở cấp tiểu học (lớp 3-5), việc dạy học Tiếng Anh giúp học sinh bước đầu hình thành và phát triển năng lực giao tiếp thông qua bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, chú trọng nhiều hơn đến hai kỹ năng nghe và nói. Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh được xây dựng theo quan điểm lấy năng lực giao tiếp là mục tiêu của quá trình dạy học; kiến thức ngôn ngữ là phương tiện để hình thành và phát triển các kỹ năng giao tiếp thông qua nghe, nói, đọc, viết. Ở cấp tiểu học (lớp 3-5), cần ưu tiên phát triển hai kỹ năng nghe và nói. Ở cấp trung học cơ sở, các kỹ năng giao tiếp nghe và nói vẫn được tiếp tục phát triển và thông qua luyện tập kết hợp các kỹ năng để tiến tới phát triển đồng đều cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở cấp trung học phổ thông. Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh đảm bảo lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm trong quá trình dạy học. Năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh của học sinh được phát triển thông qua hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo. Giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn quá trình dạy học, khuyến khích học sinh tham gia hoạt động luyện tập ngôn ngữ ở mức tối đa và từng bước nâng cao khả năng tự học. Việc rèn cho các em có thói quen học tập và hình thành các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết là công việc đòi hỏi người giáo viên phải có sự đầu tư cao. Mặc dù quan niệm của người Việt Nam là Tiếng Việt còn chưa rành thì khó có thể hoà nhập được với ngôn ngữ nước ngoài. Nhưng thực tế, nếu hiểu đơn giản thì học Tiếng Anh trong chương trình Tiểu học chỉ là bắt chước, cũng như một đứa trẻ khi bắt đầu học nói. Nếu
2. 4 các em có khả năng bắt chước giỏi và cộng thêm chút nhạy bén để tiếp thu sự truyền đạt ngôn ngữ của người giáo viên thì các em sẽ không phải lo sợ bộ môn này. Về phía giáo viên, phải luôn trau dồi kiến thức và không ngừng học hỏi, luôn kiên trì rèn luyện cho từng cá nhân học sinh trong quá trình học tập, cố gắng đầu tư tạo cho tiết học sôi nổi, tạo cho các em có cảm giác “học mà chơi, chơi mà học” nhưng vẫn đạt được hiệu qủa cao. Phát triển kĩ năng nói cho học sinh tiểu học không chỉ là giúp các em làm quen mà còn là làm tốt quá trình thực hành kĩ năng nói trong và ngoài lớp học, mạnh dạn giao tiếp trong môi trường tiếp xúc với người nước ngoài. Chính vì thế giáo viên phải tìm ra những phương pháp linh hoạt nhất để học sinh ghi nhớ và luyện tập các cấu trúc câu hàng ngày từ đó hình thành và phát triển kĩ năng nói tiếng Anh. 1.2. Thực trạng việc nói Tiếng Anh ở học sinh tiểu học 1.2.1. Thuận lợi Bộ giáo dục đã ban hành nhiều đề án Ngoại ngữ giúp cho môn Tiếng Anh ngày càng được xã hội quan tâm. Giáo viên Tiếng Anh được học tập, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để phục vụ cho công tác giảng dạy được tốt hơn. Môn Ngoại ngữ giúp học sinh hình thành, phát triển năng lực ngôn ngữ (ngoại ngữ) để sử dụng một cách tự tin, hiệu quả, phục vụ cho học tập và giao tiếp, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của đất nước. Sở giáo dục và phòng giáo dục cũng như nhà trường đã trang bị một số phương tiện dạy học hiện đại như bảng tương tác, máy chiếu, ti vi để giáo viên và học sinh khai thác trong quá trình học bộ môn Tiếng Anh. Học sinh phổ thông bắt buộc phải học một ngoại ngữ (gọi là Ngoại ngữ 1) và được tự chọn thêm ít nhất một ngoại ngữ khác (gọi là Ngoại ngữ 2) theo nguyện vọng của mình và khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục. Ngoại ngữ 1 là môn học bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 12. Cơ sở giáo dục có thể tổ chức học Ngoại ngữ 1 bắt đầu từ lớp 1, nếu học sinh có nhu cầu và cơ sở giáo dục có khả năng đáp ứng. Ngoại ngữ 2 là môn học tự chọn, có thể tổ chức dạy học bắt đầu từ lớp 6 và kết thúc ở bất kì lớp nào tuỳ theo nhu cầu của học sinh và khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục.
3. 5 Môn Ngoại ngữ phát triển toàn diện 4 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết. Nội dung giáo dục ngoại ngữ được xây dựng liền mạch từ giai đoạn giáo dục cơ bản đến giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp trên cơ sở tham chiếu các khung trình độ ngoại ngữ quốc tế và Việt Nam. Giáo viên Tiếng Anh là người có năng lực chuyên môn tốt, có phẩm chất tốt và nắm vững các phương pháp dạy Tiếng Anh nói chung và phương pháp dạy và phát triển kĩ năng nói cho học sinh tiểu học nói riêng. Đồng thời, giáo viên có tình yêu trẻ, có nhiều tâm huyết với nghề giáo. Đa số phụ huynh học sinh có nhận thức tốt đã có ý thức nhắc nhở, kết hợp với giáo viên Tiếng Anh để rèn rũa các em học sinh, tạo điều kiện tốt nhất khi con học Tiếng Anh tại gia đình. Nhiều học sinh có ý thức tốt, tích cực tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên Tiếng Anh tổ chức trong và ngoài giờ học. Các em chịu khó luyện tập ngữ âm, từ vựng, cấu trúc câu ngay tại lớp học cũng như trong quá trình tự học tại nhà. 1.2.2. Khó khăn ❖ Giáo viên ➢ Đôi lúc trong một số tiết học, giáo viên vẫn chưa làm chủ được các kĩ thuật dạy học do đối tượng học sinh quá kém, dẫn đến chưa hiệu quả, chưa như ý muốn, mục tiêu đề ra. ➢ Giáo viên khai thác sử dụng đồ dùng dạy học chưa hiệu quả ở một số tiết học vì chưa thành thạo sử dụng đồ dùng ,thiết bị dạy học hiện đại. ❖ Phụ huynh học sinh ➢ Một số ít phụ huynh tầm nhận thức chưa cao, vẫn còn coi Tiếng Anh là môn học phụ, nên không dành nhiều thời gian quan tâm đến việc học Tiếng Anh của con em mình. ➢ Một số gia đình phụ huynh điều kiện kinh tế còn khó khăn, nên chưa có điều kiện mua máy vi tính cho con tự học Tiếng Anh qua mạng internet tại nhà. ❖ Học sinh ➢ Vẫn còn một số học sinh còn rụt rè, nhút nhát, chưa hòa nhập được với cả lớp tham gia các hoạt động trong và ngoài tiết học Tiếng Anh. ➢ Hầu hết học sinh còn chưa phát âm tốt một số âm, từ cơ bản. Vốn từ vựng của học sinh chưa phong phú dẫn đến một số học sinh nói kém từ đó sinh ra thái độ sợ và chán bộ môn Tiếng Anh.
4. 6 ➢ Một số học sinh chưa biết cách tự học, chưa phát huy được hết tính tích cực, sáng tạo của bản thân. ➢ Nguồn tiếp xúc với tiếng Anh chuẩn bản xứ còn hạn chế. Tại trường tiểu học, thầy cô sẽ là người dạy các em học nói, học phát âm tiếng Anh. Tuy nhiên, kể cả thầy cô cũng rất khó dạy nói và phát âm tiếng anh cho học sinh tiểu học chuẩn nếu không phải là người bản xứ hoặc người dày dặn kinh nghiệm. Bên cạnh đó, môi trường giáo dục tiểu học có nhiều quy định khắt khe về lựa chọn nguồn tài liệu dạy học . Do đó, để các em có cơ hội tiếp xúc thường xuyên với tiếng Anh chuẩn là điều khá khó khăn. Điều này dẫn đến tình trạng phát âm sai từ nhỏ, rất khó để cải thiện sau này. ➢ Không có môi trường rèn luyện thường xuyên. Một vấn đề trở ngại không nhỏ khi dạy nói tiếng Anh cho học sinh tiểu học chính là thiếu môi trường rèn luyện thường xuyên. Các em có thể ghi nhớ rất nhanh nhưng nếu không được luyện tập cũng sẽ nhanh chóng quên đi. Trong khi đó, đa phần phụ huynh và thầy cô chỉ xem tiếng Anh là một môn học nên không chú trọng đến việc thực hành mà chỉ cần hoàn thành bài tập là đủ. Thậm chí có những em được đến trung tâm học một cách bài bản nhưng vẫn khó khăn khi giao tiếp cũng chính bởi không được thực hành hằng ngày. 2. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến 2.1. Nghiên cứu, khảo sát đối tượng học sinh Trong quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng nhằm xác định thành tích học tập và mức độ chiếm lĩnh kiến thức kĩ năng của học sinh. Đối với học sinh, nhân vật trung tâm của quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập phát triển không ngừng. Qua kết quả kiểm tra, học sinh tự đánh giá mức độ đạt được của bản thân, để có phương pháp tự mình ôn tập, củng cố, bổ sung nhằm hoàn thiện học vấn với hệ thống thao tác tư duy của chính mình. Đối với giáo viên, kết quả kiểm tra, đánh giá giúp mỗi giáo viên tự đánh giá quá trình giảng dạy của mình trên cơ sở đó không ngừng nâng cao và hoàn thiện mình về trình độ chuyên môn, về phương pháp giảng dạy. Kết quả kiểm tra đánh giá còn giúp các nhà quản lí giáo dục có cơ sở để xây dựng đội ngũ giáo viên, xây dựng phương hướng đổi mới nội dung phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục cho phù hợp với đặc thù của trường mình. Cùng với việc đổi mới chương trình sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy thì vấn đề đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu hết sức quan trọng trong quá trình giảng dạy và học tập nói chung, cũng như quá trình giảng dạy và học tập môn Tiếng Anh nói riêng. Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiếm tra đánh giá là hai hoạt
5. 7 động có liên quan chặt chẽ với nhau. Đổi mới kiểm tra đánh giá là động lực của đổi mới phương pháp dạy học góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo. Ngay từ khi được phân công giảng dạy Tiếng Anh cho học sinh lớp 3,4,5, tôi đã nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, các tài liệu dạy học, đồng thời đã nắm rõ các mục tiêu của việc dạy Tiếng Anh tiểu học. Chính vì thế, tôi đã làm khảo sát với tất cả các đối tượng học sinh các lớp 5 mà tôi trực tiếp giảng dạy, từ đó tìm ra cho bản thân mình những phương pháp tốt nhất, linh hoạt nhất và phù hợp nhất với từng đối tượng học sinh trong lớp học, sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau. Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết, bài tập thực hành; kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan. Đổi mới kiểm tra đánh giá bao gồm nhiều khâu, nhiều nội dung, nhiều công đoạn trong đó việc đổi nó kiểm tra miệng là khâu hết sức quan trọng vì đây là một hoạt động diễn ra thường xuyên liên tục. Kiểm tra miệng là một hoạt động quan trọng. Hoạt động đó không chỉ diễn ra ở thời gian đầu của mỗi tiết học mà còn có thể diễn ra xuyên suốt trong một tiết học. Nếu giáo viên lơ là không thực hiện tốt việc kiểm tra miệng thì quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh sẽ bị gián đoạn, các em sẽ bị hỏng các kiến thức, kỹ năng cần có trong mỗi tiết học. Dạy học theo đối tượng học sinh sẽ giúp các em học sinh khá giỏi phân biệt tốt ngữ âm, tăng thêm rất nhiều từ vựng và biết vận dụng từ vào luyện tập và phát triển kĩ năng nói. Với các em học sinh tiếp thu chậm hơn, các em cũng ghi nhớ và bổ sung thêm những từ cơ bản, đạt yêu cầu của bài học, tiết học và thực hành được mẫu câu trong sách giáo khoa. Thông qua các bài khảo sát đối với học sinh các khối lớp thu được kết quả như sau: Kết quả khảo sát trước thực nghiệm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Lớp Sĩ số Điểm dưới 5 10 9 8 7 6 5 3A1 40 7 5 2 7 7 4 8 4A1 44 9 3 6 2 3 10 10 5A1 43 5 6 3 5 5 10 9 2.2. Nguồn ngữ liệu, học liệu giúp phát triển kĩ năng nói cho học sinh tiểu học. Sau khi khảo sát, phân loại đối tượng học sinh trong các lớp 3,4,5, tôi đã đúc rút cho mình nhiều biện pháp phong phú để phát triển kĩ năng nói đồng thời giúp học sinh ghi nhớ ngữ âm, nắm vững cũng như sử dụng được từ vựng vào quá trình học nói Tiếng Anh cũng như giao tiếp. Học sinh tiểu học ở độ tuổi còn ham chơi, các em chưa có được sự tập trung cao độ theo
6. 8 yêu cầu mà giáo viên đề ra. Điều đó đòi hỏi mỗi giáo viên cần có phương pháp hợp lý, linh hoạt nhất sao cho các em vui vẻ học tập và hoạt động một cách tích cực, hiệu quả. Không thể bắt học sinh tiểu học ngồi nghiêm túc như một bức tượng ngay cả khi thực hành ngôn ngữ. Lựa chọn được kĩ thuật dạy học hay góp phần tạo cho các em luôn hứng thú học tập và tham gia các hoạt động với tinh thần thoải mái, tự tin và mạnh dạn nhất. 2.2.1. Sách giáo khoa, sách mềm,học liệu Nhằm đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặc biệt tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin cho giáo viên và học sinh, góp phần thực hiện tốt “Đề án dạy và học ngoại ngữ trong các cơ sở giáo dục phổ thông giai đoạn 2011-2020”, Các trường phổ thông hiện nay được trang bị đầy đủ các trang thiết bị, phương tiện phục vụ cho việc học môn tiếng anh như mạng wifi, máy tính, máy chiếu, máy cassette, tranh ảnh, bộ rối tay, thẻ từ vựng. Giáo viên thuận tiện hơn trong việc truy cập internet để khai thác học liệu dạy học. Đa số học sinh đều yêu thích học tập môn tiếng anh; trong các hoạt động môn học Tiếng Anh học sinh thường không ngại mà tham gia một cách vô tư, tự nhiên. Học sinh có nhiều cơ hội học tập rèn luyện bằng các phương tiện, thiết bị di động, máy tính Ứng dụng sách mềm không chỉ hỗ trợ cho hoạt động học tập, tương tác giữa thầy và trò mà còn giúp tăng cường sự tương tác giữa học sinh với các thiết bị đa phương tiện, học sinh tiếp xúc với nhiều kênh thông tin, mang lại sự yêu thích môn học, sự hứng thú học tập. + Sách mềm có giọng nói của người bản xứ giúp học sinh tự đổi mới cách phát âm thông qua việc bắt chước, việc trao đổi nhóm và tự rèn luyện phát âm để nâng cao khả năng phát âm chuẩn xác hơn. Đây là giải pháp hoàn toàn mới, giúp giáo viên có thêm công cụ hỗ trợ giảng dạy và học sinh hứng thú học tập, các em có thêm tư liệu để ôn luyện, học bài theo sách giáo khoa bằng sự hỗ trợ của thiết bị công nghệ thông tin như máy tính, điện thoại thông minh, học sinh được phát triển thêm các kỹ năng sử dụng máy tính. Giải pháp này mới được áp dụng tại trường Tiểu học Yên Tiến + Cách thực hiện: Thực hiện giải pháp qua các bước như sau: + Giải pháp 1: Đăng ký tài khoản sử dụng sách mềm,học liệu để giảng dạy: Giáo viên vào trang web hoặc trang web https:// hoclieu.vn để đăng ký tài khoản.
7. 9 Sau khi đăng ký tài khoản thành công thì giáo viên có được kho bài giảng của sách mềm với các bài giảng thiết kế sẵn theo yêu cầu của sách giáo khoa hiện hành.
8. 10 Giáo viên chỉ cần xem trước bài dạy và lưu lại các liên kết đến bài học để sử dụng lần sau như vậy không tốn nhiều thời gian để soạn thành bài giảng như trước đây nữa. Đồng thời giáo viên có thể giao bài trực tiếp cho học sinh thông qua hệ thống. Giúp học sinh bổ trợ thêm phần kiến thức, thực hành tại nhà một cách hiệu quả hơn. Sử dụng giải pháp này qua tự theo dõi tôi đã tiết kiệm được gần 90% thời gian chuẩn bị bài giảng. Thời gian còn lại tôi tập trung thiết kế thêm các học liệu kiểm tra, rèn luyện học sinh và thiết kế các trò chơi nhỏ giúp các em học tập thoải mái và hứng thú hơn.
9. 11 Ở trang hoclieu.vn , giáo viên có nhiều hình thức dạy từ vựng, cấu trúc, dạy các kĩ năng nghe – nói- đọc-viết đồng thời có thể đưa ra ôn tập, luyện tập thực hành cho học sinh, lồng ghép hình thức kiểm tra cho học sinh
10. 12 Giải pháp 2: Ứng dụng sách mềm,học liệu rèn luyện phát âm cho học sinh: Giáo viên tổ chức dạy và học trên lớp: mở trang web, đăng nhập và chọn bài học để dạy. Giáo viên tổ chức hoạt động học tập theo các bước của từng bài.
11. 13 Hầu hết các bài học đều được xây dựng thành 6 phần trong đó có các phần giúp rèn luyện kỹ năng phát âm của học sinh như: nghe và lặp lại (Look, listen and repeat); Nghe, chỉ và nói (Listen,point and say); cùng nhau nói (Let’s talk) Sách mềm có màu sắc tươi đẹp, tranh ảnh sinh động tạo hứng thú học tập cho học sinh. Âm thanh chuẩn bản ngữ, âm lượng to, rõ ràng. Do đó, học với sách mềm các em rèn luyện được cách phát âm chuẩn xác hơn. Qua các bài test nhanh, tôi thấy khả năng phát âm của học sinh đã tăng lên 50%.