Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh Trung học cơ sở

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh Trung học cơ sở

1. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ VIẾT TẮT Các từ viết tắt Chú thích BGH Ban giám hiệu GVCN Giáo viên chủ nhiệm GD & ĐT Giáo dục và đào tạo NXB Nhà xuất bản THCS Trung học cơ sở TNCS Thanh niên cộng sản TNTP Thiếu niên tiền phong T Ư Trung ương XH Xã hội CHT Chi hội trưởng 2
2. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS PHẦN I- MỞ ĐẦU I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1. Cơ sở lý luận Trong những năm qua, đất nước ta chuyển mình trong công cuộc đổi mới sâu sắc và toàn diện, công cuộc đổi mới kinh tế xã hội đang diễn ra từng ngày, từng giờ trên khắp đất nước hiện nay. Cùng với sự phát triển và đi lên của xã hội, mỗi chúng ta được sống trong môi trường văn minh, hiện đại hơn, nhưng kéo theo đó cũng có nhiều vấn đề nảy sinh làm ảnh hưởng ít nhiều đến đời sống xã hội. Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay, đó là đạo đức học đường của một bộ phận học sinh đang bị xuống cấp. Điều này không những gây hoang mang cho dư luận xã hội mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống đạo đức, nhân cách của giới trẻ ngày nay. Nhận rõ tầm quan trọng đó, Đảng và Nhà nước ta luôn đặt sự nghiệp giáo dục – đào tạo con người là quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Đảng ta đã xác định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển xã hội, xem Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu, nhiều chủ trương chính sách dành cho ngành và bản thân ngành giáo dục cũng luôn đổi mới nhằm hướng tới việc đào tạo con người toàn diện vừa hồng vừa chuyên, có đủ năng lực, bản lĩnh tiếp cận với nền kinh tế tri thức theo xu thế hội nhập. Con người toàn diện của thế kỉ XXI không chỉ có năng lực mà còn cần có đạo đức, lối sống lành mạnh, tốt đẹp. Vì thế, vấn đề giáo dục đạo đức và rèn kĩ năng sống cho học sinh đang được đặt lên hàng đầu. Một trong những tư tưởng đổi mới của Bộ GD& ĐT hiện nay là tăng cường giáo dục đạo đức và rèn kỹ năng sống cho học sinh, được thể hiện trong nghị quyết của Đảng, Luật giáo dục và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Luật giáo dục 2005 đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân...” (Điều 23-Luật giáo dục). Đầu năm học 2008 - 2009, Bộ Giáo dục- Đào tạo đã có chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 phát động thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013, với mục tiêu nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phong phú và hiệu quả. Để đáp ứng được những nội dung xây dựng này, việc định hướng và GD cho 3
3. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS học sinh về lối sống, về truyền thống gia đình, xã hội, nhà trường là điều cần thiết hiện nay. Ngành giáo dục thủ đô Hà Nội và ngành giáo dục Huyện Gia Lâm cũng đã hòa vào sự chuyển mình cần thiết của giáo dục để đổi mới căn bản và một phần quan trọng là giáo dục đạo đức, rèn kĩ năng sống cho học sinh hiện nay. 2. Cơ sở thực tiễn: 2.1. Về phía học sinh: Một vấn đề nổi cộm hiện nay khiến nhiều người phải quan tâm đó là sự sa sút, xuống cấp của đạo đức học sinh trong thời gian gần đây. Sự xuống cấp đạo đức của học sinh được biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau với vô vàn những nguyên nhân mà người ta thường kết luận đây đều là những em học sinh chưa ngoan. Các em bị ảnh hưởng lối sống công nghiệp thực dụng, sống gấp, sống hưởng thụ, đua đòi. Ra đường ta thấy nhan nhản những học sinh ăn mặc lố lăng, kệch cỡm, không đúng thuần phong mĩ tục của dân tộc. Đơn giản nhất là ta bắt gặp những em học sinh ngang nhiên văng tục, chửi bậy giữa chốn đông người, thậm chí cả trong trường học, nơi mà các em vốn phải học "chữ lễ" đầu tiên. Một số khác do gia đình lo sợ, kèm cặp, bao bọc quá kỹ nên thiếu chủ động trong cuộc sống, ngại giao tiếp, lúng túng vụng về trong các sinh hoạt tập thể. Điều đó có ảnh hưởng rất lớn đến sự hòa nhập với cuộc sống của các em. Các em dễ sa ngã hay có phản ứng tiêu cực khi gặp phải những va vấp nhỏ trong cuộc sống. Chính vì vậy giáo dục để các em hiểu được giá trị của bản thân, giá trị của cuộc sống và kỹ năng tồn tại, hòa nhập với cuộc sống ấy thực sự rất cần thiết. 2.2. Về phía giáo viên: Bất kỳ một giáo viên nào khi được đào tạo vào nghề cũng được học qua chương trình giáo dục tâm lý sư phạm, tâm lý lứa tuổi. Cho nên tôi hiểu được rằng nắm bắt đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh để lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp sẽ đem lại 90% thành công trong việc giáo dục học sinh cả về hai mặt đức dục và trí dục. Thế nhưng để đạt được thành công ấy đòi hỏi mỗi chúng ta phải có sự quan sát, tìm hiểu, gần gũi, rút ngắn khoảng cách với học sinh của mình. Là người bạn đáng tin cậy để các em gửi gắm niềm tin, làm chỗ dựa khi gặp phải những vấn đề khó khăn trong cuộc sống. Đồng thời giáo viên chủ nhiệm phải đề ra phương pháp giáo dục giá trị cuộc sống và kỹ năng hòa nhập với cuộc sống cho học sinh lớp chủ nhiệm. Từ đó có thể ngăn chặn kịp thời những sự việc xấu trước khi nó xảy ra. 4
4. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS Những điều đó tưởng chừng đơn giản nhưng không phải giáo viên chủ nhiệm nào cũng có suy nghĩ như vậy. Bởi vì thực tế có những giáo viên luôn giữ khoảng cách với học sinh vì cho rằng gần gũi, tình cảm như vậy học sinh dễ nhờn, sẽ mất uy, sau này nói học sinh sẽ bướng không nghe. Vấn đề đặt ra là chúng ta phải có phương pháp để vẫn gần gũi, tình cảm với học sinh mà học sinh sẽ càng nể càng quý mến và không dám coi thường. Nhiều khi do chưa thực sự nhiệt tình, chưa đầu tư nhiều thời gian để tìm hiểu về đối tượng học sinh, chưa nghiên cứu kĩ, nghiên cứu sâu về các phương pháp giáo dục giá trị sống- kỹ năng sống cho phù hợp với học sinh của mình mà giáo viên còn thực hiện các phương pháp giáo dục với học sinh chủ nhiệm một cách máy móc, rập khuôn, khô khan, nặng về tính triết lý hàn lâm, thuyết trình ra rả trên lớp mà hiệu quả thì chẳng được bao nhiêu. Qua một vài năm công tác, tôi nhận thấy việc giáo dục giá trị sống – kỹ năng sống cho học sinh thật sự cấp bách nhất là trong giai đoạn hiện nay. Tôi xin nêu ra một vài kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã áp dụng để thảo luận cùng chia sẻ với các bạn đồng nghiệp. II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI: Đối với giáo viên chủ nhiệm, ngoài việc giảng dạy chuyên môn theo sự phân công của nhà trường thì việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách học sinh cũng là một công tác hết sức quan trọng và tốn không ít thời gian, công sức, nếu không muốn nói là "lao tâm khổ tứ". Trong công tác chủ nhiệm, không ít giáo viên loay hoay lúng túng trước những thay đổi của học sinh, đôi khi còn cảm thấy bí phương pháp, bất lực. Chính vì vậy mà tôi đã chọn đề tài này với mục đích: - Tìm hiểu sâu hơn về đặc trưng lứa tuổi học sinh ở cấp THCS. Để từ đó định hướng phương pháp giáo dục cho phù hợp với đối tượng học sinh của mình. - Cùng trao đổi tìm hiểu về một số phương pháp giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh. - Giúp học sinh tham gia các phong trào văn hóa, văn nghệ, các hoạt động tập thể một cách tích cực, chủ động, hào hứng. - Học sinh hiểu, cảm được những tình cảm mà cha mẹ, thầy cô, bạn bè dành cho. Từ đó biết trân trọng những tình cảm ấy. 5
5. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS - Bước đầu học sinh cảm nhận được ý nghĩa, giá trị của cuộc sống. Từ đó thêm yêu bản thân, yêu gia đình, yêu bạn bè, yêu quê hương đất nước mình. - Bồi dưỡng nhân cách, hình thành hành vi ứng xử đẹp trong nếp sống. III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Học sinh lớp chủ nhiệm 6D, 7D và 8D trong ba năm học 2015 - 2016, 2016- 2017 và 2017-2018. IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU: Tôi đã vận dụng những kinh nghiệm của mình vào công tác chủ nhiệm trong các năm học 2015 – 2016, 2016-2017, 2017-2018, với lớp tôi chủ nhiệm là lớp 6D, lớp 7D và lớp 8D. V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: - Tìm hiểu bằng cách đọc, nghiên cứu tài liệu về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh. Những tài liệu về phương pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS. Đọc các bài viết có chung đề tài để hiểu hơn về vấn đề đang nghiên cứu, thực nghiệm. - Tham khảo ý kiến đồng nghiệp, người đi trước về phương pháp chủ nhiệm, phương pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh thông qua các buổi họp chuyên đề, các buổi sinh hoạt tổ nhóm chủ nhiệm, thông qua dự giờ thăm lớp. - Lấy thực nghiệm việc giáo dục trên lớp, đặc biệt là những kinh nghiệm tích lũy từ những năm chủ nhiệm. - Đánh giá kết quả thay đổi nhận thức của học sinh, để từ đó tìm hiểu nguyên nhân, rút ra biện pháp phù hợp rèn luyện học sinh. 6
6. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU: 1. Giáo dục giá trị sống cho học sinh: Các em học sinh THSC rất cần sự quan tâm sát sao, sự chỉ bảo, dìu dắt của gia đình và nhà trường. Giáo dục các em về giá trị sống để các em có định hướng phát triển nhân cách là vấn đề cấp bách, nhất là trong thời gian hiện nay. Giáo dục các em không chỉ dừng lại ở những giá trị truyền thống dân tộc mà còn mở rộng cả những giá trị mang tính nhân loại. Mỗi dân tộc dù ở trình độ văn minh cao hay thấp đều có những nét văn hóa đặc trưng riêng. Đó chính là sự kết tinh tất cả những gì tốt đẹp nhất được chắt lọc qua nhiều thời đại. Giá trị truyền thống là những chuẩn mực, là thước đo cho hành vi đạo đức, cho những quan hệ ứng xử. Những giá trị truyền thống như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, lao động cần cù và sáng tạo, lạc quan yêu đời, nhân nghĩa, lòng yêu thương và quý trọng con người được ông cha ta truyền lại từ ngàn xưa và đã được nhân dân ghi nhớ qua các câu ca dao, tục ngữ. Bên cạnh những giá trị mang tính bản sắc, đặc trưng cho mỗi dân tộc, còn có những giá trị mang tính nhân loại để mọi người cùng hướng về nó. Đó là: - Hòa bình. - Tôn trọng. - Yêu thương. - Khoan dung. - Trung thực. - Khiêm tốn. - Hạnh phúc. - Trách nhiệm. - Giản dị. - Tự do. - Đoàn kết. ... Giáo dục kỹ năng sống không phải là nói cho học sinh biết thế nào là đúng thế nào là sai như ta thường làm. Cũng không phải là rao giảng những lời 7
7. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS hay ý đẹp để chúng vào tai này rồi ra tai kia. Các phương pháp cổ điển như giảng bài, đọc chép sẽ thất bại vì chúng chỉ cung cấp thông tin, mà từ thông tin và nhận thức đến thay đổi hành vi lại có khoảng cách rất lớn. Giáo dục kỹ năng sống là giúp học sinh nâng cao năng lực để tự lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau. Quyết định phải xuất phát từ học sinh. Vì thế học phải hết sức gần gũi với cuộc sống hay ngay trong cuộc sống. Nội dung phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của các em. Học sinh cần có điều kiện để cọ xát các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành, áp dụng. Học sinh phải tham gia chủ động vì có thế học sich mới thay đổi hành vi. Do đó nhiều phương pháp được áp dụng như: sinh hoạt thảo luận, động não, sắm vai, phân tích tình huống, tranh luận, trò chơi, huy động tối đa nghe, nhìn, vận động, ... Khi tổ chức giáo dục giá trị sống, giáo viên chủ nhiệm cần chú ý một số phương pháp tổ chức sau: a. Xây dựng bầu không khí: Xây dựng một bầu không khí có sự thấu hiểu lẫn nhau để tất cả các em đều cảm nhận được tình thương yêu, thấy mình có giá trị, được tôn trọng và an toàn. b. Qua thực tế cuộc sống: Các em đang trong lứa tuổi rất ham tìm tòi, muốn hiểu biết những gì đang diễn ra quanh mình. Vì vậy hãy tìm những vấn đề mà các em quan tâm như: AIDS, bạo lực, ma túy, nghèo đói, tình trạng ô nhiễm môi trường tại địa phương, ... để làm chủ đề cho hoạt động. c. Khám phá các ý tưởng: Đó là những hoạt động nghệ thuật, viết nhật ký, viết – diễn kịch, vẽ, múa, ... Điều này rất tốt cho việc biểu lộ và phát huy tinh thần tập thể. Đồng thời có thể giúp các em hứng thú hơn, biết khai thác những tiềm năng to lớn ẩn chứa trong mình. d. Hình thành thái độ và giá trị bằng nhân cách của chính người thầy: Ngoài các phương pháp đã nêu trên thì giáo dục bằng chính hình ảnh của người thầy có một tác dụng không nhỏ. Người thầy là tấm gương để trò soi vào, 8
8. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS để trò học làm người. Chinh vì vậy, không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp "dùng nhân cách để giáo dục nhân cách". 2. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh: 2.1. Thế nào là kỹ năng sống? Kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh, tích cực cho phép mỗi cá nhân đối mặt với những thức thách của cuộc sống hàng ngày. 2.2. Một số kỹ năng cần hình thành ở lứa tuổi học sinh THCS: Có rất nhiều kỹ năng sống cần hình thành ở lứa tuổi học sinh THCS, tuy nhiên trong khoảng thời gian thực nghiệm của mình tôi đã áp dụng một vài kỹ năng cơ bản cần thiết nhất. Sau đây tôi xin nêu ra để cùng trao đổi. a. Kỹ năng nhận thức bản thân. Học sinh nhận biết nhân cách của bản thân, các điểm mạnh, điểm yếu, những giá trị của mình, những điều mình ưa thích. Để từ đó hiểu mình hơn, biết phát huy điểm mạnh, hoàn thiện những thiếu sót. Ngày càng quý trọng bản thân. b. Phát triển sự tự trọng. Từ sự nhận thức bản thân, học sinh có sự liên hệ với sự tự trọng. Các em ý thức về bản thân một cách tích cực, biết đánh giá bản thân lành mạnh, từ đó quý trọng bản thân mình. Điều này đặc biệt quan trọng và có ý nghĩa đối với các em. c. Kỹ năng thấu cảm. Thấu cảm là khả năng hiểu mọi người, hiểu thế giới từ quan điểm của người khác và luôn hành động, ứng xử với người khác dựa vào nỗ lực hiểu biết đó. Thấu cảm với một người là hiểu người đó đang cảm thấy thế nào (đặt mình vào vị trí của họ). d. Kỹ năng xử lý tình huống - giải quyết xung đột. Xung đột có thể xuất hiện ở mọi mối quan hệ trong đời sống. Để giải quyết, hóa giải được xung đột, các em cần phải có kỹ năng lắng nghe tích cực, kỹ năng thấu cảm, tư duy phê phán. II. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN: Dựa vào những hiểu biết trên về đối tượng học sinh của mình cũng như về các phương pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống, tôi đã tiến hành thực nghiệm trên đối tượng học sinh lớp chủ nhiệm của mình trong ba năm học 2015- 9
9. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS 2016, 2016-2017 và 2017-2018. Sau đây là một số phương pháp tôi đã áp dụng lồng ghép cả giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống với các em. 1. Xây dựng môi trường tiếp xúc thân thiện: Khi nhận lớp, qua thăm nắm tìm hiểu, tôi thật sự lo lắng vì lớp tôi là lớp có nhiều hoàn cảnh khó khăn. Lớp có 19 học sinh nữ, 23 học sinh nam, đa số các em ngoan, hiếu học, có ý thức tổ chức kỷ luật và có tinh thần vươn lên trong học tập. Đặc biệt, các em nữ có năng lực, có bản lĩnh, có khả năng hoạt động bề nổi hơn các em nam. Tuy nhiên lớp có không ít những học sinh lười học, có tính ỉ lại và thụ động trong giao tiếp. Tôi đã định hướng kế hoạch để giáo dục các em từng bước. Trong buổi đầu làm quen với các em, tôi tự giới thiệu mình một cách cởi mở pha chút dí dỏm, hài hước để kéo gần khoảng cách giữa cô và trò, tạo không khí ấm áp gần gũi cho lớp học. “Cô xin giới thiệu với lớp mình: Người cực kỳ xinh đẹp đang đứng trước gia đình 6D của chúng ta là cô giáo chủ nhiệm của các con. Từ hôm nay cô sẽ là người mẹ hiền của các con 6D ngoan ngoãn. Chúng ta sẽ cùng cộng tác để đưa tập thể 6D là lớp luôn luôn dẫn đầu trong các phong trào của nhà trường. Các con đồng ý không nhỉ?!” Sau màn chào hỏi của cô giáo chủ nhiệm mới, các em đã cảm thấy không khí bớt căng thẳng, có sự thả lỏng hơn. Tôi tổ chức cho các em tự giới thiệu về mình. Trước tiên là lớp trưởng, rồi lần lượt đến các thành viên khác của lớp. Ban đầu một số em đứng lên ấp úng mãi không nói được, hoặc ngượng ngùng, hoặc lúng túng không biết nói gì, hoặc nói rất bé chỉ thấy mấp máy môi mà không thành tiếng. Nhưng khi được các bạn cổ vũ, động viên thì có vẻ tự tin hơn. Sau thành viên cuối cùng của lớp tôi bắt nhịp cho các em hát bài: "Lớp chúng mình kết đoàn". Cả cô và trò hát như đã quen biết, thân thiết từ lâu. Trong các tiết sinh hoạt cuối tuần, tôi không lên gân, khiển trách hay xử phạt nặng những học sinh mắc lỗi mà nhắc nhở nhẹ nhàng, đưa ra những tiêu chí khen thưởng để các em phấn đấu, các em sẽ không mặc cảm, tự ti. Tôi luôn tâm niệm rằng: đừng tiếc những lời nói yêu thương vì nó có khả năng rất lớn trong việc cảm hóa học sinh. Nếu các em có suy nghĩ chán nản hay mặc cảm tội lỗi lớn đối với lỗi vi phạm của mình thì sẽ không có động lực cố gắng. Có khi sinh ra thái độ thiếu trung thực, can đảm với bản thân. Mà hai yếu tố này lại rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách của học sinh. 2. Khai thác tiềm năng, tin tưởng giao nhiệm vụ: 10
10. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS Như trên đã nói, khi tiếp cận làm quen với lớp, tôi nhận thấy các em học sinh nữ có bản lĩnh hơn, tự tin hơn. Cho nên tôi đã lựa chọn được đội ngũ cán bộ lớp tương đối ưng ý chủ yếu là nữ. Lớp trưởng Lê Hồng Nhung, học giỏi, ngoan, có tiềm ẩn năng lực lãnh đạo, rất tình cảm là những tố chất tôi thấy được ở em. Tuy nhiên, đôi khi còn rụt rè, chưa thực sự chủ động trong một số tình huống, khả năng quyết đoán chưa cao. Giao nhiệm vụ lớp trưởng cho em vừa giúp em phát huy những năng lực vốn có, vừa bổ sung, hoàn thiện cho em những điểm còn yếu, còn non. Trong các buổi sinh hoạt, tôi giao nhiệm vụ điều hành cho em. Tôi chỉ là người tham dự và tổng kết. Do vậy, Lê Nhung biết được nhiệm vụ của mình trong giờ sinh hoạt để chuẩn bị tâm thế. Em phải theo dõi, quan sát, nắm được tình hình của từng tổ rồi nhận xét, nên qua đó hình thành được kỹ năng tổng hợp, nhận xét, đánh giá, phán đoán. Đây là những kỹ năng cần có ở một “nhà lãnh đạo” trong tương lai. Bên cạnh lớp trưởng là các cán sự về các mặt. Học tập có bạn Nguyễn Tuấn Minh, Văn - Thể - Mỹ có bạn Vũ Thị Khánh Ly, Lao động - Vệ sinh có bạn Đinh Thị Thương. Trong số các thành viên của lớp, các em ưu tú hơn về mảng mình phụ trách như: Nguyễn Tuấn Minh học rất tốt, đều các môn, hăng hái xây dựng bài, hoàn thành các bài tập ở mức xuất sắc và đặc biệt có thể kiểm tra, nhắc nhở các bạn về ý thức học tập. Nếu bạn nào không nghe em phê bình rất nghiêm khắc và kiên quyết. Giao cán sự học tập cho Tuấn Minh tôi thực sự yên tâm. Cán sự Văn - Thể - Mỹ, Vũ Thị Khánh Ly có giọng hát hay tuy nhiên khả năng tổ chức kém, không tập hợp được các bạn, nói các bạn không nghe. Đầu năm học lớp 6, khi tôi nhận chủ nhiệm, phong trào văn nghệ của lớp hầu như không có gì. Nhận thấy khả năng tổ chức của Khánh Ly như vậy, tôi đã cố gắng tìm người thay thế nhưng quả thực là khó. Vậy là tôi quyết định tập trung rèn năng lực cho em. Tôi giao nhiệm vụ - hướng dẫn, giám sát thực hiện - đốc thúc hoàn thành. Tôi thấy thật là vất vả ở mảng này. Tôi tự mình lựa chọn ra đội văn nghệ, lên kế hoạch tập cho từng đợt như 20/11, mừng Đảng - mừng xuân, 26/3, ... rồi đích thân duyệt các tiết mục. Trải qua gần một năm tôi đã có thể yên tâm. Ly đã trưởng thành hơn, có kỹ năng tập hợp các bạn, tổ chức luyện tập. Các tiết mục văn nghệ của lớp hay hơn, "chuyên nghiệp" hơn. Về mảng lao động – vệ sinh, Thương làm rất tốt, có tinh thần trách nhiệm rất cao. Dưới sự quản lý của em, lớp luôn sạch sẽ, sáng sủa, ngăn nắp. Giờ học 11
11. Một vài biện pháp giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS nào bảng cũng luôn sạch bóng. Công trình măng non luôn xanh tốt, hoa đua nhau nở. Qua một năm, lớp tôi đã có tiến bộ về mọi mặt. Học sinh Thương tham gia lao động vệ sinh lớp Thế nhưng công việc nào cũng vậy, bên cạnh những mặt thuận lợi thường đan cài những khó khăn. Để xây dựng đội ngũ tổ trưởng tôi thấy khó hơn. Tôi phải thay đổi liên tục cho phù hợp với tình hình của lớp. Tổ trưởng có nhiệm vụ theo dõi tổ viên về tất cả các mặt, báo cáo kịp thời cho cán sự lớp. Kiểm tra sự chuẩn bị bài của tổ viên, nhắc nhở tổ viên khi mắc lỗi. Trong giờ sinh hoạt, các tổ trưởng lên báo cáo tình hình của tổ mình trong tuần, nêu ra những lỗi cần phê bình và những điểm tốt cần tuyên dương khen thưởng, chấm điểm và xếp loại hạnh kiểm tổ viên trong tuần. Như vậy, các tổ trưởng có trách nhiệm hơn trong việc theo dõi tổ viên, qua đó tự ý thức được mình. Nếu muốn các bạn nể mình, phục mình, nghe mình thì trước tiên mình phải gương mẫu. Từ đó các em vừa hình thành kỹ năng tự nhận thức bản thân, kỹ năng tư duy phê phán, kỹ năng tự tin nêu ý kiến trước tập thể. Đó là những kỹ năng cơ bản để các em mạnh dạn hơn, chủ động hơn trong giao tiếp. 3. Tổ chức các hoạt động tập thể: Trong những buổi sinh hoạt lớp, tôi khuyến khích và tạo điều kiện cho các em tham dự vào các hoạt động để các em thấy tự tin và muốn bộc lộ năng lực, phẩm chất của bản thân. Tiết sinh hoạt có thời gian 45 phút, tôi dành từ 15 đến 20 phút kiểm điểm, đánh giá những điểm cần phát huy và khắc phục trong tuần. Số thời gian còn lại tôi thường tổ chức cho các con chơi trò chơi. Sau đây là một số trò chơi tôi đã áp dụng và đem lại hiệu quả nhất định. 3.1. Một số trò chơi giúp hình thành kỹ năng tự nhận thức bản thân: 12