Đề cương SKKN Một số biện pháp phát triển các năng lực đặc thù trong môn Mĩ thuật Lớp 2

Nội dung tài liệu: Đề cương SKKN Một số biện pháp phát triển các năng lực đặc thù trong môn Mĩ thuật Lớp 2

1. phương pháp, vận dụng đa dạng hình thức, không gian học tập, các chất liệu, vật liệu sưu tầm, tái sử dụng trong thực hành, sáng tạo. Ở độ tuổi đầu bậc Tiểu học, tư duy của học sinh chủ yếu là trực quan sinh động. Các em giàu cảm xúc, sống bằng tình cảm, thích sinh hoạt tập thể và múa hát, dễ xúc động trước những cái hay, cái đẹp biểu hiện trong cuộc sống. Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng hình thành những cơ sở ban đầu cho sự tiếp thu nghệ thuật tạo hình và phát hiện những mầm non có năng khiếu mĩ thuật để sớm có điều kiện bồi dưỡng các em thành nhân tài của đất nước. Nếu học sinh có những kĩ năng thực hành, sáng tạo tốt sẽ giúp các em có thể hứng thú hơn với mĩ thuật bằng tất cả niềm đam mê và hình thành ở các em cảm xúc và thị hiếu lành mạnh, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Mĩ thuật. II. Cơ sở thực tiễn 2.1. Về chương trình SGK + SGK đã xác lập được một hệ thống tri thức phong phú, hình ảnh, phông chữ đều rất đẹp và hứng thú đối với các em lớp 2. + So với sách giáo khoa cũ thì chương trình sách giáo khoa mới có những nội dung, những kiến thức mà trong chương trình sách cũ phải các em lớp 4, 5 mới được làm quen. 2.2. Về giáo viên Đối với bộ môn Mĩ thuật nhìn chung hiện nay hầu hết các trường đều đã có giáo viên Mĩ thuật riêng. Với vốn kiến thức chuyên môn cũng như kinh nghiệm của bản thân, các giáo viên đều có thể truyền đạt cho học sinh một cách đầy đủ những kiến thức Mĩ thuật cần thiết. Với chương trình SGK mới trong thực tế với giáo viên chúng tôi thời gian tập huấn còn quá ít, trong khi giáo trình hướng dẫn giảng dạy lại còn hạn chế và đặc biệt là chương trình mới nên giáo viên còn rất là bỡ ngỡ khi tiếp cận. 2.3. Về học sinh Với đặc thù các em học sinh lớp 2, độ tuổi còn nhỏ nhưng rất thích các hoạt động mĩ thuật. Tuy nhiên học sinh nơi tôi công tác là vùng ven thành phố, bố mẹ chủ yếu làm lao động tự do nên khi về nhà thường có rất ít thời gian để hướng dẫn hay học tập cùng con. 2.4. Về cơ sở vật chất Nhà trường đã có phòng học mĩ thuật riêng, được trang trí rất đẹp mắt nên cũng góp phần giúp học sinh yêu thích hơn mỗi giờ học . 3
2. Các loại tranh ảnh, mô hình, thiết bị dạy học mĩ thuật theo chương trình mới chưa đầy đủ nên chất lượng cũng như việc phát triển năng lực của học sinh cũng bị hạn chế. III. Điểm mới của đề tài Biện pháp đề cập đến phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Mĩ thuật lớp 2 nhằm hình thành và phát triển các năng lực đặc thù cho học sinh. Biện pháp chú trọng đến các nội dung chương trình Mĩ thuật lớp 2 mới. IV. Một số biện pháp phát triển năng lực đặc thù trong môn Mĩ thuật lớp 2. Biện pháp 1: Bồi dưỡng tình yêu nghệ thuật giúp học sinh hứng thú sáng tạo và yêu thích môn học Luôn lắng nghe, chia sẻ với học sinh những cảm nhận về vẻ đẹp của cuộc sống. Tôi luôn tạo tình huống, những câu hỏi gợi mở để học sinh nói lên cảm nhận của mình, chẳng hạn: Em thấy bức tranh này có màu sắc thế nào? Bố cục, hình ảnh có hài hoà không? Nếu là em thì em sẽ thể hiện vẻ đẹp này bằng hình vẽ, màu sắc nào? Giúp học sinh cảm nhận vẻ đẹp của bức tranh, màu sắc không chỉ bằng thị giác mà còn bằng thính giác. Giáo viên có thể mở những bản nhạc không lời để học sinh cảm nhận vẻ đẹp bình yên, trong lành của buổi sáng bình minh, Khai thác những tư liệu học tập, những bức vẽ của học sinh, những video, những bản nhạc giàu tính thẩm mĩ, bồi dưỡng tình yêu đối với nghệ thuật. Luôn tạo ra các nhiệm vụ để rèn kĩ năng quan sát, cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, của nghệ thuật. Sau khi học xong 1 bài, trong hoạt động vận dụng sáng tạo, tôi thường khuyến khích các em thể hiện sắc màu bằng cảm nhận riêng của các em. Luôn tôn trọng, trân quý những tác phẩm của các em. Xây dựng bộ sưu tập, hay phòng triển lãm tranh mini để các em trưng bày các sản phẩm của cá nhân. Tôi cũng thường nhắc các em thể hiện bản quyền của mình bằng việc kí tên hay đánh dầu vào các bức tranh. Biện pháp 2: Khai thác vốn sống thực tế của học sinh Nghệ thuật nào cũng bắt nguồn từ cuộc sống và tôn lên giá trị vẻ đẹp tự nhiên. Tôi luôn chú ý khai thác những đề tài, cảm hứng ở những nơi quen thuộc nhất, giúp các em thể hiện vẻ đẹp bình dị ấy bằng màu sắc. Mỗi góc sân, mỗi khoảng trời, mỗi gốc cây, có thể rất bình thường với nhiều người nhưng nếu giáo viên khai thác và giúp các em thể hiện được vẻ đẹp ấy, đó là sự thành công. Tăng cường khai thác, vận dụng đa dạng chất liệu, vật liệu sưu tầm, sẵn có và sử dụng, phối hợp các hình thức thực hành, sáng tạo sẽ giúp các em thoải mái, tự nhiên trong quá trình sáng tạo sản phẩm. 4
3. Đối với hoạt động quan sát, khi sử dụng kênh hình ảnh hay video của các chủ đề như “Những mảng màu yêu thích”, “Sắc màu thiên nhiên” tôi đã sử dụng những bức ảnh chụp, quay video về chính những cảnh đẹp ở quê hương Hưng Hòa. Đó là hình ảnh dòng sông Lam thơ mộng, hồ điều hòa, Đài tưởng niệm đại tướng Chu Huy Mân, rừng bần, những cánh đồng lúa vào một chiều hoàng hôn . Với các chủ đề như “Gương mặt thân quen”, “Bữa cơm gia đình”, “Thầy cô của em” tôi sẽ sử dụng những bức ảnh chụp, video về những người thân của một số em học sinh, hình ảnh của các thầy cô giáo ở trường Tiểu học Hưng Hòa.. Tôi nhận thấy ở hoạt động “Vận dụng” học sinh được hướng dẫn sử dụng những kiến thức, kỹ năng trong chủ đề để giải quyết những vấn đề của cuộc sống liên quan đến môn học. Ở hoạt động này, học sinh được hướng dẫn sử dụng các vật liệu không dùng tới để tạo nên các đồ dùng xinh xắn như hộp đựng bút từ vỏ hộp và giấy thủ công; khung ảnh từ giấy bìa và màu,có thể dùng màu nước trang trí lên những chiếc nón lá của bà của mẹ giúp chúng đẹp hơn; có thể tạo hình các con vật đơn giản từ những lõi giấy vệ sinh không dùng tới. Biện pháp 3: Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm bồi dưỡng năng lực đặc thù cho học sinh Tôi đã sử dụng các phương pháp dạy học đặc thù như thảo luận nhóm, quan sát, phương pháp trực quan, phương pháp đàm thoại gợi mở, phương pháp luyện tập thực hành. Tôi cũng chú trọng tích hợp, lồng ghép hoạt động thực hành (tạo sản phẩm mĩ thuật) với thảo luận (tìm hiểu, nhận biết kiến thức, kĩ năng, khám phá giá trị thẩm mĩ ở tác phẩm, sản phẩm, di sản văn hóa nghệ thuật ); linh hoạt vận dụng ưu điểm của các phương pháp nhằm phát huy năng lực, phẩm chất của học sinh, bồi dưỡng năng khiếu mĩ thuật. Biện pháp 4: Đổi mới cách thức đánh giá sản phẩm giúp học sinh tự tin hơn khi chia sẻ và đánh giá sản phẩm Giáo viên không được đưa ra bất cứ một nhận xét nào về sản phẩm của các em. Mà tùy theo từng sản phẩm, giáo viên gợi ý các em có nên thêm vào, hay bỏ bớt các hình ảnh, nên chỉnh sửa hay thay đồi gì để tác phẩm đẹp hơn, từ đó các em tự rút ra được kiến thức và kinh nghiệm cho bản thân lần sau. Mặt khác cần theo dõi, đánh giá học sinh trong suốt quá trình tham gia các hoạt động chứ không chỉ là dựa trên đánh giá chung của nhóm. Mỗi học sinh có năng lực, sở trường riêng ( em thì vẽ đẹp nhưng tạo hình bằng đất thì chưa đạt và ngược lại ) nên giáo viên cần quan tâm theo dõi để có những nhận xét, đánh giá cho hợp lý và đảm bảo khách quan. Biện pháp 5: Luôn đồng hành cùng học sinh trong các hoạt động học tập Đối với học sinh khó khăn, thiếu thốn về đồ dùng học tập, tôi sẽ liên lạc với giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu hoàn cảnh của em đó. Cùng với giáo viên chủ nhiệm, 5
4. tôi sẽ huy động tài trợ của các phụ huynh để em có đầy đủ đồ dùng học tập. Đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn mà có năng khiếu về mĩ thuật, tôi sẽ cung cấp cũng như bồi dưỡng để em có những tác phẩm dự thi, có thể chưa đạt giải nhưng tôi tin việc làm của tôi sẽ khơi gợi, nâng cánh cho ước mơ nghệ thuật của em. Biện pháp 5: Phát triển năng lực đặc thù trong khi dạy học trực tuyến Đầu năm học 2021-2022, toàn Thành phố Vinh phải chuyển học trực tuyến do dịch Covid-19 bùng phát. Tuy vậy, tiết học Mĩ thuật của tôi vẫn rất sôi nổi, học sinh vẫn tích cực tham gia. Tôi đã thay trải nghiệm thực tế bằng những cuộc du lịch qua màn ảnh nhỏ; những bức vẽ của các em vẫn được trưng bày trên trang padlet của nhóm lớp. Tôi đã thay hướng dẫn vẽ trực tiếp bằng các video hướng dẫn, hoặc sử dụng công cụ vẽ với bảng điện tử. Chính vì vậy, hầu như học sinh nào cũng nộp bài và có nhiều bài có giá trị cao. Học sinh sau khi học đã quay lại quá trình tạo sản phẩm cho giáo viên. Điều này chứng tỏ năng lực đặc thù mĩ thuật của các em vẫn được hình thành và phát triển. Bên cạnh đó, tôi còn thiết kế bài giảng E-learning để gửi về cho học sinh. Trong số các bài giảng, tôi đã chọn bài: Sắc màu thiên nhiên để tham gia cuộc thi Thiết kế bài giảng E-learning năm 2021. Đây là một hình thức học tập hoàn toàn mới, học sinh được chủ động học tập với các thiết bị thông minh như điện thoại, máy tính. Các câu hỏi được thao tác như các trò chơi tạo hứng thú cho học sinh. Biện pháp 6: Tổ chức các sân chơi như câu lạc bộ mĩ thuật, câu lạc bộ năng khiếu trực tuyến Tôi đã lựa chọn và thành lập được Câu lạc bộ Mĩ thuật với 20 em của 4 lớp 2. Tại đây các em được thoả sức sáng tạo theo cảm nhận và năng lực của bản thân. Mối tác phẩm của các em đã được tôi sử dụng thành bức vẽ mẫu, thay thế cho bức tranh trong sách giáo khoa mà không phù hợp với thực tế giảng dạy. Trong các tiết sinh hoạt Câu lạc bộ, các em cũng được giới thiệu và nêu những nhận xét, đánh giá của bản thân về các bức vẽ của các bạn trong nhóm. Phần III : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Với “Một số biện pháp phát triển các năng lực đặc thù trong môn mĩ thuật lớp 2” đã sử dụng từ năm học trước, tiếp nối đến năm học 2021-2022 với chương trình Mĩ thuật lớp 2, tôi nhận thấy các em đã yêu thích hơn môn Mĩ thuật, các em say sưa sáng tạo nhiều sản phẩm mang dấu ấn riêng của các em. Với biện pháp này, tôi cũng đã tập huấn lại cho giáo viên không chuyên ở lớp khác và đem lại hiệu quả rõ rệt. Biện pháp này đã thành công ở trường học với đối tượng học sinh quen thuộc. Để biện pháp này hoàn thiện và mang tính ứng dụng hơn với nhiều đối tượng học sinh khác thì tôi rất cần những tư vấn của bạn bè đồng nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn! Vinh, ngày 21 tháng 12 năm 2021 6