Báo cáo Biện pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ 4 - 5 tuổi tại Trường Mầm Non Tân Bình

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ 4 - 5 tuổi tại Trường Mầm Non Tân Bình

1. - 3 - II. PHẦN NỘI DUNG 1. Chương 1: Tổng quan 1.1. Cơ sở lý luận: Căn cứ vào chương trình giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016) yêu cầu về phương pháp giáo dục mầm non cho trẻ mẫu giáo đó là: “Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú cho trẻ theo phương châm “Chơi mà học, học bằng chơi”. Chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ tích cực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui vẻ. Kết hợp hài hòa giữa giáo dục trẻ trong nhóm bạn với giáo dục cá nhân, chú ý đặc điểm riêng của từng trẻ để có phương pháp giáo dục phù hợp. Tổ chức hợp lý các hình thức hoạt động cá nhân, theo nhóm nhỏ và cả lớp phù hợp với khả năng của từng trẻ, với nhu cầu và hứng thú của trẻ và với điều kiện thực tế.” Căn cứ vào tài liệu chuyên đề “Tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ” hè 2019 đó là: Hoạt động trải nghiệm của trẻ mầm non: là quá trình trẻ hành động thực tiễn trong cuộc sống thực với các sự vật, hiện tượng, con người trong tương tác xã hội, sự định hướng của xã hội nhờ hoạt động tích cực của não, các giác quan, hệ thần kinh, thân thể trẻ và hành vi ngôn ngữ để có được những nhận thức (cảm nhận) và cảm xúc chính xác về các thuộc tính, tính chất của các sự vật, hiện tượng, con người trong môi trường sống, theo đó hình thành và phát triển vốn sống kinh nghiệm vật lí, xã hội, đồng thời hé lộ những khả năng, năng lực tiềm ẩn ở mỗi đứa trẻ Căn cứ theo tạp chí giáo dục mầm non Tháng 12/2017 số đặc biệt: Giáo dục trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục trong đó giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để trẻ được tham dự hay tiếp xúc, tương tác trực tiếp, được chiêm nghiệm, tự lực tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân. Học qua trải nghiệm giúp trẻ có cơ hội và năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn qua các chủ đề đa dạng mang tính tích hợp, hoạt động của trẻ phong phú, hấp dẫn; trẻ được tiếp xúc, tương tác trực tiếp với đối tượng, tự khái quát thành hiểu biết riêng của mình.
2. - 4 - Trong rất nhiều quan điểm, triết lý khác nhau về giáo dục trải nghiệm, không thể không nhắc đến quan điểm giáo dục Montessori. Montessori khẳng định: “Trẻ tự đào luyện mình trong mối quan hệ với môi trường” (6- tr 60) [9]. Có nghĩa là những gì mà trẻ có được phải "thông qua hoàn cảnh sống bên ngoài", thông qua hoạt động tương tác trực tiếp của trẻ với môi trường. Vai trò của trẻ trong quá trình trải nghiệm không chỉ là người tham gia mà chính là chủ thể thực hiện các tương tác với đối tượng; thông qua quá trình tương tác này mà kiến tạo những kiến thức mới trở thành kinh nghiệm của bản thân. Do đó thực hiện nghiên cứu áp dụng đề tài này trong năm học là một điều đúng đắn giúp tôi thực hiện được mục tiêu giáo dục năm học cho độ tuổi lớp mình. Hiện nay, các phương pháp dạy học truyền thống không phải là lựa chọn duy nhất và hiệu quả nhất đối với trẻ. Bên cạnh đó có rất nhiều phương pháp, hình thức dạy học mới tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động. Hoạt động trải nghiệm là cách tiếp cận mới có nhiều ưu điểm và kích thích được các tiềm năng trí tuệ của trẻ. Qua hoat động trải nghiệm, trẻ sẽ được tự tiếp xúc, ứng xử, khám phá một cách rất tự nhiên với môi trường xung quanh. Đồng thời, dần hình thành, phát triển các kĩ năng quan sát, tư duy, phân tích, tổng hợp, khái quát và giáo dục thái độ ứng xử phù hợp với môi trường xung quanh góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Như vậy làm, thực hành, trải nghiệm đều là những phương thức học hiệu quả, gắn với vận động, với thao tác vật chất, với đời sống thực. Việc học thông qua làm, học đi đôi với hành và học từ trải nghiệm đều giúp người học đạt được tri thức và kinh nghiệm nhưng theo các hướng tiếp cận không hoàn toàn như nhau, trong đó trải nghiệm có ý nghĩa giáo dục cao nhất và có phần bao hàm cả làm và thực hành. Mặt khác, trẻ mầm non có lối tư duy trực quan hành động và nhận thức cảm tính nên hoạt động trải nghiệm sẽ là điều kiện tốt nhất, thuận lợi nhất để trẻ tiếp thu nguồn tri thức của nhân loại và phát triển trí tuệ của mình. 1.2. Cơ sở thực tiễn: Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ được thực hiện trong các hoạt động hàng ngày của trẻ tại trường, lớp. Từ lúc đón trẻ, đến các hoạt động học, hoạt động chơi, ăn, ngủ đều được giáo viên thực hiện lồng ghép mọi lúc mọi nơi. Như những năm trước tại lớp tôi phụ trách tôi cũng đã tổ chức cho trẻ hoạt động trải nghiệm như: Chăm sóc vườn hoa, trồng hoa cùng cô, trải nghiệm gấp quần áo, chăn, chiếu khi ngủ dậy, trải nghiệm nặn bánh trung thu hay bầy mâm ngũ quả ngày têt .nhưng đạt hiệu quả chưa cao vì tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của từng trẻ khác nhau, sức khỏe khác nhau, một số trẻ yếu, chậm nên hạn chế trong hoạt động. Một số trẻ còn nhút nhát chưa tích cực tham gia.
3. - 5 - 2. Chương 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu 2.1. Thực trạng: 2.1.1 Thuận lợi: Trường mầm non Tân Bình nằm ở xã Tân Bình của huyện Đầm Hà, là trường chuẩn quốc gia mức độ 1. (Ảnh 2: Tập thể CB, GV, NV trường MN Tân Bình) Luôn được sự quan tâm đặc biệt của các cấp, ngành lãnh đạo đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của Phòng giáo dục. - Trường có môi trường xanh – sạch – đẹp, phòng nhóm lớp học khang trang bảo đảm an toàn đối với trẻ, cơ sở vật chất đầy đủ - Trường nằm ở vị trí trung tâm là nơi có môi trường phong phú cho trẻ lĩnh hội chương trình thực hiện theo các độ tuổi. Bản thân là giáo viên trẻ luôn tâm huyết với nghề, coi học sinh như con mình, luôn có ý thức tự học, tự rèn luyện, tham khảo sách báo, tập san, thông tin đại chúng để tìm ra các phương pháp, biện pháp dạy và hướng dẫn trẻ phù hợp tham gia đầy đủ các chuyên đề về đổi mới của ngành học. Trẻ trong lớp mạnh dạn, tự tin, nhận thức nhanh. 2.1.2. Khó khăn - Môi trường cho trẻ hoạt động trải nghiệm còn hạn chế. Điều kiện đi tham quan tìm hiểu hay làm các thí nghiệm, thử nghiệm đơn giản chưa nhiều. - Mức độ nhận thức của trẻ không đồng đều nên ít nhiều cũng ảnh hưởng đến kết quả hoạt động và hiệu quả giáo dục của cô giáo. - Do kinh phí của trường hạn hẹp nên việc đầu tư thêm một số trang thiết
4. - 6 - bị, đồ dùng phục vụ cho trẻ trải nghiệm còn hạn chế. Bản thân đã tổ chức cho trẻ hoạt động trải nghiệm với môi trường tự nhiên nhưng chưa thường xuyên, còn lúng túng trong cách tổ chức và thiết kế các trò chơi cho trẻ được thực hành trải nghiệm. Phần lớn giáo viên chúng tôi tổ chức hoạt động cho trẻ trải nghiệm với môi trường tự nhiên một cách sơ sài trong quá trình hình thành biểu tượng cho trẻ đôi khi lại thiếu chính xác và thiếu khoa học. 2.1.3. Khảo sát- thống kê. Năm học 2022 – 2023 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 4 - 5 tuổi với tổng số 30 trẻ: 17 trẻ trai và 13 trẻ gái, trẻ dân tộc 7/30 trẻ chiếm 23,3%. Nữ dân tộc 1/7 chiếm 14,3%. Nam dân tộc 6/7 chiếm 85,7%. (Ảnh 3: Tập thể lớp 4 – 5 tuổi trường Mầm non Tân Bình) 2.1.4. Đánh giá - Để biết được kĩ năng, thực hành ban đầu của trẻ, vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát tại lớp. STT Nội dung khảo sát Trẻ đạt Trẻ chưa đạt Trẻ mạnh dạn, tự tin tham gia vào 1 18/30 = 60% 12/30 = 40% hoạt động trải nghiệm Trẻ có kinh nghiệm hiểu biết khi 2 tham gia hoạt động trải ghiệm ở 19/30 = 63,3% 11/30= 36,7% trường Biết sử dụng những kinh nghiệm 3 đã có để tạo ra những hiểu biết 18/30 = 60% 12/30 = 40% mới Tích cực, sáng tạo, hứng thú khi 11/30 = 4 tham gia vào các hoạt động trải 19/30 = 63,3% 36,7% nghiệm
5. - 7 - Qua cuộc khảo sát tôi nhận thấy rằng trẻ có kiến thức, kĩ năng trong hoạt động trải nghiệm còn nhiều hạn chế, với kết quả như vậy tôi đã mạnh dạn đi sâu vào tìm hiểu và thực hiện một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ 4-5 tuổi. 2.2. Các biện pháp 2.2.1. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường giáo dục mang tính mở cho trẻ trải nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã thực hiện rà soát môi trường cở sở vật chất của nhóm lớp để có kế hoạch xây dựng môi trường sáng tạo, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học phù hợp, thuận tiện cho trẻ khi tham gia các hoạt động.Bố trí các góc chơi theo hướng mở tạo cơ hội cho trẻ khám phá, trải nghiệm giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Tạo cơ hội cho trẻ được tham gia xây dựng cùng giáo viên, bổ sung thêm học liệu, đồ chơi, sắp xếp và vệ sinh góc chơi. Bản thân tôi luôn tích cực sưu tầm học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau. Tận dụng nguyên liệu sẵn có ở địa phương như các loại lá cây, hột, hạt, sỏi, đá... trang trí các góc hoạt động trong ngoài lớp học để tạo cơ hội cho trẻ được tự lựa chọn và hoạt động. (Ảnh 4: Giáo viên sưu tầm nguyên vật liệu từ thiên nhiên cho trẻ trải nghiệm)
6. - 8 - Xây dựng môi trường giáo dục trải nghiệm bên trong lớp học Ví dụ: Chủ đề “Thế giới thực vật” tôi chuẩn bị đa dạng nguyên vật liệu như: giấy, vỏ sữa, bìa, cành cây, lá cây, hột hạt làm đồ dùng đồ chơi (Ảnh 5: trẻ giúp cô giáo chuẩn bị đồ dùng học tập) Chủ đề “Phương tiện giao thông”. Xây ngã tư đường phố. Tôi chuẩn bị một số hộp sữa làm xe, các nắp chai nước ngọt làm bánh xe, tận dụng ống hút hộp sữa, hộp bìa các tông cho trẻ làm cột đèn tín hiệu giao thông. Sau khi trẻ tạo được đồ dùng cho trẻ sắp xếp tạo thành ngã tư đường phố và thực hành tham gia giao thông. (Ảnh 6: Trẻ làm phương tiện giao thông bằng vỏ sữa, nắp chai, bìa các tông)
7. - 9 - Chủ đề “tết và mùa xuân” Làm thiệp chúc xuân. Tôi chuẩn bị hồ dán, kéo, giấy màu, hồ dán, màu nước, cọ, giấy mềm, lá khô, các loại hột hạt. Cho trẻ dùng giấy mềm quấn lại thành thân cây thoa hồng và đặt cây theo nhiều kiểu khác nhau, lấy màu nước tô lên giấy làm thân cây cho đẹp rồi cho cháu gấp và cắt hoa dán lên cây tạo cây mai, cây đào, sử dụng các loại hột hạt để xếp mâm ngũ quả. Các cháu cùng nhau thực hiện tấm thiệp chúc xuân để cùng vui đón tết. (Ảnh 7: Trẻ làm thiệp chúc tết vui xuân) Qua các hoạt động trên tôi thấy trẻ lớp mình tích cực hơn trong các hoạt động trang trí lớp, trẻ được thực hành cùng cô, tự tin nói lên ý tưởng của mình, tự đưa ra được các hình thức thực hành trong nhóm bạn, biết sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương. (Ảnh 8: xây dựng môi trường bên trong lớp học)
8. - 10 - Xây dựng môi trường giáo dục trải nghiệm bên ngoài lớp học Ví dụ: Tôi tận dụng các mảng tường trống, lan can, hành lang của hiên trước và sau lớp học để trang trí tạo môi trường phong phú cho trẻ được trải nghiệm thường xuyên, tận dụng chai lọ nhựa, đá, cát, sỏi, hột hạt, lá cây để xây dựng góc trải nghiệm cho trẻ hoạt động làm đồ các con vật bằng lá cây, làm tranh bằng hột hạt, ( Ảnh 9: trẻ làm bông hoa bằng các nguyên liệu tự nhiên) Sau khi áp dụng biện pháp này cô và trẻ đã xây dựng được môi trường lớp học theo hướng mở, đồ dùng, đồ chơi được sắp xếp phù hợp với nội dung của từng chủ đề, với khả năng nhận thức của trẻ, phù hợp với diện tích cũng như điều kiện thực tế của lớp, nhà trường. Trẻ được trải nghiệm thực hiện các hoạt động thực tế, từ đó trẻ hứng thú hơn, tích cực tham gia hoạt động, Trẻ đã biết tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để sử dụng vào các hoạt động của trường, của lớp, biết giữ gìn bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học...
9. - 11 - (Ảnh 10: xây dựng môi trường bên ngoài lớp học)
10. - 12 - 2.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động trải nghiệm qua hoạt động học, vui chơi, lao động cho trẻ. Trải nghiệm trong hoạt động học: Chủ đề: Nước - hiện tượng tự nhiên (Hoạt động KPKH) Đề tài: Khám phá về sự kì diệu của nước Cho trẻ làm thí nghiệm rót 2 cốc nước, 1 cốc giữ nguyên 1 cốc để trẻ tự pha C sủi với nước, sau đó cho trẻ nhìn, ngửi, nếm 2 cốc nước và so sánh. Qua đó trẻ biết cốc nước tinh khiết thì trong suốt, không màu, không mùi, không vị, và khi trẻ ngửi và nếm nước C sủi thì trẻ biết nước C sủi có mùi thơm, vị chua chua, màu cam,. Tiến hành cho trẻ thả thìa vào hai ly nói trên. sSau khi thực hiện thí nghiệm trẻ biết lợi ích của nước biết bảo vệ nguồn nước, biết sử dụng nước tiết kiệm... (Ảnh 11: các bé thực hành pha nước C sủi) Trò chơi với nước: Cô cho trẻ ra sân chơi với nước và cho trẻ tưới cây, đong đo nước. Cùng chủ đề này tôi hướng dẫn cho trẻ cách chuẩn bị trang phục cá nhân khi tham gia tắm tại những bể bơi, cách giữ vệ sinh cá nhân, giữ vệ sinh chung khi được đi tắm biển, tắm tại bể bơi, kết hợp tuyên truyền phòng chống đuối nước cho trẻ.
11. - 13 - (Ảnh 12: trẻ thực hành đong đo nước) Sau khi thực hành cho trẻ chia sẻ kinh nghiệm với nhau: Việc gì hôm nay các con thích nhất? Việc gì các con chưa làm được? .công việc gì các con cảm thấy khó? Qua sự gợi ý của tôi trẻ được chia sẻ kinh nghiệm cùng cô cùng bạn, trẻ được cung cấp thêm kiến thức để thực hiện tốt các hoạt động tiếp theo. Hoạt động ngoài trời: Chủ đề: Thế giới thực vật - Quan sát cây chuối Tôi thường chú ý cho trẻ được trải nghiệm với thiên nhiên như cỏ cây, hoa lá, sỏi đá, đất, nước, cát, sân trường. Cụ thể tôi cho trẻ hoạt động trải nghiệm qua những tàu lá chuối, để làm những con sâu ngoài ra lá chuối còn làm được những cái túi, kèn...trẻ được thoải mái trải nghiệm cùng với thiên nhiên theo cách của mình trẻ rất hăng say hứng thú hoạt động giúp cô tạo được các sản phẩm như con mèo, tóc cho búp bê, kèn... (Ảnh 13: trẻ trải nghiệm làm túi, con sâu bằng tàu lá chuối)