SKKN Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS

Nội dung tài liệu: SKKN Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS

1. 3 không bình thường. 2.3.2.3. Học sinh nên học cách kiểm soát cảm xúc và hành vi của mình. 15 2.3.3. Can thiệp khi hành vi bạo lực học đường xảy ra. 2.3.4. Tăng cường can thiệp hỗ trợ sau khi xảy ra hành vi bạo lực. 16 2.3.5. Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp. 17 Những hình ảnh minh họa 17 3. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG. 20 3.1. Kết quả đạt được năm học 2020 - 2021. 29 3.2. Ứng dụng 29 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 29 4.1. Kết luận 31 4.1.1. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm 31 4.1.2. Bài học kinh nghiệm 31 4.2. Kiến nghị 31 4.2.1. Về phía nhà trường. 32 4.2.2. Về phía gia đình. 32 4.2.3. Về phía xã hội. 33 4.2.4. Về phía giáo viên. 33 4.2.5. Về phía học sinh. 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO 34 36 Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
2. 4 I. MỞ ĐẦU 1.1. Lý do chọn đề tài Trường Trung học cơ sở Thanh Xuân Nam là một ngôi trường có tuổi đời còn trẻ gắn liền với sự trưởng thành của quận Thanh Xuân. Tuy không phải là ngôi trường lớn, số lượng học sinh không nhiều nhưng trường đã góp phần vào bề dày thành tích của ngành giáo dục quận. Đặc biệt trường đã để lại dấu ấn vô cùng sâu sắc trong lòng bao thế hệ học sinh bởi nơi đây các em luôn nhận được tình yêu thương vô bờ bến, được phát huy những năng lực bản thân từ những thầy cô giáo tận tâm với nghề. Trường tôi là một trường giáp ranh giữa phường và xã. Học sinh trường tôi phần lớn điều là dân tỉnh lẻ chuyển về mua đất lập nghiệp tại nơi đây, hoặc là chính những người dân xung quanh đó lấn chiếm đất tạo thành “xóm liều”. Người dân vất vả, nhiều gia đình có trình độ dân trí thấp, hoàn cảnh gia đình phức tạp, ít sự quan tâm đến con cái. Nhưng với học sinh nhà trường là cái nôi, là ngôi nhà thứ hai cho các em mong ước được tới mỗi ngày. Là nơi để rồi các em hình thành nhân cách của con người toàn diện. Là một giáo viên vừa làm công tác giảng dạy và vừa làm công tác chủ nhiệm lớp trong cấp trung học cơ sở tôi luôn luôn tâm đắc lời dạy của Bác Hồ trong bức thư gửi Tổng phụ trách thiếu nhi (1949) có câu: “Giáo dục thiếu nhi là một khoa học” và “Trong lúc học cần cho chúng vui, trong lúc vui cần cho chúng học”. Từ đó, thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ, tôi nhận thấy trách nhiệm to lớn của người giáo viên chủ nhiệm là làm sao thông qua các hoạt động sinh hoạt, ngoại khoá, các phong trào thi đua để tổ chức lớp học phải là một tổ ấm vui tươi, đoàn kết, và từ đó tạo ra một bầu không khí thân ái: “Học mà vui, vui mà học”. Trong một bài phát biểu họp trung ương Đảng lần II, khoá VIII, cố Tổng bí thư Đỗ Mười đã nhấn mạnh: Nhà trường phải chú trọng: “Dạy người, dạy chữ, dạy nghề. Trong đó dạy người là quan trọng nhất”. Tôi nhận thấy, lời cố Tổng bí thư Đỗ Mười nói đúng. Muốn dạy cho trẻ em chúng ta sau này thành người hữu ích thì chúng ta phải sớm bồi dưỡng cho các em bản lĩnh, lòng tự tin và những phẩm chất tốt đẹp của con người. Vì thế, vai trò giáo dục của thầy cô giáo và giáo viên chủ nhiệm lớp là rất quan trọng. Song song với kiến thức giảng dạy bộ môn, là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi tự nhận thấy trách nhiệm to lớn của mình trong việc dạy người “Hình thành nhân cách tốt đẹp và lý tưởng sống cho học sinh". Giờ đây, học sinh - thế hệ trẻ thân yêu của chúng ta đang cần những việc làm cụ thể, gần gũi với môi trường mà chúng đang sống và học tập, chúng rất cần tình thương, trách Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
3. 5 nhiệm của các thầy giáo, cô giáo; đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm là người được các em tin tưởng chia sẻ những vương mắc mong được các thầy cô tư vấn, giúp đỡ. Để xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn trong xã hội thì tất cả mọi người, mọi cơ quan, tổ chức ai quan tâm đến thế hệ trẻ, đều có thể hiến kế những biện pháp thiết thực để giúp các em yêu thương nhau hơn, có cách ứng xử với nhau bằng lời nói khôn khéo hơn mà không dùng “nắm đấm”. Với những bài học đúc rút từ thực tiễn của vấn đề bạo lực học đường những người chăm lo đến thế hệ trẻ đặt mình vào những em học sinh ấy, mới phần nào hiểu được vì sao các em đánh nhau. Có khi chỉ là một lỗi nhỏ, nhưng thiếu kỹ năng nhận biết và đánh giá, các em quy chụp đó là hành vi thiếu tôn trọng nhau, thế là “uýnh”. Thậm chí, có em thách thức đánh nhau, nhưng chưa đủ hiểu biết để lường trước hậu quả. Tâm lý các em đang tuổi học phổ thông là nông nổi, bồng bột, hiếu kỳ với điều lạ, cái mới, dễ bị kích động. Chúng ta phải đứng ở vị thế của các em để hiểu các em đang cần gì, và trang bị đúng những thứ mà các em đang cần. Đó chính là kỹ năng bày tỏ lòng yêu thương và cách cư xử đầy tự trọng với bạn đồng trang lứa. Tôi mong những kinh nghiệm này giúp các thầy giáo, cô giáo, những người làm công tác giáo dục, các nhà quản lý giáo dục, quản lý xã hội, các bậc phụ huynh có thêm cho mình những hiểu biết, kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường, xử lý, giáo dục các em các vụ bạo lực của học sinh một các thấu tình đạt lý giúp các em nhận thức được hành vi vi phạm đạo đức của mình. Từ đó rèn cho các em những kỹ năng sống cơ bản trong xử sự, giao tiếp giải quyết các tình huống mà các em thường gặp trong cuộc sống xã hội hiện đại, tránh những điều không đáng có xảy ra gây thiệt hại cho bản thân và người khác, mắc vào vòng pháp luật. Giải quyết tốt bạo lực học đường, bạo lực tuổi vị thành niên là điều kiện tiên quyết trong việc giáo dục đạo đức học sinh, giữ vững kỷ cương và nâng cao được chất lượng giáo dục trong nhà trường vì thế tôi quyết định chọn đề tài “ Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS” 1.2. Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu thực trạng bạo lực trong trường THCS hiện nay. - Tìm hiểu những nguyên nhân làm nảy sinh hành vi bạo lực trong trường học hiện nay. - Những hậu quả của hành vi bạo lực trong học đường đến trẻ em, gia đình, nhà trường và toàn xã hội. - Tìm hiểu dư luận xã hội về thực trạng và những giải pháp phòng chống bạo lực học đường. 1.3. Nhiệm vụ nghiên cứu Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
4. 6 “Bạo lực học đường” là một thuật ngữ chỉ những hành vi bạo lực diễn ra trong môi trường học đường, là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, khủng bố người khác, để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặc biệt là gây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc tinh thần cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường, cũng như đối với những ai quan tâm đến sự nghiệp giáo dục. Bạo lực học đường không chỉ xảy ra giữa học sinh với học sinh mà còn xảy ra giữa học sinh với giáo viên hoặc cán bộ công nhân viên trong nhà trường, thậm chí là giữa cán bộ, giáo viên trong nhà trường với nhau. Việc phòng ngừa và can thiệp đối với hành vi bạo lực học đường có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc tham gia vào công tác xây dựng “Nhà trường thân thiện, học sinh tích cực” ở trong mỗi nhà trường hiện nay. Với mục đích phòng ngừa là chủ đạo, can thiệp trước khi xảy ra hành vi bạo lực, can thiệp khi hành vi bạo lực xảy ra và tăng cường can thiệp hỗ trợ sau khi xảy ra hành vi bạo lực, để phân tích cơ chế can thiệp của nhà trường, gia đình, xã hội và cá nhân học sinh đối với hành vi bạo lực học đường. Việc ngăn chặn và giải quyết bạo lực học đường trong nhà trường thành công thì môi trường giáo dục mới đảm bảo cho các hoạt động theo kế hoach, mục tiêu đào tạo của nhà trường. Muốn nâng cao được chất lượng giáo dục trước hết phải nâng cao được ý thức của học sinh hay nói khác đi học sinh phải ngoan thì mới có ý thức tiếp thu kiến thức chất lượng đào tạo mới được cải thiện từng bước nâng cao. Có như vậy, các nhà trường mới thực sự giữ vững Kỷ cương - Nâng cao chất lương giáo dục. 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu Thực trạng bạo lực học đường hiện nay (Nghiên cứu tại trường THCS Thanh Xuân Nam) 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu Hơn 800 học sinh trường THCS Thanh Xuân Nam. 1.5. Phương pháp nghiên cứu 1.5.1. Phương pháp luận nghiên cứu - Dựa trên nguyên tắc lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng. 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
5. 7 - Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi (định lượng): Đây là phương pháp điều tra chủ yếu được sử dụng với đối tượng là học sinh độ tuổi vị thành niên đang theo học tại trường. Bảng hỏi được xây dựng cho 150 khách thể, được kết cấu thành bốn phần với nội dung chủ yếu xoay quanh các vấn đề dư luận xã hội về hành vi bạo lực trong trường đang biểu hiện và diễn ra qua những hình thức nào; nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hành vi bạo lực; tác động của hành vi bạo lực đó đến bản thân học sinh, gia đình, nhà trường và toàn xã hội; những giải pháp phòng chống bạo lực học đường. - Phương pháp phỏng vấn sâu (định tính) Phỏng vấn trực diện dựa trên gợi ý phỏng vấn sâu, dùng băng ghi âm sau đó phân tích. Với một số trường hợp nhạy cảm ta có thể ghi chép nhanh, sử dụng các kí tự khi ghi chép, chú trọng các thông tin mang tính nóng, đặc trưng, tiêu biểu của khách thể. Thời lượng tiến hành phỏng vấn từ 30 đến 40 phút. Liên hệ phỏng vấn theo kiểu mạng xã hội. - Phương pháp quan sát. II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1. Cơ sở lý luận Tuổi học trò được xem là lứa tuổi tươi đẹp và hồn nhiên nhất. Ở mỗi thời kỳ trong đời sống con người, sự phát triển về thể chất và tâm lý và cá nhân có quy luật riêng. Tuổi vị thành niên là lứa tuổi thiếu niên nhưng đây là giai đoạn phát triển rất cao về thể chất và có những biến chuyển tâm lý hết sức phức tạp. Chính yếu tố tâm lý cũng như thể chất và nhân cách chưa hoàn thiện một cách đầy đủ này khiến cho trẻ em trong lứa tuổi vị thành niên hay bị khủng hoảng về tâm lý, dẫn đến những suy nghĩ và hành động sai lệch. Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
6. 8 Theo nhiều chuyên gia tâm lý, học sinh phổ thông là lứa tuổi dễ bốc đồng và khó tự chủ, thường bị bạn bè kích động dẫn đến thiếu khả năng kiềm chế do chưa đủ kỹ năng sống, từ đó gây ra những hành động sai lầm không đáng có. Chính với đặc điểm tâm sinh lý đó mà đòi hỏi các nhà giáo dục, các thầy cô giáo và nhà trường cần quân tâm, gần gũi các em tạo cho các em sự tin tưởng, chỗ dựa để các em chia sẻ. Phải là người tư vấn, giúp các em những kỹ năng sống cần thiết, biết xử lý các mâu thuẫn trong cuộc sống sinh hoạt, biết nhường nhịn và thương yêu đoàn kết cùng nhau phấn đấu tu dưỡng trở thành học sinh ngoan. 2.2. Cơ sở thực tiễn Bạo lực học đường là một thuật ngữ chỉ những hành vi bạo lực diễn ra trong môi trường học đường, là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, khủng bố người khác, để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặc biệt là gây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc tinh thần cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường, cũng như đối với những ai quan tâm đến sự nghiệp giáo dục. Bạo lực học đường không chỉ xảy ra giữa học sinh với học sinh mà còn xảy ra giữa học sinh với giáo viên hoặc cán bộ công nhân viên trong nhà trường, thậm chí là giữa cán bộ, giáo viên trong nhà trường với nhau. Bạo lực học đường ở Việt Nam đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển lành mạnh của thanh thiếu niên nói chung và học sinh phổ thông nói riêng. Bởi vậy, đứng từ góc độ công tác xã hội trường học để xây dựng cơ chế phòng ngừa có hiệu quả đối với hành vi bạo lực học đường là vấn đề vô cùng cấp bách và cần phải được tiến hành ngay. Các em cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ những thông tin bạo lực bên ngoài như phim ảnh, Internet, game dần dần tích nạp hướng tăng dần các hành vi bạo lực, thích thể hiện, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực. Do đó, có những lý do tưởng chừng như rất đơn giản vẫn có thể dẫn đến bạo lực học đường như bị bạn nói xấu, bị bạn đùa quá tay, bị bạn tẩy chay, ức hiếp, một câu nói tức... Phần lớn học sinh tham gia vào các vụ bạo lực học đường là con em những gia đình có nhiều khó khăn bất hạnh, thiếu sự quan tâm đến con em hoặc giáo dục không đúng cách. Những đối tượng này thường ít được được yêu thương nên hay tự ti, dễ bị bạn bè ăn hiếp, đến khi bị dồn vào chân tường sẽ phản kháng lại bằng cách bạo lực. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng bạo lực học đường là việc nhiều gia đình có tâm lý “giao khoán” con cho nhà trường và dành rất ít thời gian hỏi Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
7. 9 han, tìm hiểu chăm sóc con cái. Phương pháp giáo dục của một số gia đình chưa đúng đắn kết hợp với môi trường xã hội chưa thật sự lành mạnh tạo nên một xu hướng văn hóa ứng xử của học sinh hiện nay nghiêng theo bước bạo lực. Đặc biệt, còn nhiều giáo viên chủ nhiệm chưa làm hết tinh thần trách nhiệm với học sinh. Đáng buồn hơn là đôi khi, cách sống của cha mẹ và người thân trong gia đình thiếu lành mạnh đến mức chính các em có cảm giác nghẹt thở ngay chính trong nhà của mình, thậm chí không còn kính trọng cha mẹ và người thân nữa. Đến một lúc nào đó gặp phải những khó khăn, bất hòa trong cuộc sống các em trở thành bản sao của cha mẹ mình, thậm chí trong trường học vẫn còn hiện tượng ứng xử thiếu văn hóa của một bộ phận giáo viên khi giáo dục học sinh bạo lực. Giáo viên giận quá đánh học sinh khi học sinh đánh bạn, cách giáo dục như vậy vừa sai Luật vừa vi phạm đạo đức nhà giáo, giáo viên vô tình cũng trực tiếp tham gia vào bạo lực học đường. Như vậy, có thể nói, nguyên nhân sâu xa mà trực tiếp chủ yếu đến từ gia đình và nhà trường. Một số nhà trường giáo dục quá nặng về lý thuyết kiến thức, lo dạy chính khóa, dạy nghề, dạy phụ đạo, dạy bồi dưỡng, dạy hướng nghiệp mà không chú trọng giáo dục về kỹ năng, đạo đức, nhân cách làm người. Nhiều nhà trường, nhiều hiệu trưởng chưa hoặc không dám can thiệp xử lý bạo lực trước cổng trường và cho rằng đó là trách nhiệm của ngành chức năng. Điều này là hoàn toàn không đúng vì thực tế nếu ban giám hiệu hoặc thầy cô có mặt thường xuyên, đúng lúc, kịp thời, nhà trường có theo dõi, quan sát, kiểm soát chặt chẽ học sinh lúc tan trường thì bạo lực khó có thể xảy ra. Chính vì vậy: Việc tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh, rèn kỹ năng sống cho học sinh, giáo dục cách ứng xử, xử lý tình huống. Kết hợp chặt chẽ “ nhà trường, gia đình, xã hội” là giải pháp có tính bền vững, lâu dài trong công tác phòng chống bạo lực học đường và thường xuyên các nhà trường phải quan tâm, không được lơ là. 2.3. Các biện pháp nghiên cứu Tôi cố gắng vận dụng tất cả các phương pháp đổi mới nhất có thể để giúp trò của tôi tốt hơn trong mọi lĩnh vực học tập cũng như các hoạt động tập thể. Đổi mới thực chất là cách giúp các em không thấy sợ giờ sinh hoạt mỗi ngày. Đổi mới giờ sinh hoạt có nghĩa là giúp các em yêu thích đến trường, có nghĩa là lúc để các em được chủ động và tích cực hơn trong vai trò chủ đạo của mình, nhằm khích lệ các em hướng tới những cử chỉ, hành vi cao đẹp. Đó là: yêu thiên nhiên, yêu con người, bè bạn, chăm ngoan và học giỏi. Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
8. 10 Qua một vài năm gần đây, khi điều kiện kinh tế và xã hội phát triển rộng khắp. Chương trình giáo dục mở rộng trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng cùng với các phong trào thi đua làm theo năm điều Bác dạy và các chuyên mục đội viên. Tôi nhận thấy, tổ chức xây dựng một tập thể lớp đoàn kết chính là xây dựng tập thể lớp thực sự là một tổ ấm, tổ chức được nhiều sân chơi thu hút học sinh để các em vui mà học, học mà vui. Để các em luôn coi trường học và lớp học như ngôi nhà thứ hai của các em, bạn bè chính là anh, là em là máu thịt của mình là nơi các em có thể sẻ chia những tâm tư tình cảm của mình thật gần gũi, yêu thương chứ không phải chỉ là những cú đấm, những cú đá, những câu chửi tục tặn của xã hội. Chính vì vậy, đã gần một năm qua tôi đã say sưa làm người bạn đồng hành cùng các em trong các hoạt động tập thể vui mà học. Hướng các em tham gia vào các hoạt động sinh hoạt tập thể bổ ích và lý thú của tuổi thơnhằm xây dựng nếp sống thanh lịch, văn minh trong giao tiếp tiếp ứng xử của các em trong cuộc sống hằng ngày. Bàn về vấn đề dạy và học, tôi không có tham vọng viết nhiều về Thầy phải dạy thế nào cho tốt, cho giỏi. Trò phải học thế nào cho tài .Tôi chỉ mạnh dạn viết những điều tâm đắc của tôi trong lĩnh vực giáo dục nhân cách học sinh qua những hoạt động ngoài giờ sinh hoạt thứ bảy và một số giờ một số hình thức hoạt động ngoại khóa qua các đợt thi đua. Để thực hiện được sứ mệnh đó, mỗi trường học, mỗi lớp học phải là một tập thể đoàn kết phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức và chất lượng dạy học đích thực, đào tạo thế hệ trẻ thành những công dân yêu nước, có văn hoá, có trình độ kiến thức, kỹ năng khoa học, có ý chí, hoài bão vươn lên không cam chịu nghèo hèn làm giàu cho đất nước, cho bản thân và biết quan tâm đến những người xung quanh. Để làm được điều đó, mỗi thầy cô giáo trong nhà trường, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải là một tấm gương để học sinh noi theo, và phải xây dựng cho được môi trường sư phạm thanh lịch, văn minh, để mỗi ngày đến trường là một ngày vui: Thanh lịch giữa thầy với thầy; thanh lịch giữa trò với trò; thanh lịch giữa thầy với trò, thanh lịch giữa nhà trường với cộng đồng theo nguyên lý: “Giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. Từ nguyên lý này, ta có thể nhận ra các mục tiêu của mô hình “Chống bạo lực học đường”. Ở Việt Nam, trong khoảng mười năm trở lại đây, các vụ việc bạo lực học đường xuất hiện thường xuyên và được cập nhật trên các kênh thông tin đại chúng. Thông qua phương pháp nghiên cứu tài liệu và các số liệu từ các cơ quan nhà nước, các trung tâm nghiên cứu được công bố trên các diễn đàn, các tác giả bước đầu phác thảo bức tranh về thực trạng hành Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
9. 11 vi bạo lực học đường ở Việt Nam gần đây xảy ra nhiều vụ bạo lực học đường như: nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn; nam sinh dùng dao, kiếm, mã tấu chém nhau ngay trong trường học. Ở nhiều nơi, do mâu thuẫn trong tình bạn, tình yêu đã dùng dao rạch mặt bạn, đâm chết bạn giữa sân trường, Năm học 2020 - 2021, qua khảo sát học sinh tại trường THCS Thanh Xuân Nam. Kết quả khảo sát cho biết có tới 64% các thừa nhận từng có hành vi đánh nhau với các bạn khác. Trong các em nữ từng đánh nhau thì số nữ sinh một lần đánh nhau là 12,7%, 2-3 lần: 20,7%, 4-5 lần: 10,7% và 19,3% đánh nhau từ năm lần trở lên. Phần lớn các em nữ đã có hành vi đánh nhau cho rằng bạo lực giữa nữ sinh là “bình thường” (57,3%) và “chấp nhận được” (39,6%). Với câu hỏi “Khi đánh nhau với học sinh khác, bạn thường dùng hình thức nào là chủ yếu?”, kết quả thu được cho thấy có từ 41% đến 59,5% “đánh một mình” và 47,7% đến 52% “đánh tập thể”. Điều này cho thấy, bạo lực học đường không chỉ là chuyện của mỗi học sinh, mà có tính chất lây lan theo nhóm bạn. Về phương tiện sử dụng khi đánh nhau, 33% không sử dụng phương tiện nào, đây là những em khi đánh nhau thường dùng các “chiêu thức võ công” như túm tóc, cào cấu, xé áo... Việc sử dụng “võ mồm” kết hợp với tay chân tuy không gây nên những thương tích nghiêm trọng về thể chất nhưng lại gây nên những tổn thương về tâm lý, tinh thần đối với nạn nhân khi bị chửi rủa hết sức tục tĩu, hoặc bịxé tung áo giữa đám đông. Dùng công cụ sử dụng khi đánh nhau là 28% sử dụng dép, guốc; 8% sử dụng gậy gộc, 4% dùng gạch đá, và 0,7% dùng dao lam, ống tuyp nước. Những phương tiện này, tùy mức độ mà có thể gây nên thương tích, thậm chí gây nên tàn phế hoặc cướp đi mạng sống của bạn học. Về nguyên nhân đánh nhau giữa các bạn nữ, khảo sát cho thấy có những lý do rất đơn giản nhưng cũng là cơ sở để các em đụng tay đụng chân, như thấy ghét thì đánh (24%), bạn dám nhìn đểu (16%), trả thù tình (13,3%). Đáng lo ngại là có những lý do không thể hình dung được, ví dụ người khác nhờ đánh (20%) và chả có lý do gì cũng đánh (12%). Trong số các vụ việc học sinh đánh nhau được phân tích ở trên, phần lớn là vụ việc xích mích nhỏ giữa các học sinh, các em dùng tay, chân đánh nhau nhưng được sự can ngăn kịp thời nên không để xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong số đó vẫn có những vụ việc xảy ra mang tính chất nghiêm trọng. Đáng lưu ý là các vụ việc học sinh nữ đánh nhau Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
10. 12 hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi đưa lên mạng Internet, coi như một chiến tích để thể hiện mình trước mọi người. Bên cạnh đó, còn có những vụ việc học sinh đánh nhau có sử dụng hung khí, gây thương tích nặng cho bạn. Như tất cả chúng ta đều biết đến hai vụ bạo lực học đường lớn nhất là: em Nguyễn Thị Hồng Phượng trường THCS Lý Tự Trọng (TP Trà Vinh) và em Quyền Thị Phương Hà (học sinh lớp 11A4, trường THPT Tử Đà), chỉ vì những mâu thuẫn trên mạng xã hội Facebook, đã bị một nhóm học sinh cùng trường đánh hội đồng trong lớp học. Một tuần sau khi bị đánh, em Hà bắt đầu có biểu hiện không nói được. 2.3.1. Tạo môi trường giáo dục lành mạnh phù hợp tâm lý lứa tuổi. 2.3.1.1. Tăng cường giáo dục sức khỏe tinh thần cho học sinh và tăng cường công tác quản lý an toàn trường học. Ở giai đoạn thanh thiếu niên, học sinh đã phát triển tương đối hoàn thiện về sinh lí, nhưng tâm lý của các em vẫn chưa được phát triển toàn diện, cảm xúc của các em vẫn chưa ổn định, dễ kích động, khả năng tự kiềm chế kém, tự nhận thức về bản thân chưa rõ ràng, thiếu kinh nghiệm xã hội. Điều này yêu cầu nhà trường không chỉ là nơi cung cấp tri thức cho các em mà còn là nơi bồi dưỡng, phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh. Theo đó, cùng với việc dạy kiến thức văn hóa, bản thân là một giáo viên chủ nhiệm lớp tôi luôn luôn tổ chức lồng ghép giáo dục kiến thức về tâm lý, dạy pháp luật, việc thực hiện pháp luật cho các em, giúp học sinh học cách kiểm soát cảm xúc và hành vi của mình. Tôi cũng đã tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa với chủ đề phòng chống bạo lực học đường, và mời chuyên gia về tâm lý học đường đến chia sẻ cho học sinh về kiến thức sức khỏe tinh thần học đường. Mặt khác, tôi cũng đã chia sẻ cho học sinh kiến thức về pháp luật cũng như cảnh báo cho học sinh về hậu quả hành vi bạo lực thông qua các tiết sinh hoạt lớp hoặc các giờ sinh hoạt ngoài giờ lên lớp. Tôi tiến hành xây dựng hồ sơ tâm lý đối với những học sinh có “truyền thống” gây ra hành vi bạo lực cũng như những học sinh có nguy cơ bạo lực cao. Đối với những học sinh vi phạm nội quy an toàn trường học, tôi cũng đã gặp gỡ phụ huynh trao đổi và tìm biện pháp xử phạt nghiêm minh, đề cao tính răn đe, tạo cơ hội cho học sinh sửa sai và hoàn thiện nhân cách bản thân theo hướng tích cực, đồng thời cũng nên khen thưởng những cá nhân có thành tích trong công tác đảm bảo an toàn trường học, phòng ngừa và can thiệp bạo lực học đường. Bên cạnh việc chú ý nâng cao thành tích học tập cho học sinh, tôi cũng đã chú ý đến đời sống văn hóa, tinh thần của các em, cho các em có cơ hội để thư giãn và giải tỏa những Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS
11. 13 căng thẳng trong học tập. Ví dụ, tổ chức các cuộc thi văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, dã ngoại, trò chơi dân gian, trò chơi (như đá bóng...) làm chuyển hướng sự chú ý của học sinh đến với những thói quen lành mạnh, tạo ra động cơ học tập tích cực, làm phong phú đời sống tinh thần của nhà trường và tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện mình, thực hành kỹ năng làm việc tập thể, yêu thương đùm bọc lẫn nhau. 2.3.1.2. Xã hội hóa việc xây dựng không khí gia đình hạnh phúc. Phương pháp giáo dục của gia đình, không khí gia đình, kết cấu gia đình và trình độ văn hóa của bố mẹ, đều có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức về hành vi bạo lực của học sinh. Phụ huynh nên nỗ lực tạo dựng một không khí gia đình hạnh phúc, vì sự phát triển toàn diện tâm sinh lý của con cái mà không ngừng nâng cao trình độ cũng như đạo đức của mình. Không ái ngại khi phải học hỏi những phụ huynh có nhiều kinh nghiệm và thành công trong việc nuôi dạy con cái, đọc thêm nhiều sách báo về nuôi dạy con, nắm bắt một cách kịp thời những đặc điểm tâm lí của con qua từng giai đoạn, học cách làm bạn của con, biết được những mẹo khi giao tiếp và trò chuyện cùng con, tạo cơ hội cho con cái được gần gũi với cha mẹ. Cha mẹ phải là tấm gương về đạo đức, lối sống cho con cái, là người bạn lớn luôn đồng hành trong từng giai đoạn phát triển của con em mình. Tôi đã cùng với hội phụ huynh lớp tư vấn cho phụ huynh những phương pháp giáo dục phù hợp với tâm lý lứa tuổi của trẻ đồng thời tuyên truyền trong phụ huynh học sinh cần quan tâm đến sự phát triển của trẻ về mặt tinh thần, tình cảm cách nuôi dạy con em từ đó đã làm cho các bậc phụ huynh quan tâm hơn đến đời sống của các em giúp các em nhận thức được những hành vi sai trái của mình và hiện tượng bạo lực trong gia đình cũng giảm đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức của các em trong các hành vi bạo lực với bạn bè, vô lễ với thầy cô. 2.3.1.3. Tham mưu với đảng ủy, chính quyền địa phương. Cải thiện môi trường văn hóa xã hội. Một trong những ảnh hưởng nghiêm trọng của hành vi bạo lực học đường đó là môi trường văn hóa xã hội hiện nay. Trong đó, những hoạt động văn hóa giải trí như phim ảnh, sách báo, truyện tranh, trò chơi online, mạng internet là một trong những nguyên nhân quan trọng của hành vi bạo lực học đường. Việc kiểm soát, phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của những yếu tố này là một vấn đề cần làm trong quá trình phòng ngừa và can thiệp bạo lực học đường. Nhu cầu giải trí của giới trẻ ngày nay đã được các nhà sản xuất và kinh doanh đáp ứng dưới vô vàn các cách thức khác nhau. Điều này làm cho việc kiểm soát mạng lưới vui chơi giải trí của giới trẻ trở nên vô cùng khó khăn, phức tạp. Muốn ngăn chặn và xóa bỏ hành vi bạo lực học đường cũng như những ảnh hưởng tiêu cực của nó thì chúng ta phải nghiên cứu và tìm hiểu từ gốc rễ của vấn đề. Để làm được Một số kinh nghiệm trong việc phòng chống bạo lực học đường đối với học sinh THCS