SKKN Một số biện pháp trọng tâm trong công tác chủ nhiệm giúp học sinh yếu Lớp 12 trường THPT Quốc Thái đỗ tốt nghiệp cao

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp trọng tâm trong công tác chủ nhiệm giúp học sinh yếu Lớp 12 trường THPT Quốc Thái đỗ tốt nghiệp cao

1. phản hồi tình hình lớp Một người giáo viên chủ nhiệm giỏi sẽ góp phần xây dựng nên một tập thể lớp giỏi, nhiều tập thể lớp giỏi sẽ xây dựng nên một nhà trường vững mạnh. Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa nhà trường – gia đình và xã hội .Nếu thực hiện thành công công tác chủ nhiệm sẽ góp phần giáo dục học sinh sau này trở thành thế hệ trẻ năng động, sáng tạo và tài năng. Là một giáo viên chủ nhiệm, là người có vai trò quan trọng trong việc giáo dục các em học sinh, tôi nhận thức được để làm tốt nhiệm vụ chủ nhiệm lớp thì giáo viên chủ nhiệm phải biết tổ chức , hướng dẫn cho tập thể lớp hoạt động, phải biết phát huy năng lực tự quản của học sinh, nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý hết sức điển hình. Đây là thời kỳ “quá độ” chuyển từ thiếu niên sang giai đoạn người lớn. Những đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh THPT còn nhiều hạn chế Không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT, nếu như xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục thì không thể không cần có một người thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ, chỉ bảo cho các em. Để làm tốt điều này, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo, phải nắm được đường lối, quan điểm lí luận giáo dục, đồng thời giáo dục những phẩm chất đạo đức rèn luyện năng lực để trở thành công dân tốt mai sau. Người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn. Đó là trách nhiệm nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh. 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG THPT QUỐC THÁI. Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng bổ nhiệm, phân công chịu trách nhiệm về một lớp. Điều lệ trường phổ thông ghi rõ: “Mỗi lớp có một giáo viên chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng chỉ định, chọn trong số giáo viên giảng dạy ở lớp đó”. Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện lớp học từ giáo dục văn hóa cho đến giáo dục đạo đức nhân cách. Chính vì thế có thể nói giáo viên chủ nhiệm là cầu nối đa chiều giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm. Trong công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên, ban giám hiệu thỉnh thoảng phát hiện ra giáo viên còn qua loa trong việc nắm bắt tình hình học sinh, buộc 3
2. phải điều chỉnh, bổ sung. Nhiều thông tin về học sinh không cụ thể, không thực chất. Còn áp đặt thông tin, sao chép sử dụng lại thông tin cũ của năm học trước - không còn phù hợp. Khả năng giao tiếp, phối hợp của giáo viên chủ nhiệm với các thành viên khác trong nhà trường, với Đoàn thanh niên, phụ huynh, chính quyền còn hạn chế dẫn đến phương pháp, biện pháp giáo dục học sinh không đồng bộ gây mất niềm tin ở học sinh. Trong quá trình chủ nhiệm, khả năng dự báo của một số giáo viên chưa tốt, chưa cụ thể hóa các nhiệm vụ, quy định trong Điều lệ thành chương trình, kế hoạch, công việc hành động cụ thể sao cho phù hợp tình hình thực tế của lớp, vì thế công tác chủ nhiệm kém phần phong phú. Nội dung, hình thức tổ chức các buổi sinh hoạt lớp thiếu đầu tư, nghèo nàn, nặng nề hành chính, không thu hút lôi cuốn học sinh hiệu quả giáo dục kém. Trong các buổi sinh hoạt tập thể lớp, ngoại khóa chưa thấy giáo viên chủ động tổ chức cho các em tự thảo luận, tranh luận về một chủ đề thiết thực nào đó để giáo dục, như từ những mẫu chuyện người thật, việc thật có tính thời sự, gần gũi giúp các em nhận thức hành vi đúng - hành vi sai, chân – thiện – mỹ, việc lợi – việc hại. Thông qua đó giáo dục kỹ năng sống, lý tưởng sống cho các em. Tóm lại, một số giáo viên chưa tạo điều kiện thuận lợi để các em tự giác, chủ động, tích cực gây dựng niềm tin, động lực để có ý thức quyết tâm tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trở thành người tốt. Phải khẳng định rằng, thực trạng công tác chủ nhiệm những năm qua chưa linh hoạt, sáng tạo, thiếu đầu tư. Công tác chủ nhiệm của giáo viên chưa xứng tầm với vai trò của nó đối với việc hình thành nhân cách học sinh trong bối cảnh đổi mới của giáo dục hiện nay. Thiết nghĩ, một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến yếu kém, hạn chế nói trên chính là trình độ nghiệp vụ còn yếu và nhiệt huyết chưa cao của một bộ phận giáo viên làm công tác chủ nhiệm. Mặt khác, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh chậm đổi mới, lạc hậu và có phần bế tắc. Trong khi đó, diễn biến tâm sinh lý của học sinh ngày càng phức tạp, nhất là trong thời kỳ mới. Trường THPT Quốc Thái từ lâu công tác chủ nhiệm lớp đã được lãnh đạo nhà trường và giáo viên của trường quan tâm, được đầu tư cơ sở vật chất cũng như tinh 4
3. thần một cách tối đa trong khả năng cho phép để nâng cao chất lượng dạy và học nói riêng, chất lượng giáo dục toàn diện nói chung. Song, do đặc thù của nhà trường về tình hình thực tế của học sinh cần phân loại học lực để đáp ứng nhu cầu học tập cũng như nguyện vọng thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng theo đúng năng lực học tập của từng khối. Mặc khác phải đảm bảo khả thi đỗ tốt nghiệp THPT cho các đối tượng học sinh không có khả năng thi vào các trường đại học, cao đẳng nên những năm gần đây nhà trường chọn ra một vài lớp mũi nhọn rèn luyện các em thi đỗ vào các trường đại học và các một vài lớp có năng lực thấp hơn rèn luyện để đảm bảo khả năng thi đỗ tốt nghiệp THPT. Và tôi làm công tác chủ nhiệm ở một trong số những lớp yếu đó nên hằng năm tôi cũng tự trang bị cho mình những kiến thức , hành trang để đối mặt những khó khăn cũng như làm sao để giúp đở các em hoàn thành nguyện vọng học tập và cũng giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ chính trị của nhà trường. Khi tôi được phân công chủ nhiệm lớp, trong tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì mình được cống hiến một phần công sức phục vụ cho mái trường rất đỗi thân yêu của mình đó là công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Quốc Thái. Tôi lo vì đối tượng học sinh học yếu là nhiều ( Hằng năm BGH thường giao các lớp có học lực yếu, khó bảo cho tôi, và nó cũng phù hợp với cách giáo dục của tôi), học sinh thích đua đòi, không có tính cần cù chăm chỉ, lòng đam mê học tập Là giáo viên chủ nhiệm, tôi trăn trở phải làm sao vận dụng một cáh linh hoạt các kinh nghiệm nhiều năm làm công việc này sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh của từng năm học, nên tôi mạnh dạn đề xuất sáng kiến này. Công tác chủ nhiệm lớp là công tác tổ chức quản lí một lớp học sao cho khi thầy cô có hoặc không có ở lớp thì mọi hoạt động vẫn được duy trì ổn định, có tính tự giác cao và mọi việc vẫn hoàn thành tốt. Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai tṛò quan trọng trong việc giáo dục nhân cách của học sinh trong lớp phát triển một cách toàn diện. Bởi lẽ họ là người trực tiếp đảm đương vai trò quản lí học sinh trong một lớp, trực tiếp tổ chức cho học sinh thực thi mọi yêu cầu giáo dục của nhà trường đưa ra. Giáo viên chủ nhiệm là người gần gũi học sinh nhất, hiểu tâm tư tình cảm của các em, luôn trực tiếp uốn nắn những hành vi 5
4. sai trái của học sinh và giúp học sinh phát triển đúng hướng. Giáo viên chủ nhiệm là người có năng lực quản lí toàn diện học sinh của lớp, quản lí và giáo dục học sinh là hai thể thống nhất có liên kết trực tiếp với nhau. Muốn giáo dục tốt phải quản lí tốt, quản lí tôt sẽ giúp giáo dục tốt. Giáo viên chủ nhiệm phải đánh giá kết quả rèn luyện của học sinh và tập thể lớp. Chức năng này có ý nghĩa cực kì quan trọng với quá trình học tập, rèn luyện và phát triển nhân cách của học sinh. Sự đánh giá khách quan, chính xác, đúng mực là một trong những điều kiện quan trọng để thầy và trò tiếp tục điều chỉnh mục đích kế hoạch hoạt động cho cả lớp và mỗi thành viên. Việc đánh giá này được thông qua nhiều kênh đánh giá như : Tập thể tổ, lớp,cha mẹ học sinh, giáo viên bộ môn Mỗi học sinh có đặc điểm, hoàn cảnh, thể chất, tâm lí, hành vi đạo đức, năng khiếu, sở thích rất khác nhau. Nắm vững những đặc điểm trên giáo viên có thể lựa chọn những biện pháp sư phạm phù hợp nhằm khơi dậy và phát huy những mặt mạnh sẵn có ở mỗi em, đồng thời hình thành và phát triển thêm những phẩm chất để xây dựng cho các em những tâm hồn và tình cảm phong phú, có cách nghĩ trong sáng, có tấm lòng nhân hậu, có năng lực và sức khỏe dồi dào để thích ứng cuộc sống độc lập và yêu cầu của thời đại. Theo quan điểm cá nhân của tôi là “Không có học sinh dở, mà chỉ có học sinh không chịu học”. 3. BIỆN PHÁP ĐÃ ĐƯỢC ÁP DỤNG TẠI ĐƠN VỊ THPT QUỐC THÁI Được Ban Giám hiệu giao trọng trách chủ nhiệm, giáo viên phải thấy rằng đó là trách nhiệm lớn, phải xem lớp chủ nhiệm là những người thân của mình, đó là em, là con trong gia đình. Xuất phát từ nhận thức trên, người giáo viên chủ nhiệm mới để hết tâm trí, tình cảm của mình vào công việc quan trọng này. Từ đó có thể xây dựng được những phương pháp chủ nhiệm có hiệu quả, áp dụng cho tất cả các dạng lớp (lớp chọn, lớp không chọn) và áp dụng cho bất cứ năm học nào. * Cách thức: Những giải pháp, việc làm cụ thể mà tôi đã và đang áp dụng để làm tốt công tác chủ nhiệm một lớp: 6
5. a. Công việc đầu tiên khi mới nhận lớp chủ nhiệm: Khi bắt đầu nhận lớp chủ nhiêm theo sự phân công của nhà trường, giáo viên chủ nhiệm cần tiến hành việc điều tra đặc điểm tình hình lớp tới tùng học sinh bằng việc trao đổi thông tin với các thầy cô từng làm chủ nhiệm các em ở những năm học trước, với Đoàn thanh niên, một số giáo viên bộ môn .. cùng trao đổi, tâm sự cởi mở trực tiếp với lớp để thầy trò hiểu nhau hơn, qua đó giúp phần nào phát hiện sở trường năng lực, năng khiếu của bản thân, tâm tư nguyện vọng về tương lai của các em.... Việc này có tác dụng giúp giáo viên chủ nhiệm nắm được khả năng tiềm tàng của lớp mình nhằm giúp đỡ các em phát huy thế mạnh bản thân cũng như hướng khắc phục những hạn chế, khiếm khuyết . Thực tế việc làm này của tôi cho thấy không có một tập thể học sinh nào mà lại không có nhân tố tiềm năng để phát triển bản thân, chỉ là định hướng các em sao cho phù hợp với tình hình thực tế. Ổn định tổ chức lớp càng sớm càng tốt để lớp đi vào nề nếp cũng như học tập.Việc bầu Ban cán sự lớp hết sức cẩn trọng, nhất là bầu lớp trưởng. Lớp trưởng là học sinh nam hay nữ cũng được, miễn là em đó có bản lĩnh, năng lực, giáo viên chủ nhiệm phải hết sức khéo léo tạo nên việc sớm hòa đồng giữa các em bằng mọi cách, khẳng định khả năng của ban cán sự lớp. b. Xây dựng Ban cán sự lớp: Ban cán sự lớp là một yếu tố rất quan trọng đảm bảo duy trì tốt mọi hoạt động của lớp vì vậy giáo viên chủ nhiệm phải lựa chọn, phân công, giao nhiệm vụ cụ thể, hợp lý cho mỗi em. Giáo viên chủ nhiệm phải kiểm tra thường xuyên, động viên, rút kinh nghiệm, đưa ra một số giải pháp để ban cán sự lớp hoàn thành tốt nhiệm vụ. Mỗi em trong ban cán sự đều có sổ sách ghi chép công tác mình làm và hiểu được nội dung của công việc mình phụ trách. Cuối tuần đến tiết sinh hoạt lớp, các em tự giác xếp thi đua theo tổ, số liệu từng mảng công tác để trình bày trước lớp và giáo viên chủ nhiệm. Tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm như người dự giờ buổi sinh hoạt của các em, nghe các em báo cáo, chờ ý kiến chỉ đạo và triển khai công tác mới của giáo viên chủ nhiệm. 7
6. Một lớp học có nề nếp và chất lượng tốt là nhờ một phần lớn vào sự hỗ trợ của ban cán sự lớp. Việc bầu chọn ban cán sự lớp là một việc cần thiết mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay khi mới nhận lớp. Giáo viên chủ nhiệm phải phân tích cho học sinh hiểu rõ vai trò, trách nhiệm của người lớp trưởng, lớp phó. Tổ chức cho học sinh xung phong ứng cử, sau đó chọn 5 em tiêu biểu để bầu chọn 3 em. Những em đạt số phiếu cao nhất sẽ được chọn vào ban cán sự lớp. Sau khi bầu chọn được ban cán sự lớp thì nhiệm vụ tiếp theo là phân công nhiệm vụ cụ thể và giao trách nhiệm cho ban cán sự lớp. - Nhiệm vụ của lớp trưởng : Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp, điểm danh sĩ số của lớp, điều khiển các bạn xếp hàng. - Nhiệm vụ của hai lớp phó: Kiểm tra bài 15 phút đầu buổi, giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài, phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật. Nhiệm vụ của mỗi em tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ sau đó phát sổ cho các em. Tôi hướng dẫn các em cách ghi chép trong sổ một cách cụ thể. Mỗi em sẽ làm đúng nhiệm vụ của mình. - Số học sinh trong lớp được chia làm 4 tổ, mỗi tổ có một tổ trưởng. Tổ trưởng chịu trách nhiệm phân công, điểu khiển các bạn trong tổ làm trực nhật. Lớp phó lao động chịu trách nhiệm kiểm tra công việc trực nhật hàng ngày của lớp.Tổ nào làm không tốt, lớp phó lao động có quyền phạt tổ đó làm trực nhật thêm một ngày. Và trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần tự quản, tự theo dõi nhắc nhở nhau giữ sạch lớp cũng như nề nếp lớp. Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp, lớp trưởng, lớp phó báo cáo các mặt hoạt động của lớp. Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của em đó và cũng thấy được khả năng hoàn thành nhiệm vụ của em đó như thế nào, từ đó xây dựng cho lớp học của mình một nề nếp tự quản tốt. Gắn các em vào các phong trào (nhất là giữ vai trò nòng cốt trong hoạt động ngoài giờ lên lớp) để các em cảm thấy tự tin hơn, cảm thấy được thầy cô và bạn bè tín nhiệm nên sẽ cố gắng làm việc cho thật tốt. 8
7. Về quyền lợi và trách nhiệm của cán sự lớp: giáo viên chủ nhiệm luôn động viên các em cán bộ lớp qua việc tuyên dương khen thưởng (nếu có) mỗi đợt thi đua để cổ vũ tinh thần các em, đồng thời cũng khiển trách nếu các em không hoàn thành nhiệm vụ để các em thấy được vai trò nhiệm vụ của mình. Một điều cần quan tâm là giáo viên chủ nhiệm phải linh động từng nội dung công tác, phải kết hợp thật hài hòa việc thực hiện, giảm thời gian không đáng có để các em tập trung vào việc học là chính. c. Xây dựng tổ chức lớp tự quản và tiến hành tiết sinh hoạt: Làm thế nào để xây dựng được một tập thể lớp tự quản theo đúng nghĩa của nó. Tức là các em tự quản lý: hành vi, đạo đức, tác phong, nề nếp, hoạt động của lớp khi không có giáo viên. Điều này giáo viên chủ nhiệm phải tạo trước cho các em ý thức tự giác và việc quản lý theo dõi hoạt động của đội ngũ cán bộ lớp phải được thực hiện thường xuyên. Muốn vậy, ngay từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm cho tiến hành việc theo dõi thi đua của các tổ. Các tổ trưởng quản lý thành viên của tổ mình, phân công trực nhật giữa các tổ viên phù hợp với nội dung từng hoạt động. Ví dụ: việc truy bài 15 phút đầu giờ, các tổ trưởng sẽ kiểm tra việc chuẩn bị bài các bộ môn trong buổi hôm đó của các bạn trong tổ như thế nào. Cán sự và lớp phó học tập sẽ kiểm tra việc chuẩn bị của các bạn. Tiết trống hoặc không có giáo viên, lớp sẽ ôn bài hoặc hoạt động tập thể dưới sự chỉ đạo của lớp trưởng. ( Sau khi được BGH cho phép). Những sai phạm của các tổ, thành viên trong lớp được ghi tên và nêu ra trong tiết sinh hoạt cuối tuần. Tiết sinh hoạt lớp là tiết quan trọng nhất trong một tuần thời lượng chỉ có 45 phút mà công việc lớp trong tuần có rất nhiều thì làm sao giải quyết truyền tải hết. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải tập cho lớp việc đánh giá, xếp thi đua trước. Mỗi bộ phận có sẵn bản tổng hợp báo cáo. Đến tiết sinh hoạt các em tự thông báo kết quả thi đua, các nội dung được thực hiện trong một tuần (những việc đã làm được và không làm được với lý do cụ thể), tình hình lớp trong tuần, số bạn vi phạm học tập (không 9
8. chuẩn bị bài, không thuộc bài ), vi phạm việc rèn luyện đạo đức tác phong (không đồng phục, mất đoàn kết, mất trật tự ), vi phạm về công tác văn thể, lao động, tự quản Giáo viên chủ nhiệm theo dõi, ghi sổ từng nội dung sinh hoạt trong tuần thông qua báo cáo của từng bộ phận. Lần lượt giải quyết từng nhóm vụ việc, tìm lý do sai phạm, đưa ra biện pháp xử lý, giáo viên chủ nhiệm nhận xét kết quả thi đua tuyên dương tổ, cá nhân tốt. Triển khai nội dung tuần tiếp theo và nhắc nhở các em thực hiện tốt các nội dung của lớp trong tuần tiếp theo. Trong bất cứ phong trào nào động viên khen thưởng luôn là yếu tố không thể thiếu. Tùy theo tình hình, đặc thù của lớp mà giáo viên chủ nhiệm nên áp dụng những nội dung biểu điểm thi đua thích hợp. Bước đầu phải tập cho các em cách tự quản lớp trong buổi đầu giờ, trong những tiết vắng giáo viên Có thể buổi đầu chưa quen, kết quả chưa đạt nhưng gắn nội dung sinh hoạt theo chủ đề nào đó thiết thực: cán sự lớp nên giải bài tập Sau nhiều lần các em sẽ thực hiện được. Từ đó việc tự quản sẽ đi vào nề nếp, trở thành thói quen. Trong những buổi đầu duy trì phong trào này rất cần sự quan tâm, theo dõi, nhắc nhở của giáo viên chủ nhiệm. Một tập thể đoàn kết tham gia tốt các phong trào không phải tự dưng mà có. Phải là kết quả của quá trình đầu tư làm công tác tư tưởng, vô hiệu hóa các tư tưởng thường gây rối phá vỡ tính đoàn kết trong tập thể. Thường thì sự chia rẽ nội bộ hay xảy ra ở các bạn cùng học năm trước hoặc giữa các nhóm khác nhau về sở thích, sức học Điều này giáo viên chủ nhiệm nên nắm bắt để có biện pháp dàn xếp, xử lý và để các em hiểu được lớp chúng ta năm nay là một tập thể đoàn kết, một “ Gia đình” yêu thương nhau Không dừng ở đó, vai trò động viên của giáo viên chủ nhiệm góp phần rất to lớn vào kết quả phong trào thi đua của lớp. Phải khích lệ nêu gương điển hình,so sánh đúng lúc, kịp thời thì sẽ có tác dụng tích cực. d. Tiếp xúc với học sinh của lớp chủ nhiệm: Giáo viên chủ nhiệm có tiếp xúc thường xuyên với học sinh mới biết được các 10
9. em biết gì, cần gì, các em là người như thế nào. Có tiếp xúc với các em mới kéo ngắn được khoảng cách giữa thầy và trò, các em không còn e ngại, rụt rè, chắc chắn sẽ tự tin hơn và mạnh dạn bộc bạch những việc cuả lớp, những thiếu sót của bản thân Khi tiếp xúc với học sinh, với vai trò là giáo viên chủ nhiệm, có những việc nên làm và những việc không nên làm: Phải thật khéo léo hỏi thăm về gia cảnh để biết được đó có phải là điều kiện khó khăn, hoặc thuận lợi ảnh hưởng đến học tập, đạo đức của các em. Đối với học sinh có gia đình quan tâm, giáo viên nên phát huy thế mạnh này. Vì thường học sinh được giáo dục tốt, được chăm lo việc học tập nên thường chăm ngoan hơn, chính những em như thế này là nhân tố tích cực của lớp. Ngược lại, học sinh gặp phải những khó khăn về gia đình như: kinh tế, con ngoại hôn, cha mẹ là người say sưa, lười lao động do đó giáo viên và tập thể lớp luôn cần có sự quan tâm giúp đỡ. Đối tượng này thường tự ti, mặc cảm nên cần phải khéo léo tế nhị trong cách đối xử cũng như giúp đỡ các em. Những buổi lao động, cắm trại, thi các phong trào của trường rất dễ dàng tạo điều kiện để thầy và trò gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn. Giáo viên hướng dẫn cặn kẽ công việc để các em tự tin phát huy khả năng của mình. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao làm các em tránh được những sai sót thay vì nhăn nhó, bất lành, giáo viên nên nhẹ nhàng nhắc nhở, hướng dẫn lại. Có làm như vậy, giáo viên mới giúp các em rút ra được kinh nghiệm, tự tin hơn. Giáo viên cùng lao động với các em vừa tạo nên không khí sôi nổi trong buổi lao động, vừa giáo dục các tính tích cực, không lánh nặng tìm nhẹ trong lao động. Như vậy có nghĩa là giáo viên cùng san sẻ niềm vui, nỗi buồn, thành công, thất bại với lớp chủ nhiệm. Tiếp xúc với cán bộ lớp, cán sự bộ môn để biết được mọi hoạt động của lớp là việc làm hết sức cần thiết. Những thông tin về lớp chủ nhiệm chủ yếu là do các em cung cấp. Nhưng việc làm này có hai mặt tích cực và tiêu cực, nếu giáo viên không khéo léo xử lý sẽ dễ dàng biến học sinh thành những người không tốt, cần phân tích cho các em hiểu việc thông tin báo cáo là cần thiết, phải trung thực, kịp thời... 11
10. e. Giải quyết các vấn đề nảy sinh trong lớp và giờ sinh hoạt lớp: Trong một tập thể lớp, việc nảy sinh nhiều vấn đề trong mỗi buổi học là điều khó có thể tránh khỏi, giáo viên chủ nhiệm phải có mặt thường xuyên với lớp vào mười lăm phút đầu giờ, nếu buổi nào giáo viên chủ nhiệm không có tiết dạy, thấy không cần thiết cũng phải đến lớp. Giáo viên đến lớp như vậy để giúp các em ôn bài, chuẩn bị bài mới hoặc có sự việc gì xảy ra ở buổi học trước kịp thời chấn chỉnh Nếu thực hiện tốt và thường xuyên khâu sinh hoạt đầu giờ, học sinh sẽ ổn định tâm thế để bước vào tiết học đầu tiên tốt hơn, kể cả các tiết học sau. Sau mỗi buổi học, xét thấy có việc gì cần giải quyết ngay, giáo viên yêu cầu các em ở lại năm, mười phút để làm việc và hàng tuần nên có cuộc họp với cán bộ lớp. Tuy rằng lớp có lớp trưởng, lớp phó nhưng giáo viên không hoàn toàn giao cho các em mà phải để ý đến lớp thường xuyên, kịp thời nhắc nhở, động viên. Giáo viên chủ nhiệm cần phải biết phát huy khả năng làm việc của cán bộ lớp, nhất là lớp trưởng. Định hướng cho cán bộ lớp làm việc, tôn trọng ý kiến đề xuất, cách làm việc của các em, giáo viên giúp cán bộ lớp làm việc là chính thay vì làm tất cả. Cán bộ lớp là những người gần gũi, sát với lớp nhiều hơn giáo viên chủ nhiệm nên các em giúp giáo viên giải quyết các vấn đề của lớp nhanh hơn, hiệu quả hơn và giáo viên chủ nhiệm đỡ vất vả hơn. Có một số học sinh thường chán ngán giờ sinh hoạt lớp, thậm chí có trường hợp vài em bỏ trốn. Sở dĩ có hiện tượng này vì giờ sinh hoạt lớp chủ yếu là kiểm điểm những sai sót của một số em vi phạm nội quy của trường, lớp. Vì vậy, giáo viên phải tạo không khí vui vẻ, thoải mái trong giờ này. Giáo viên cho lớp nhận xét, đánh giá hoạt động trong tuần với thời gian ngắn, dành thời gian nhiều hơn cho việc vạch ra phương hướng tuần tới, sinh hoạt văn nghệ, câu hỏi giải quyết tình huống Có như thế, những em vi phạm nội quy hầu hết đều tự nhận thấy sai lầm của mình, sẽ tự thấy hối hận, xấu hổ, kể cả học sinh cá biệt. Tránh trường hợp trong các buổi sinh hoạt, tập thể lớp cứ tập trung vào sai sót của bạn mà phê bình, chỉ trích, nặng lời thay vì giúp bạn tiến bộ . Đối với học sinh “cá biệt”, giáo viên cũng phải quan tâm theo dõi giúp đỡ bên 12
11. cạnh nghiêm khắc phê bình trước tập thể lớp. Cần phê bình đối tượng này nhưng tránh tình trạng căng thẳng giữa học sinh đó với giáo viên, với tập thể lớp. Điều đó có thể xảy ra là học sinh cá biệt phản ứng mạnh khi bị phê bình, tự ý bỏ ra khỏi lớp, đập phá đồ dùng trong lớp, hoặc có lời lẽ vô lễ với giáo viên Trường hợp này xảy ra, chắc chắn giáo viên sẽ bị mang tiếng, bị mất uy tín. Cho nên, là giáo viên chủ nhiệm phải lấy tình thương yêu, lời lẽ phải trái phân tích nhẹ nhàng để các em nhận ra việc làm sai của mình và nhận lỗi là tốt nhất. Bởi vì dẫu các em là học sinh cá biệt thì các em vẫn sống có tình nghĩa. Thực tế đã chứng minh rằng những học sinh này thể hiện tinh thần tập thể cao trong những buổi lao động, cắm trại. Tôi thật xúc động khi thấy những học trò cũ đến thăm mình có đến hai phần ba là học sinh thường bị thầy la ngày nào. Giáo viên chủ nhiệm cần chú ý đến việc khen chê kịp thời đối với học sinh. Giáo viên không thiên vị, phải công minh trong khi khen cũng như chê các em. Những lời động viên khi các em làm việc tốt, những lời nhắc nhở khi các em làm sai có tác dụng rất lớn đến việc tự rèn luyện của các em. Như vậy một số việc cần giải quyết giáo viên chủ nhiệm giải quyết kịp thời sau mỗi buổi học, không đợi đến sinh hoạt lớp. Làm như vậy rất dễ dàng chấn chỉnh nề nếp của tập thể. Điều hết sức quan trọng là cách đối xử, xử lý học sinh cá biệt không nên quá nghiêm khắc. Khen chê học sinh phải công minh, có làm được như vậy học sinh mới nể phục. f. Hoạt động kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác: - Phối hợp với gia đình học sinh (Đây là hoạt động hết sức quan trọng). Việc giáo dục học sinh trong nhà trường là sự kết hợp nhà trường với đoàn thể, địa phương, gia đình Trong đó, mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường nhất là đối với giáo viên chủ nhiệm là hết sức cần thiết. Chính vì vây, công tác chủ nhiệm của một giáo viên thành công hay không đừng bao giờ quên gia đình học sinh là yếu tố quan trọng. Với tôi việc đến thăm gia đình học sinh rất cần thiết. Trước khi đến thăm phụ huynh học sinh, giáo viên cần phải phân loại đối tượng học sinh: Hạnh kiểm tốt, học 13