SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

1. 3 / 14 Năm học 2021 -2022 trường tôi tiếp tục triển khai chuyên đề "Tiếp cận học qua chơi và đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục lĩnh vực phát triển Ngôn ngữ"cho trẻ và chủ đề “ Xây dựng trường, lớp mầm non hạnh phúc”. Đây cùng là điều kiện thuận lợi để giúp các bé tiếp cận với tác phẩm văn học, cô giáo tái hiện lại tác phẩm văn học bằng cảm nhận của mình, đọc kể diễn cảm tác phẩm. Qua tác phẩm văn học bé có thể học, có thể chơi thông qua các trò chơi đóng kịch, tập làm sách truyện, tập kể chuyện theo nhóm, tập kể chuyện theo tranh Thực tế tại các trường mầm non hiện nay, nhiều giáo viên dạy trẻ mầm non làm quen với văn học mới chỉ mang tích chất đáp ứng đủ chương trình mà giáo viên chưa chú ý đến việc hình thành cảm thụ văn học cho trẻ, chưa chú ý đến vẻ đẹp nội dung cũng như hình thức của các tác phẩm văn học trong quá trình dạy, giáo viên còn thiếu sự nhạy cảm và linh hoạt trong việc sử dụng biện pháp thủ thuật khi dạy trẻ làm quen với văn học. Vì vậy giờ học làm quen văn học vẫn chưa đạt kết quả cao. Bên cạnh đó còn nguyên nhân khách quan là giáo viên thực hiện chương trình Giáo dục Mầm non còn hạn chế về hình thức tổ chức, cách lựa chọn nội dung theo chủ đề sự kiện, theo hướng mở nên phần nào ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học trong nhà trường. Xuất phát từ thực trạng nêu trên, nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động cho trẻ làm quen văn học. Tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi để tìm ra các hình thức, biện pháp giúp trẻ có những giờ học sao cho có chất lượng nhất, bổ ích nhất, giúp trẻ phát triển toàn diện. Muốn trẻ tiếp thu các kiến thức được dễ dàng thì hình thức truyền đạt gây sự chú ý của trẻ là vô cùng quan trọng. Chính vì nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn này nên tôi đã mạnh dạn đưa ra và nghiên cứu và chọn đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi ở trường mầm non” II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. 1.Cơ sở lí luận. Thực tế cho ta thấy rằng những biểu hiện về thái độ tình cảm, suy nghĩ của con người khi tiếp xúc với một tác phẩm văn học rất đa dạng và phong phú ví dụ: Như những vui buồn khi đọc tác phẩm văn học dẫn đến những biểu hiện khóc cười của người đọc từ đó cho ta thấy rằng nghệ thuật của các tác phẩm văn học đã có một sức mạnh kỳ diệu. Đối với trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo 3 - 4 tuổi vấn đề cảm thụ và hiểu tác phẩm văn học mới chỉ là bước đầu vì tư duy của trẻ còn hạn chế, vốn kinh nghiệm chưa cao. Trẻ em chưa thể hiểu được ý nghĩa tìm ẩn trong mỗi câu chuyện thế nhưng
2. 4 / 14 trẻ rất thích được nghe người lớn kể chuyện, thích đọc thơ hoặc những bài đồng dao, ca dao phù hợp với lứa tuổi. Mục đích của việc cho trẻ làm quen văn học là giúp cho trẻ hình thành và phát triển ngôn ngữ là phương tiện hình thành đạo đức cho trẻ biết yêu ghét rõ ràng. Làm quen văn học còn hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người rộng lớn. Hình thành và phát triển thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể đó là tính tổ chức kỷ luật tự chủ mạnh dạn trước mọi người. Dạy trẻ làm quen văn học còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, giúp trẻ phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập vui chơi. Không những thế văn học còn là nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng, phát triển tâm hồn cho trẻ, truyền cho các cháu vẻ đẹp truyền thống của cha ông, lòng nhân ái thuỷ chung tính công bằng yêu lẽ phải, đức cần cù chăm chỉ, yêu nước thương nòi tự tin, lạc quan, yêu đời. 2. Cơ sở thực tiễn Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi với tổng số trẻ là 26 trẻ. Qua tìm hiểu và nghiên cứu thực tế việc tổ chức các hình thức giáo dục cho trẻ làm quen tác phẩm văn học, từ đó chọn lọc các hình thức giáo dục cho phù hợp với trẻ. Quá trình thực hiện đề tài tôi đã gặp những thuận lời và khó khăn sau. 2.1 Thuận lợi: Ban giám hiệu nhà trường đã luôn quan tâm đến cơ sở vật chất, đồ dùng học tập, đồ dùng chơi được đáp ứng kịp thời thuận tiện cho việc dạy và học. Trẻ đi học tương đối đều được làm quen và củng cố thường xuyên nên trẻ đã đi vào nề nếp. Bản thân có trình độ chuyên môn trên chuẩn, yêu nghề, mến trẻ. Bản thân đã tham gia đầy đủ các chuyên đề do huyện và do trường tổ chức. Đồng nghiệp luôn giúp đỡ để tôi được trao đổi về chuyên môn, tích lũy thêm kinh nghiệm qua các buổi sinh hoạt chuyên môn của nhà trường của tổ. Môn học này đã để lại rất nhiều bài học đáng quý và đã để lại sự yêu thích trong lòng mỗi trẻ thơ. Phụ huynh quan tâm đến việc học của con em, phối hợp với giáo viên trong việc giảng dạy trẻ, hỗ trợ các nguyên vật liệu để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho các hoạt động. 2.2 Khó khăn: Ngoài những thuận lợi tôi đã nêu trên trong quá trình thực hiện, bản thân gặp không ít những khó khăn nhất định. - Về cơ sở vật chất: Đồ dùng dạy chỉ có đủ cho chương trình, phần sử dụng đồ dùng chưa sáng tạo, thể loại đồ dùng còn ít, không đa dạng và chưa phong phú.
3. 5 / 14 - Về giáo viên: Giọng đọc và lời kể của giáo viên còn hạn chế nên chưa thu hút được sự hứng thú với trẻ. Việc dạy trẻ làm quen với văn học mới chỉ mang tích chất đáp ứng đủ chương trình mà giáo viên chưa chú ý đến việc hình thành cảm thụ văn học cho trẻ, chưa chú ý đến vẻ đẹp nội dung cũng như hình thức của các tác phẩm văn học trong quá trình dạy, giáo viên còn thiếu sự nhạy cảm và linh hoạt trong việc sử dụng biện pháp thủ thuật khi dạy trẻ làm quen với văn học. Giáo viên còn hạn chế trong việc sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. - Về học sinh. Tỷ lệ trẻ chưa được học qua độ tuổi nhà trẻ chiếm tỷ lệ cao 05/26 cháu = 19,2%. khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ còn hạn chế vì trẻ còn tính rụt rè, nhút nhát, cá tính, có trẻ còn nói ngọng... Đa số trẻ ít được tiếp xúc, giao tiếp với nhiều người nên trẻ rất ít nói chưa thể diễn đạt mạch lạc hết câu chuyện, bài thơ. Vì đa phần trẻ ở nông thôn nên sự quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng của bố mẹ chưa được thường xuyên, khả năng hiểu biết của trẻ về một số lĩnh vực còn hạn chế, một số trẻ chưa được học lớp nhà trẻ nên các cháu chưa được làm quen với các tác phẩm văn học và các hoạt động khác. - Về nhận thức của phụ huynh học sinh. Một số phụ huynh không quan tâm việc đến trường các cháu được học những gì mà chỉ thích cho trẻ viết chữ, học số. Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã tiến hành khảo sát đánh giá đúng với khả năng của trẻ để có phương hướng phấn đấu đạt được kết quả cao trong giảng dạy. Ngay từ đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát đánh giá xếp loại chất lượng môn làm quen văn học qua kết quả khảo sát đầu năm học như sau: Đạt Chưa đạt Tổng Nội dung số trẻ Số Tỉ lệ% Số trẻ Tỉ lệ % trẻ Khả năng lắng nghe và nhớ tên 26 8 31 18 69% bài thơ, câu chuyện Khả năng hiểu được bài thơ, câu 26 6 23% 20 77% chuyện. Hứng thú với môn học làm quen 26 6 23% 20 77% văn học. Kỹ năng đọc, kể diễn cảm 26 4 16% 22 84% Bảng khả sát đầu năm
4. 6 / 14 Qua bảng khảo sát tỉ lệ đầu năm, tôi nhận thấy khả năng hứng thú của trẻ còn ít, tỷ lệ chưa đạt chiếm tỷ lệ cao, vậy nên các kỹ năng cần thiết trong một họat động làm quen với văn học của trẻ cũng không cao. Vì vậy để khắc phục và giải quyết kết quả thực trạng trên, tôi đã suy nghĩ và tìm ra “Một số biện pháp giúp trẻ hứng thú trong hoạt động làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi ở Trường mầm non” như sau: 3. Các biện pháp 3.1. Biện pháp 1: Tạo hứng thú trong việc hướng dẫn trẻ làm quen văn học. Đối với trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo bé nói riêng muốn tạo tâm thế hứng thú khi vào tiết làm quen văn học, đòi hỏi giáo viên luôn phải tìm tòi, suy nghĩ cách vào bài như thế nào để gây hứng thú cho trẻ tham gia vào môn học làm quen văn học, thoải mái. Mỗi một giờ hoạt động tôi luôn suy nghĩ vào bài với nhiều hình thức khác nhau . * Gây hứng thú bằng việc sử dụng câu đố, âm thanh. Ví dụ 1: “ Con gì đuôi ngắn tai dài, mắt hồng lông mượt có tài nhảy nhanh” Đố biết con gì? Với câu đố này giúp trẻ suy nghĩ trả lời, cô giáo giới thiệu vào câu chuyện “ Chú thỏ tinh khôn” Ví dụ 2: Truyện “Thức dậy đi nào ” Tôi cho trẻ nghe tiếng âm thanh của các con vật trong rừng, dẫn trẻ vào một khu rừng, tạo tình huống trong rừng có một quyển truyện tranh to rồi cô đọc cho trẻ nghe. Với hình thức vào bài như vậy tôi thấy trẻ lớp tôi rất hứng thú . Ví dụ 3: Tôi cho cháu chơi bắt chước tiếng kếu của các con vật: con mèo kêu như thế nào? Tiếng của chú gà trống gáy ra sao? Trẻ hứng thú tham gia chơi cùng bạn, cùng cô, tôi sẽ giới thiệu vào câu chuyện “Đôi bạn thân” qua nhiều hình thức giới thiệu, vào bài như vậy, tôi thấy trẻ lớp tôi rất thích tham gia vào hoat động một cách tự nguyện, thoải mái. * Gây hứng thú bằng việc sử dụng đồ dùng trực quan. Đồ dùng càng đơn giản, ngộ nghĩnh, gần gũi thì càng thu hút trẻ, nhất là những sản phẩm do trẻ làm ra. Vì thế, những đồ dùng, đồ chơi tự tạo thường rất hấp dẫn trẻ. Đồ dùng trực quan cô sử dụng có thể là mô hình, rối tay, rối dẹt, băng hình, video, sa bàn... Ví dụ: Đề tài: Thơ: "Em yêu nhà em", chủ đề sự kiện gia đình. Trước khi vào bài dạy tôi cho trẻ tham quan sa bàn cô đã chuẩn bị gồm có: Một ngôi nhà, xung quanh ngôi nhà có vườn rau, ao cá, vườn cây ăn quả, có đàn
5. 7 / 14 chim, gà, vịt đang kiếm mồi... để trẻ tự do nhận xét về khung cảnh thiên nhiên xung quanh ngôi nhà. Tiếp theo tôi cho 1, 2 trẻ kể về khung cảnh thiên nhiên xung quanh ngôi nhà,và tình cảm của trẻ đối với ngôi nhà của mình. Sau đó tôi mới cho trẻ về chỗ ngồi và làm quen với bài thơ "Em yêu nhà em". Có thể sử dụng một số nguyên liệu có sẵn như: ống chỉ, lõi giấy, hộp giấy, chai lọ để tạo thành một số nhân vật, vẽ thêm mắt,mũi, gắn râu, tóc vẽ áo quần hoặc làm thành một số con vật. Sau đó, lồng vào các ngón tay và cho trẻ đóng vai nhân vật đó. Sưu tầm tranh ảnh và phân loại theo từng chủ đề sự kiện. Sau đó, tập hợp thành ngân hàng hình ảnh với đủ loại hình ảnh, tên gọi khác nhau. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động làm quen với văn học là hết sức cần thiết, bởi trên PowerPoint tạo hiệu ứng hình động cho các bức tranh, khi trình chiếu, các nhân vật có thể nhảy múa, cử động làm cho trẻ vô cùng thích thú. Tôi tranh thủ thời gian lên mạng để lấy các tiếng động phù hợp với câu chuyện, bài thơ sau đó lồng vào giáo án powerpoint trình chiếu như tiếng suối chảy hay tiếng chim hót, tiếng gió, tiếng cành cây gẫy...Với hình thức này tôi thấy trẻ rất hứng thú. * Gây hứng thú dưới dạng thay đổi hình thức tổ chức. Đối với mỗi loại tiết tôi dành thời gian nghiên cứu tác phẩm để có cách thay đổi các hình thức tổ chức cho linh hoạt, không dập khuôn ở hình thức tổ chức. Để tạo không khí sôi nổi, hứng thú, vui tươi nhẹ nhàng trong tiết học thu hút trẻ một cách thích thú, tôi còn tổ chức tiết học thành một chương trình vui có những trò chơi hấp dẫn như chương trình “Vườn cổ tích”, “Những nhà thông thái” hoặc chương trình: “Câu lạc bộ bé yêu thơ”, hay “Tài năng nhí”. Với việc tổ chức dưới dạng chương trình đòi hỏi người giáo viên cũng thật linh hoạt, giọng người dẫn chương trình cũng phải truyền cảm, hấp dẫn trẻ và đặc biệt chú ý xuyên suốt tiết học là mình đang như một người dẫn chương trình, tránh tình trạng giới thiệu đầu hoành tráng mà cái kết bị cụt hoặc đôi khi quên kết thúc chương trình. 3.2 Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. Ở tiết học nào cũng vậy muốn nâng cao chất lượng học tập cho trẻ thì việc đầu tiên người giáo viên phải nắm được đặc điểm nhận thức của trẻ để đưa ra các mục tiêu và các biện pháp dạy học phù hợp cho từng đối tượng trẻ để tất cả trẻ đều được hoạt động trong giờ học.
6. 8 / 14 Đối với trẻ lớp tôi, tôi đã đề ra các mục tiêu: Với trẻ yếu mục tiêu trẻ nhớ được tên tác phẩm, tác giả, trẻ khá hiểu được nôi dung bài thơ, học thuộc thơ, còn trẻ tốt không chỉ mục tiêu có vậy mà trẻ còn phải đọc diễn cảm được bài thơ. Để đạt được điều đó cô phải gây được hứng thú cho trẻ vào bài bằng những lời nói nhẹ nhàng, diễn cảm để dẫn trẻ vào bài học. Đặc biệt là cô giáo phải thể hiện được sự thân thiện, gần gũi qua giọng đọc, cử chỉ, điệu bộ của bài thơ như vậy sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ, qua các hành động cử chỉ cô đọc thơ trẻ sẽ khắc sâu ấn tượng, giúp trẻ tiếp cận với cái đẹp thông qua thơ . Ví dụ: Khi dạy trẻ đọc bài thơ: “ Hoa kết trái” Khi đọc ba câu đầu cô đọc từ từ, chậm, nhẹ nhàng Hai câu tiếp theo cô đọc với tốc độ nhanh dần nhấn mạnh ở câu đỏ như đốm lửa Tiếp theo bốn câu đọc từ từ nhẹ nhàng Bốn câu cuối nhấn cao giọng như muốn nhắn gửi thông điệp tới các bạn nhỏ không hái hoa Đối với bài thơ: “ Hoa kết trái” Tôi vào bài bằng cách: Cô hóa thân thành cô mùa xuân tặng cho lớp mình một món quà, các con có muốn biết cô mùa xuân tặng cho lớp mình món quà gì không? Cô mời một bạn lên mở quà. Và cho trẻ quan sát lẳng hoa với nhiều loại hoa và màu sắc khác nhau. Cô hỏi trẻ về tác dụng của hoa đối với con người? Có rất nhiều loài hoa, có hoa dùng để trang trí, để tặng nhưng cũng có loại hoa để kết trái ban tặng cho con người những quả ngọt đấy. Để biết xem có những loài hoa gì kết trái các con hãy lắng nghe cô đọc bài thơ “Hoa kết trái” của nhà thơ Thu Hà nhé! Tiếp theo tôi giảng từ khó cho trẻ nghe để trẻ hiểu được ý nghĩa của bài thơ . Sau đó tôi tiến hành đàm thoại và cho cả lớp đọc thơ, tổ đọc, nhóm đọc cá nhân trẻ đọc và cho trẻ đọc với hình thức nâng cao (trẻ đọc cô giáo chú ý sữa sai cho trẻ, đặc biệt là dạy cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ). Cô đọc kết hợp tranh chữ to. Cuối cùng tôi cho trẻ đi theo đường hẹp lên gắn những bông hoa có màu sắc theo yêu cầu của cô. Hát bài : “Màu hoa” và nhẹ nhàng ra ngoài. Trong quá trình giảng dạy giúp trẻ cảm thụ tốt thơ cô không xem nhẹ hình thức nào dù mọi lúc, mọi nơi hay trên tiết học, tôi luôn suy nghĩ và đưa ra yêu cầu phù hợp với từng hình thức để trẻ tiếp thu một cách thoải mái, với hình thức tiết học nội dung phải chi tiết cụ thể những câu hỏi cô đưa ra đàm thoại phải phù hợp với bài thơ và mở rộng thêm cho trẻ hiều hơn về ý nghĩa của bài thơ .
7. 9 / 14 Với mục tiêu lấy trẻ làm trung tâm tôi luôn vận dụng mọi cơ hội để trẻ học hỏi, hiểu biết thêm về thơ ca của đất nước. 3.3 Biện pháp 3: Luyện giọng đọc, kể diễn cảm thu hút sự chú ý ở trẻ. Trẻ cảm thụ ngôn ngữ nghệ thuật bằng cách nghe đọc kể. Do vậy tôi luôn sử dụng mọi sắc thái giọng kể của mình làm phương tiện để đọc kể biểu cảm khác nhau làm cho tác phẩm cất lên tiếng nói, tạo cho tác phẩm bức tranh tương ứng, hấp dẫn đối với trẻ. Nếu như việc gây hứng thú trong mọi hoạt động học là rất quan trọng thì với văn học việc chuẩn bị giọng đọc, kể diễn cảm của cô cũng rất quan trọng, bởi có những cách gây hứng thú kích thích được sự chú ý của trẻ tốt nhưng khi trẻ nhập tâm để nghe vào giọng đọc kể của cô lại không hấp dẫn thì trẻ sẽ dễ bị chán hay nếu trẻ có xem trên màn hình hoạt cảnh có nội dung minh họa thơ, truyện thì cũng chỉ là xem mà trẻ ít nhập tâm vào lời đọc, kể của cô (do đọc, kể không diễn cảm). Do vậy, khi muốn trình bày một tác phẩm tôi luôn tìm hiểu, suy nghĩ và nghiên cứu tác phẩm để hiểu được ý nghĩa mà tác giả muốn gửi vào tác phẩm. Tôi luôn phân biệt giữa giọng đọc và giọng kể cố gắng nhập tâm vào tác phẩm để truyền tải tới người nghe tất cả những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm qua giọng đọc, kể diễn cảm, sắc thái khuôn mặt cử chỉ điệu bộ, ánh mắt ngữ điệu giọng kể là một yếu tố vô cùng quan trọng vì nó là phương tiện của việc truyền tải nghệ thuật, cường độ của giọng kết hợp với cử chỉ nét mặt. Ví dụ: Truyện “Bác gấu đen và hai chú thỏ” Giọng của bác gấu kể với giọng ồm ồm, chậm. Giọng thỏ trắng nhẹ nhàng, trong trẻo. Giọng thỏ nâu gắt gỏng. Khi kể chuyện xác định ngữ điệu, nhịp điệu, cường độ của âm thanh, ngôn ngữ, sắc thái khác nhau để trình bày tác phẩm văn học. Đồng thời chú ý đến nét mặt, cử chỉ, điệu bộ của mình sao cho phù hợp với từng nội dung của câu chuyện hay tôi có thể tập kể để cho đồng nghiệp góp ý. 3.4 Biện pháp 4. Dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi Dạy trẻ học thơ, truyện không chỉ trên giờ hoạt động làm quen với văn học mà tôi còn dạy trẻ qua các hoạt động khác như: Hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều cũng là điều kiện tốt để trẻ có thêm kiến thức về thơ ca, tích hợp các môn học khác. Ví dụ: Gìờ hoạt động góc trẻ được tham gia chơi rất hồn nhiên mạnh dạn, có thể chơi trò chơi :" cô giáo " ở góc phân vai, một cháu làm cô giáo dạy các bạn đọc thơ từ đó cũng giúp trẻ củng cố những bài thơ đã được học hoặc trẻ được chơi ở góc học tập xem sách, truyện tranh chữ to, tạo cho trẻ cảm giác là trẻ có thể đọc được quyển truyện đó hoặc có kể biết rằng quyển truyện đó nói về cái gì? trẻ có thể dựa vào tranh để khám phá ra các nhân vật, khám phá nghĩa của từ của câu hoặc trẻ có thể tự vẽ, cắt dán tập làm sách, truyện tranh theo chủ điểm. Tôi nhận
8. 10 / 14 thấy qua giờ hoạt động góc trẻ mạnh dạn, thích giao tiếp và phát triển nhiều vốn từ, cũng cố lại những kiến thức đã học. Đặc biệt là trẻ rất thích tự lập trong lúc tự làm sách truyện tranh, phấn khởi và rất thích tham gia chơi ở góc này. 3.5 Biện pháp 5: Làm và sử dụng đồ dùng trực quan trong việc cho trẻ làm quen văn học. - Trong giảng dạy thực tế ở lớp hàng ngày tôi nhận thấy việc làm đồ dùng đồ chơi và sử dụng đồ dùng trực quan trong giờ kể chuyện, hoạt động ở các góc theo từng chủ đề sự kiện là rất cần thiết. Đối với trẻ mẫu giáo nhất là các bé 3 tuổi tư duy của trẻ là trực quan hình tượng trẻ mau nhớ, chóng quên, đặc thù của trẻ mầm non, là thích tìm kiếm khám phá những cái mới lạ có màu sắc hấp dẫn, do đó tôi đã học hỏi sưu tầm nghiên cứu làm nhiều đồ dùng đồ chơi để gây sự chú ý bằng đồ dùng trực quan sinh động, nên trước khi vào bài mới tôi đã chuẩn bị rất công phu về đồ dùng đồ chơi đẹp và hấp dẫn cho phù hợp với từng đề tài. Ví dụ: Truyện “Chú vịt xám”. Tôi làm những chú vịt bằng những quả bóng trang trí mắt, mỏ, chân bằng nguyên vật liệu dễ kiếm (len, hột, hạt ). Mỗi một câu truyện tôi luôn luôn phải suy nghĩ, phải chuẩn bị đồ dạy như thế nào, khác với đồ dùng của tiết học trước để cho cháu lớp tôi chú ý tham gia vào giờ học Với việc chuẩn bị đồ dùng chu đáo trước khi vào giờ dạy, tôi cảm thấy tự tin hơn. Trẻ lớp tôi hứng thú tham gia giờ học. - Việc sử dụng đồ dùng linh hoạt thuận tiện cũng rất quan trọng, vì vậy, khi đã chuẩn bị đày đủ đồ dùng trực quan tôi suy nghĩ cách sử dụng đồ dùng vừa linh hoạt và thuận tiện, mới hỗ trợ cho giọng đọc, trực quan như thế nào cho hiệu quả mới là vấn đề cần bàn. Tôi đã suy nghĩ để có nhiều loại đồ dùng khác nhau, tức là đa dạng về thể loại, nhưng phải đơn giản, đẹp, hấp dẫn đến với trẻ, và dễ sử dụng. Trước khi vào dạy tiết làm quen văn học, tôi thường tập sử dụng đồ dùng dạy học, với mục đích xem việc sử dụng đồ dùng này còn gặp khó khăn gì. 3.6 Biện pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy. Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động khá phổ biến đối với giáo viên mầm non, nhất là trong hoạt động làm quen văn học này, khi tôi chọn một đề tài để dạy thì bản thân tôi tạo cho mình một Powerpoint sinh động. Tôi thường xuyên lên mạng internet tham khảo những Powerpoint bài giáo án điện tử, lấy những thông tin hỗ trợ từ những trang websait dành cho giáo viên trong cách soạn giáo án điện tử, tôi chọn lọc những cái cần thiết và tạo cho mình một kho tàng giáo án điện tử, kể từ đó bản thân tôi có rất nhiều những bài giảng về văn học.
9. 11 / 14 Khi tổ chức cho trẻ làm quen với câu chuyện, tôi trình chiếu cho trẻ xem về nội dung câu chuyện đó, tôi thấy trẻ thích thú hơn, nhất là khi được xem trên màn trình chiếu rộng. 3.7. Biện pháp 7. Thực hiện tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh: Sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc dạy trẻ đọc thơ là điều kiện tốt nhất để trẻ phát huy những khả năng cảm nhận và biết đọc các tác phẩm thơ một cách diễn cảm, thể hiện được giọng điệu, tình cảm của các nhân vật. Vì vậy, cha mẹ trẻ cần quan tâm xem chương trình học của trẻ trên lớp là gì để về nhà cha mẹ cùng trẻ ôn lại, hoặc cha mẹ có thể mua cho trẻ các loại sách báo, băng đĩa các bài thơ phù hợp với trẻ để trẻ được ôn luyện lại các bài thơ mà trẻ đã được học ở nhà. Vì vậy, tôi đã phối kết hợp với một số hình thức như sau: Qua các buổi họp phụ huynh tôi đưa vào nội dung tuyên truyền về việc dạy trẻ đọc thơ giúp phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của bộ môn từ đó để đưa ra biện pháp cụ thể. Bằng cách cô ghi các nội dung bài thơ theo từng chủ điểm sự kiện ở góc tuyên truyền, nhắc nhở phụ huynh theo dõi và về nhà kiểm tra trẻ qua các nội dung trẻ đã học. Động viên phụ huynh cung cấp sách, tranh ảnh cho trẻ. Hàng ngày giờ đón trả trẻ tôi gặp gỡ trao đổi với phụ huynh về việc tiếp thu trên lớp của trẻ để kết hợp phụ huynh có biện pháp giúp đỡ trẻ, bồi dưỡng cho trẻ. Trên các tiết học tôi đều theo dõi để tìm ra những cái sai của trẻ rồi tìm cách gặp phụ huynh trao đổi, động viên phụ huynh giúp đỡ thêm cho trẻ ở nhà. Đối với trẻ tiếp thu bài tốt, đọc thơ hay, diễn cảm tôi cũng gặp và trao đổi phụ huynh để về nhà bố mẹ động viên khen ngợi trẻ kịp thời. Từ đó, vận động phụ huynh đóng góp nguyên liệu, phế liệu làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho tiết đọc thơ.
10. 12 / 14 III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1. Kết luận. Qua một năm áp dụng những kinh nghiệm của bản thân giúp trẻ 3- 4 tuổi cảm thụ tốt văn học tại lớp học tôi phụ trách tôi đã thu được nhiều kết quả tốt thể hiện qua bảng khảo sát như sau: STT Nội dung Đầu năm Cuối năm Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt 1 Khả năng lắng nghe và 8 = 31% 18 = 26% 25 = 96% 4% nhớ tên bài thơ 2 Khả năng trẻ hiểu nội 6 = 23% 20 = 77% 24 = 92% 8% dung bài thơ 3 Hứng thú với môn 6 = 23% 20 = 77% 25 = 96% 4% học 4 Kỹ năng đọc, kể diễn 4 = 16% 22 = 84% 23 = 88% 12% cảm Bảng khảo sát so sánh đầu năm và cuối năm Hiệu quả thu được từ việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: * Đối với trẻ: Thông qua việc áp dụng "Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi ở trường mầm non" tôi thấy trẻ lớp tôi đã tiến bộ lên rất nhiều, đa số trẻ tích cực, hứng thú, thoải mái tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạch lạc. Trẻ nhớ được tên câu chuyện, bài thơ, trẻ có các biểu tượng về tác phẩm, trẻ đọc thơ diễn cảm, các câu chuyện trẻ kể đã thể hiện được sắc thái tình cảm về lời nói, hành động, nét mặt, cử chỉ. Đặc biệt trẻ đã tích cực tham gia đóng kịch, biết thể hiện nhập vai nhân vật một cách say xưa, hào hứng, tự tin. Trẻ được suy nghĩ, sáng tạo và thực hiện những suy nghĩ đó, được luyện tập, phát triển ngôn ngữ dưới sự hướng dẫn của cô. Trẻ thông minh, nhanh nhẹn hơn, không còn nhút nhát. * Đối với giáo viên: Giúp nắm chắc nội dung chương trình, phương pháp bộ môn.Tạo môi trường phong phú. Sử dụng đồ dùng trực quan một cách có hiệu quả. Biết khai thác những nội dung, thông tin cần thiết để ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng
11. 13 / 14 dạy. Nâng cao khả năng sử dụng linh hoạt, đa dạng hoá các hoạt động giúp trẻ đỡ nhàm chán và làm tăng sự tích cực hoạt động của trẻ. * Đối với phụ huynh học sinh. Thông qua việc tuyên truyền và thực hiện một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi, phụ huynh nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc hướng dẫn trẻ làm quen văn học cho con em họ, từ đó đã tích cực ủng hộ cô giáo cả về vật chất lẫn tinh thần để cô hoàn thành biện pháp nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ một cách tốt nhất. 3. Khuyến nghị: - Đối với nhà trường: Đề nghị BGH nhà trường quan tâm hơn nữa về việc mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho môn học, quan tâm chú trọng hơn nữa đến việc nâng cao chất lượng môn làm quen văn học cho trẻ. Nhà trường tập huấn cho giáo viên hiểu rõ và nắm chắc kiến thức về làm quen văn học, các kỹ năng tổ chức môn làm quen văn học, tổ chức nhiều hoạt động nhằm giúp giáo viên tăng cường phối hợp nhất quán với gia đình để nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ. - Đối với giáo viên: Nghiên cứu kỹ cách hình thức, phương pháp tổ chức cho trẻ làm quen văn học theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Giáo viên cần thường xuyên đổi mới phương pháp để việc tổ chức cho trẻ làm quen văn học đạt hiệu quả cao. Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ tôi rút ra trong quá trình giảng dạy “Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi ở trường mầm non” với mong muốn giúp trẻ nhận thức đúng và hiểu được nhiều điều của cuộc sống thông qua các tác phẩm văn học mầm non nói riêng và văn học thiếu nhi Việt nam nói chung. Từ đó trẻ được nâng cao chất lượng cảm thụ văn học tốt hơn. Rất mong nhận được sự đóng góp, xây dựng kiến của các cấp lãnh đạo và đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện và hiệu quả hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn!