Sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng ban cán sự lớp năng động

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng ban cán sự lớp năng động

1. giáo viên chủ nhiệm không chỉ là phát huy trí tuệ của học sinh mà còn vun đắp tâm hồn và từng bước giúp các em hoàn thành nhân cách. Giáo viên chủ nhiệm ngoài việc giảng dạy kiến thức chuyên môn còn phải là một nhà giáo dục nắm bắt những tâm tư, tình cảm, phát hiện những điểm mạnh, hạn chế, chăm lo đến quá trình học tập và rèn luyện của em từng em và của tập thể lớp. Giáo viên chủ nhiệm phải có trách nhiệm xây dựng một tập thể lớp đoàn kết và giúp các em phát triển những kỹ năng sống cơ bản. Tuy nhiên để làm được điều đó người giáo viên chủ nhiệm cần rất nhiều nhân tố, một trong những nhân tố quan trọng đó là đội ngũ cán sự lớp. Chính vì vậy việc xây dựng một đội ngũ cán sự lớp năng động là rất cần thiết đối với mỗi giáo viên chủ nhiệm. Bản thân tôi trong nhiều năm qua tôi đã luôn áp dụng biện pháp “Xây dựng ban cán sự lớp năng động” góp phần nâng cao chất lượng lớp chủ nhiệm trong công tác chủ nhiệm của mình. 2. Biện pháp xây dựng ban cán sự lớp năng động. Để xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp có đủ phẩm chất, năng lực góp phần đắc lực cho công tác chủ nhiệm của mình tôi đã thực hiện các giải pháp sau: 2.1. Lựa chọn ban cán sự lớp. Lựa chọn ban cán sự lớp là khâu đầu tiên đóng vai trò tiên quyết cho sự thành công của giáo viên chủ nhiệm. Bởi vậy ở bước thứ nhất này giáo viên phải dành nhiều thời gian và phối hợp nhiều phương pháp để lựa chọn được một ban cán sự năng động. 2.2. Xây dựng nội quy lớp học Sau khi đã lựa chọn và bầu được ban cán sự lớp bước tiếp theo giáo viên chủ nhiệm cần xây dựng một quy chế làm việc cụ thể. Trong bản kế hoạch đại hội lớp, giáo viên chủ nhiệm giao nhiệm vụ cụ thể cho ban cán sự để các em nắm được trách nhiệm của mình trong việc thay thế giáo viên chủ nhiệm điều hành hoạt động của lớp. 2.3. Rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm cho ban cán sự lớp.
2. Kỹ năng mềm hay, còn gọi là kỹ năng thực hành xã hội là khái niệm dùng để chỉ các kỹ năng như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng tổ chức, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng điều tiết cảm xúc, vượt qua khủng hoảng, kỹ năng sáng tạo Tất cả những điều đó được gọi chung là kỹ năng mềm. Trong xã hội hiện đại luôn vận động và biến đổi như hiện nay. Kỹ năng mềm trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Thực tế đã chứng minh tỷ lệ thành công trong công việc sẽ cao hơn khi người thực hiện được đào tạo và sử dụng tốt các kỹ năng mềm. Bởi vậy, để phát huy hiệu quả trong công việc của ban cán sự lớp, giáo viên chủ nhiệm cần chú trọng rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm cho các em, phát huy tối đa vai trò của lực lượng này nhằm góp phần nâng cao chất lượng lớp chủ nhiệm. 2.4. Duy trì và phát huy lòng nhiệt huyết của ban cán sự lớp. Sự thành công của mỗi người cần có nhiều yếu tố, và một trong những yếu tố quan trọng đó chính là nhiệt huyết. Không có đủ nhiệt huyết thì dù có năng lực đến đâu cũng không thể phát huy năng lực đó một cách đầy đủ. Người có lòng nhiệt huyết là người yêu thích công việc, luôn làm việc với cả tấm lòng, luôn suy nghĩ, tìm tòi giải pháp, ý tưởng mới để hoàn thành công việc một cách tốt nhất. Nhận thức được tầm quan trọng đó, ngay từ những bước đầu tiên của quá trình xây dựng ban cán sự lớp, tôi đã đặt ra nhiều tiêu chuẩn trong đó nhiệt huyết chính là yếu tố đầu tiên cho sự lựa chọn ban cán sự lớp của mình, việc lựa chọn được một đội ngũ ban cán sự lớp có nhiệt huyết và đam mê là một thành công bước đầu trong công tác chủ nhiệm. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải duy trì và phát huy bầu nhiệt huyết ấy để mang lại hiệu quả cao trong công việc, góp phần xây dựng một tập thể lớp vững mạnh trên mọi phương diện. 3. Thực nghiệm sư phạm. 3.1. Mô tả cách thức thực hiện. 3.1.1. Lựa chọn ban cán sự lớp. - Đề ra tiêu chuẩn lựa chọn ban cán sự
3. Trước khi lựa chọn ban cán sự lớp, tôi đặt ra các tiêu chuẩn cụ thể về tư cách đạo đức; ý thức, tinh thần trách nhiệm, kết quả học tập; các kỹ năng cần thiết Tuy nhiên trong quá trình lựa chọn, tùy vào đối tượng lớp khác nhau tôi có sự ưu tiên khác nhau cho mỗi tiêu chuẩn cụ thể. - Tìm hiểu, nắm bắt thông tin học sinh Học sinh tồn tại với tư cách là đối tượng giáo dục, đồng thời cũng là chủ thể của giáo dục. Để giáo dục học sinh có kết quả tốt, giáo viên phải hiểu học sinh một cách đúng đắn, đầy đủ và cụ thể, từ đó lựa chọn những tác động sư phạm thích hợp. Muốn giáo dục toàn diện học sinh giáo viên phải tìm hiểu cụ thể về đối tượng học sinh mình giáo dục trên tất cả các mặt như: thể chất, tính cách, sở thích, ước mơ, nguyện vong, tâm sinh lý, hoàn cảnh gia đình, khả năng nhận thức, tư duy cũng như cách ứng xử của các em trong giao tiếp từ đó đi đến tiến hành phân loại học sinh Sự phân loại và các thông tin trên là căn cứ để lựa chọn học sinh có năng lực, nhiệt tình vào ban cán sự lớp, đồng thời cũng là cơ sở để đưa ra những biện pháp phù hợp trong việc giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm. Việc tìm hiểu, nắm vững học sinh của lớp mình có nhiều cách và nhiều kênh khác nhau và tôi đã thực hiện như sau: + Tìm hiểu thông qua các hồ sơ liên quan đến học sinh: Học bạ từ tiểu học, nhận xét của giáo viên chủ nhiệm tiểu học. đây là tài liệu ban đầu rất đáng tin cậy giúp tôi phân loại được học sinh + Trong buổi đầu gặp mặt học sinh, tôi giới thiệu bản thân mình với các em và đồng thời phát cho mỗi em 1 phiếu giới thiệu bản thân, để các em giới thiệu về mình, qua phiếu này tôi đã hiểu phần nào về hoàn cảnh gia đình và sở thích, ước mơ của các em tại thời điểm đó
4. + Hai tuần đầu tiên của năm học tôi trực tiếp quan sát các em thông qua các tiết đứng lớp, qua các buổi hoạt động ngoài giờ, qua 15 phút truy bài đầu giờ và qua giáo viên bộ môn trực tiếp giảng dạy các em. Để phát hiện năng lực nổi trội cũng như hạn chế của các em. + Tạo tình huống thử nghiệm. Đây là cách giúp tôi có thể thu thập được những thông tin cần làm sáng tỏ, những thông tin có tính chủ định. Ví dụ như: Tạo những tình huống có vấn đề trong cuộc sống và học tập từ đó tôi quan sát thái độ, cách ứng xử, xử lý tình huống của các em. Thông qua đó tôi có thể nắm bắt được những thông tin cần thiết mà mình muốn tìm hiểu, khai thác. - Bầu ban cán sự lớp: Sau quá trình tiếp cận và tìm hiểu học sinh, tôi đã có trong tay đặc điểm sơ bộ về các em. Tôi tiến hành cho các em bầu ban cán sự lớp. + Đầu tiên tôi đưa ra tiêu chuẩn của một cán sự lớp : * Có ý thức tổ chức kỷ luật tốt, gương mẫu. * Tính tình thẳng thắn, giám đấu tranh, giám phê bình và tự phê bình. * Năng nổ và sẵn sàng hoạt động
5. * Có năng lực học tập tốt : Từ khá trở lên * Ưu tiên những bạn chưa làm hoặc đã làm cán bộ dới 3 năm Tôi khuyến khích các em ứng cử để đảm bảo tính dân chủ và khơi gợi bản lĩnh tự tin của các em. Sau khi các em ứng cử tôi cho các em tự đề cử những bạn có đủ năng lực quản lí lớp theo sự đánh giá của các em + Khi đã xác định, thống nhất một số em phù hợp tôi tổ chức để cả lớp bầu tính nhiệm thông qua buổi đại hội chi đội. + Sau khi bầu được ban cán sự lớp, tôi mời ban cán sự lớp ra mắt cả lớp để các em thấy tự hào vì được các bạn tín nhiệm. Từ đó các em sẽ cố gắng thể hiện năng lực của mình ở cương vị được bầu trong lớp. - Bố trí chức danh Lựa chọn đúng người là bước tiên quyết tuy nhiên chọn đúng việc để giao cũng là một khâu hết sức quan trọng đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải cân nhắc hết sức cẩn thận. Để bố trí chức danh phù hợp với khả năng của từng học sinh tôi đã phải theo dõi, quan sát khả năng của từng học sinh để phát huy được ưu điểm từng người và phù hợp với khả năng và công việc: 3.1.2. Xây dựng nội quy lớp học Khi đã có ban cán sự lớp, tôi cùng với ban cán sự lớp căn cứ vào kế hoạch, quy chế của nhà trường, quy chế của đoàn đội, căn cứ vào đặc điểm của lớp để xây dựng lên một nôi quy riêng của lớp Nội quy của lớp là cơ sở để ban cán sự lớp áp dụng để chỉ đạo và giám sát lớp và qua đó tôi có cơ sở đánh giá chính xác mọi thành viên trong lớp đồng thời đánh giá được khả năng hoàn thành nhiệm vụ của từng thành viên của ban cán sự lớp. Quá trình tổ chức thực hiện tôi luôn giám sát chặt chẽ để kịp thời uốn nắn điều chỉnh.
6. Nội quy của lớp áp dụng đối với tập thể và các thành viên ban cán sự lớp. Nội quy này cũng quy định nguyên tắc làm việc, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban cán sự lớp. + Lớp trưởng theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp : Điểm danh và ghi sĩ số của lớp, số bạn vắng lên góc trên của bảng phía cửa ra vào lớp. Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp đầu giờ, xếp hàng giờ chào cờ và thể dục giữa giờ và các hoạt động tập trung toàn trường. Ổn định và duy trì lớp trong 15 phút truy bài đầu giờ, tổ chức sơ kết tuần vào tiết 5 ngày thứ 6 + Lớp phó lao động : Theo dõi việc vệ sinh trong, ngoài lớp học, vệ sinh khu vực được phân công, kê xếp nội vụ, lãnh chỉ đạo trong các buổi lao động của lớp. + Lớp phó học tập : Trong các tiết truy bài tổ chức học tập cho các tổ bằng nhiều hình thức phong phú, kết hợp với 4 tổ trưởng giám sát việc học tập của các bạn ở nhà, ở trường để kịp thời nhắc nhở và giúp đỡ các bạn có lực học yếu. + Lớp phó đời sống: Phát triển các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao của lớp. + Lớp trưởng và các lớp phó nhận kế hoạch thi đua từ giáo viên chủ nhiệm và cô tổng phụ trách đội sau đó lên kế hoạt thực hiện và phổ biến đến các thành viên trong lớp cùng thực hiện. 3.1.3. Rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm cho ban cán sự lớp. Để rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm cho ban cán sự lớp giáo viên chủ nhiệm trước hết phải làm tốt công tác bồi dưỡng. Một đội ngũ ban cán sự tốt không phải ngay từ đầu mà có được, để phát huy vai trò của lực lượng nòng cốt này giáo viên phải có kế hoạch bồi dưỡng cho các em. - Rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm qua công tác bồi dưỡng của giáo viên chủ nhiệm Ngay sau khi bàn giao công việc cho ban cán sự lớp, tôi thiết kế cho mỗi thành viên một quyển sổ ghi chép riêng phù hợp chức năng nhiệm vụ được phân công. Sau đó hướng dẫn các em ghi đầy đủ thông tin vào đúng các ô, các cột được thiết kế và thường xuyên
7. kiểm tra công việc của các em thông qua sổ theo dõi này. Vì kinh nghiệm còn hạn chế nên ban cán sự cần phải có quá trình giúp đỡ, hướng dẫn, chỉ bảo từ thấp lên cao, từ những công việc đơn giản đến phức tạp. Ban đầu, tôi trực tiếp hướng dẫn ban cán sự lớp, cầm tay chỉ việc sau đó để các em từng bước xây dựng kế hoạch hoạt động, hướng dẫn học sinh chuẩn bị hoạt động, điều khiển quá trình tham gia hoạt động và đánh giá kết quả cuối cùng. Sau khi ban cán sự đã quen dần với công việc, giáo viên chủ nhiệm giao dần cho đội ngũ cán sự lớp tự tổ chức và điều khiển các hoạt động của lớp. Giáo viên chủ nhiệm theo dõi, quan sát và tạo điều kiện để các em phát huy năng lực lãnh đạo của mình. Để rèn luyện năng lực và tính độc lập cho ban cán sự lớp, giáo viên thường xuyên trao đổi hướng dẫn, trợ giúp từng nhiệm vụ được phân công nhưng không tham gia quá sâu mà chỉ giúp đỡ các em với tư cách là người cố vấn, điều chỉnh khi các em gặp khó khăn và vướng mắc.
8. Ngoài ra, tôi hướng dẫn ban cán sự lớp cách phân công giao việc cho các thành viên lớp thực hiện. Tổ chức để học sinh tự đánh giá kết quả hoạt động của tập thể lớp, qua đánh giá, các em rút ra được bài học kinh nghiệm để cho những hoạt động tiếp theo đạt hiệu
9. quả cao hơn. Đồng thời, rèn luyện kỹ năng trình bày và giao tiếp trước đám đông cho đội ngũ ban cán sự lớp.
10. Hình 2: Lớp phó lao động cùng các tổ trưởng phân công nhiệm vụ đến các thành viên trong lớp • Rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm thông qua tiết sinh hoạt lớp Trong tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, nhằm phát huy tính sáng tạo, tự tin của các em đồng thời tạo hứng thú học tập, gắn bó các em trong lớp, tôi định hướng cho các em tổ chức đa dạng các hình thức hoạt động, giao nhiệm vụ cho ban cán sự lớp điều hành thực hiện buổi sinh hoạt, tôi chỉ theo dõi và hỗ trợ các em. Khi tiết sinh hoạt trùng với ngày lễ hay ngày sinh nhật của một bạn trong lớp tôi hướng dẫn các em linh hoạt tổ chức xen vào phần hoạt động sinh hoạt theo chủ đề. Đây là một hoạt động nhằm tạo ra không khí vui vẻ, tạo nên một tập thể hòa đồng, gắn bó, yêu thương. Ngoài ra, là những người đóng vai trò tổ chức - ban cán sự lớp có cơ hội để học cách phản ứng khi có tình huống phát sinh, cách tổ chức các sự kiện nhỏ, dẫn chương trình, và rèn luyện kỹ năng giao tiếp trước đám đông.
11. Hình 3: Ban cán sự lớp tổ chức chủ đề “thể hiện sở thích, khả năng của bản thân: kết hợp với tổ chức ngày 20/10 cho các bạn nữ trong lớp Một tiết sinh hoạt tổ chức trò chơi cũng là cách để rèn luyện và phát triển kỹ năng mềm cho các em học sinh, đặc biệt là các em trong đội ngũ ban cán sự. Chính các em được giáo viên chủ nhiệm giao cho việc nghiên cứu, lựa chọn và tự tổ chức trò chơi phù hợp với từng chủ đề của tiết sinh hoạt lớp. Để tìm được trò chơi nhằm tạo hứng thú và không khí sôi nổi cho tiết sinh hoạt các em sẽ phải suy nghĩ, tìm tòi, phải biết cùng nhau trao đổi, thống nhất và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên để điều hành tốt các hoạt động. Điều này giúp các em hình thành, rèn luyện nhiều kỹ năng mềm như kỹ năng tư duy, tìm kiếm thông tin, kỹ năng quản lý thời gian và kỹ năng làm việc nhóm. Cụ thể trong một tiết sinh hoạt của lớp 6A được các em tiến hành thực hiện như sau: Hoạt động 1: Khở động Ở phần này các em tổ chức bằng hình thức hát tập thể, điệu nhảy khởi động, tổ chức các trò chơi hay kể những câu truyện ngắn bám sát mục tiêu chủ đề của tiết sinh hoạt để tạo không khí cho tiết sinh hoạt. Hoạt động 2: Sơ kết tuần và thông qua kế hoạch tuần mới Phần thứ nhất: Báo cáo sơ kết các hoạt động trong tuần vừa qua. Ở phần này dưới sự điều hành của lớp trưởng, lần lượt từng thành viên sẽ báo cáo về lĩnh vực mình được phân công theo dõi. Nếu lĩnh vực nào còn nhiều tồn tại và yếu kém, lớp trưởng sẽ tổ chức cho tập thể lớp trao đổi, thảo luận tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục. Phần thứ hai: Thông qua kế hoạch cho tuần tiếp theo. Phần này trên cơ sở đã thống nhất, ban cán sự đưa ra nội dung, hoạt động và chỉ tiêu phấn đấu để thực hiện cho tuần tiếp về các mặt học tập, nề nếp, phong trào. Sau đó lấy