Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng công nghệ thông tin kết hợp dạy học trải nghiệm nâng cao chất lượng môn Toán Lớp 1

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng công nghệ thông tin kết hợp dạy học trải nghiệm nâng cao chất lượng môn Toán Lớp 1

1. 2 II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP KỸ THUẬT A. Mô tả giải pháp kỹ thuật trước khi tạo ra sáng kiến : Trí thông minh là sự tổng hợp, phối hợp nhịp nhàng các năng lực trí tuệ như: quan sát, ghi nhớ, óc tưởng tượng và chủ yếu là năng lực tư duy mà đặc trưng là năng lực tư duy độc lập, linh hoạt, sáng tạo, vận dụng những hiểu biết đã học để giải quyết vấn đề được đặt ra một cách tốt nhất. Chính vì vậy, nghị quyết của Bộ chính trị về cải cách giáo dục đã nhấn mạnh nhiệm vụ phát triển trí thông minh cho học sinh cấp I nhất là học sinh lớp 1. Nghị quyết đã chỉ ra rất rõ yêu cầu “Phát triển tư duy khoa học” và “tăng cường ở các em ý thức, năng lực vận dụng một cách thông minh những điều đã học”. Một điểm đổi mới trong phương pháp dạy học hiện nay luôn coi trọng việc lấy học sinh làm trung tâm, người thầy chỉ đóng vai trò là người giúp các em đi đúng hướng, giúp các em tiếp thu kiến thức một cách chủ động, sáng tạo. Chính vì vậy, ở lớp 1, việc phát triển trí thông minh cho trẻ thông qua môn toán là hết sức cần thiết. Học sinh tiểu học còn nhỏ nên quá trình nhận thức thường gắn với những hình ảnh, hoạt động cụ thể. Bởi vậy các phương tiện trực quan rất cần thiết trong quá trình giảng dạy. Đặc biệt là phương tiện trực quan sinh động, rõ nét sẽ thu hút được sự chú ý của học sinh. Trong những tiết học có đồ dùng trực quan đẹp, học sinh sẽ chú ý đến bài giảng hơn và kết quả là học sinh tiếp thu bài tốt hơn, nhớ lâu hơn. Đối với môn Toán, ngoài bộ đồ dùng dạy học toán chỉ là những con số, các bài toán và hình vẽ, học sinh sẽ không quan sát rõ và sự tập trung cốt lõi của bài học còn hạn chế. Thế nhưng, những con số, những bài toán và hình vẽ nếu áp dụng soạn giảng bằng giáo án điện tử, khi đưa lên màn hình trình chiếu với sự nhấn mạnh bằng cách đổi màu chữ hay gạch chân thì mức độ tập trung của học sinh sẽ cao hơn đồng thời nắm bắt được cốt lõi của nội dung bài học hơn. Chính vì vậy mà việc đưa ứng dụng
2. 3 công nghệ thông tin, cải tiến phần mềm và tích hợp phần mềm để soạn giáo án điện tử vào giảng dạy môn Toán là cần thiết. Để có tư liệu, nắm bắt được thực tế vấn đề nghiên cứu tôi khảo sát bằng phiếu điều tra đối với giáo viên và học sinh. Kết quả đầu vào khi nhận lớp như sau: (Học sinh được khảo sát: 45 em) Đã nhớ Chưa nhớ Nhận biết đúng Chưa nhận Nhận biết Chưa nhận mặt số mặt số vị trí biết đúng vị đúng hình biết đúng trí hình 31 14 33 12 22 23 Đánh giá chung: 1. Thuận lợi: - Được sự quan tâm giúp đỡ của Phòng Giáo dục Thành phố Nam Định, Ban giám hiệu trường Tiểu học Hồ Tùng Mậu đã tổ chức nhiều lần tập huấn, hỗ trợ, khuyến khích giáo viên đổi mới, nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Giáo viên yêu nghề. - Có rất nhiều kho tài liệu, tư liệu, trang tải hình ảnh, thông tin, bài giảng tham khảo phục vụ cho việc soạn giảng. - Kiến thức môn Toán 1 hiện nay về cơ bản không có nhiều khác biệt so với Chương trình Giáo dục phổ thông 2000. SGK Toán 1 xây dựng đồng bộ với SGV và sách bổ trợ, cùng bộ đồ dùng dạy học. Có bản sách điện tử, đáp ứng xu hướng dạy học bằng công nghệ trong thời đại 4.0. - Đa số các bậc phụ huynh quan tâm đầu tư thiết bị, thời gian cho con học tập. 2. Khó khăn: Giáo viên sử dụng phần mềm PowerPoint còn ít, chủ yếu mới dừng lại ở việc biết trình chiếu kênh chữ, chưa nắm được cách khai thác các hình ảnh động, các
3. 4 video clip phục vụ cho bài học. Việc thiết kế giáo án điện tử chưa có nhiều kinh nghiệm. Học sinh tiểu học còn nhỏ đặc biệt là học sinh lớp 1, nhận thức thường gắn với những hình ảnh, hoạt động trực quan sinh động, cụ thể. Nhưng ba năm liền các em phải học trực tuyến. Đây cũng là khó khăn cho quá trình lĩnh hội kiến thức. Dẫn đến nhận dạng các chữ số, vị trí, nhận dạng hình còn hạn chế, chưa mạnh dạn tự tin và chủ động trong giao tiếp. Từng giờ học chưa đạt hiệu quả cao. - Còn một vài gia đình chưa có điều kiện đầu tư thời gian, phương tiện tạo điều kiện tốt cho con học tập. B. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến: Từ thực trạng trên, tôi luôn suy nghĩ trăn trở làm thế nào để dạy học sinh đạt hiệu quả, thích ứng với tình hình thực tế của địa phương, của lớp mình chủ nhiệm, với điều kiện của bản thân? Làm thế nào để dạy tốt môn Toán 1 trong chương trình giáo dục phổ thông mới? Để các em yêu thích các giờ học một cách tự giác và hứng thú. Từ đó hình thành thói quen, nề nếp học tập và rèn luyện được các kĩ năng phát huy được phẩm chất năng lực của các em đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Giúp các em thích ứng được với môi trường học tập làm nền tảng cho các lớp học cao hơn. Tôi đã mạnh dạn áp dụng một số giải pháp sau: Giải pháp 1: Đầu tư thiết kế bài giảng điện tử Power point tích hợp bài giảng điện tử Elearning hấp dẫn, sinh động. 1.1. Đầu tư thiết kế bài giảng điện tử Power point Yêu cầu tối thiểu là giáo viên phải điều khiển và sử dụng được máy tính theo ý muốn của mình: Biết cách truy cập Internet, sử dụng phần mềm trình diễn Power Point, Ispring suite nằm trong bộ MS Office, Ispring suite, Adobe Presenter hay Violet. Có khả năng sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh, cắt các file âm thanh. Biết cách sử dụng projector. Từ những giáo án được soạn sẵn trên giấy và được trình bày lại trên bảng đen. Tôi đã sử dụng Power Point và nhiều phần mềm ứng dụng
4. 5 Power Point để tạo các trình diễn đa dạng trên máy tính. Tôi thiết lập các hiệu ứng. Các hiệu ứng này là gì? Đó chính là các hoạt ảnh của các đối tượng (văn bản, hình ảnh ) được thiết lập có thứ tự. Có thể dòng chữ này xuất hiện trước dòng chữ kia hay khi dòng chữ này xuất hiện từ dưới lên, khi từ trên rơi xuống chẳng hạn trong giờ học toán khi tổ chức trò chơi, giáo viên cho học sinh đoán kết quả trước, sau đó mới hiển thị kết quả trên màn hình nhằm tăng khả năng tư duy của học sinh. Nhờ vậy giúp tôi tiết kiệm được thời gian, nội dung hiển thị đến đâu, giáo viên giảng đến đó, làm cho thời gian giảng bài nhiều hơn, các em học sinh hiểu bài sâu hơn. Ví dụ 1: Trong SGK Toán lớp 1 các hình ảnh như con vật, cây cối, các hiện tượng sự vật chỉ là hình ảnh tĩnh, kích cỡ nhỏ, màu sắc mờ nhạt . Công nghệ tiên tiến của máy vi tính và máy chiếu Projector đã tạo ra những hình ảnh rực rỡ, sinh động. Những bài toán về hình học ta có thể tô màu phần cần thiết, cắt ghép hình để biểu diễn nhiều cách ghép khác nhau đều thao tác được trên máy và học sinh đều quan sát được. Ví dụ: Hình ảnh tĩnh học sinh khó phát hiện.
5. 6 Xem video chuyển động tường minh rõ ràng: Ví dụ 2: Các bài: Làm quen với hình khối Thay bằng slide chiếu các hình ảnh có trong sách giáo khoa lên để giới thiệu đây là khối lập phương, đây là khối hộp chữ nhật. HS công nhận kết quả đó. Tôi làm bài và chuẩn bị kĩ bài dạy, tôi quay vi deo và dự định chiếu slide quay giới thiệu đồ vật có dạng khối hộp chữ nhật, khối lập phương xoay cho HS xem các mặt, tư thế đứng, nằm của khối. Cho HS xem các đồ vật thật có dạng khối lập phương, khối hộp chữ nhật khác ngoài sách giáo khoa.
6. 7 Ví dụ 3: Trong các tiết học để giảm bớt căng thẳng, kết nối bài cũ với bài mới, khám phá kiến thức, vận dụng thực hành hay củng cố kiến thức tôi nghiên cứu kĩ, tuỳ từng bài tôi đã thiết kế các trò chơi phù hợp như: Ô cửa kiến thức, Ô cửa bí mật, Ai là triệu phú, Ai nhanh hơn, Những trò chơi này khi dạy học sinh có thể trả lời nhanh với hình thức: nói, viết. Từ đó rèn cho HS những kĩ năng cơ bản như nghe, nhìn, đọc, nói, viết, tính toán, kĩ năng sống, kĩ năng học tập, biết đoàn kết, biết hợp tác nhóm. Ví dụ 4: Sử dụng linh hoạt hình thức trò chơi kết nối bài cũ với bài mới. 2. 1. Ứng dụng thiết kế bài giảng E- Learning Bài giảng E-learning là bài giảng có thể học tập trực tuyến mọi lúc mọi nơi nghĩa là bài giảng đó sẽ được chạy trên môi trường mạng Internet hoặc môi trường offline thông qua một trình duyệt web nào đó. Thứ hai, bài giảng phải chứa đựng các yếu tố như hình ảnh, âm thanh, video, nhằm tạo ra tương tác giữa người học với
7. 8 bài giảng, tương tự như đang ngồi học trực tiếp trên lớp. Đặc biệt hơn nữa bài giảng phải có công cụ tác động, đánh giá trực tuyến mức độ - kết quả học của người học thông qua các bài tập, các câu hỏi (dạng trắc nghiệm, điền từ, nối câu ), các trò chơi Ngoài dạy học trực tiếp với các bài trình chiếu trên lớp tôi còn kết hợp thiết kế các bài giảng E – Learning Toán. Những bài giảng này tôi cho HS đường link kết hợp cùng phụ huynh HS cho HS chuẩn bị bài, tự học và đạt hiệu quả rất tốt. 2.1.1. Ứng dụng thiết kế bài giảng E- Learning bằng phần mềm Violet 1.9 Violet 1.9 là phần mềm giúp giáo viên tự soạn được các bài giảng điện tử sinh động hấp dẫn, hỗ trợ việc trình chiếu trên lớp và giảng dạy E-learning qua mạng. Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếp và phần trợ giúp đều hoàn toàn bằng tiếng Việt, nên phù hợp với cả những giáo viên không giỏi Tin học và Ngoại ngữ. Mặt khác, do sử dụng Unicode nên font chữ trong Violet và trong các sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn và có thể thể hiện được mọi thứ tiếng trên thế giới. Thêm nữa, Unicode là bảng mã chuẩn quốc tế nên font tiếng việt luôn đảm bảo tính ổn định trên mọi máy tính, mọi hệ điều hành và mọi trình duyệt Internet. Áp dụng Violet vào phần luyện tập dưới dạng trò chơi tạo hứng thú học tập, phát triển tư duy cho học sinh. Khi thiết kế bài giảng tôi chú ý chọn phông chữ, màu chữ, phông nền, màu nền cho phù hợp. Không chọn màu sắc tối, nhợt nhạt sẽ không gây được sự chú ý của học sinh và cũng không nên chọn màu sắc quá lòe loẹt hoặc quá nhiều màu sắc trong một Slide nhìn sẽ rối mắt. Chỉ đưa những kiến thức trọng tâm của bài vào Slide. Những kiến thức cần nhấn mạnh thì nên chọn hiệu ứng đổi màu hoặc gạch chân chứ không nên chọn hiệu ứng quá động làm cho học sinh không chú ý đến kiến thức của bài. Hiệu ứng chuyển trang cũng nên chọn cho phù hợp, không quá nhanh hay quá chậm hoặc quá động. Khi sử dụng phần mềm Violet chọn bài toán phù hợp với nội
8. 9 dung kiến thức của bài. Không chọn bài quá khó vì phần trò chơi này học sinh làm bài tập trắc nghiệm trong thời gian ngắn. Ví dụ: Bài: Phép cộng dạng 14 + 3: + Slide 1: Trang bìa + Slide 2: Khởi động + Slide 3,4,5 : Hình thành kiến thức
9. 10 + Slide 6,7,8,9: Thực hành các bài tập 1,2,3,4
10. 12 + Slide cuối : Là trò chơi củng cố: Ai nhanh ? Ai đúng ? Trò chơi này tôi cũng thiết kế từ phần mềm Violet (dạng chọn đúng - sai). HS sẽ chơi theo kiểu trò chơi tiếp sức, ban đầu giáo viên sẽ chỉ định một học sinh chơi, nếu em này trả lời đúng thì được quyền chỉ bạn khác chơi tiếp. ( Phép tính thứ nhất là 12 + 4 = 15, nếu học sinh trả lời là “đúng”, giáo viên tích vào chữ “ đúng”, thì trên màn hình sẽ hiện lên mặt buồn và dòng chữ “ Rất tiếc bạn đã làm sai” kèm theo bông hoa thì ủ rũ.) Nếu muốn tích vào đáp án khác thì click chuột vào chữ làm lại, rồi làm như trên. 2.1.2. Ứng dụng thiết kế bài giảng E-Learning bằng phần mềm Ispring suite 9 Qua tìm hiểu tôi nhận thấy ISpring Suite 9 là một trong những phần mềm soạn bài giảng E-Learning được sử dụng nhiều. Phần mềm được xây dựng và phát triển bởi iSpring. Phiên bản mới nhất tính đến thời điểm mình viết bài này là phiên bản iSpring Suite 9. Phần mềm iSpring Suite 9 có đầy đủ các chức năng của một trình