Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng học tập môn Thể dục Lớp 4 thông qua một số trò chơi dân gian

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng học tập môn Thể dục Lớp 4 thông qua một số trò chơi dân gian

1. 4. Tạo cho các em sự say mê, hứng thú trong môn học, kích thích các em ham thích học môn thể dục. III. Nội dung 1. Thực trạng: - Trường tiểu học Lương Nghĩa 3 là trường thuộc xã có điều kiện kinh tế đặt biệt khó khan, cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn. Thể dục là một môn học không được coi trọng đối với học sinh vì các em nghĩ nó là môn phụ nên luôn luôn lơ là trong tập luyện. Nếu có tập luyện chỉ là những giờ học it ỏi trên trường tùy vào năng khiếu của bản thân mỗi học sinh. - Sân bãi chưa đáp ứng cho nhu cầu tập luyện khi trời nắng thì bị bụi, lúc mưa thì lầy lội. - Khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt của các em còn hạn chế nhất là đối với học sinh lớp 1, lớp 2. Qua điều tra ban đầu tôi nắm được một số em có tâm lý không thích học trong giờ thể dục vì nó không gây được hứng thú với các em mà lại gò bó các em trong khuôn khổ quản lý của giáo viên thể dục, điều này ảnh hưởng lớn đến chất lượng. Số em có tâm lí thích học Số em có tâm lí không thích Ghi chú Lớp Tổng số HS môn thể dục học môn thể dục Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ % 4a1 26 18 69,2 8 31,8 Qua bảng khảo sát trên tôi luôn suy nghĩ để tìm ra nguyên nhân giúp học sinh học yêu thích và có hứng thú trong giờ thể dục, nâng cao kết quả học tập của các em. 2. Nguyên nhân: 2.1. Cơ sở vật chất nhà trường. 3
2. - Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn nhiều như không đủ dụng cụ cho các em tập các môn như bóng, cầu, dây nhảy, bật xa, bật cao.... mà quan trọng nhất là không có sân dành riêng cho các em tập thể dục điều này gây cho các em sự chán nản và mệt mỏi vì nắng, mưa,....và độ an toàn không cao (vì là sân bê tông nên dễ ngã, dễ trầy sướt, làm giảm thành tích trong tập luyện,...), ở Tiểu học không giống như cấp II, cấp III là giờ thể dục học trái buổi với giờ học chính khóa mà là học xen kẻ vào các tiết toán, Tiếng việt ... trong buổi học điều này gây bất tiện cho học sinh trong việc mặc đồ tập thể dục.Vừa bất tiện vừa làm cho học sinh ngại vận động, mà sau khi tập xong đổ mồ hôi các em lại phải vào học tiếp các môn khác, dẫn đến tâm lý thụ động của học sinh trong giờ thể dục. 2.2. Học sinh - Trong lớp còn một số học sinh rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích tham gia vào các hoạt động tập thể.Khả năng chú ý có chủ định của học sinh còn kém. Học sinh dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú nữa. - Học sinh cũng không chú trọng, quan tâm đến quần áo, giày dép trong giờ học thể dục. Các em thay vì đi dép quai hậu có thể mang giày thể dục đi học trong buổi đó vì mỗi tuần lớp có 2 tiết thể dục. - Học sinh cũng chưa nắm được kĩ thuật các bài tập thể dục tự chọn mà chỉ là mô phỏng , bắt chước theo giáo viên hoặc thói quen hằng ngày của các em. 2.3. Chưa chú trọng đổi mới các trò chơi trong giờ học - Các trò chơi trong sách giáo khoa đã quen thuộc với các em học sinh lớp 4 vì các em đã được học ở các lớp dưới. Nếu có trò chơi mới thì tới tiết ôn tập lại lặp lại trò chơi đó, gây sự nhàm chán cho học sinh. 4
3. - Mức độ khó hay dễ của các trò chơi không giống nhau. Có những trò chơi vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi phức tạp, đòi hỏi người chơi phải tư duy trong quá trình chơi. - Thời gian tổ chức cho học sinh chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn ra trong suốt cả một hoạt động học của học sinh mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các tiết học chính. 3. Giải pháp: Trong môn thể dục, để có một tiết học đạt kết quả cao, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, tập luyện, nắm vững được nội dung bài học, không cần ghi lý thuyết, thực hiện động tác một cách chính xác, hoàn hảo không có dấu hiệu mệt mỏi, chán nản tập luyện cho có, cho xong, phải đảm bảo tốt chất lượng môn học. 3. 1. Chuẩn bị về cơ sở vật chất tốt cho học sinh tập luyện: - Các dụng cụ tập luyện: Bóng, dây nhảy, thảm, cầu đá,.. Đây là yếu tố quan trọng quyết định đến thành quả của các em. Vì để học tốt môn thể dục đòi hỏi bắt buộc phải có dụng cụ đi kèm với bài học. - Sân tập: trường chưa có sân tập, tuy nhiên, không vì vậy mà chúng ta không quan tâm đến việc tập ở đâu cũng được cần lựa chọn một địa điểm thích hợp, thuận lợi - Thường xuyên cải tạo sân tập thể dục cho các em, có bóng râm và luôn luôn sạch sẽ, an toàn trong quá trình tập luyện. 3.2. Giáo viên phải tự tìm tòi và luôn nâng cao kinh nghiệm của bản thân: Bên cạnh trình độ chuyên môn cao còn đòi hỏi người giáo viên phải có kinh nghiệm đứng lớp tốt. Tạo cho các em sự say mê, hứng thú trong môn học. 5
4. - Khi giáo viên thị phạm động tác cần phải chuẩn, chính xác, đúng, đẹp điều đó giúp cho học sinh muốn mình đạt được như vậy sẽ bắt chước theo và gây được sự hứng thú cho học sinh. Từ đó giúp các em rèn luyện thân thể tốt, có sức khoẻ đảm bảo trong việc học tập, giúp các em mong muốn được học thể dục hơn. - Sử dụng phương pháp phù hợp với lứa tuổi của các em đảm bảo tính vừa sức, sự hấp dẫn hiểu biết và vốn kiến thức phong phú không phải là một sớm một chiều mà ta có được điều đó cần phải tích lũy trong một quá trình dài. 3.3. Sử dụng tốt việc lồng ghép trò chơi dân gian vào các tiết học thể dục nhất là các tiết ôn tập cho học sinh: 3.3.1. Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của học sinh. Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với lứa tuổi học sinh. Vì thế, giáo viên nên có sự cân nhắc lựa chọn cho học sinh chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu. Mang âm hưởng của địa phương, giúp cho các em có sự hiểu biết và thêm yêu nơi mình sinh sống. Ví dụ: Địa phương em chủ yếu làm nông nghiệp, có thể cho các em chơi trò chơi: “Chuồn chuồn”. Cách chơi: Khi hát bài đồng dao học sinh đưa tay theo bài hát. Người chỉ huy đứng ở giữa cố tình đưa tay sai, học sinh nào nhìn chỉ huy đưa theo sai so với bài hát thì sẽ bị phạt. “Một con chuồn chuồn bay cao cao, hai con chuồn chuồn bay thấp thấp, ba con chuồn chuồn bay qua bay lại, bốn con chuồn chuồn bay tới bay lui, năm con chuồn chuồn ẻo qua ẻo lại, sáu con chuồn chuồn ngồi xuống mà chơi....chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng , bay vừa thì râm....” 6
5. Bên cạnh đó, trong lớp mỗi học sinh lại có cá tính, độ mạnh dạn và có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau. Chính vì thế, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho tương đối phù hợp với tất cả các thành viên trong lớp. 3.3.2 Dạy học sinh đọc thuộc lời ca (đối với những trò chơi có lời đồng dao): Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi học sinh không bao giờ chỉ hùng hục thực hiện các vận động của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng dao nào đó. Các bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn. Ví dụ như: chơi “Chi chi chành chành”, học sịnh hát “Chi chi chành chành – Cái đanh thổi lửa – Con ngựa đứt cương – ba vương ngũ đế ” Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi học sinh đã thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy, tôi thường cho học sinh làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn học sinh chơi. Khi học sinh đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế, học sinh chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi. 3.3.3 Chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi: Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau. Có những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như “Kéo co”, “Rồng rắn lên mây”, “Hoàng anh, hoàng yến”, nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, học sinh hay chơi theo các nhóm nhỏ như “Chi chi chành chành”, “Tập tầm vông”, “Ô ăn quan”, vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi. 7
6. 3.3.4 Tổ chức lồng ghép trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động bài tập thể dục trong tiết học. - Ôn lại Đội hình đội ngũ: học sinh không hoạt động nhiều, vì vậy nên chọn các trò chơi mang tính vận động nhiều nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho học sinh như: “Rồng rắn lên mây”, “Con cóc là cậu ông trời”, “Bịt mắt bắt dê”, “Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”, “Nhảy lướt sóng”, “Ù à ù ập”, “Nhảy ô”, “Giành cờ chiến thắng” có thể lồng ghép vào đầu tiết học bằng trò chơi: “Nhảy lò cò” để vừa gây hứng thú cho học sinh vừa giúp học sinh khởi động cơ thể trước khi vào học. Sau đó cuối tiết học tùy vào thời gian còn lại của tiết mà ta cho chơi các trò chơi còn lại. - Bài thể dục phát triển chung: Học sinh tập bài thể dục phát triển chung mang mức độ hoạt động tương đối, vậy nên chúng ta đưa những trò chơi mang mức độ vừa phải để cân bằng đủ độ hoạt động trong ngày không nên quá sức đối với học sinh, như: “tập tầm vông”, “chi chi chành chành”, “xe lửa chui qua hầm”, “xỉa cá mè” Những trò chơi này luyện cho các em khả năng phối hợp khéo léo các động tác tay, chân, đồng thời thông qua sự phối hợp giữa các động tác và phần tiết tấu của lời ca giúp các em phát triển những cảm nhận về tiết tấu trong âm nhạc - Bài tập vận động của học sinh: (đây là phần học mang tính chất hoạt động nhiều): nên tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi tĩnh nhằm cân bằng trạng thái hoạt động như: “Ô ăn quan”, “Tập tầm vông”, “Chuồn chuồn”, “Đếm sao” Ví dụ: Bài 16: Trong tiết học 2 Động tác Vươn Thở và Động Tác Tay.Bài thể dục phát triển chung. (ôn lại tiết học 15), học sinh hoạt động đôi chân liên tục. Điều này sẽ làm cho học sinh mỏi mệt mà ta lại cho trò chơi: “Nhanh Lên Bạn Ơi” vào sẽ làm học sinh nhàm chán mà lại tăng độ vận động trong ngày của học sinh lên rất nhiều. Do đó, thay vì trò chơi: “Nhanh Lên Bạn Ơi”, ta đưa vào trò chơi “Đếm sao”. Trò chơi “Đếm sao” này ta cho học sinh ngồi xuống thành vòng tròn (giúp học sinh nghỉ ngơi). Một em 8
7. nam và một em nữ ra nắm tay nhau đi vòng quanh vòng tròn hát bài đồng dao: “Ngắm ánh sao đêm đêm ta hỏi người, hồng xanh hồng là hồng hồng xanh. Ngôi sao xanh chính là anh này (chỉ vào em học sinh nam) ngôi sao hồng chính là chị kia (chỉ vào em nữ). Không có ngôi sao nào là sao lẻ loi” và hai học sinh vừa được chỉ tiếp tục trò chơi. Tóm lại: khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động chung, giáo viên cần lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng tiết học. Từ đó giúp học sinh hứng thú trong tiết học đồng thời lượng vận động cũng vừa phải đối với học sinh. Ngoài ra khi lựa chọn các trò chơi dân gian trong hoạt động chung, một điều cần đặc biệt lưu ý đó là: phải lựa chọn trò chơi phù hợp với mục tiêu của bài dạy. 3.3.5 Tạo không khí vui vẻ và thi đua sôi nổi cho tất cả học sinh tham gia vào trò chơi để nâng cao tiết học. - Trong tiết học thể dục có xen kẻ nhiều trò chơi mới lạ và hấp dẫn bao giờ học sinh cũng thích thú. Nắm được đặc điểm này tôi luôn luôn tạo ra không khí vui vẻ và thi đua trong lớp, giúp học sinh hoàn thành nhanh bài tập, đồng thời nâng cao kết quả học tập của từng học sinh. - Khuyến khích học sinh về nhà tập thể dục (không nhất thiết là các bài tập trên lớp). Điều đó giúp các em ham thích hoạt động và có sức khỏe hơn, không uể oải trong giờ học thể dục. Ví dụ: Khuyến khích các em về buổi sáng hoặc chiều có thể chơi đá cầu, đánh cầu lông, chạy bộ,.. hay tham gia học các lớp năng khiếu có tại địa phương. Đó cũng chính là cách tập luyện ở nhà của mỗi học sinh. - Kết hợp với nhà trường tổ chức thi các trò chơi dân gian trong các ngày chủ điểm 20/11, 26/3 của trường như các trò chơi: “Kéo co”, “Đổ nước vào chai”, “Ném bóng vào xô”..., làm cho học sinh thêm yêu thích môn học hơn. 4. Kết quả 9
8. Qua việc áp dụng một số kinh nghiệm của bản thân vào việc tổ chức cho học sinh làm quen với các tiết học có lồng ghép trò chơi dân gian. Khảo sát thời điểm cuối năm học 2017- 2018, tôi đã thu được nhiều kết quả như sau: Số em có tâm lí thích học Số em có tâm lí không thích Ghi chú Lớp Tổng số HS môn thể dục học môn thể dục Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỷ lệ % 4a1 26 26 100 0 0 - Học sinh được biết về các trò chơi dân gian, các phong tục truyền thống của dân tộc, biết tự tổ chức chơi các trò chơi dân gian với các bạn trong lớp, xóm. - Qua việc thường xuyên được tham gia vào các trò chơi dân gian, nhận thức và thể lực của các em trong lớp tôi được nâng cao rõ rệt. Học sinh nhanh nhẹn, năng động, tự tin và hồn nhiên trong giao tiếp với mọi người. 5. Bài học kinh nghiệm - Trò chơi dân gian có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển ,sự ham thích học thể dục của học sinh. Trò chơi dân gian vừa giúp học sinh thỏa mãn nhu cầu vui chơi, vừa góp phần nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lực cho học sinh, giúp học sinh trở thành những người lao động tài giỏi trong tương lai. - Những học sinh chơi một cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong khi chơi thường cũng chính là những đứa trẻ thông minh, tháo vát và biết tổ chức trong cuộc sống. Đồng thời tiết học đó cũng sôi nổi và hào hứng hơn đối với các em. - Cần phải tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi dân gian để phát triển ở học sinh tinh thần tập thể, biết nhường nhịn bạn bè, biết giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm của mình với bạn khác. Kéo các em lại gần hơn, biết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ 10
9. trong môn học. Khi tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh giáo viên cần tìm hiểu kỹ cách chơi, luật chơi và chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để tiến hành trò chơi. Sau thời gian áp dụng phương pháp trên chúng tôi thấy rất thuận tiện trong việc soạn giảng cũng như về thực tế nội dung tiết học đa số các em có tiến bộ nhiều trong môn học, cụ thể là học sinh rất ham thích luyện tập, thường trông đến tiết học thể dục, chất lượng tăng lên rõ rệt qua từng giai đoạn, kể cả học sinh sức khoẻ yếu, khuyết tật, các em đã nắm kỹ nội dung chương trình, tuy không đòi hỏi mức độ cao ở các em song cũng đủ đảm bảo tốt về mặt sức khoẻ, tinh thần ý thức, tổ chức kỷ luật, là cơ sở để các em bước vào lớp kế tiếp với bản lĩnh tự tin hơn, tiến xa hơn. IV. Khả năng, đối tượng và địa chỉ áp dụng: Sáng kiến này được áp dụng cho học sinh Trường TH Lương Nghĩa 3. Lương Nghĩa, ngày 10 tháng 12 năm 2021 Người thực hiện Danh Hoàng Phước Xác nhận của HĐSK cấp cơ sở .. ... ... ... ... 11