Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh trong Trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh trong Trường Tiểu học

1. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học Đúng như PGS.TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc bảo tang Dân Tộc Học Việt nam đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc. Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sang tạo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình , quê hương đất nước. Ngày nay,các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là thiệt thòi. Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước – đang nagỳ càng mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn có cả các vùng quê. Vì thế giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết” Vì vậy, bảo tồn và duy trì trò chơi dân gian chính là bảo tồn văn hóa dân gian. Và việc đưa trò chơi dân gian vào trường học là việc làm cần thiết và cấp bách để góp phần bảo tồn văn hóa dân gian. Vậy làm thế nào để có thể tổ chức các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn, hấp dẫn các em đội viên? Đó chính là lý do tôi lựa chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh trong trường tiểu học” II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Tìm ra các biện pháp tổ chức trò chơi dân gian trong toàn trường. - Bồi dưỡng tinh thần đồng đội, năng lực hợp tác giữa học sinh với học sinh nhằm hoàn thiện nhân cách và thể chất cho học sinh. - Trò chơi dân gian được tổ chức hợp lý, phù hợp với lứa tuổi học sinh, sẽ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, nhu cầu vận động của học sinh trong nhà trường, có ý nghĩa lớn trong việc triển khai và thực hiện tốt phong trào thi đua “ Xây dựng trường học than thiện, học sinh tích cực” do toàn ngành giáo dục phát động. - góp phần bảo tồn loại hình văn hóa dân gian phi vật thể này. III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU - Chủ thể : Các hoạt động ngoài giờ lên lớp có lien quan đến trò chơi dân gian. - Khách thể: Học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 trường Tiểu học Tản Lĩnh – Ba Vì – Hà Nội. IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Các trò chơi dân gian trong hoạt động ngoài giờ chính khóa. - Thời gian: Một năm: 2018 – 2019 3/16
2. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Điều tra khảo sát . - Phân tích tổng hợp. - phương pháp thống kê. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm. PHẦN II: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC a. Thực trạng dạy của giáo viên. Các giờ học các môn văn hóa, các em được chơi các trò chơi chủ yếu là trò chơi học tập trong phạm vi hẹp ở lớp học. Phương thức hoạt động thường là nhóm nhỏ hoặc hoạt động cá nhân. Một số tiết ở môn thể dục, các em cũng được chơi trò chơi dân gian nhưng rất ít. Vì vậy các kỹ năng mềm như hợp tác, giao tiếp, ứng phó không được thường xuyên rèn luyện. b. Thực trạng của học sinh. - Ngoài giờ học chính khóa , các em chơi các trò chơi mới như cờ ca rô, chơi lun, chơi các đồ chơi có tính bạo động như sung, kiếm, gậy như ý v v hoặc các đồ chơi hiếu kỳ có xuất sứ từ Trung Quốc. - Các thứ đồ chơi và các trò chơi này có rất nhiều tác hại: Gây mê muội vì các em hay đua theo bạn, gây tốn tiền của cha mẹ, gây mất đoàn kết và nhiều khi ngộ độc từ đồ chơi. - Một số trò chơi dân gian như nhẩy dấy, ném bóng, chơi chắt chuyền nhưng chỉ là số ít. - Các em chưa hiểu biết nhiều về giá trị của các trò chơi, chưa biết tự tổ chức các trò chơi dân gian. - Bên cạnh đó phần lớn các giáo viên không quan tâm nhiều đến việc tổ chức các trò chơi dân gian cho học sinh. Số lượng đội viên khá đông , thời gian hoạt động không nhiều, nên việc tổ chức các trò chơi dân gian mang tính chất tập thể gặp nhiều khó khăn. c. Số liệu điều tra Để biết được thực trạng về tâm tư nguyện vọng chơi các trò chơi dân gian, ngay từ đầu năm học, tôi tiến hànhkhảo sát học sinh ở các khối lớp như sau: a) Điều tra qua phiếu thăm dò. 1) Em thích chơi trò chơi dân gian không? Vì sao em thích? 2) Em hiểu biết gì về trò chơi dân gian? 3) Em có tự tổ chức trò chơi dân gian với các bạn được không? 4/16
3. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học 4) Em thích các trò chơi khác? Vì sao? b) Điều tra trực tiếp qua biểu quyết. Kết quả điều tra như sau: Tổng số đội viên, nhi đồng : 1325 em. Số TT Nội dung điều tra Kết quả 1 Đội viên yêu thích trò chơi dân gian 35,9% 2 Đội viên hiểu biết về trò chơi dân gian 39,4% 3 Đội viên có kỹ năng tự tổ chức trò chơi 22,5% Đội viên có tinh thần đoàn kết, ý thức 4 55% tập thể cao Qua khảo sát thực trạng học sinh, tôi thấy phần lớn đội viên, nhi đồng chưa hiểu và chưa yêu thích các trò chơi dân gian. Các kỹ năng tự tổ chức các trò chơi trong giờ ra chơi cũng rất thấp. Từ thức trạng trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian trong hoạt động ngoài giờ lên lớp cho đội viên ở liên đội mình. II. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN Từ thực trạng và số liệu trên, tôi đưa vào chương trình hoạt động đội một số biện pháp sau: 1.Thống kê tìm hiểu các trò chơi phù hợp với học sinh tiểu học. 2.Lập kế hoạch thực hiện. 3.Thực nghiệm sư phạm . III. BIỆN PHÁP TỪNG PHẦN. 1.Thống kê các trò chơi. a) Nhiệm vụ: Hệ thống các trò chơi dân gian, Từ đó phân loại các loại hình hoạt động để có giải pháp thích hợp với từng giai đoạn của năm học. b) Khó khăn. - Tài liệu hướng dẫn trò chơi dân gian cho học sinh tiểu học hoàn toàn không có trong thư viện nên tôi tự tìm tòi, sưu tầm để phục vụ cho hoạt động công tác đội. - Số lượng học sinh toàn trường đông (1325 em). Điểm trường phân chia ra thành nhiều khu nên rất khó khăn cho một tổng phụ trách đội như tôi. c) Khắc phục. - Để khắc phục những khó khăn trên tôi thống kê và phân loại các nhóm trò chơi như sau: 5/16
4. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học STT Trò chơi cho nhóm nhỏ Trò chơi cho nhóm lớn 1 Chơi chắt chuyền Kéo co 2 Chơi ô ăn quan cướp cờ 3 Chi chi chành chành Mèo đuổi chuột 4 Ném vòng Rồng rắn lên mây 5 Kéo cưa lừa xẻ Nhảy bao bố 6 Bịt mắt bắt dê Chơi U 2. Lập kế hoạch a) Nhiệm vụ: Đưa ra những định hướng, những yêu cầu về nội dung, phương pháp phù hợp với kế hoạch năm học của nhà trường. b) Khó khăn. - Thời lượng giành cho học sinh chơi trò chơi không nhiều. - Số lượng học sinh toàn trường đông. - Trường có 3 khu ( khu trung tâm và 2 khu lẻ). - Học sinh nhiều em không biết đến trò chơi dân gian này. c) Khắc phục. Để khắc phục khó khăn trên, tôi xây dựng kế hoạch như sau. Thời gian Nội dung công việc - Tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm, cho ban chỉ huy liên Tuần 1 + 2 đội, chi đội trưởng, cho sao nhi đồng cách tổ chức trò Tháng 9 chơi dân gian đối với các trò chơi phạm vi nhóm nhỏ và nhóm lớn. Tổ chức các trò chơi cho nhóm nhỏ ở tất cả các lớp, kết Tháng 10+ 11 hợp kiểm tra đánh giá. Hội thi thiếu nhi vui khỏe gồm các trò chơi cho hoạt động Tháng 3 nhóm lớn Giữa giờ các Tổ chức các trò chơi cho học sinh toàn trường thời gian ngày thứ 2,3,5 20 phút. trong tuần Các giờ sinh - Giáo viên chủ nhiệm các lớp tổ chức trò chơi dân gian hoạt thứ sáu trong thời gian 20 phút. hang tuần 3. Thực nghiệm sư phạm ( Trọng tâm của đề tài) a) Nhiệm vụ. 6/16
5. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học - Thực hiện kế hoạch đưa trò chơi dân gian vào trường học với mục tiêu hình thành, hoàn thiện và phát triển nhân cách học sinh một cách toàn diện: Hoàn thiện Đức – Tâm – Trung - Hiếu. - Góp phần bảo tồn loại hình văn hóa dân gian phi vật thể đang có nguy cơ bị lu mờ. b) Khó khăn. Học sinh toàn trường đông, thời lượng dành cho hoạt động ít nên một mình bản thân tôi – giáo viên tổng phụ trách đội nỗ lực thôi không đủ. Vì vậy cần phải có sự hợp tác giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, các đoàn thể với giáo viên phụ trách đội thì mới hoàn thành được nhiệm vụ. c) Khắc phục. - Trình kế hoạch thực hiện lên ban giám hiệu để nhà trường có kế hoạch chỉ đạo thực hiện. Đồng thời bản thân mình cũng có kế hoạt chỉ đạo các chi đội, các đoàn thể trong nhà trường phối hợp cùng thực hiện. * Biện pháp 1: Tập huấn cho phụ trách chi đội và ban chỉ huy liên đội. Để trò chơi dân gian có thể thực hiện đạt chất lượng và hiệu quả cao thì giáo viên – TPT đội cần tiến hành tổ chức tập huấn cho đội ngũ phụ trách chi đội và ban chỉ huy liên đội. Bởi các em chưa hiểu được giá trị và lợi ích của việc tham gia chơi các trò chơi dân gian. Nhiều trò chơi với các em vô cùng mới lạ. Vì vậy, ngay tuần 1 của tháng 9, tôi đã tiến hành tập huấn cho các em biết cách tổ chức trò chơi sẽ truyền đạt được mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức các trò chơi dân gian đồng thời học sinh nắm được các bước cần nhớ khi tổ chức trò chơi. + Chuẩn bị sân bãi, dụng cụ nếu có. + Chuẩn bị số lượng người tham gia chơi. + Nắm được luật chơi. + Chơi thử. ( làm mẫu) + Tiến hành chơi. Từ đó Phụ Trách chi đội sẽ triển khai nội dung các trò chơi ở chi đội mình trước khi tổ chức ngoài sân trường. * Biện pháp 2: Tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn thể dục. - Do đặc điểm trường chia làm nhiều khu lẻ nên việc hợp tác với các giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn là điều cần thiết để hoàn thành kế hoạch. Ngay từ tuần 1 và tuần 2 của tháng 9, tôi tiến hành tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn để các đồng chí hỗ trợ giúp tôi trong quá trình chiển khai kế hoạch các hoạt động mảng trò chơi dân gian. 7/16
6. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học - Giáo viên nắm bắt được kế hoạch cũng như ôn lại các bước tổ chức trò chơi dân gian sẽ đôn đốc các chi đội tổ chức chơi ở các lớp các trò chơi thuộc phạm vi nhóm nhỏ. - Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng, nhưng không phải trò chơi nào cũng thích hợp đưa vào trường học và đưa vào đại trà các lứa tuổi. - Các trò chơi vận động mạnh như nhảy bao bố, đá cầu, cướp cờ, kéo co, mèo đuổi chuột thì triển khai ở các lớp 4,5. Các trò chơi còn lại có thể ứng dụng vào tất cả các lớp. - Tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch tổ chức cho chơi cho từng tuần, từng tháng sao cho tránh nhàm chán cho các em. * Biện pháp 3. Tổ chức các sân chơi vào các dịp lễ lớn trong năm. - Lồng ghép vào chương trình văn nghệ chào mừng 20 – 11 các trò chơi vận động, trò chơi trí tuệ trong tháng 11. - Tổ chức “Hội thi thiếu nhi vui khỏe” vào dịp 26/3. Với các sân chơi này, tôi tổ chức toàn trường cho các em thi nhảy bao bố, thi kéo co, thi nhảy dây, thi đá cầu. - Vì triển khai kế hoạch hoạt động đội ngay từ đầu năm học, nên các lớp đã chủ động lựa chọn nhân sự , có tập dượt và chuẩn bị dụng cụ - Bản thân tôi cũng phối hợp với chi đoàn chuẩn bị cho hội thi đạt kết quả cao nhất. + Dự kiến các đội tham gia chơi . + Chuẩn bị các dụng cụ thi + Dự kiến thành phần ban giám khảo. + Dự kiến số giải và phần thưởng cho các giải. + Tổng kết đánh giá kết quả hội thi. Động viên khích lệ các em vui chơi lành mạnh, bổ ích và lý thú. *Biện pháp 4: Tổ chức trò chơi dân gian trong hoạt động giữa giờ cho các em. - Hoạt động này tôi tổ chức hang tuần vào các thứ hai, thứ ba và thứ năm trong năm học. Sau khi lựa chọn trò chơi, phổ biến luật chơi, chuẩn bị dụng cụ giáo viên tổ chức cho đội viên chơi trong các giờ ra chơi, các giờ hoạt động giữa giờ , tạo không khí vui tươi, thoải mái sau những giờ học căng thẳng trên lớp. Tùy theo thời gian ( từ 5 – 15 phút) giáo viên có thể tổ chức các trò chơi khác nhau với nhiều hình thức. + Tổ chức theo nhóm nhỏ như bịt mắt bắt dê, chơi ô ăn quan, chơi chắt chuyền 8/16
7. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học + Tổ chức theo nhóm lớn như kéo co, cướp cờ, mèo đuổi chuột, rồng rắn lên mây . Có tổng kết đánh giá các hoạt động vui chơi để khích lệ tinh thần của các em. MỘT SỐ TRÒ CHƠI DÂN GIAN ĐƯỢC ÁP DỤNG TRONG NHÀ TRƯỜNG Trò chơi ô ăn quan Trò chơi bịt mắt bắt dê 9/16
8. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học Trò chơi mè đuổi chuột Trò chơi Chi chi chành chành 10/16
9. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học Trò chơi: Nhảy dây * Biện pháp 5: Động viên tất cả các đội viên tham gia vào trò chơi. Một ưu thế của trò chơi dân gian chính là ở chỗ : Nó có thể dung nạp tất cả những học sinh muốn chơi. Khác với các loại hình trò chơi khác, trò chơi dân gian không bao giờ quy định số người chơi nhất định. Vì vậy cần khuyến khích tất cả các em tham gia chơi. Trò chơi dân gian cho trẻ em thường bắt nguồn từ những bài đồng dao, một thể loại văn vần độc đáo của dân tộc. Đó là những bài ca có nhịp điệu đơn giản, ngôn ngữ trong sáng, dễ nhớ, dễ thuộc. các em vừa chơi vừa hát càng làm cho không khí vui tươi náo nhiệt. Mỗi trò chơi đều giúp đội viên rèn được các kỹ năng nhất định. Ví dụ như trò chơi “ rồng rắn lên mây” gắn với đồng dao , các em xếp thành một hang. Tay em đứng sau nắm lấy vạt áo em đứng trước rồi lượn đi lượn lại như con rắn và bắt đầu hát: “ Rồng rắn lên mây/ Có cây lúc lắc/ có nhà khiển binh/ Hỏi thăm thầy thuốc có nhà hay không?... Quá trình chơi học sinh được rèn tính nhanh nhẹn, khéo léo, phát huy tinh thần đoàn kết , tôn trọng kỷ luật và khả năng đối đáp. Hay trò chơi mèo đuổi chuột cũng vậy. Trong trò chơi này sẽ có một em đóng vai mèo và một em đóng vai chuột. Còn tất cả các em đứng thành vòng tròn nắm tay nhau và hát: “ Mời bạn ra đây/ Tay nắm chặt tay/ Đứng thành vòng rộng/ chuột luồn lỗ hổng/ chạy vội chạy mau/ Mèo đuổi đằng sau/ Chốn đâu cho thoát/ Thế rồi chú chuột/ Lại đóng vai mèo/ Co cẳng đuổi theo/ Bác Mèo hóa chuột.” Cứ như vậy, trò chơi trở nên vui nhộn cuốn hút mê say khiến các em rèn được khả năng nhanh nhẹn, năng động. Trong quá trình chơi, em nào ích kỷ , chơi không đúng luật sẽ bị sử phạt. Thông qua trò chơi, các em được bồi dưỡng khả năng tư duy, sang tạo, năng động nhanh nhẹn. 11/16
10. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học Tiểu kết : Qua quá trình thực nghiệm sư phạm, tôi thấy các em tham gia chơi trò chơi dân gian rất nhiệt tình và hứng thú. Qua trò chơi các em có trách nhiệm với tập thể hơn, biết hợp tác với bạn để hoàn thành cuộc thi trong cuộc thi kéo co, biết ứng phó với các tình huống nguy hiểm như trò chơi “ Mèo đuổi chuột” Tìm đường ngắn nhất để thoát hiểm, khả năng giao tiếp qua đối đáp trong trò chơi rồng rắn lên mây .tạo cho các em tâm thái sảng khải, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm với tập thể cao. Giúp các em phát huy khả năng tư duy và sang tạo, bồi dưỡng cho các em có tinh thần đoàn kết, có ý thức trách nhiệm với tập thể. 4. Kết quả thực hiện Sau thơi gian áp dụng một biện pháp tổ chức trò chơi dân gian vào trường tiểu học trong các giờ hoạt động giức giờ, hoạt động ngoại khóa cho đội viện ở liên đội trường tiểu học Tản Lĩnh , tôi thấy đề tài này có tính khả thi cao. Qua quá trình thực nghiệm, kết quả đạt được rất tốt. Tỉ lệ % trước Tỉ lệ % sau TT Nội dung khảo sát khi thực hiện đề khi thực hiện tài đề tài Đội viên, nhi đồng yêu thích 1 35,9% 80,8% các trò chơi dân gian 2 Đội viên, nhi đồng hiểu biết 39,4% 95,5% về các trò chơi dân gian Đội viên, nhi đồng có kỹ năng 3 tự tổ chức chơi các trò chơi 22,5% 85% dân gian Đội viên, nhi đồng có tinh thần 4 55% 92,7% đoàn kết, ý thức tập thể cao Qua kết quả khảo sát đối chứng, chúng ta thấy việc tổ chức các trò chơi dân gian cho đội viên trong hoạt động giữa giờ đạt hiệu quả cao, cụ thể : Đội viên rất yêu thích các trò chơi dân gian, các em đã biết đến nhiều trò chơi, hiểu và thấy được giá trị của các trò chơi dân gian, biết tự tổ chức chơi các trò chơi dân gian trong các giờ ra chơi. Trò chơi dân gian đã giúp các em thêm gắn bó, đoàn kết và nâng cao ý thức tập thể. Tóm lại : Sau một thời gian nghiên cứu và thực nghiệm đề tài “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học”, tôi đã đánh giá được thực trạng, và đề ra được các biện pháp tổ chức trò chơi dân gian trong 12/16
11. Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho học sinh Tiểu học hoạt động giữa giờ cho đội viên đạt kết quả tốt. Đề tài có thể triển khai rộng rãi ở nhiều liên đội, góp phần thúc đẩy phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" do ngành giáo dục phát động, đồng thời giúp cho hoạt động Đội ngày càng phát triển. 13/16