Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc ở trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc ở trường Tiểu học

1. - 2 - TT Mong muốn của học sinh Kết quả 1 Mong cô giáo cười nhiều hơn. 92,8% 2 Mong được học tập xen lẫn vui chơi. 85% 3 Mong cô nhẹ nhàng hơn khi học sinh làm sai. 84% 4 Mong được khen thưởng nhiều hơn trách móc 79% 5 Mong cô không phê bình trước mặt bạn bè. 71% 6 Mong được khám phá thực tế 65% Câu hỏi lớn lúc này là: Làm thế nào để mỗi ngày học sinh đến trường là một ngày vui, giáo viên đến trường là một niềm hạnh phúc, quan hệ thầy trò là động lực để học sinh vươn tới tri thức? Theo tôi, xây dựng trường học hạnh phúc là việc làm cấp thiết cần được các nhà giáo dục quan tâm lúc này. Chính những lí do đó, là một giáo viên trẻ tôi luôn muốn xây dựng cho lớp mình chủ nhiệm một môi trường học tập yêu thương, an toàn, tôn trọng và hiệu quả. Chính vì vậy tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc ở trường Tiểu học” Để tìm ra câu trả lời thiết thực nhất cho các em học sinh, đồng nghiệp, nhà trường và cho chính mình. 2. Cơ sở thực tiễn: a. Thuận lợi: - Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáo dục và đào tạo. Đặc biệt của ban giám hiệu nhà trường, của chị em, bạn bè đồng nghiệp. - Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến việc dạy và học của giáo viên và học sinh. - Là một ngôi trường mới phòng học khang trang, có đầy đủ các phòng chức năng. Môi trường rộng rãi thoáng mát, thân thiện, nhiều cây xanh. - Bản thân là giáo viên luôn có tinh thần học hỏi, nhiệt tình trong công tác giảng dạy và giáo dục trẻ. - Học sinh ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô. - Một số phụ huynh bước đầu đã quan tâm đến công tác chăm sóc giáo dục trẻ của nhà trường nói chung và những hoạt động của lớp nói riêng. b. Khó khăn
2. - 3 - - Trường học thuộc vùng nông thôn nên đa số phụ huynh phải vất vả, suốt ngày nơi đồng áng, các nhà máy xí nghiệp ít có thời gian quan tâm, giáo dục con cái, chưa chia sẻ với nhà trường với giáo viên những khó khăn. - Trình độ dân trí chưa đồng đều nên ý thức, vai trò giáo dục của một số bậc phụ huynh chưa có. - Còn khá nhiều em chưa mạnh dạn, tự tin tâm sự ,chia sẻ những khó khăn trong học tập, trong cuộc sống với thầy cô, gia đình. - Một số em chưa có kỹ năng tham gia hoạt động tập thể, làm việc theo nhóm chưa hiệu quả, chưa thật sự sáng tạo trong suy nghĩ. II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: - Đề tài nghiên cứu thực trạng tâm lí của học sinh và giáo viên khi đến trường và giải pháp nhằm xây dựng lớp học hạnh phúc Trường Tiểu học Phú Sơn ở lớp 3A6, 4A6. - Thời gian nghiên cứu đề tài từ năm học 2021- 2022 đến năm 2022 – 2023. III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: - Giúp cho học sinh vui thích và hạnh phúc mỗi khi được đến trường. Học sinh hứng thú, tích cực học tập. - Giúp giáo viên có giải pháp để có thể giải toả áp lực, căng thẳng trong quá trình dạy học và giáo dục của mình. Từ đó yêu nghề và thành công hơn trong sự nghiệp trồng người. - Giúp cho mục tiêu xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thành công. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: Để thực hiện, tôi đã sử các nhóm phương pháp sau: - Nhóm phương pháp lý thuyết: Nghiên cứu các văn bản tài liệu về khái niệm hạnh phúc có liên quan đến đề tài. - Nhóm phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Rút ra từ quá trình làm công tác chủ nhiệm và giảng dạy suốt gần một năm học qua. - Phương pháp điều tra xã hội học. - Phương pháp sử dụng toán thống kê - Phương pháp so sánh.
3. - 4 - PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến. 1. Về giáo viên: Đầu năm, tôi có thực hiện một cuộc khảo sát toàn bộ giáo viên với câu hỏi “ Thầy cô có hạnh phúc khi đến trường không?” Kết quả đa số các thầy cô rất ít hạnh phúc khi đến trường, nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên bị áp lực từ nhiều phía: - Khối lượng kiến thức, nội dung chương trình. - Kết quả thi, thành tích trong giáo dục. - Áp lực từ phía phụ huynh, từ phía xã hội. - Áp lực từ chính bản thân mỗi giáo viên: Giáo viên luôn mong muốn học sinh phải hoàn thành tốt những điều mà mình đã lập trình sẵn và khi học sinh không đạt được những kì vọng ấy, chúng ta trở nên chán nản, mệt mỏi, nhiệt huyết với nghề giảm sút, thậm chí có giáo viên còn có ý định bỏ nghề. Và thế là, với giáo viên và học sinh, mỗi ngày đến trường không còn là một ngày vui, lớp học không còn là lớp học theo đúng nghĩa của giáo dục. 2. Về học sinh: Tính đến nay, tôi đã gắn bó với mái trường Phú Sơn được gần 5 năm. Tôi thấy học sinh của trường nhìn chung cơ bản ngoan, tuy nhiên ý thức học tập của một bộ phận học sinh chưa cao, phụ huynh do mưu sinh nên chưa thật quan tâm đến việc học của con. Tôi đã tiến hành khảo sát tâm lý của hai lứa học sinh lớp 3A6 và 4A6 tôi đã dạy gần đây nhất, đó là lứa học sinh niên khoá 2021 – 2022 và lứa học sinh hiện tại của năm học 2022 – 2023 vào tháng 12/2022 với câu hỏi “ Con có hạnh phúc khi đến trường không?”. Tôi nhận được kết quả như sau: Mức độ 3A6 4A5 1 Chưa bao giờ hạnh phúc (%) 4,9 2,5 2 Hiếm khi hạnh phúc (%) 34,1 30,7 3 Thỉnh thoảng hạnh phúc (%) 43,9 46,1 4 Thường xuyên hạnh phúc (%) 17,1 20,5 Từ kết quả trên, ta nhận thấy vẫn có học sinh hiếm khi hạnh phúc khi đến trường, tỉ lệ học sinh thỉnh thoảng hạnh phúc cao hơn nhiều so với tỉ lệ học sinh
4. - 5 - thường xuyên hạnh phúc. Ở hai lứa tuổi, hai lớp khác nhau vẫn có học sinh thường xuyên hạnh phúc khi đến trường nhưng tỉ lệ chưa cao. 3. Nguyên nhân học sinh lớp ít hạnh phúc: * Nguyên nhân chủ quan: - Ý thức học tập chưa cao, hiếu động, nghịch ngợm. - Thiếu tự tin, ngại giao tiếp, không biết thể hiện bản thân. - Một số bạn bị thú vui lôi kéo như nghiện game, chơi đánh bài. * Nguyên nhân khách quan: - Do áp lực thi cử, học hành và sự kì vọng của thầy cô, cha mẹ. - Do bạo lực học đường. - Do tiết học của thầy cô không gây được hứng thú. II. Giải pháp để xây dựng lớp học hạnh phúc tại trường Tiểu học Phú Sơn. 1. Các tiêu chí xây dựng một lớp học hạnh phúc: Tiêu chí 1: Về môi trường lớp học và phát triển cá nhân - Học sinh tham gia đầy đủ các hoạt động giao lưu văn nghệ, TDTT, trò chơi dân gian trong lớp, trong trường; được học tập và tham gia các hoạt động giáo dục kĩ năng sống để tăng cường sức khoẻ thể chất và tinh thần của học sinh. - Phòng học được sắp xếp, bài trí gọn gàng, đạt chuẩn theo quy định, đảm bảo an toàn, phòng chống tai nạn thương tích. Phối hợp với phụ huynh phát huy mọi nguồn lực để tạo dựng khung cảnh sư phạm lớp học thêm sáng - thoáng - xanh - sạch - đẹp, thân thiện và cởi mở. Tiêu chí 2: Về dạy và học - Trong mọi hoạt động giáo dục, hoạt động dạy và học, thầy cô giáo là tấm gương cho học sinh noi theo. Thầy cô thực hiện việc phân công nhiệm vụ cho học sinh một cách công bằng, hợp lý, phù hợp với điều kiện và khả năng của bản thân. - Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học của các thầy cô chú trọng tạo hứng thú, phù hợp, thấu hiểu và chấp nhận sự khác biệt về tâm lí, thể chất, hoàn cảnh của từng em. - Thầy cô tạo nhiều cơ hội cho các con được phản hồi, sáng tạo và gắn kết, không gây áp lực cho học sinh trong việc quản lý lớp và giảng dạy kiến thức. Học tập với tinh thần “học – vui; vui – học” Tiêu chí 3: Về các mối quan hệ trong lớp
5. - 6 - - Học sinh và giáo viên biết chia sẻ, động viên, hỗ trợ lẫn nhau trong các nhiệm vụ được giao của lớp. - Học sinh kính trọng, lễ phép với thầy cô, đoàn kết với bạn bè, không có sự phân biệt, đối xử kì thị. - Thầy cô lắng nghe tích cực, phản hồi mang tính xây dựng trong xử lý tình huống với CMHS và học sinh. Và để xây dựng lớp học, trường học hạnh phúc, đúng như Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ từng nhấn mạnh, có ba tiêu chí để xây dựng nên một trường học hạnh phúc, đó là: yêu thương, an toàn và tôn trọng; đồng thời nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo – người lao động là yếu tố quyết định để xây dựng nên một trường học hạnh phúc. Đây được xem là một hoạt động trọng tâm của ngành Giáo dục từ năm học 2018 – 2019 đến những năm tiếp theo, nhằm giúp cho đội ngũ giáo viên ngày càng vững mạnh về mọi mặt và sẵn sàng tích cực đồng hành với lộ trình đổi mới giáo dục của nước nhà. Dựa trên những tiêu chí xây dựng lớp học hạnh phúc và thực trạng nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp để cải thiện hạnh phúc của giáo viên và học sinh trong mỗi lớp học mà bản thân tôi đã áp dụng thực hiện ngay tại lớp học của mình như sau : 2. Giải pháp 1: Giáo viên phải mạnh dạn thay đổi bản thân để xây dựng lớp học hạnh phúc. Thật ra, ai cũng có thể nhận ra và tạo ra hạnh phúc của riêng mình. Đó là hãy quan tâm đến việc làm cho mình khỏe, duy trì cảm xúc tích cực để từ đó làm việc tốt, sống tốt. Việc duy trì cảm xúc tích cực rất hữu hiệu. Đó là việc tìm ra những điều tốt ngay cả trong sự việc tiêu cực, không mấy tốt đẹp vừa xảy ra; đó là mong muốn cải tiến để giúp ta làm gì cũng có khả năng hoàn thiện. Mỗi thầy cô có thể tạo ra sức khỏe của mình bằng cách duy trì tập thể dục, lao động có kế hoạch, hợp lý, ưu tiên việc quan trọng. + Ở ngôi trường của chúng tôi, việc duy trì và phát triển phong trào TDTT luôn được quan tâm chú trọng. Ngoài các giờ lên lớp, cả thầy và trò đều tích cực tham gia các hoạt động TDTT rèn luyện sức khỏe cũng như giao lưu gắn kết các thành viên với nhau.
6. - 7 - Cô đồng hành cùng các con trong tiết Thể dục, thể thao Thầy cô cùng các bậc phụ huynh tham gia tổ chức tết Trung thu cho các con (15/8/2022) + Giáo viên nên cười nhiều hơn với học sinh để tạo một bầu không khí thân thiện, vui vẻ trong giờ học. Tiếng cười trong dạy học – giáo dục sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học, không những thế, tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn để kích thích suy nghĩ. Việc này tưởng đơn giản nhưng không phải giáo viên nào cũng làm
7. - 8 - được vì giáo viên chưa biết cách quản lý cảm xúc của mình, không có tính hài hước nhưng chúng ta sẽ làm được nếu ta có tâm với nghề, yêu thương học sinh như những đứa con của mình. - Tôi chào đón học sinh của mình từ cổng trường với nụ cười thật tươi và cái bắt tay, cái ôm thật thân thiện, làm cho các con cảm thấy được chào đón, được thấy mình là một phần của lớp, của trường (Hình 2) - Vào các giờ ra chơi, tôi tham gia trò chuyện, tâm sự với các con, tạo sự gần gũi, thoải mái, xoá bỏ đi bức tường ngăn cách giữa cô và trò (Hình 3) - Lồng ghép sự hài hước vào trong lớp học bằng lời nói, biểu cảm, hành động của giáo viên.Ví dụ, khi học sinh mắc lỗi khi đang nói, thay vì cắt ngang hay sửa lại, tôi thường làm khuôn mặt khôi hài để giúp học sinh nhìn ra được lỗi của mình mà sửa sai. Hoặc đó có thể là một câu bình luận khôi hài, lời nói thú vị diễn ra tự phát trong các tình huống xảy ra trong giờ học. + Giáo viên hướng dẫn nhẹ nhàng khi học sinh làm sai, giữ bình tĩnh khi học sinh mắc lỗi, không phê bình nặng lời, gay gắt trước mặt người khác; Khích lệ, khen thưởng các em nhiều hơn. - Giáo viên học cách lắng nghe học sinh, đặc biệt là những học sinh cá biệt, GV cần quan tâm, động viên, giáo dục nhẹ nhàng tránh việc làm tổn hại đến thân thể và nhân phẩm học sinh. Không quá cầu toàn, cho phép học sinh được phạm lỗi và có quyền sửa lỗi. - Tâm lí chung của học sinh là sợ trả lời sai, có em còn hỏi “ Làm sai có bị làm sao không cô?” Trong tình huống đó, tôi có thể nói vui rằng: “Sai à? Không sao, cô cảm ơn”. Cảm ơn ở đây là cảm ơn em đã dũng cảm sửa lỗi sai, đó là bài học sâu sắc cho mỗi học sinh trong lớp. Tôi không đặt quá nặng chương trình trong mỗi tiết học, giảm nhẹ kiến thức, miễn là học sinh hiểu được kiến thức cơ bản, sau đó mới dễ nâng cao nếu cần, vì thế thời gian tôi và học sinh tương tác khá nhiều, học sinh tiếp thu bài dễ. - Giáo viên nhận xét, góp ý một các khéo léo về những điều các con làm sai hoặc làm chưa tốt, không nên chê bai. Mỗi lời nói, hành động của thầy cô sẽ là nguồn lực để các em thay đổi theo hướng tích cực. - Tôi thường xuyên dùng công thức “khen” trước “chê” sau, nghĩa là, dù tệ đến đâu cũng cố gắng tìm ra vài điểm tích cực để khen. Đối với gia đình, làm tròn trách nhiệm của một người vợ, người mẹ, người con, luôn quan tâm, chia sẻ và tạo niềm vui cho các thành viên trong gia đình là
8. - 9 - những việc tôi luôn cố gắng thực hiện tốt để trở thành người hạnh phúc. Mỗi sáng đến trường, tôi đều tự hỏi bản thân hôm nay mình có đủ bình yên, mình có đủ hạnh phúc không? Nếu chưa đủ, tôi cần nhanh chóng làm dịu bản thân lại để lên lớp tưới tẩm những điều tốt lành đến học sinh. Để xứng đáng với sứ mệnh vẻ vang và cao cả trong sự nghiệp trồng người, xứng đáng với sự tôn vinh và niềm tin yêu của xã hội, bản thân mỗi nhà giáo chúng ta phải luôn có nhận thức đúng đắn, sâu sắc về vị thế của nghề sư phạm, trọng trách cao cả của mình trong xã hội. Tích cực tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, tác phong, lối sống, ứng xử nhân văn để mỗi nhà giáo thực sự là những tấm gương sáng về nhân cách, đạo đức cho học sinh noi theo. Hãy yêu thương học trò bằng tất cả trái tim và tấm lòng nhân ái của mình, hãy lan tỏa cho các con niềm tin và tình yêu vào cuộc sống, vào tương lai bằng chính những ứng xử đầy tính nhân văn của mình. Và tôi rất tâm đắc một câu nói của thiền sư Thích Nhất Hạnh, một câu nói bao hàm tất cả những giá trị và vị ngọt hướng gửi đến những ai làm về giáo dục “Thầy cô hạnh phúc sẽ thay đổi cả thế giới”. Hình 1
9. - 10 - Hình 2 Hình 3
10. - 11 - 3. Giải pháp 2: Phòng học thân thiện Không gian học tập là môi trường ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý thoải mái của học sinh. - Lớp học của tôi được nhà trường cung cấp đầy đủ về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học nhằm đáp ứng được các nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ngoài ra, các con còn được học tập và vui chơi trong không gian thân thiện và gần gũi với thiên nhiên. Lớp được thiết kế các góc “xanh” giúp giáo viên và học sinh thư giãn sau những giờ học căng thẳng. - Môi trường lý tưởng là việc chúng ta thường xuyên sử dụng các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực; bao dung với học trò; duy trì bầu không khí học tập, lao động ấm áp và thân thiện; mọi thành viên trong lớp học được yêu thương, được tôn trọng, được hiểu, được có giá trị và được đảm bảo an toàn. Học sinh được quan tâm, được bày tỏ và được đáp ứng mong muốn, nguyện vọng về vui chơi, về học tập. Vui Trung thu 2022
11. - 12 - Vui vẻ học tập - Để tích cực hoá bản thân theo mong muốn chính đáng của học sinh, tôi đã đặt một hòm thư với tên gọi “Chia buồn – Sẻ vui” ngay tại lớp để các con gửi cô những lời nhắn nhủ yêu thương, thậm chí là những lời góp ý, những mong muốn cô thay đổi của mình. Đọc truyện thư giãn trước giờ ngủ trưa 3. Giải pháp 3: Tiết học hạnh phúc Giáo viên cần thường xuyên nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và khả năng sử dụng ứng dụng CNTT vào bài dạy, có phương pháp dạy học hiệu quả, tạo hứng thú, lôi cuốn người đọc. Một lớp học hạnh phúc được xây dựng chủ yếu dựa trên các mối quan hệ tích cực.