Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp giảng dạy âm nhạc cho học sinh Lớp 4

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số giải pháp giảng dạy âm nhạc cho học sinh Lớp 4

1. 3 | 1 4 Được công tác tại đơn vị trường có bề dày thành tích về văn hóa văn nghệ và là tốp đầu của huyện trong phong trào văn hóa văn nghệ. Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện, quan tâm, chỉ đạo sát sao về công tác dạy và học của giáo viên và học sinh. Được phân công dạy đúng chuyên môn được đào tạo. Học sinh ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô giáo. Học sinh rất yêu thích bộ môn Âm nhạc thích hát thích được biểu diễn. Về cơ sở vật chất: Trường được trang bị tương đối đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng dạy học môn Âm nhạc, một số lớp có gắn bảng từ, thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Bản thân được bạn bè đồng nghiệp, tổ khối quan tâm giúp đỡ trong công tác giảng dạy. Hàng ngày các em có điều kiện tiếp xúc với những hoạt động văn thể, vui chơi, thông tin báo đài, những phong trào văn nghệ do trường, các ban ngành của quận tổ chức. Từ đó cũng tạo cho học sinh có sự mạnh dạn, sáng tạo tham gia tốt các yêu cầu của giáo viên trong giờ học hát, và các hoạt động văn nghệ của Trường tổ chức. b. Khó khăn: - Trường học thuộc vùng nông thôn nên đa số phụ huynh phải vất vả suốt ngày nơi đồng áng, chợ búa, các nhà máy xí nghiệp ít có thời gian quan tâm con cái, chưa đánh giá tầm quan trọng đối với các hoạt động nghệ thuật trong sự phát triển của học sinh. - Hoạt động Âm nhạc còn thực hiện trên lớp chưa có điều kiện có phòng học Âm nhạc riêng. - Đây là môn học đòi hỏi học sinh cần có năng khiếu nghệ thuật, nhưng qua thực tế giảng dạy, tôi thấy bên cạnh những học sinh có năng khiếu âm nhạc còn có nhiều học sinh hạn chế về khả năng thẩm âm tiết tấu, cảm thụ âm nhạc chưa tốt. Khi học hát yêu cầu cao về độ chính xác phần lớn các em thực hiện chưa chuẩn xác về cao độ, trường độ, tiết học dễ trở nên cứng nhắc, mang tính hình thức. Điều này dễ gây nên tâm lý chán nản cho các em. - Sau những tiết học hát nhiều em chưa thuộc lời cũng như cao độ, trường độ của các bài hát vì vậy giáo viên phải mất khá nhiều thời gian để giúp các em hát đúng cao độ và trường độ của bài. 2. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu: a. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023.
2. 4 | 1 4 b. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu cách hướng dẫn dạy hát của giáo viên và việc học hát của học sinh ở trường tiểu học. c. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu trong phạm vi học sinh Trường tiểu học. 3. Mục đích, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu: a. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu: Môn Âm nhạc trong trường Tiểu học nói chung và các phong trào văn nghệ nói riêng có nhiệm vụ đặc biệt trong công tác giáo dục học sinh nhất là đưa âm nhạc đến với trẻ thơ, đáp ứng nhu cầu của trẻ hiện nay. Đây là điều kiện ban đầu giúp trẻ cảm thụ âm nhạc, hiểu biết nghệ thuật, đó chính là những mắt xích đầu tiên, quan trọng nhất để khơi dạy ở trẻ những cảm xúc với âm nhạc. Qua các hoạt động âm nhạc, giúp các em có một sân chơi bổ ích, là nơi để các em thể hiện phong cách của mình qua mỗi bài hát. Từ đó, giúp các em luôn tự tin trong các hoạt động giáo dục, là một nhân tố hình thành nhân cách, trí tuệ học sinh góp phần xây dựng một con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kì mới.. Thông qua hoạt động ca hát, nhất là nội dung của mỗi bài hát giúp các em thêm yêu cuộc sống, yêu quê hương đất nước, yêu truyền thống, bản sắc dân tộc con người Việt Nam. Là một giáo viên dạy môn Âm nhạc nhiều năm liền, tôi luôn tìm những giải pháp hữu hiệu nhằm giúp học sinh luôn học tập tốt môn học của mình phụ trách; luôn có trách nhiệm với nhiệm vụ rèn luyện cho các em học sinh về kĩ năng hát và biểu diễn một bài hát thực thụ trong các dịp lễ trong nhà trường cũng như tham gia các hội thi ca múa nhạc thông qua một số giải pháp, sáng kiến có hiệu quả. Nay báo cáo lại quá trình áp dụng sáng kiến với tên đề tài: “Một số giải pháp giúp học sinh hát tốt ”. Với mong muốn giúp các em học sinh luôn hứng thú với môn học, tích cực tham gia phong trào ca hát tại đơn vị nhất là nâng cao chất lượng và số lượng các tiết mục văn nghệ phục vụ cũng như đạt kết quả cao trong các hội thi. b. Phương pháp nghiên cứu: - Khảo sát để nắm bắt năng lực, luyện trường độ cho học sinh. - Luyện cao độ cho học sinh. - Hướng dẫn học sinh phát âm khi hát. - Luyện cho học sinh thể hiện đúng sắc thái của bài hát.
3. 5 | 1 4 PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến Trong những năm học qua, được nhà trường phân công nhiệm vụ chuyên môn là Giáo viên dạy môn Âm nhạc, là người trực tiếp giảng dạy hát nhạc và làm ban giám khảo các cuộc thi văn nghệ của Trường tổ chức. Bản thân đã thực hiện được một số việc: Thực hiện đúng sự hướng dẫn và chỉ đạo sâu sát của Ban giám hiệu, Ban chuyên môn nhà trường; bản thân đã định hướng và vạch ra những kế hoạch cụ thể trong giảng dạy hằng ngày với nhiều phương pháp đổi mới và sinh động tạo sự hứng thú của các em học sinh trong từng tiết dạy. Thường xuyên tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường, khi phát hiện những em có năng khiếu nhằm mục đích bồi dưỡng kịp thời để tạo nguồn cho các hội diễn cũng như việc tham gia các hội thi. Luôn phối hợp chặt chẽ với giao viên chủ nhiệm, giáo viên Tổng phụ trách Đội trong quá trình vận động, tập luyện học sinh thực hiện các tiết mục văn nghệ. Thường xuyên phối hợp tổ chức các hoạt động ngoại khóa về văn nghệ cho các em tham gia, thu hút ngày càng nhiều số lượng học sinh tham gia. Tuy nhiên, kết quả năm học, phong trào văn nghệ tại đơn vị cũng như tham gia hội thi văn nghệ các cấp ở những năm học trước dù được nhà trường quan tâm đầu tư nhưng kết quả đạt giải chưa cao Số liệu điều tra trước khi thực hiện . Số HS khối 4 Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành 180 SL % SL % SL % 31 17.2 86 47,8 63 35 2. Giải pháp: Hai mươi năm qua tôi được giảng dạy môn Âm nhạc ở trường Tiểu học. Tôi nhận thấy tầm quan trọng của môn học Âm nhạc trong trường học và đặc biệt có ý nghĩa rất cao, đây là một môn học không kém phần quan trọng để hình thành toàn diện về nhân cách của học sinh. Tôi luôn tự đặt câu hỏi: Phải làm gì?
4. 6 | 1 4 Làm như thế nào? Giải pháp nào để thực hiện được mục tiêu dạy học đạt kết quả, chất lượng khả thi. Đối với học sinh tiểu học, các em rất hồn nhiên, rất thích được học hát, được tham gia vào các hoạt động biểu diễn, phụ họa cho các tiết mục văn nghệ của lớp, trường tổ chức. Nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của học sinh nên trong các tiết dạy tôi luôn nghiên cứu, tôi đã tổ chức nhiều hình thức dạy học phong phú giúp các em hứng thú hơn với tiết học. Hát tốt bài phải đảm bảo chính xác cao độ, trường độ, lời ca và sắc thái tình cảm bài hát. Để đạt được những yêu cầu trên. Bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài “MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢNG DẠY ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 4” Để có một tiết học âm nhạc đạt kết quả cao, việc chuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp là hết sức quan trọng, việc nắm vững bài học là rất cần thiết. Giáo viên thuộc bài hát và thể hiện tốt bài hát để khi hát mẫu cho học sinh nghe gây được sự hào hứng, các đồ dùng dạy học được chuẩn bị đầy đủ và sử dụng đúng mục đích sẽ làm cho giờ học có hiệu quả hơn. Có thể liệt kê những thiết bị dạy học cần thiết của bộ môn, cách khai thác và sử dụng thiết bị: 1. Những thiết bị dạy học cần thiết: + Đàn phím điện tử + Đàn Guita + Kèn phím Mêlodion (Pianka), sáo dọc... + Băng, đĩa nhạc + Các loại nhac cụ gõ: thanh phách, song loan, mõ, trống các loại nhạc cụ tự tạo... + Tranh ảnh minh hoạ, bản đồ... 2. Cách khai thác và sử dụng thiết bị: + Giáo viên tập sử dụng nhạc cụ để thị phạm khi dạy và đệm cho học sinh hát.
5. 7 | 1 4 + Cho học sinh sử dụng nhạc cụ gõ đệm theo bài hát (từng nhóm hoặc cá nhân). + Tranh ảnh minh hoạ cho bài hát hoặc giới thiệu tác giả phải sử dụng đúng lúc, đúng chỗ... Tinh thần chung của mỗi tiết học là lấy học sinh làm trung tâm, học hát kết hợp các hoạt động và một số nội dung khác để tăng tính hấp dẫn, tính phong phú cho mỗi bài học. Tất cả đều nhằm đưa trẻ vào thế giới âm nhạc với tinh thần “học vui – vui học” tạo ra sự thoải mái, cân bằng trong quá trình tiếp thu các môn học ở trường tiểu học. Giáo viên khi dạy cần sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học hỗ trợ như: băng nhạc, máy nghe, nhạc cụ, tranh ảnh để giờ dạy có hiệu quả hơn. Học hát thực chất là quá trình bắt chước của học sinh để hát đúng giai điệu, lời ca của bài hát. Sự bắt chước này gồm hoạt động nghe giáo viên hát mẫu, hoặc đàn giai điệu rồi tái hiện lại. Với sự bắt chước đó thì chưa thể coi là sáng tạo, vậy muốn có sự sáng tạo GV cần phải làm như thế nào? Ngoài cách dạy hát theo các bước cơ bản, để phát huy tính sáng tạo của học sinh, giáo viên có thể đảo các bước và sử dụng những phương pháp sau: Giải pháp dạy tập hát bài mới. Quy trình dạy bài hát mới: Học hát là một quá trình học tập và rèn luyện lâu dài nhằm hướng dẫn học sinh cách hát tự nhiên, hát đúng giai điệu, lời ca, biết cách lấy hơi, hát rõ lời và bước đầu hát diễn cảm. Các em có khả năng trình bày bài hát đã học theo hình thức đơn ca, song ca, tốp ca, đồng ca và có thể hát kết hợp các hoạt động múa phụ họa hoặc gõ đệm. Thông qua các bài hát, giáo dục về những tình cảm tốt đẹp nhằm bồi dưỡng và nâng cao cảm thụ âm nhạc, nâng cao tâm hồn cho học sinh, giúp các em thêm tự tin, yêu đời, có khả năng tham gia hoạt động ca hát ở trong và ngoài trường học. Thời lượng dạy một bài hát ở Tiểu học một tiết là 35 phút. Giáo viên nên dạy theo 7 bước sau: +Giới thiệu bài hát +Nghe hát mẫu
6. 8 | 1 4 +Đọc lời ca +Khởi động giọng +Tập hát từng câu +Hát cả bài +Củng cố, kiểm tra Có rất nhiều phương pháp để hướng dẫn học sinh tập một bài hát. ở đây chỉ đưa ra phương pháp mà theo tôi là giúp học sinh dễ tiếp thu bài học nhất, đó là phương pháp kết hợp giữa nghe giai điệu tập hát và hướng dẫn sửa lỗi thông qua truyền miệng từng câu. Để làm được điều này trước tiên người giáo viên phải giới thiệu và dẫn dắt bài hát một cách sinh động, gây sự chú ý, tò mò cho học sinh, làm cho các em cảm nhận được giai điệu của bài thông qua nghe hát mẫu. Khi dạy hát từng câu giáo viên nên sử dụng nhạc cụ và hát mẫu. Giáo viên nên đàn giai điệu trước khi hát mẫu, vì một số lý do: +Học sinh đã nghe hát mẫu cả bài. +Dạy từng câu mà giáo viên hát mẫu quá nhiều sẽ giống như cách dạy truyền khẩu. +Nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, giáo viên nên đàn giai điệu để học sinh lắng nghe, hát nhẩm theo, sau đó hát hòa theo tiếng đàn. Giáo viên cần khuyến khích các em cố gắng thực hiện. Khi sửa chỗ sai cho học sinh, lúc đó giáo viên mới nên hát mẫu. Các em còn nhỏ, khả năng nhận thức chủ yếu theo bản năng và cảm tính. Do đó, cho các em nghe hát mẫu và đọc lời ca của bài hát là việc đầu tiên phải làm, ở giai đoạn này việc giải nghĩa những từ khó sẽ giúp các em hiểu được ý nghĩa của lời ca. Đọc lời ca theo tiết tấu sẽ giúp các em phần nào cảm nhận được tính chất nhịp điệu của bài, người giáo viên chỉ cần hướng dẫn rõ thêm một chút là các em có thể hình dung được những chỗ ngân, nghỉ sau mỗi câu của bài hát. + Giải pháp luyện tập, củng cố bài cũ. Thường học sinh hay bị hát cuốn nhịp. Đây là lỗi thường gặp trong các tiết dạy hát, do học sinh muốn nhanh chống hoàn thành kiến thức vừ học, do sự điều tiết hơi không chủ động và ảnh hưởng của tâm lí đám đông nên không làm
7. 9 | 1 4 chủ về nhịp độ, dẫn đến tình trạng “cuốn nhịp”. Một số cách khắc phục lỗi hát “Cuốn nhịp” đó là: +Giáo viên chia lớp thành nhóm nhỏ để tập luyện về nhịp độ (tránh ảnh hưởng của tâm lí đám đông). +Lần lượt hát với tốc độ hơi chậm, hơi nhanh, vừa phải. Mục tiêu để học sinh hát với mọi tốc độ mà vẫn làm chủ về nhịp độ. +Hát theo chỉ huy của giáo viên, rèn cho học sinh chú ý theo tay giáo viên lúc đánh nhịp +Hát thầm trên nền nhạc đệm. +Tập gõ nhịp khi nghe nhạc... Thường trong chương trình học hát ở Tiểu học, dạy một bài hát từ đầu đến khi hoàn chỉnh phải thông qua 3 tiết học. Trong đó, tiết đầu dạy lời ca mới, tiết 2 củng cố; sửa chữa lời của tiết trước; dạy tiếp lời ca còn lại (lời 2 nếu có). Luyện tập củng cố cách gõ đệm theo tiết tấu; theo phách nhạc; theo nhịp (tuỳ theo từng bài), tiết thứ 3 là ôn luyện, tập vận động phụ hoạ và trình bày bài hát. Bắt đầu ở tiết thứ 2, việc chỉnh sửa cao độ, tiết tấu của từng câu hát phải được giáo viên hướng dẫn các em thực hiện đúng nguyên tắc cơ bản. Thông thường sau tiết 1 các em được học tiết 2 tiếp theo là sau khoảng thời gian 1 tuần. Việc nhớ lại hoàn toàn giai điệu của bài hát không phải học sinh nào cũng làm được. Lúc này người giáo viên phải lấy giọng cho các em, lại phải thực hiện hát mẫu hoặc cho các em nghe bài hát qua băng để các em nhớ lại giai điệu của bài . Giáo viên dạo đàn, học sinh hát lại bài hát. Việc đầu tiên là phát hiện những câu, những từ trong bài các em hát chưa đúng để sửa chữa cho các em. Khi các em thực hiện đúng cao độ của các câu hát trong bài, việc tiếp theo là giúp các em luyện tập, củng cố. Giáo viên cần đưa ra những yêu cầu, phải nêu rõ những nhiệm vụ mà các em phải thực hiện khi luyện tập. Việc luyện tập bắt đầu từ từng nhóm rồi từng bàn thậm chí từng cá nhân. Giáo viên lắng nghe, chữa từng lỗi sai sót nhỏ của các em, cũng có thể dùng đàn tấu các câu các em hát chưa đúng đó để các em nghe và tự sửa lỗi cho mình. Việc luyện tập hay sửa lỗi cho học sinh phải thực hiện một cách tổng quát, mặc dù ở thời điểm đó có thể chỉ sửa lỗi cho 1 em. Để học sinh không bị thụ động trong cách lựa chọn tiết tấu cho bài hát, GV khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh bằng cách như sau: Giáo
8. 10 | 1 4 viên thay đổi tiết tấu, tốc độ hay dịch giọng bản nhạc để học sinh nhận biết và thực hành. *Ví dụ 1: Bài hát Em yêu hòa bình.. GV đàn cho HS hát với nhịp Disco rồi lần lượt chuyển nhịp Rumba, Chacha..., yêu cầu học sinh nghe và hát theo đàn. ? Các em hãy cho cô giáo biết sự thay đổi tiết tấu như cô và các em vừa trình bày có phù hợp với bài hát không? HS nêu ý kiến dựa vào kỹ năng nghe của bản thân. *Ví dụ 2: Bài hát Trên ngựa ta phi nhanh. GV thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 115 xuống 70. ? Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa trình bày? HS trả lời: Bài hát Trên ngựa ta phi nhanh nếu hát ở tốc độ chậm sẽ không phù hợp với sắc thái của bài hát vì bài hát có tính chất vui tươi, rộn ràng, trong sáng. Học sinh phát biểu cảm nhận về bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong học tập bắt chước và tìm tòi sáng tạo là hình thức cao nhất thể hiện tính tích cực học tập của học sinh. Từng bước khuyến khích các em mạnh dạn nói lên những cảm nhận của mình về môn học, về bài hát. HS có thể không ủng hộ ý kiến của giáo viên, của bạn bè, có thể trình bày những ý kiến, tư tưởng của mình. Đó là cơ sở để có khả năng sáng tạo cao hơn. Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh tự nhận xét, tự đánh giá, tự cảm nhận để có thể điều chỉnh cách học theo hướng tích cực. *Ví dụ: - Sau khi cho học sinh nghe hát mẫu và đọc lời ca, giáo viên đặt câu hỏi: ? Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài hát? HS sẽ trả lời qua phần gợi ý của giáo viên về nội dung bài hát nói lên điều gì? Giai điệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em học tập được gì? bởi cái hay cái đẹp của bài hát gắn liền với chính nội dung và hình thức của tác phẩm đó. + Hướng dẫn học sinh biểu diễn bài hát.
9. 11 | 1 4 Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp vận động giúp cho các em tự nhiên khi hát. Tuy nhiên, ở một số bài giáo viên có thể dạy học sinh một vài động tác tay hoặc múa đơn giản, phù hợp để các em có thêm những lựa chọn khi biểu diễn bài hát. *Ví dụ : Khi học bài Khăn quàng thắm mãi vai em giáo viên đưa ra yêu cầu: ? Tự chọn nhóm 4 – 5 học sinh và biểu diễn bài hát có động tác phụ hoạ. - Học sinh tự chọn nhóm có giọng hát thích hợp về âm vực để trình bày bài hát: GV không nên áp đặt các em vào từng nhóm, để các em tự chọn sẽ làm học sinh phấn khởi, vui thích khi được làm việc trong nhóm phù hợp về sở thích, về âm vực, chất giọng... - Học sinh tự chọn cách trình bày bài: Các em có thể trình bày bài Khăn quàng thắm mãi vai em một hoặc hai lần, mỗi câu hát sẽ do em nào đảm nhiệm hay cả nhóm cùng hát. Bài hát gồm hai đoạn, giáo viên cũng có thể gợi ý, các em hát đoạn 2 trước, đoạn một sau cũng được. Ngoài ra, học sinh có thể chọn để sử dụng các cách hát như lĩnh xướng, hoà giọng, đối đáp... như vậy hình thức trình bày bài hát của mỗi nhóm sẽ rất đa dạng, phong phú, giàu tính sáng tạo. - Học sinh tự chọn động tác phụ hoạ cho bài hát: học sinh có thể nghĩ ra động tác phù hợp với nội dung bài hát và tập trình bày cho đều, đẹp (hát kết hợp vận động hoặc múa, hát kết hợp một vài động tác diễn xuất). - Tuy nhiên, để sự sáng tạo của học sinh đạt hiệu quả cao, giáo viên cần tạo điều kiện về thời gian cho học sinh chuẩn bị. Thông thường giáo viên thông báo trước một tuần để học sinh chọn nhóm và tập cách trình bày, biểu diễn bài hát. Với những bài hát khác, giáo viên vẫn có thể vận dụng các kĩ năng dạy học vừa nêu trên. Học sinh càng quen cách làm, khả năng kết hợp theo nhóm và tư duy sáng tạo của các em càng phát triển. + Chơi trò chơi. - Sau khi học sinh hát đúng giai điệu của bài hát giáo viên hướng dẫn học sinh chơi trò chơi: Giáo viên làm kí hiệu tay theo các chữ cái A, U, I. Khi giáo viên đưa tay theo kí hiệu, học sinh hát giai điệu chỉ với 3 chữ cái theo đúng kí hiệu giáo viên hướng dẫn trước lớp.
10. 12 | 1 4 *Ví dụ 1: -Bài hát Bạn ơi lắng nghe (Dân ca BaNa). Câu 1 đoạn 1, giáo viên đưa tay kí hiệu chữ A, học sinh hát "A" theo giai điệu của câu 1. Câu 2 đoạn 1, Gv đưa tay kí hiệu chữ I, học sinh hát "I" theo giai điệu của câu 2. Giáo viên tiếp tục thay đổi các kí hiệu khác cho đến hết bài hát. Trò chơi này giúp các em thay đổi không khí học tập, đồng thời để của học sinh ghi nhớ khắc sâu về giai điệu. - Trò chơi "Ai nhanh tai, nhanh mắt". *Ví dụ 2: Bài hát Thiếu nhi thế giới liên hoan. 4 học sinh đứng ở 4 góc lớp mang số báo danh từ 1, 2, 3, 4. giáo viên hô 1 - 1, học sinh có số báo danh 1 sẽ hát câu 1, hoặc giáo viên hô 2 - 4, học sinh có số báo danh 2 sẽ hát câu 4. Tương tự , giáo viên hô đảo lộn số báo danh và thứ tự các câu của bài hát. Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp học sinh nắm kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo ra không khí sôi nổi cho học sinh, tạo hứng thú cho học sinh học môn Âm nhạc cũng như học các môn học khác. +Giải pháp tập đọc nhạc. Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc đặt ra cho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận với phân môn này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáo viên phải giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các nốt nhạc trên khuông trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si. Về trường độ, các em được làm quen với các hình nốt và luyện tập thể hiện các hình nốt trong mối quan hệ 2 hình nốt, rồi 3 hình nốt. Cách dạy thực hành các hình nốt có thể thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập
11. 13 | 1 4 đọc bằng tên gọi các hình nốt: đơn, đen, trắng. Đôi khi để đỡ nhàm chán có thể thay bằng tiếng trống: Tùng, rinh... Việc giúp học sinh tập đọc 1 bài nhạc cũng phải được thực hiện theo đúng các bước nhất định. Nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc sẽ phải là luyện tập cao độ. Cho các em đọc lại cao độ của các nốt nhạc không chỉ giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các em nhớ vị trí các nốt trên khuông và cảm nhận cao độ các nốt so với nhau. Muốn các em thực hiện tốt bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhận xét bài nhạc, về cao độ gồm nốt gì? Về trường độ gồm hình nốt gì? Trong bài có sử dụng các ký hiệu âm nhạc nào? Sau khi đã tìm hiểu, nhận xét xong bài nhạc, giáo viên đàn để các em nghe và cảm nhận giai điệu. Nên đọc mẫu trước 2 hoặc 3 lần để các em so sánh với cao độ của đàn. Trước khi tập đọc từng câu, từng nhịp nên cho học sinh thực hiện trước tiết tấu rút ngọn của bài bằng cách gõ nhạc cụ hoặc đọc tên nốt. Tập đọc từng câu theo đàn, giáo viên sửa lỗi truyền miệng. Luyện tập củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân. Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ của bài, mới chuyển sang ghép lời ca. Công việc này đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai đoạn động viên khích lệ các em học tập. Phải thường xuyên động viên học sinh, việc động viên có thể bằng lời hoặc bằng điểm số ngay cả khi các em thực hiện bài đọc chưa thật tốt. + Giải pháp ghi chép nhạc. Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như tập đọc nhạc mang nhiều tính chất trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em ghi chép đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các hình nốt ra sao, các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức đó bổ trợ cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả. VD: Cách sử dụng dấu luyến, dấu tăng trường độ, dấu quay lại, dấu hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt câu...