Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc

1. giáo viên và học sinh và thực tiễn nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học. - Hiệu quả về kinh tế: Nhìn chung giải pháp có hiệu quả kinh tế cao, nên được nhân rộng các tổ khác trong nhà trường. - Hiệu quả về xã hội: Giải pháp nâng cao hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh rèn các giác quan, sự thông minh, sáng tạo, hoạt bát và sự giao lưu với các bạn trong lớp, khối và toàn trường. 4 Minh chứng 4.1 Có minh chứng phù hợp, đầy đủ 10 4.2 Minh chứng phù hợp nhưng chưa đầy đủ 5 Nhận xét: 10 Sáng kiến có minh chứng phù hợp, đầy đủ Tổng cộng: 97 Đánh giá:  Đạt (≥70 điểm) ￿ Không đạt CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CƠ SỞ
2. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO SÁNG KIẾN Họ tên tác giả : Nguyễn Thị Phương Lan. Đơn vị công tác: Trường THCS Vạn Phúc. Tên sáng kiến: Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc. Lĩnh vực: Toán. Năm 2025
3. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS VẠN PHÚC Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Hà Nội, ngày 02 tháng 05 năm 2025 BÁO CÁO Hiệu quả áp dụng, khả năng nhân rộng của sáng kiến I. SƠ LƯỢC LÝ LỊCH - Họ tên: Nguyễn Thị Phương Lan - Sinh ngày, tháng, năm: 30 / 12/ 1979 Giới tính: Nữ - Nơi thường trú: Thôn 1, xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, Hà Nội -Cơ quan, địa phương công tác: Trường THCS Vạn Phúc, xã Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, Hà Nội. - Chức vụ (Đảng, chính quyền, đoàn thể): Tổ trưởng chuyên môn. - Học hàm, học vị, danh hiệu, giải thưởng: Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở. -Điện thoại liên hệ: 0378996011. II. HIỆU QUẢ ÁP DỤNG, KHẢ NĂNG NHÂN RỘNG CỦA SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến đề nghị xem xét (ghi rõ tên sáng kiến, số quyết định, ngày tháng năm và tên cơ quan quyết định công nhận phạm vi ảnh hưởng và khả nhân rộng cấp) Tên sáng kiến: Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc. Số QĐ công nhận: Số 33/QĐ – THCSVP, ngày 19/04/2025 của Hội đồng sáng kiến trường THCS Vạn Phúc. 2. Lĩnh vực thực hiện sáng kiến: Toán 3. Nêu lý do chọn vấn đề mang tính cấp thiết: Xuất phát từ thực trạng dạy – học môn Toán tại tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc: * Về phía học sinh: + Kết quả các bài kiểm tra thường thấp hơn mặt bằng chung của Huyện. + Học sinh thường cảm thấy nhàm chán và thiếu hứng thú với các bài giảng toán học khô khan, có tính trừu tượng cao. + Sự hứng thú của học sinh thường giảm khi phải học lý thuyết và giải bài tập một cách máy móc. + Khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế còn hạn chế. + Kỹ năng làm việc nhóm, tư duy logic chưa được phát triển đầy đủ. + Bên cạnh đó học sinh ít có cơ hội tham gia vào các hoạt động ngoại khóa liên quan đến Toán học.
4. * Về phía giáo viên: + GV đã nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy, nhưng việc tạo hứng thú học tập và duy trì động lực cho học sinh vẫn là một thách thức lớn. + Việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp giảng dạy hiện đại còn chưa đồng đều, phụ thuộc vào trình độ và kinh nghiệm của từng giáo viên. + GV chưa có điều kiện tổ chức học sinh tham gia hoạt động ngoại khoá bên ngoài trường. Là tổ trưởng Tổ Tự nhiên 1, tôi nhận thấy, để nâng cao chất lượng dạy học, việc đổi mới và sáng tạo trong giảng dạy là rất cần thiết. Một trong những phương pháp hiệu quả là sử dụng trò chơi Toán học giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, sinh động. Việc xây dựng mô hình các trò chơi toán học phù hợp cho các em học sinh trường THCS Vạn Phúc là thiết thực và cấp thiết. Vì lý do đó, tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc” 4. Thời gian thực hiện, thời gian bắt đầu áp dụng: từ tháng 8 năm 2024 đến tháng 4 năm 2025. 5. Đối tượng, phạm vi triển khai, áp dụng: - Đối tượng: Mô hình trò chơi Toán học cho học sinh các khối 6, 7, 8, 9 trường THCS Vạn Phúc. - Phạm vi nghiên cứu: Trò chơi Toán học trong giờ học và trong hoạt động ngoại khoá. - Phạm vi triển khai, áp dụng: Tại trường THCS Vạn Phúc. 6. Có số liệu khảo sát trước khi thực hiện giải pháp: Kết quả điều tra hứng thú học tập môn Toán của các khối lớp trong trường: Từ thực trang trên, tôi và các đồng nghiệp trong tổ đã tiến hành quan sát, theo dõi, kết hợp lấy ý kiến của 200 học sinh đại diện các khối lớp. Kết quả cụ thể là: Kết quả điều tra hứng thú học tập môn Toán năm học 2024 - 2025 Rất thích (%) Thích (%) Bình thường (%) Không thích (%) 12 28 35 25 Nhận xét: - Tỉ lệ học sinh không mấy hứng thú với việc học tập môn Toán là khá cao 60% trong đó có đến 25% không thích học môn Toán, điều này ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy học môn Toán của tổ. - Có tình trạng trên là do nhiều nguyên nhân như đã phân tích ở phần thực trạng. Trong đó nguyên nhân xâu xa là do học sinh bị mất gốc và thấy kiến thức môn Toán khó, khô khan, kém hấp dẫn thể hiện ở kết quả bài khảo sát đầu năm.
5. Kết quả khảo sát đầu năm học 2024 - 2025 Số Khối 8.0-10 6.5 – 7.9 5.0 – 6.4 3.5 – 4.9 0 - 3.4 TB trở lên HS SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% 6 233 60 25.75 50 21.46 40 17.17 40 17.17 43 18.45 150 64.38 7 355 90 25.35 70 19.72 90 25.35 70 19.72 50 14.08 235 66.20 8 222 55 24.77 58 26.13 35 15.77 47 21.17 27 12.16 148 66.67 9 230 29 12.61 26 11.30 69 30.00 29 12.61 77 33.48 124 53.91 7. Báo cáo chi tiết cụ thể các nội dung chính trong sáng kiến như: Nêu cách làm cũ, các giải pháp mới ngắn gọn phù hợp với nội hàm: Các giải pháp Giải pháp 1. Tổ chức lớp học dưới dạng mô hình học tập kết hợp trò chơi. * Tích hợp trò chơi vào các bài học: Chọn các trò chơi phù hợp với nội dung bài học, giúp học sinh củng cố kiến thức một cách tự nhiên. * Tổ chức các hoạt động nhóm: Chia lớp thành các nhóm nhỏ để cùng nhau giải quyết các bài toán, trò chơi. * Sử dụng các công cụ hỗ trợ: Áp dụng các phần mềm, ứng dụng toán học để tạo ra các trò chơi trực quan, sinh động. * Đa dạng hóa hình thức trò chơi: Thường xuyên thay đổi các hình thức trò chơi để tránh nhàm chán. Giải pháp 2. Thiết kế mô hình trò chơi trong các hoạt động ngoại khóa * Tổ chức các cuộc thi giải toán: + Cuộc thi “Rung chuông vàng cho học sinh khối 9” + Cuộc thi “Vòng quay may mắn cho học sinh khối 7” * Tổ chức thi làm mô hình toán học, tạo ra các sản phẩm sáng tạo liên quan đến Toán học: + Khối 8: Thi sáng tạo sản phẩm Stem chủ đề hình không gian. + Khối 6: Thi làm mô hình tự chọn ứng dụng hình học phẳng 8. Đánh giá hiệu quả áp dụng, khả năng nhân rộng của sáng kiến của sáng kiến: *Tính mới, tính tiên tiến: - Sáng kiến áp dụng các trò chơi toán học để làm cho việc học trở nên thú vị và hấp dẫn hơn, đổi mới trong cách tổ chức, điều này chưa được triển khai rộng rãi ở các trường THCS. - Các trò chơi được thiết kế linh hoạt, sử dụng công cụ hiện đại, tích hợp các yếu tố thực tiễn và giải trí vào bài học, giúp kết nối toán học với thực tiễn. - Các trò chơi giúp học sinh phát triển năng lực như tư duy logic, làm việc nhóm, tự tin. Từ đó tạo sự hứng thú học tập, giảm căng thẳng, áp lực cho học sinh.
6. *Tính khả thi: - Sáng kiến được áp dụng tốt ở tổ Tự nhiên 1 và các tổ khác tại trường THCS Vạn Phúc, tận dụng trí tuệ tập thể, sự sáng tạo và chuyên môn của giáo viên cũng như cơ sở vật chất của nhà trường để thiết kế các trò chơi phù hơp với học sinh. - Sáng kiến có khả năng tạo hứng thú và động lực học toán cho học sinh. -Đánh giá hiệu quả áp dụng của sáng kiến: Sau khi thực hiện giải pháp, tác giả đã tiến hành điều tra nhằm đánh giá hiệu quả thực hiện giải pháp cũng như xem xét kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng giải pháp và kết quả thu được như sau: Thời Mức độ hứng thú học tập môn Toán của học sinh điểm Rất thích (%) Thích (%) Bình thường (%) Không thích (%) Trước 12 28 35 25 Sau 30 50 15 5 Kết quả khảo sát cuối năm học 2024 - 2025 Thời Khối 8.0-10 6.5 – 7.9 5.0 – 6.4 3.5 – 4.9 0 - 3.4 TB trở lên điểm SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% Trướ 60 25.75 50 21.46 40 17.17 40 17.17 43 18.45 150 64.38 6 c Sau 85 36.48 45 19.31 45 19.31 30 12.88 28 12.02 175 75.11 Trướ 90 25.35 70 19.72 90 25.35 70 19.72 50 14.08 235 66.20 7 c Sau 102 28.73 75 21.13 84 23.66 53 14.93 41 11.55 261 73.52 Trướ 55 24.77 58 26.13 35 15.77 47 21.17 27 12.16 148 66.67 8 c Sau 61 27.48 58 26.13 57 25.68 25 11.26 21 9.46 176 79.28 Trướ 29 12.61 26 11.30 69 30.00 29 12.61 77 33.48 124 53.91 9 c Sau 52 22.61 39 16.96 68 29.57 34 14.78 37 16.09 159 69.13 Việc áp dụng giải pháp đã giúp: * Học sinh: + Hứng thú học tập môn Toán được cải thiện rõ rệt. + Nâng cao khả năng tư duy, giải quyết vấn đề. + Có nhiều cơ hội để thể hiện bản thân. * Giáo viên: + Nâng cao chất lượng giảng dạy.
7. + Có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động học tập. * Nhà trường: + Nâng cao chất lượng dạy và học môn Toán. + Tạo dựng môi trường học tập tích cực, sáng tạo. - Đánh giá khả năng nhân rộng của sáng kiến: Sáng kiến có thể áp dụng và nhân rộng trong nhà trường nơi tác giả công tác cũng như tại các cơ sở giáo dục khác. 9. Đánh giá phạm vi áp dụng, ảnh hưởng của sáng kiến: Số lượng, diện tích, thời gian, không gian đã áp dụng của sáng kiến - Sáng kiến được áp dụng rộng rãi trong tổ Tự nhiên 1, các tổ chuyên môn của nhà trường. 10. Khả năng lan tỏa của sáng kiến: Sáng kiến có khả năng lan tỏa rộng trong nhà trường. Danh tổ đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu: Nội dung công Họ và Ngày tháng Nơi Chức Trình TT việc tên năm sinh công tác danh độ 1 Đặng Thị 14/1/1981 THCS Tổ Đại học Biện pháp tổ Thu Hồng Vạn trưởng chức các cuộc thi Phúc tổ Tự dưới dạng trò nhiên 2 chơi. 2 Mai Thị 14/1/1975 THCS Tổ Đại học Tổ chức lớp học Kim Dung Vạn trưởng dưới dạng mô Phúc tổ hình học tập kết Năng hợp trò chơi. khiếu 11. Cam kết: Tôi xin cam kết Sáng kiến này do tôi nghiên cứu và thực hiện, không sao chép nội dung và kết quả của người khác (hoặc vi phạm bản quyền tác giả). Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng xét, công nhận sáng kiến các cấp về toàn bộ nội dung này./. Thủ trưởng đơn vị xác nhận, đề Người báo cáo nghị (Ký, ghi rõ họ và tên) (Ký tên, đóng dấu)
8. Đặng Thị Thảo Nguyễn Thị Phương Lan
9. GIẢI PHÁP: MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÒ CHƠI TOÁN HỌC CHO HỌC SINH CỦA TỔ TỰ NHIÊN 1 TRƯỜNG THCS VẠN PHÚC. TT MỤC LỤC Trang I. Đặt vấn đề 1 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến 1 2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến 2 3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2 II. Nội dung sáng kiến 2 1. Hiện trạng vấn đề 2 2. Giải pháp thực hiện sáng kiến giải quyết vấn đề 4 2.1 Giải pháp 1: Tổ chức lớp học dưới dạng mô hình học tập kết 5 hợp trò chơi 2.2 Giải pháp 2: Thiết kế mô hình trò chơi trong các hoạt động 12 ngoại khóa 3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị 17 4. Hiệu quả của sáng kiến 18 4.1 Hiệu quả về khoa học 18 4.2 Hiệu quả về kinh tế 18 4.3 Hiệu quả về xã hội 18 5. Tính khả thi 18 6. Thời gian thực hiện đề tài, sáng kiến 18 7. Kinh phí thực hiện sáng kiến 18 III. Kiến nghị, đề xuất 19 Phụ lục
10. 1 I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến: Nghị quyết 29 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Trong đó khâu then chốt là đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt trong giảng dạy môn Toán nhằm phát huy tối đa tính cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Một trong những biện pháp để đạt được mục đích trên đó là sử dụng trò chơi, tăng cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh. Giáo dục bằng trò chơi – một hoạt động vừa giải trí vừa là phương pháp giáo dục phát triển tư duy toàn diện cho học sinh được nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới vận dụng. Lồng ghép trò chơi trong dạy học môn Toán, kết hợp với các phương pháp dạy học khác sẽ có ý nghĩa tích cực đối với yêu cầu đổi mới hiện nay. Môn Toán đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, không chỉ vì tính ứng dụng rộng rãi mà còn vì khả năng phát triển nhiều kĩ năng và tư duy cần thiết cho học sinh. Đối với học sinh trường THCS Vạn Phúc, các giờ học môn Toán các em thường thấy khô khan, ít hứng thú với các con số. Qua quan sát thực tế, tôi nhận thấy nhiều học sinh thường tỏ ra uể oải, thiếu tập trung trong giờ học Toán. Các giờ học có hoạt động nhóm giải toán, đa phần các em thường thụ động, ỷ lại vào bạn học tốt hơn chứ không chủ động tham gia đóng góp ý kiến. Các buổi sinh hoạt tập thể dưới cờ có tổ chức các cuộc thi đa phần các em rất ngại tham gia vì thiếu tự tin. Thực tế, hoạt động vui chơi là nhu cầu không thể thiếu và nó giữ vai trò quan trọng đối với các em. Nếu giáo viên biết tổ chức cho học sinh học và chơi hợp lý, khoa học thì giờ học sẽ mang lại hiệu quả giáo dục cao. Bên cạnh đó, trong kỉ nguyên công nghệ số, việc ứng dụng các phần mềm học tập tương tác như Plickers, Kahoot, Quizizz, không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn tạo môi trường học tập thú vị, hấp dẫn cho học sinh. Hứng thú và chủ động học tập là chìa khóa giúp học sinh nắm bắt kiến thức, hình thành kĩ năng và phát triển nhân cách. Chính vì vậy, việc vận dụng mô hình trò chơi Toán học trong giờ học hay trong các hoạt động ngoại khóa sẽ làm thay đổi không khí căng thẳng trong giờ học, tăng hứng thú cho người học, học sinh sẽ chú ý hơn, chủ động hơn trong chuẩn bị, mạnh dạn hơn trong đề xuất ý kiến của mình, phát huy năng lực sáng tạo. Việc xây dựng mô hình các trò chơi toán học phù hợp cho các em học sinh trường THCS Vạn Phúc là thiết thực và cấp thiết. Mặc dù đã có nhiều đề tài nghiên cứu, xong không tránh khỏi những thiếu xót. Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài:“ Một số biện pháp xây dựng mô hình trò chơi Toán học cho học sinh của tổ Tự nhiên 1 trường THCS Vạn Phúc” nhằm giảm căng thẳng, áp lực các giờ học, nâng cao hứng thú và chủ động cho học
11. 2 sinh, khích lệ học sinh năng động, sáng tạo hơn từ đó nâng cao chất lượng giáo dục của tổ chuyên môn cũng như của nhà trường. 2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến. - Đổi mới phương pháp giảng dạy môn Toán, tạo hứng thú và phát triển tư duy logic cho học sinh thông qua các mô hình trò chơi học tập sáng tạo. - Đối với học sinh: Tăng khả năng tư duy logic, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Khơi dậy niềm yêu thích môn Toán - Đối với giáo viên: Nâng cao kĩ năng giảng dạy, phát huy sự sáng tạo trong việc thiết kế bài học và hoạt động. 3.Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Thời gian: Năm học 2024 – 2025. - Đối tượng: Mô hình trò chơi Toán học cho học sinh các khối 6, 7, 8, 9 trường THCS Vạn Phúc. - Phạm vi nghiên cứu: Trò chơi Toán học trong giờ học và trong hoạt động ngoại khoá.