Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ Mầm Non 3-4 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ Mầm Non 3-4 tuổi

1. 3 Năm học 2022-2023 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công giảng dạy tại nhóm lớp 3-4 tuổi với số lượng học sinh là 39 trẻ và trong thời gian đó tôi đã nhận thấy được những thuận lợi cũng như những khó khăn như sau: a. Thuận lợi: - Lớp được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu tạo điều kiện tối đa về cơ sở vật chất cũng như đồ dùng học tập của các cháu, lớp học thoáng mát về mùa hè ấm áp về mùa đông, đặc biệt trong thời gian vừa qua ban giám hiệu nhà trường đã chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng góc bé với trò chơi dân gian, hay thư viện giành cho mẹ và bé đã góp phần rất lớn cho trẻ được quan sát, trải nghiệm từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh, trò chơi dân gian... - Giáo viên dạy lớp có trình độ chuyên môn và có kỹ năng sư phạm tốt. Bản thân tôi lớn lên ở vùng nông thôn nên cũng biết một số trò chơi dân gian truyền miệng, và cũng có nhiều cố gắng trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện về kỹ năng sư phạm hay như tự làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động. Luôn học hỏi và tìm tòi thêm một số kiến thức, cách tổ chức tốt trò chơi dân gian thông qua bạn bè, trẻ, đồng nghiệp, phụ huynh và sách báo, có thể nói một điều rằng tôi rất thích các trò chơi dân gian Việt Nam có sưu tầm được một số trò chơi dân gian thú vị và đặc sắc, phù hợp với trẻ mẫu giáo. - Trẻ lớp tôi có: 39 trẻ, 100% trẻ đều ở lại bán trú. Trẻ ở lớp tôi chủ nhiệm có nhiều trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh và thích tham gia vào trò chơi, đặc biệt là trò chơi dân gian, thuận lợi cho việc tiếp thu kiến thức do cô truyền đạt. - Đa số phụ huynh nhiệt tình có nhận thức về việc học tập của mình, sẵn sàng hỗ trợ và tìm kiếm nguyên vật liệu cho việc làm đồ dùng, đồ chơi càng thêm phong phú và đa dạng. Các nguyên vật liệu từ thiên nhiên phong phú, dễ tìm dễ sử dụng, không mất tiền mua và đặc biệt là góp phần bảo vệ môi trường. Bên cạnh những mặt thuận lợi việc tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ 3-4 tuổi cũng còn gặp không ít những khó khăn. b. Khó khăn: * Về cơ sở vật chất: Ngày nay khoa học càng phát triển thì hàng loạt các phương tiện nghe nhìn hiện đại ra đời và trẻ rất nhanh tiếp cận như: Điện thoại, đồ chơi, trò chơi điện tử, trò chơi siêu nhân...dần thay thế các trò chơi dân gian như: Đánh gà, ô ăn quan, cơm canh rau muống, chơi chắt, nhảy bao bố, ô thỏ . * Về phía phụ huynh: Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc phối kết hợp với nhà trường để nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, ít quan tâm đến trò chơi dân gian vì họ nghĩ trò chơi dân gian không còn phù hợp với con em mình nên phụ huynh cho trẻ hướng tới trò chơi hiện đại
2. 4 * Về phía giáo viên: Việc tuyên truyền với các bậc phụ huynh học sinh chưa sâu sát, chặt chẽ từ đó dẫn đến tình trạng phụ huynh chưa quan tâm đồng đều. Một số giáo viên khi tổ chức trò chơi đa số là trò chơi vận động, trò chơi học tập..vì thế trò chơi dân gian đối với trẻ còn xa lạ, mới mẻ. * Về phía trẻ: Trẻ ở lớp còn nhút nhát, thiếu tự tin và khả năng nhận thức còn chưa đồng đều, còn một số trẻ khả năng phát triển trí tuệ chậm, một số trẻ thể lực, sức khỏe yếu. Kỹ năng chơi trò chơi dân gian của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa biết tạo nhóm chơi, số trẻ trong lớp đông nên ảnh hưởng đến quá trình tổ chức chơi. 2. Các biện pháp đã tiến hành: a. Tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn. Tham khảo các trò chơi dân gian tuyển chọn cho lớp mẫu giáo 4 tuổi ứng dụng các phương pháp về dạy học tích cực trong lĩnh vực tổ chức các trò chơi. Tích cực tham khảo các thông tin trên mạng internet có các nội dung liên quan đến trò chơi dân gian để nghiên cứu nhằm nắm chắc hơn về nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mầm non. Đồng thời tôi cũng học hỏi cách làm đồ dùng của những trò chơi mới, cách tạo môi trường làm giàu cảm xúc khi chơi cho trẻ, thiết kế trò chơi dân gian mới lấy ý kiến tham gia của ban giám hiệu, của tổ chuyên môn để chỉnh sửa cho hoàn thiện. b. Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ. Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, không hẳn trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải có sự cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ. Bên cạnh đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo các độ tuổi. Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau, các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi. Chính vì thế, ngay từ đầu năm học giáo viên bám sát kế hoạch giáo dục năm học, trên cơ sở nhận thức, khả năng của trẻ trên lớp lựa chọn những trò chơi dân gian phù hợp đưa vào kế hoạch thực hiện. Cụ thể như sau: Trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé: Khả năng chú ý có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản. Vì vậy trẻ chỉ có thể chơi được các trò chơi đơn giản như: “ Lộn cầu vồng”, “ Chi chi chành chành”, “ Tập tầm vông”, “ Nu na nu nống”, “ Dung dăng dung dẻ”, “Mèo đuổi chuột”, “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “Đi cầu đi quán”, “Câu ếch”, “ Kéo cưa lừa xẻ”, “ Thả đĩa ba ba”, “Oẳn tù tì”, (Ảnh 1,2,3) c. Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi tổ chức cho trẻ chơi: * Chuẩn bị đồ dùng: Muốn trẻ tham gia vào chơi trò chơi dân gian có sự hứng thú và đạt kết quả cao ngoài việc tạo tình huống lôi cuốn sự tò mò của trẻ thì công việc chuẩn bị các
3. 5 nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động cũng là một việc làm vô cùng quan trọng. Đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian cũng thật sự phong phú và mang đặc thù riêng biệt, mỗi trò chơi có mỗi loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được. Ví dụ như: Trò chơi “ Bịt mắt bắt dê”, nếu thiếu tấm vải bịt mắt thì không thể thực hiện được, trò chơi “Đánh gà” thì phải có cỏ gà Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần phải tìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi, cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến, để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi. (Ảnh 4) * Dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trong trò chơi: Khác với các trò chơi vận động và các trò chơi khác, trò chơi dân gian trong quá trình chơi trẻ vừa hát hoặc đọc bài đồng dao nào đó. Các bài đồng dao mang đến sự vui tươi và nhí nhảnh nhộn nhịp ở trẻ. Mặc dù, không phải bài đồng dao nào cũng mang lại ý nghĩa cho trẻ, song bài nào cũng phù hợp với tư duy trẻ thơ và hồn nhiên của trẻ. Ví dụ như: Trò chơi “ Chi chi chành chành” trẻ đọc: “ Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa đứt cương Ba vương ngũ đế Bắt dế đi tìm Ù à ù ập .” Tuy rằng lời của bài đồng dao chẳng có ý nghĩa rõ ràng thế nhưng khi thiếu đi thì trò chơi không thể diễn ra được. Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: Chơi hoạt động theo ý thích, chơi ngoài trời, trò chuyện sáng. Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi. * Chuẩn bị địa điểm: Đồ dùng và lời đồng dao đã thuộc rồi nhưng nếu thiếu đi một địa điểm để tổ chức trò chơi thì trò chơi cũng không thể diễn ra. Với loại hình trò chơi dân gian mang tính tập thể cao, thì số lượng trẻ chơi đông nên đòi hỏi địa diểm phải có diện tích rộng, như: “Kéo co, cướp cờ, mèo đuổi chuột, lặc lò cò, rồng rắn lên mây, chồng nụ chồng hoa ”Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như ” Chi chi chành chành”, “ Tập tầm vông”, “Đánh gà” “ Gảy chun” .Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi. (Ảnh 5) d. Phối kết hợp với cha mẹ để hướng dẫn trẻ chơi trò chơi dân gian trong thời gian ở nhà. Đối với trường mầm non tỷ lệ trẻ bán trú 100% do đó mà thời gian trẻ ở lớp với cô giáo nhiều hơn là ở nhà với bố mẹ. Để đảm bảo thông tin hai chiều giữa phụ huynh và giáo viên được thường xuyên, có hiệu quả thì việc phối hợp với phụ
4. 6 huynh là điều không thể thiếu trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở gia đình. Cha mẹ là nguồn cổ vũ động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho trẻ được vui chơi tốt hơn. Thông qua góc tuyên truyền, khi phụ huynh đón trả trẻ giáo viên trao đổi với phụ huynh, cho phụ huynh biết tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ. Hướng dẫn cho phụ huynh hướng cho con chơi trò chơi gì, chuẩn bị cho con đồ chơi nào. Nhờ phụ huynh dạy trẻ lời đồng dao lời nói, lời thơ của các trò chơi dân gian. Đến chủ đề nào thì giáo viên lại kết hợp với phụ huynh để sưu tầm đồ dùng học liệu: Tranh ảnh, lịch cũ, hoạ báo, các loại hột hạt, chai nhựa, hộp nhựa, thùng catong, xốp, đầu video cũ, vỏ ốc, ngao, hộp sữa, ống chỉ, tre nứa, vải vụn. Tất cả những nguyên liệu đều đảm bảo về an toàn và đảm bảo tính khoa học, không gây độc hại để làm giàu thêm đồ chơi của lớp. 4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian vào các hoạt động trong ngày mang nhiều ý nghĩa thiết thực, nó có vị trí rất quan trọng trong đời sống vui chơi của tuổi thơ. Trẻ được tiếp cận và trực tiếp tham gia chơi các trò chơi dân gian sẽ giúp cho trẻ sớm hoàn thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tính tập thể giúp trẻ tự tin, linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển sau này của trẻ. Thông qua trò chơi dân gian, trẻ sẽ phát triển được các giác quan, phát triển trí nhớ, tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ Trò chơi dân gian thực sự góp phần giáo dục trẻ về truyền thống văn hoá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nhận thức sâu sắc về giá trị của trò chơi dân gian. Với những biện pháp như trên, tôi đã vận dụng vào tình hình thực tế trong việc tổ chức lồng ghép vào các hoạt động của trẻ và đã mang lại kết quả như sau: a. Đối với giáo viên Biết thêm nhiều trò chơi dân gian của nhiều vùng quê khác nhau và tổ chức cho trẻ trong năm học. Có kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi để phục vụ tùy theo nội dung từng trò chơi. Trong quá trình tổ chức giáo viên linh hoạt, sáng tạo thu hút sự hứng thú tham gia của trẻ Tất cả giáo viên ở tổ 3- 4 tuổi nói chung và lớp tôi nói riêng đều được nhận thức về tầm quan trọng của trò chơi dân gian. Đặc biệt là đã nắm vững nội dung phương pháp, cách tổ chức của trò chơi dân gian, nhiều kinh nghiệm trong việc sưu tầm nguyên vật liệu. Giáo viên chủ động, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thể hiện sự sáng tạo trong hoạt động. Giúp giáo viên có thể lồng ghép, đan cài các hoạt động nhằm cung cấp những kinh nghiệm mang tính tích hợp cần cho cuộc sống của trẻ. b. Đối với phụ huynh Phụ huynh rất nhiệt tình, phấn khởi cùng các con sưu tầm hoạ báo, tranh ảnh, nguyên vật liệu, phế liệu...Qua đó tăng cường mối quan hệ, kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ. Trẻ về nhà được gia đình dạy nhiều trò chơi dân gian gần gũi có ý nghĩa mang tính giáo dục cao
5. 7 c. Đối với trẻ Sau khi áp dụng một số biện pháp nhằm tổ chức tố trò chơi dân gian trẻ hoạt động tích cực trong giờ học cho thấy: Khả năng nhận thức, sự tự tin mạnh dạn hơn trong giao tiếp, kĩ năng chơi đoàn kết với các bạn được nâng lên rõ rệt. Biết thể hiện tình cảm giao lưu giữa bạn bè và cô giáo. Thái độ và ý thức tự giác, tự bảo quản sắp xếp đồ dùng đồ chơi tại các góc chơi tốt. Có thể nói trò chơi dân dân gian đã đem lại niềm vui và hứng thú cho trẻ, tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, linh hoạt và sáng tạo trong hoạt động, khắc phục tình trạng một số trẻ thụ động, ít tham gia hoạt động cùng cô giáo và các bạn. Cũng qua hoạt động nàycủa trẻ mọi lĩnh vực được phát triển rõ rệt, trẻ yêu thích hoạt động, trẻ có thêm niềm vui phấn khởi khi đến lớp. III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 1. Kết luận: Việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ cũng có thể coi là một hoạt động vô cùng quan trọng hàng ngày đối với trẻ không thể thiếu được. Vì thế là một giáo viên cần xác định đây là nhiệm vụ quan trọng phải khắc phục mọi khó khăn để tổ chức cho trẻ chơi ở các hoạt động hàng ngày. Cho trẻ hoạt động xuyên suốt, liên tục từ độ tuổi lớp bé, do đó mỗi giáo viên phải nắm được vai trò quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ luôn tìm ra một số biện pháp để cho trẻ thực hiện với trò chơi dân gian này. Qua việc thực hiện áp dụng biện pháp mới tôi thấy trẻ thích chơi hơn, sáng tạo hơn, linh động hơn, nhanh nhẹn hơn, thay vào sự nhàm chán của trẻ ở những năm học trước bằng những sự hứng thú, tập trung, giúp trẻ thể hiện được sự khéo léo, óc tưởng tượng, sự giao lưu giữa bạn bè. Tạo cho giáo viên thêm phần khéo léo, sáng tạo trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. Biết tìm ra các giải pháp để thực hiện tốt chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Để đạt được kết quả cao trong tổ chức trò chơi dân gian bản thân tôi rút ra được bài học kinh nghiệm sau: Giáo viên phải nắm vững phương pháp cách tổ chức trò chơi, thường xuyên đầu tư phương pháp dạy học linh họat, sáng tạo trong các tiết dạy trẻ. Tự bồi dưỡng chuyên môn, khả năng tổ chức tốt trò chơi cho bản thân, luôn thay đổi hình thức, tạo tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ vào các giờ học. Biết kích thích động cơ bên trong của trẻ, gây hứng thú cho trẻ khen chê đúng mức, động viên khích lệ kịp thời. Công tác tham mưu tuyên truyền vận động để có sự ủng hộ từ nhiều phía (cha mẹ, lãnh đạo, đồng nghiệp). Bản thân giáo viên phải hiểu cách thức xây dựng môi trường lớp học cho trẻ đặc biệt là xây dựng môi trường mở cho trẻ, môi trường mở luôn gây hứng thú ở trẻ. 2. Kiến nghị
6. 8 Để việc tổ chức tốt các trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng ở trong trường mầm non ngày một hiệu quả hơn tôi mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị như sau: Giáo viên cần áp dụng sáng kiến thường xuyên có sự sáng tạo theo điều kiện thực tế ở địa phương, tránh dập khuôn tạo sự nhàm chán cho trẻ Hàng năm tổ chức mở rộng bồi dưỡng chuyên đề đi sâu về tổ chức trò chơi dân gian cho toàn bộ giáo viên được học tập, giao lưu. Tạo điều kiện cho giáo viên được thường xuyên dự giờ để trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau về thực hiện các trò chơi dân gian và cho giáo viên học tập để nâng cao kỹ năng sư phạm của bản thân nhằm phục vụ tốt công tác giáo dục của nhà trường. Tổ chức hội thi “Bé với trò chơi dân gian” ở cơ sở. Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc thực hiện “Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mầm non 3-4 tuổi” dù có cố gắng rất nhiều nhưng trong quá trình thực hiện chắc chắn vẫn còn mắc một số thiếu sót về nội dung cũng như hình thức trình bày. Từ những sáng kiến này rất mong có được nhưng ý kiến góp ý chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, của Ban Giám hiệu nhà trường giúp tôi hoàn thiện hơn, vững vàng hơn trên con đường truyền thụ kiến thức của mình đến với trẻ.