Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng trò chơi giúp học sinh Lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng học tốt bảng nhân

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng trò chơi giúp học sinh Lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng học tốt bảng nhân

1. đơn vị. Tôi sẽ tiếp tục áp dụng sáng kiến này vào việc giảng dạy môn Toán cho học sinh của lớp mình đồng thời trao đổi cùng đồng nghiệp để áp dụng trong toàn khối nhân rộng ra toàn trường, sang các xã bạn và cho những năm sau giúp các em học tập tốt hơn. 7. Đề xuất, kiến nghị: Đối với nhà trường: cần khuyến khích giáo viên nghiên cứu chọn ra biện pháp hữu hiệu nhằm giúp học sinh học tốt hơn của từng môn học. Đối với giáo viên: không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bản thân, tích lũy kinh nghiệm từ đồng nghiệp và bản thân, biết cách áp dụng hợp lí các biện pháp giảng dạy phù hợp với lớp mình. Đối với học sinh: tự giác, tích cực trong học tập, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập khi lên lớp. Đối với phụ huynh học sinh: biết giúp đỡ các em trong học tập khi ở nhà. Trang bị đầy đủ đồ dùng học tập cho các em trước khi đến lớp. Tôi cam đoan những lời khai trên ađây là đúng sự thật, không vi phạm pháp luật. Ý KIẾN XÁC NHẬN Thị Xã Hòa Thành, ngày 09 tháng 03 năm 2023 CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Tác giả Nguyễn Trần Phương Trúc Trang 3
2. I. MỞ ĐẦU 1. Tên sáng kiến : Một số biện pháp sử dụng trò chơi giúp học sinh lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng học tốt bảng nhân. 2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến Trò chơi là một hình thức có cấu trúc của việc chơi đùa, thường được thực hiện để nhằm mục đích giải trí hay vui vẻ và đôi khi được sử dụng như một công cụ giáo dục. Đối với học sinh Tiểu học các em còn nhỏ nên vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động của học sinh. Trò chơi học tập là nhằm phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính sáng tạo của học sinh trong học tập. Trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng giúp học sinh phát triển toàn diện về: Đức – trí – thể – mĩ. Trò chơi là một phương pháp rất phổ biến được giáo viên sử dụng trong lớp học hiện nay do hiệu quả mà nó mang lại cho học sinh ở mọi lứa tuổi. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy rằng học sinh sẽ tiếp thu bài học hiệu quả hơn khi được tiếp thu trong môi trường thư giãn và vui vẻ, và trò chơi chính là cách tốt nhất để đạt được kết quả đó. Chính vì vậy trò chơi đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong mọi giờ học. Môn Toán được ví là vô cùng khô khan với những con số. Nhiều em cảm thấy rất nhàm chán khi vào giờ học Toán. Vì vậy, để gây hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập thì việc sử dụng trò chơi trong dạy Toán được coi là một trong những phương pháp rất hiệu quả trong quá trình dạy học, đặc biệt là trong dạy học Toán ở lớp Hai. Đối với học sinh lớp Hai, ở giai đoạn này các em còn ham chơi, ý thức tự học chưa cao, các em dễ dàng mất tập trung và khả năng chú ý còn hạn chế khi giờ học không gây được hứng thú cho các em. Năm học 2022 – 2023 là năm tiếp theo các em được học bộ sách giáo khoa mới theo chương trình GDPT 2018. Việc sử dụng trò chơi trong dạy Toán lớp Hai giúp học sinh thay đổi hình thức học tập, Trang 4
3. chống mệt mỏi và giúp các em tăng cường khả năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học gây hứng thú, thói quen tập trung tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận giao tiếp của học sinh. Đồng thời trong khi chơi, các em tưởng tượng suy nghĩ, lập luận đạt kết quả cao mà không nghĩ đó là mình đang học nên sự “khô khan, cứng nhắc” của giờ học toán trở nên nhẹ nhàng, quá trình học tập sẽ được diễn ra một cách tự nhiên và hấp dẫn hơn. Thực tế cũng cho thấy việc sử dụng trò chơi trong dạy Toán lớp Hai dễ được học sinh hưởng ứng và tích cực tham gia. Từ những thực trạng trên năm học 2022 – 2023 tôi mạnh dạn đưa ra và thực hiện giải pháp trong việc dạy học Toán đó là: " Một số biện pháp sử dụng trò chơi giúp học sinh lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng học tốt bảng nhân”. Đây là một số giải pháp tôi bắt đầu thí điểm thực hiện trong năm học 2022 – 2023 góp phần tích cực không chỉ vào nâng cao chất lượng học môn Toán cho học sinh mà còn góp phần nâng góp phần giúp các em mạnh dạn, tự tin, có nền tảng tốt để học các môn học khác trong chương trình lớp Hai. 3. Đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu là học sinh lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng, Thị xã Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh. - Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 2D 4. Phạm vi nghiên cứu Sáng kiến áp dụng cho học sinh lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng 5. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu sáng kiến chúng tôi đã lựa chọn, sử dụng nhiều phương pháp như sau: 5.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Giáo viên nghiên cứu các tài liệu về Tiểu học, sách tham khảo, tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy các môn học theo yêu cầu đổi mới lớp Hai. Trang 5
4. 5.2. Phương pháp đàm thoại, điều tra: Qua trò chuyện giáo viên đặt vấn đề để nắm được trình độ học Toán của từng học sinh. 5.3. Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh giữa lí luận với thực tiễn nhằm đánh giá kết quả trước khi áp dụng sáng kiến và sau khi áp dụng sáng kiến. 5.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết được kết quả thực hiện qua từng thời điểm của năm học và rút ra bài học kinh nghiệm. 5.5. Phương pháp nghiên cứu thực tế: Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung các bài học . Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học. Trang 6
5. II. NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận 1.1 Các văn bản chỉ đạo của Trung ương, địa phương, của ngành - Thông tư 27/2020/ TT-BGDĐT ngày 04 tháng 09 năm 2020: Thông tư ban hành quy định đánh giá học sinh tiểu học - Công văn 2345/ BGDĐT – GDTH ngày 07 tháng 06 năm 2021 về việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường cấp tiểu học. - Công văn 2507/ SGDĐT – GDTH ngày 22 tháng 07 năm 2021 về việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường cấp tiểu học. - Quyết định 1709 /QĐ - UBND ngày 12 tháng 08 năm 2022 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Tây Ninh ban hành khung kế hoạch thời gian năm học 2022 – 2023 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên thuộc ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh - Công văn số 2918/UBND – KGVX ngày 02/9/2022 của UBND tỉnh Tây Ninh về việc triển khai thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học 2022 - 2023 - Công văn số 3079/ SGDĐT -GDTH ngày 14 tháng 09 năm 2022 của Sở giáo dục và đào tạo Tây Ninh về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục Tiểu học năm học 2022 - 2023 - Hướng dẫn số 342/ HD PGDĐT ngày 08 tháng 09 năm 2022 của Phòng giáo dục và Đào tạo Thị xã Hòa Thành về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Cấp tiểu học năm học 2022 - 2023 1.2 Các quan niệm khác về giáo dục : 1.2.1. Khái niệm phương pháp giáo dục tiểu học Phương pháp giáo dục tiểu học phải phát huy được tính tích cực, tự giác, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, hoạt động giáo dục, đặc điểm đối tượng học sinh và điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh Trang 7
6. phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. 1.2.2. Quan điểm về sử dụng trò chơi trong dạy học: Trò chơi là một hình thức có cấu trúc của việc chơi đùa, thường thực hiện nhằm mục đích giải trí hay vui vẻ và đôi khi được sử dụng như một công cụ giáo dục. Trò chơi khác biệt với công việc thường thực hiện để nhận thù lao hay biểu hiện của các yếu tố thẩm mỹ hoặc tư tưởng. Sử dụng trò chơi để khởi động bài học nói chung và trong dạy học Toán lớp Hai nói riêng để tạo hứng thú học tập cho học sinh là xu thế và cách thức tất yếu của phương pháp dạy học hiện đại. Ngoài việc khắc phục được những hạn chế của các phương pháp dạy học truyền thống, thì việc sử dụng trò chơi để tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay phần khởi động còn mang lại những vai trò cơ bản sau: - Thay đổi quan điểm về phương pháp dạy học: Nền giáo dục Việt Nam trước nay sử dụng mô hình chuyển giao kiến thức theo cách độc thoại giữa giáo viên với học sinh. Sử dụng trò chơi để tạo hứng thú trong phần khởi động vào bài học sẽ thay đổi hoàn toàn các quan điểm về dạy học truyền thống, đồng thời đặt ra cho người giáo viên những yêu cầu đổi mới nhằm đáp ứng đòi hỏi, nhu cầu thực tế của học sinh và xã hội. - Thay đổi chất lượng dạy và học: Khi sử dụng trò chơi để tạo hứng thú trong phần khởi động vào bài học giúp giáo viên trở nên linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy của mình. Thầy cô có thể tương tác với học sinh ngay khi bắt đầu một bài học, chương học mới của bất kì môn học nào. Thực hiện tốt khâu này là tiền đề và là khởi đầu tốt cho cả quá trình dạy học tốt cho một bài học. - Thay đổi hình thức dạy học: Trước đây, khi chưa quan tâm đến hoạt động khởi động vào bài mới, thì đa số các giáo viên thường bắt đầu bài học bằng việc giới thiệu đơn giản (thậm chí không giới thiệu), qua loa, chiếu lệ... dẫn đến việc làm mất hứng thú học tập ngay khi vừa bắt đầu của học sinh. Sử dụng trò chơi để tạo hứng thú trong phần khởi động bài học do đó, sẽ thay đổi hình thức Trang 8
7. dạy học bằng cách làm mới hoạt động này, đồng thời thay đổi tư duy của cả giáo viên lẫn học sinh về việc mở đầu bài học. 2. Cơ sở thực tiễn Trường Tiểu học Phạm Hùng là một đơn vị nằm ở ấp Long Hải thuộc xã Trường Tây, Thị xã Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh. Nhà trường đã nhận được sự quan tâm của địa phương, sự nhiệt tình của Ban đại diện Cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong công tác giáo dục học sinh. Đơn vị có tập thể giáo viên đoàn kết nhất trí, có tinh thần trách nhiệm cao. Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường hoạt động đồng đều và có sự đoàn kết thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo. Có chi bộ nhà trường lãnh đạo toàn diện, quan tâm chỉ đạo chặt chẽ mọi phong trào hoạt động của nhà trường. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học được các cấp quan tâm và bổ sung hàng năm tạo điều kiện cho việc dạy và học. Trường Tiểu học Phạm Hùng Năm học 2022 – 2023 bản thân tôi được Ban giám hiệu nhà trường tin tưởng phân công chủ nhiệm lớp 2D. Số liệu tổ chức của lớp tôi quản lý có 32 em trong đó có 16 em nữ , có 1 em dân tộc Hoa. Thuận lợi: - Được sự quan tâm của Ban giám hiệu và các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường trong các hoạt động giáo dục. Trang 9
8. - Các em học sinh rất ngoan, biết vâng lời thầy cô giáo. Chất lượng học tập của các em tương đối đồng đều. - Các em học sinh trong lớp cũng rất mạnh dạn trong các hoạt động chung, hội thi của nhà trường và Liên đội tổ chức. - Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em mình. Thường xuyên liên lạc trao đổi tình hình học tập của các em với giáo viên chủ nhiệm qua Zalo của lớp, Zalo cá nhân của giáo viên chủ nhiệm hoặc gặp trực tiếp giáo viên chủ nhiệm. Khó khăn: - Một số em không có sự hứng thú với môn Toán, không nắm chắc được những con số, hình ảnh, khái niệm nên các em rơi vào tình trạng sợ học Toán, học kém môn Toán. - Đôi lúc giáo viên chưa chú trọng xây dựng các bài tập dành cho từng đối tượng học sinh. - Một số phụ huynh học sinh ít thời gian kèm cặp cho đối tượng học sinh đọc, viết, tính toán còn chậm. 2.1. Thực tiễn vấn đề nghiên cứu: Trong nhiều năm giảng dạy tại trường, tôi nhận thấy rằng việc dạy các bài toán về bảng nhân chưa đạt yêu cầu do nhiều nguyên nhân: - Các em học sinh không nắm được bản chất của phép nhân cũng như cách lập bảng nhân dẫn tới các em chỉ học thuộc bảng nhân một cách máy móc. - Chưa tổ chức được nhiều hoạt động cho các em tham gia để nâng cao sự nhiệt tình, hứng thú cho học sinh khi học tập . - Đơn vị nơi tôi công tác thuộc vùng bán nông thôn. Đa số phụ huynh đi làm xí nghiệp, làm nông, họ tất bật với công việc tăng ca, đồng áng, thời gian dạy học hay kiểm tra bài học của con còn hạn chế. Trang 10
9. - Học sinh chưa hiểu và biết tầm quan trọng của bảng nhân và đây là phép tính mới đối với các em. - Học sinh lớp Hai ở độ tuổi tiếp thu bài nhanh mà cũng chống quên. Nên việc thuộc và nhớ các bảng nhân ở các em không có tính bền vững. Nhất là ở giai đoạn ban đầu bước làm quen và học chúng. Điều này đã gây không ít khó khăn đến việc học toán của các em. Do đó, làm thế nào để các em nhớ được bảng nhân; thực hiện được phép nhân là một việc làm cần có nhiều đầu tư và nhiều suy nghĩ của giáo viên. Qua thực tế giảng dạy tôi đánh giá được trình độ học tập môn Toán của học sinh lớp 2D như sau: Tổng số Đạt Chưa đạt Nội dung khảo sát SL TL % SL TL % Thuộc được bảng nhân trong 20 62,5 % 12 37,5 % chương trình lớp Hai Có kỹ năng tham gia trò chơi 14 43,4 % 18 56,6 % 32/16 Có kỹ năng hoạt động nhóm 10 31,3 % 20 68,7 % trong khi chơi Hứng thú khi tham gia trò 15 46,9 % 17 53,1 % chơi tìm hiểu về bảng nhân Yêu thích học Toán 13 40,7 % 29 59,3 % 2.2 Sự cần thiết của sáng kiến: Xuất phát từ thực tiễn trên tôi quyết định nghiên cứu sáng kiến “ Một số biện pháp sử dụng trò chơi giúp học sinh lớp 2D trường Tiểu học Phạm Hùng học tốt bảng nhân” nhằm tìm ra biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn Toán ở lớp Hai. Trang 11
10. 3. Nội dung vấn đề 3.1. Vấn đề đặt ra Toán học là một môn khoa học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa khoá mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác. Đối với môn Toán ở Tiểu học, nếu mỗi người giáo viên chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài dạy một cách rập khuôn, máy móc thì sẽ làm cho học sinh học tập một cách thụ động. Điều đó sẽ khiến cho việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu tẻ nhạt và kết quả học tập không cao. Đối với học sinh lớp Hai việc ghi nhớ và vận dụng bảng nhân không phải là một việc dễ. Với lứa tuổi các em “Mau thuộc nhưng chóng quên” mà chương trình toán lớp Hai một phần quan trọng là bảng nhân. Bởi vậy, muốn ghi nhớ bảng nhân mà không lẫn lộn là một quá trình học tập rất khó đối với các em. Nếu không ghi nhớ và hiểu được cách lập bảng nhân thì các em sẽ không làm được các bài toán có liên quan. Hơn nữa, nó là nền móng của các bài toán về nhân chia ở lớp 3,4, 5. Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở bậc tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, giáo viên trao quyền học tập cho học sinh. Học sinh chủ động học tập, giáo viên hỗ trợ, hướng dẫn. Vì vậy, người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập. Động viên các em tự tìm tòi, rèn luyện, khám phá và phát huy trong việc tự học, trong cuộc sống. 3.2. Giải pháp chứng minh vấn đề 3.2.1. Giáo viên cần nắm chắc các bước tiến hành tổ chức trò chơi Toán học Trong quá trình tổ chức trò chơi Toán học cho học sinh, giáo viên nên tiến hành các bước cơ bản sau: Trang 12
11. - Nêu yêu cầu cụ thể của hoạt động học tập cần giải quyết và tên trò chơi để giải quyết hoạt động đó. - Thành lập đội chơi (cử đội trưởng, ban giám khảo, thư kí nếu cần). - Nêu luật chơi, cách tính, thời gian chơi: giáo viên giải thích cách chơi trong đó ai chơi trực tiếp, ai cổ động, ai đánh giá, chơi như thế nào, đánh giá như thế nào, chơi bao nhiêu lần, phần thưởng là gì? Chú ý chọn hình thức ngắn gọn, rõ ràng để giải thích cách chơi. Không nên giải thích dài dòng khiến học sinh mất hứng thú ngay từ khi chưa tham gia trò chơi. - Tổ chức chơi thử (nếu cần). - Tổ chức cho các đội chơi trò chơi. - Tổ chức đánh giá kết quả của các đội chơi. - Tổ chức cho học sinh rút kinh nghiệm và khắc sâu kiến thức qua trò chơi. Tùy mục tiêu của mỗi trò chơi, trình độ của học sinh và thời gian mà giáo viên có thể linh động thêm hoặc bớt các bước trên khi tiến hành tổ chức trò chơi. 3.2. Xây dựng các trò chơi dạy Toán gắn với chủ đề dạy học bảng nhân hiệu quả Trong quá trình giảng dạy và tìm hiểu thực tế, tôi nhận thấy việc tổ chức trò chơi trong dạy Toán lớp Hai nội dung bảng nhân được đa số giáo viên vận dụng với mong muốn đổi mới phương pháp dạy học, để có thể nâng cao chất lượng việc sử dụng trò chơi trong dạy toán theo cá nhân tôi cần làm tốt các nội dung sau: - Cần gắn liền nội dung bài học với trò chơi nhằm phát huy hiệu quả trò chơi trong việc truyền tải kiến thức cho học sinh, ở đây trò chơi nên tập trung khai thác nội dung giúp học sinh nhanh nhớ kiến thức bảng nhân. - Trong các tiết học giáo viên cần đa dạng hoá trò chơi trong giờ học là điều vô cùng quan trọng và cần thiết để các em “chơi mà học, học mà chơi”. - Cần căn cứ từng bài học để sử dụng trò chơi hợp lý, cần cân nhắc thời lượng tổ chức và các bước sử dụng trò chơi thật sự hiệu quả Trang 13