Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng viết Tiếng Anh cho học sinh Trung học cơ sở

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng viết Tiếng Anh cho học sinh Trung học cơ sở

1. - Học sinh biết phân loại các kiểu bài viết khác nhau. Từ đó, các em có cái nhìn chính xác hơn về ngôn ngữ văn phong. III. Đối tượng nghiên cứu Các phần viết (Writing) trong sách giáo khoa Tiếng Anh lớp 6,7 IV. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu tại khối lớp 6,7 tại trường THCS. V. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài của mình, bản thân tôi đã thực hiện kết hợp các phương pháp điều tra, phân tích từ những yêu cầu thực tiễn với những kiến thức đã được học để đi đến những kết luận cho việc nghiên cứu. Cụ thể: - Phương pháp thực nghiệm: học sinh làm bài tập viết ở một số lớp trong trường. - Phương pháp quan sát: tự tìm tòi, tiến hành dự giờ thăm lớp đồng nghiệp. - Phương pháp trao đổi – thảo luận: sau khi dự giờ, đồng nghiệp và người thực hiện đề tài trao đổi, thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy. - Phương pháp tổng hợp – phân tích: tổng hợp, phân tích và so sánh các số liệu thống kê. - Nghiên cứu tham khảo tài liệu liên quan đến đề tài. VI. Thời gian nghiên cứu Nghiên cứu từ đầu năm học 2018-2019 đến hết học kì 1 năm học 2019-2020 PHẦN NỘI DUNG Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu đặc biệt được hình thành và phát triển cùng xã hội loài ngoài như một phương tiện giao tiếp. Thông qua sự diễn đạt của ngôn ngữ, người ta có thể hiểu được tâm trạng, thái độ của nhau để từ đó xây dựng những mối quan hệ xã hội tác động lẫn nhau, làm cho xã hội loài người trở thành tiết chế chặt chẽ. Mục đích cuối cùng của việc dạy – học ngoại ngữ không đơn thuần là nhận biết các hệ thống ngữ âm, từ vựng hay ngữ pháp mà học sinh phải biết sử dụng các hệ thống đó để đạt được mục đích giao tiếp cụ thể: bằng lời nói, bằng hành động hoặc bằng văn bản. Vai trò của kỹ năng viết trong chương trình phổ thông hiện nay chủ yếu là nhằm phối hợp với kỹ năng nói để làm phong phú thêm các hình thức luyện tập trên lớp cũng như các bài tập ở nhà nhằm củng cố thêm những kiến thức đã học. 2/10
2. Đồng thời, giúp học sinh làm quen với văn phong, cấu trúc chặt chẽ của văn viết và học cách sử dụng hoạt động viết vào một số mục đích đơn giản như viết thư, nhắn tin, viết đoạn văn ngắn, điền thông tin vào các tờ khai, tờ đơn. 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN Đối với nhiều học sinh, viết là một trong những kỹ năng khó vì yêu cầu sự hội tụ và hoàn thiện từ vựng, cấu trúc ngữ pháp của tiếng Anh. Giao tiếp bằng ngôn ngữ là hành động của một người dùng chữ viết để truyền đạt cho người khác hiểu tư tưởng, thái độ của mình về một vấn đề nào đó. Văn phong trong ngôn ngữ nói và viết khác nhau. Khi nói, chúng ta có thể nói tắt, nói ngắn gọn, nói sai có thể dùng hành động, cử chỉ để biểu đạt suy nghĩ mà người nghe vẫn có thể hiểu được. Tuy nhiên, khi viết, người học cần tôn trọng các nguyên tắc sử dụng các quy luật ngữ pháp để có thể giao tiếp một cách chính xác và tránh hiểu nhầm. Trong quá trình dạy học, tôi đã nghiên cứu và điều tra cụ thể về khả năng viết tiếng Anh của học sinh khối 6,7 thông qua việc làm bài tập viết tại lớp cũng như ở nhà và thấy rằng việc hướng dẫn, gợi ý viết cho các em là khâu quan trọng nhất. Nếu các em được hướng dẫn cụ thể thì hoạt động viết của các em được diễn ra khá suôn sẻ. Trong quá trình viết, học sinh hay mắc phải những lỗi chung về từ loại, cấu trúc, thì của động từ, ngắt câu, văn phong Trong phần nội dung, tôi sẽ trình bày những kinh nghiệm giảng dạy cụ thể của mình. Chương II THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC KỸ NĂNG VIẾT Ở TRƯỜNG THCS 2.1. Thuận lợi - Sách giáo khoa môn Tiếng Anh được phân chia rõ ràng bốn kỹ năng: nghe – nói – đọc – viết đã đáp ứng được yêu cầu dạy và học tốt hiện nay, phát huy được tính tích cực, sáng tạo, chủ động học tập của học sinh, bước đầu giúp các em làm quen với phương pháp tự học. - Lớp học được cung cấp đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện và thiết bị dạy học hiện đại như: máy vi tính, máy chiếu, đài, mạng Internet, sách mềm kết hợp với thực hiện phương pháp giảng dạy mới, đã phát huy được tính độc lập, sáng tạo đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. - Giáo viên luôn có ý thức tự học, tự tìm hiểu và học sinh hứng thú với môn học 2.2. Khó khăn 2.2.1. Về phía giáo viên Chúng ta có thể nhận thấy những khó khăn nhất định mà giáo viên thường gặp khi dạy kỹ năng viết: 3/10
3. - Sự không đồng đều về năng lực, trình độ giữa các học sinh trong một lớp hoặc giữa lớp này với lớp khác. - Giáo viên không thể sửa tất cả các lỗi của học sinh hoặc không thể giúp đỡ được hết học sinh trong quá trình viết. - Việc sửa lỗi và đánh giá điểm tốn nhiều thời gian. - Quá trình viết thường nhiều hơn 45 phút cho phép. 2.2.2. Về phía học sinh Mặc dù các em được tiếp xúc với Tiếng Anh từ bậc tiểu học nhưng các em vẫn còn hạn chế về kiến thức như: - Không có đủ từ vựng hoặc câu trúc câu để diễn đạt ý. - Có khuynh hướng sử dụng tiếng Anh nói khi viết. - Có khuynh hướng dịch các ý từ tiếng Việt sang tiếng Anh khi viết. - Diễn đạt các thông tin trong cùng một câu hoặc một đoạn văn còn dài. - Sự hiểu biết về kiến thức xã hội còn hạn chế. - Không có đủ tư liệu, thông tin và hiểu biết nhất định về các chủ đề viết, vì thế không thể viết đúng sự thật. Chính vì những khó khăn thực tế mà tôi đã gặp trong quá trình dạy học đã thôi thúc tôi đi sâu tìm hiểu và tìm ra những giải pháp khác nhau để khắc phục tình trạng này. Chương III MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG VIẾT TIẾNG ANH CHO HỌC SINH THCS 3.1. Các bước cần được thực hiện trong quá trình viết Trước tiên, học sinh cần xác định được mục đích viết, từ đó lựa chọn được thể loại bài viết phù hợp và ngôn ngữ thích hợp. Điều này rất quan trọng bởi vì học sinh sẽ quyết định được cấu trúc câu và ngôn ngữ sẽ sử dụng cũng như thiết lập các ý hay sự kiện của bài viết. Có thể tóm tắt quá trình viết như sau: Planning (Lập dàn ý) Drafting (nháp lần 1) Editing (sửa nháp) Final draft (nháp lần cuối) 3.2. Nguyên tắc dạy và học kỹ năng viết 4/10
4. Để hình thành và phát triển kỹ năng viết, giáo viên cần đảm bảo những nguyên tắc sau: - Bắt đầu quá trình dạy và học kỹ năng viết bằng những bài viết mẫu, nhưng bài tập kiểm soát, có hướng dẫn và cuối cùng là viết tự do. - Bài viết cần bám sát thực tế cuộc sống như miêu tả người, địa danh lễ hội; viết thư mời, cảm ơn, viết để kể lại một câu chuyện, một sự kiện. - Luôn đảm bảo tính mục đích của bài viết, nghĩa là học sinh phải biết mình viết cái gì, để làm gì và cho ai. 3.3. Phân loại, xác định mục đích, tính chất của bài viết Dưới đây là một số thể loại bài viết khác nhau. Khi phân loại và hiểu được những đặc điểm riêng này, chúng ta sẽ có sự chuẩn bị tốt hơn cho bài dạy học viết Grade Text types Example Unit Feature 6 Letters - A holiday postcard Unit 9 -Language: informal/ formal 7 -Invitation Unit4 -Logical ordering of ideas 6 Description - A sport/game Unit 8 - Language: - TV – watching habits friendly, descriptive -Logical ordering of 7 -A film Unit 7 ideas - A festival Unit 9 - A hobby Unit 3 Xoay quanh các chủ đề viết tiếng Anh, sách giáo khoa lớp 6,7 có các dạng bài tập viết cơ bản như sau: - Tìm thông tinh chính, xác định kết cấu của bài viết - Hoàn thành câu sử dụng từ/cụm từ cho sẵn - Viết theo gợi ý - Viết tự do theo chủ điểm, chủ đề, tình huống 3.4. Giải quyết một số vấn đề khó khăn thường gặp khi dạy kỹ năng viết 3.4.1. Đối với những khó khăn từ phía khách quan - Phân chia lớp thành các nhóm, cặp tùy theo yêu cầu, nhiệm vụ của bài học và đối tượng học sinh. Trong khi học sinh làm việc, giáo viên quan sát, đi xung quanh lớp để kịp thời giúp đỡ các em nếu cần thiết. - Không nhất thiết phải thực hiện tất cả các bước của quá trình dạy viết trên lớp. 5/10
5. Nếu bài viết quá dài, giáo viên nên hướng dẫn và giao bài tập để học sinh chuẩn bị trước ở nhà: chuẩn bị chủ đề, dàn ý, từ vựng, cấu trúc câu; hoặc học sinh có thể viết nháp trước một lần ở nhà; công việc ở lớp là chỉnh sửa, hoàn thiện (final production). - Giáo viên có thể gợi ý cho học sinh nói trước khi viết. 3.4.2.Đối với những khó khăn đến từ phía học sinh - Sử dụng sự gợi mở không chỉ bằng ngôn ngữ mà còn bằng tranh ảnh, giáo cụ trực quan và những bài viết mẫu. - Thiết lập cho học sinh ý thức về sự suy nghĩ bằng tiếng Anh để có thể giảm tối thiểu sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ trong quá trình viết. - Giúp học sinh sử dụng sự đơn giản hóa trong việc kết nối các ý trong câu/ bài để làm ngắn bớt những câu hoặc đoạn văn mà ý nghĩa vẫn rõ ràng, mạch lạc. - 3.5. Xác định nhiệm vụ và những gợi mở của một số bài viết trong sách giáo khoa. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhiệm vụ cụ thể và mục tiêu cần đạt của một số bài tập về kỹ năng viết trong sách giáo khoa. 3.5.1. Dạy phần Pre – writing. g) Nhìn chung các bài viết thường bắt đầu bằng một outline, một bài viết mẫu, hoặc những từ, cụm từ gợi ý. Giáo viên giới thiệu từ vựng hoặc tình huống thông qua tranh ảnh hoặc qua hoạt động đọc hiểu, học sinh nắm bắt cách trình bày một bài viết theo mục đích hay yêu cầu nhất định. Sau đó học sinh sẽ thực hiện bài viết theo yêu cầu đề ra, có hướng dẫn, gợi ý cụ thể đối với học sinh yếu, trung bình hoặc viết mở rộng mang tính tự do sáng tạo đối với học sinh khá giỏi. 3.5.1.1. Hướng dẫn thông qua outline. - Học sinh đọc yêu cầu của bài viết. - Đưa ra tình huống của bài viết. - Thiết lập một hệ thống câu hỏi hợp lý theo outline để học sinh thảo luận theo nhóm, rồi trả lời miệng hoặc viết câu trả lời lên bảng. - Cùng học sinh viết bài mẫu lên bảng, sử dụng các câu trả lời và từ nối làm nội dung bài viết. - Gạch chân từ, cụm từ hoặc câu có thể thay thế đối với học sinh yếu, trung bình. - Viết một bài tương tự, có thể thêm hoặc thay đổi một chút thông tin đối với học sinh khá giỏi. Ví dụ: Unit 10: Our houses in the future- Phần Writing – Skills 2 – Tiếng Anh 6 * Trước khi dạy viết đoạn văn, giáo viên hướng học sinh làm theo các bước sau: - Học sinh đọc yêu cầu bài tập. - Giáo viên giải thích yêu cầu của bài tập: Write about your dream house 6/10
6. =>Giáo viên cho học sinh xác định thời của động từ: tương lai đơn giản (ngôi nhà mơ ước trong tương lai) - Yêu cầu học sinh thảo luận trả lời các câu hỏi và hoàn thành vào bảng 4 Types of house houseboat/ UFO/ motorhome/palace Location In the city/ in the mountains/ in space/ on the ocean/ on the Moon/by the sea/ Number of rooms 10/20/30 Surroundings A swimming pool/ flower garden/ tall trees/ park view/ sea view/ Things in the house and what they will/ High-tech robots/ wireless TV/ modern might do for you fridge/ automatic washing machine/ - Giáo viên yêu cầu HS viết câu trả lời đầy đủ và giúp học sinh đưa ra một số từ nối giữa các câu. 3.5.1.2. Hướng dẫn thông qua bài viết mẫu. - Học sinh đọc yêu cầu của bài viết. - Giáo viên giải thích yêu cầu của bài. - Học sinh đọc bài viết mẫu. - Giáo viên đặt câu hỏi kiểm tra mức độ hiểu bài của học sinh. - Yêu cầu học sinh tìm những từ, câu có thể thay thế. - Giải thích yêu cầu của bài viết - Phân loại đối tượng học sinh phù hợp với yêu cầu viết bài. Ví dụ: Unit 9: Cities of the world - Phần Writing trong Skills 2 – Tiếng Anh 6 - Giáo viên yêu cầu học đọc yêu cầu của bài đọc lại bài mẫu trong Reading - Học sinh xem lại bài tập 2 – phần Reading – Skills 1. - Giáo viên đặt câu hỏi kiểm tra việc hiểu nội dung bài mẫu. - Học sinh thảo luận theo nhóm và trả lời trước lớp a. What city are you in? (Da Lat/ Da Nang/ Hue) b. Who are with you? (my family/ my friends/) c. What has the weather been like? (perfect/ sunny/ awful/ rainy) d. Where are you staying ? (in a hotel/ in your uncle’s house/ in your friend’s house) e. What have you done so far? ( have visited Crazy house/ Xuan Huong lake/ have taken a lot of photos/ have eaten delicious food/) f. What will you do tomorrow? ( visit a strawberry garden) g. How are you feeling now? (excited/ wonderful) - Sau khi hoàn thành thảo luận nhóm, dựa vào thông tin vừa được khai thác, học sinh sẽ tự viết bài cá nhân tương tự theo mẫu ở trên. 7/10
7. - Phần chữa lỗi sẽ được giáo viên tiến hành ở hoạt động Post-writing 3.5.2. Dạy phần While - writing. Trong khi học sinh viết bài, giáo viên cần quan sát và trợ giúp các em làm việc. Học sinh có thể thảo luận với bạn cùng cặp hoặc cùng nhóm. Giáo viên có thể giải đáp về từ vựng, cấu trúc ngữ pháp nếu cần thiết. Nếu là viết cá nhân, yêu cầu mỗi em phải có một handout nhỏ; nếu là viết theo nhóm, yêu cầu các em cử nhóm trưởng viết vào handout. Giáo viên nên chú ý đến từng nhóm để theo dõi giúp đỡ học sinh, đảm bảo chắc chắn rằng tất cả học sinh trong nhóm đều tham gia thảo luận. Khi viết xong, các em trao đổi bài viết cho nhau để nhận xét. 3.5.3. Dạy phần Post – writing Học sinh sẽ được học nhiều hơn nếu giáo viên có thời gian chữa bài trên lớp sau khi chấm. Học sinh có thể tránh mắc những lỗi tương tự trong bài viết của mình khi nghe nhận xét về các bài viết khác. Giáo viên kiểm tra bài của các em bằng các hình thức như: Học sinh đọc to bài của chính mình viết, học sinh đọc to bài của bạn mình viết (bài viết được viết vào handout khổ nhỏ để cầm đọc hoặc khổ to để dán lên bảng hoặc viết vào vở để chiếu lên màn chiếu). Ngoài ra, giáo viên có thể cung cấp bài viết mẫu để học sinh tham khảo để học sinh nhận xét, phát hiện và chữa lỗi bài viết. Giáo viên có thể chấm điểm cộng cho những học sinh có khả năng chỉ ra và chữa được lỗi trong câu để khuyến khích các em. Sau đây là một số lỗi mà học sinh có thể mắc phải khi thực hiện: 3.5.3.1. Dùng từ sai. Ví dụ: house và home Sai: As she was leaving house, it started to rain heavily. Đúng: As she was leaving home, it started to rain heavily. 3.5.3.2. Nhầm lẫn từ. between – among, shall - will, each other - one another, should - would,... Ví dụ: Sai: I shall phone you on Friday afternoon. Đúng: I will phone you on Friday afternoon. 3.5.3.3. Sai về từ loại, cách chia danh từ số nhiều, động từ hiện tại thường với ngôi thứ 3 số ít (she, he, it), động từ thêm -ing hoặc -ed,... Ví dụ: UNIT 1: My hobbies – Tiến Anh 7 – phần Writing – Skills 2 My hobby is read book. (=> reading) 3.5.3.4. Thiếu mạo từ (the, a/an), tính từ sở hữu, dấu câu. Ví dụ: UNIT 1: My hobbies – Tiến Anh 7 – phần Writing – Skills 2 Sai: I think it’s a expensive hobby. Đúng: I think it’s an expensive hobby. 8/10
8. PHẦN KẾT QUẢ Qua hơn một năm nghiên cứu, tôi thấy những phương pháp mình đặt ra phù hợp với đối tượng học sinh và đã thu được những kết quả nhất định. Giờ học viết đối với các em không còn căng thẳng như trước nữa mà là thời gian để các em được tự do thảo luận và học hỏi bạn bè và giáo viên để có thể tự viết được những câu văn, đoạn văn và bài văn bằng văn phong của Tiếng Anh. Các em không còn mắc lỗi nhiều như trước, nhiều em đã hoàn chỉnh được bài viết trong thời gian đã ấn định trước, và đặc biệt là những học sinh yếu kém đã có sự hứng thú viết bài. Tôi đã khảo sát cho học sinh thực hiện bài viết 15 phút ở gốc độ viết câu với từ gợi ý, trước và sau khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm. Kết quả như sau: * Kết quả khảo sát chất lượng học sinh trước khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm năm học 2018-2019 như sau: Lớp Sĩ số HS trên HS đạt HS dưới trung bình khá, giỏi trung bình SL % SL % SL % 6 36 20 55,6 8 22,2 16 44,4 7 39 29 74,4 14 35,9 10 25,6 * Kết quả khảo sát chất lượng học sinh sau khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm học kì 1 năm học 2019-2020 như sau: Lớp Sĩ số HS trên HS đạt HS dưới trung bình khá, giỏi trung bình SL % SL % SL % 6 36 27 75 10 27,8 9 25 7 39 32 82,1 18 46,2 7 17,9 Qua thực tế giảng dạy kỹ năng viết cho học sinh tại đơn vị, tôi nhận thấy những phương pháp mình sử dụng trong giờ dạy kỹ năng viết phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh nên các em đã chủ động tích cực hơn trong các giờ viết bài và đã đạt được những kết quả nhất định. So với kết quả đầu năm học 2018-2019 khi mà kỹ năng viết của học sinh chưa đồng đều, tỉ lệ mắc lỗi cao thì nay các em đã có khả năng tự chữa bài viết chung của nhóm trong quá trình thảo luận. 9/10
9. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1.Kết luận: Trong quá trình học viết, học sinh được rèn luyện viết thông qua các bài tập viết đi từ một mẫu viết chuẩn mực đến việc thay thế một số thành phần trong câu, trong văn bản, đến viết có khống chế về chủ đề, mẫu câu, từ vựng,.. cho đến việc viết hoàn toàn tự do trên cơ sở sự sáng tạo của học sinh. Một bài dạy viết cũng được chia làm 3 bước như các tiết dạy kĩ năng khác: pre-writing, while-writing, post-writing. Giáo viên cần vận dụng các hoạt động cụ thể, thích hợp vào đúng các giai đoạn và từng nội dung bài nhất định. Trên cơ sở xác định cơ sở lí luận và phân tích những thuận lợi, khó khăn của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy kĩ năng viết trong phân môn Tiếng Anh, tôi đã áp dụng linh hoạt các phương pháp và thủ thuật nhằm giúp học sinh nâng cao kĩ năng viết nói riêng và nâng cao chất lượng môn tiếng Anh nói chung. Qua quá trình thử nghiệm ở khối 6,7, tôi thấy học sinh đều có sự tiến bộ, giờ học diễn ra nhẹ nhàng, tự nhiên hơn; các em tham gia vào các hoạt động cần cù, hào hứng, thi đua, nâng cao được hiệu quả tiết học. Như vậy, những biện pháp đã đề xuất đảm bảo được việc thực hiện đúng theo tinh thần thay sách và đổi mới phương pháp dạy học. Với tinh thần cần mẫn nghiên cứu, đúc rút kinh nghiệm, khiêm tốn học hỏi từ đồng nghiệp và các thế hệ đi trước, tôi dã mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng viết Tiếng Anh cho học sinh THCS”. Tuy nhiên biện pháp bao giờ cũng là công cụ, yếu tố con người mới là quyết định cụ thể là: lòng yêu nghề, mến trẻ, sự nhiệt tình của giáo viên và sự cần cù của học sinh sẽ làm nên thành công của giờ dạy. Trên đây chỉ là một số phương pháp mà tôi áp dụng khi dạy kỹ năng viết, những phương pháp đó đã phần nào đem lại thành công trong giờ dạy. 2. Khuyến nghị: Trang bị thêm nhiều sách tham khảo, sách nâng cao Tiếng Anh cho giáo viên và học sinh. Trên đây là những đúc rút kinh nghiệm của bản thân tôi trong quá trình giảng dạy. Đề tài có thể không tránh khỏi những hạn chế cần được bổ sung. Rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để chuyên đề của tôi được hoàn thiện hơn nữa. Hà Nội, ngày ..tháng 5 năm 2020 Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh nghiệm này là do tôi viết, không sao chép của ai. 10/10
10. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Sách giáo khoa tiếng Anh lớp 6,7 (NXB Giáo dục) 2. Chuẩn kiến thức kỹ năng ( Nguyễn Thị Thanh Yến - Biên soạn theo chương trình mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo), Nhà xuất bản tổng hợp Đồng Nai 3. Developing Writing Skills (Franciose Grellet – Cambridge University Press – 1999) 4. Teaching Writing Skills in a language (Christine Nuttall – Oxford University Press – 2001) 5. Phương Pháp Dạy Tiếng Anh Trong Trường Phổ Thông ( Nguyễn Hạnh Dung – NXB Giáo dục – 2004) 11/10