Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng sống nhằm phát triển nhân cách cho trẻ 4-5 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kỹ năng sống nhằm phát triển nhân cách cho trẻ 4-5 tuổi

1. 3/21 người mẹ thứ hai trong năm học 2022- 2023 đã thôi thúc tôi lựa chọn thực hiện đề tài Tên đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống nhằm phát triển nhân cách cho trẻ 4-5 tuổi.” 3. Mục đích nghiên cứu Mục đích tôi nghiên cứu “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống nhằm phát triển nhân cách cho trẻ 4-5 tuổi. nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng động , sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ” nhằm củng cố, rèn luyện cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản thông qua các hoạt động học, chơi, hoạt động ăn , ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục nói chung. 4. Đối tượng nghiên cứu. 18 trẻ lớp 4 Tuổi B3 trường mầm non Vân Hòa A nơi tôi đang công tác. 5. Phạm vi thời gian thực hiện. Đề tài được thực hiện trong năm học 2022 – 2023 từ tháng 9/ 2022 đến tháng 5/ 2023. 6. Phương pháp nghiên cứu: * Phương pháp điều tra: Điều tra về mức độ trẻ đạt được các nhóm KNS Tìm hiểu các biện pháp dạy KNS cho trẻ đạt kết quả cao nhất. *Phương pháp quan sát : Quan sát các biểu hiện , hành vi, các kỹ năng của trẻ thông qua ngôn ngữ và hoạt động hàng ngày. * Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với các đồng nghiệp để trao đổi các kinh nghiệm hay trong dạy KNS cho trẻ. Đàm thoại với phụ huynh để tìm hiểu đặc điểm của trẻ khi ở gia đình. Đàm thoại trực tiếp với trẻ trong quá trình thực hiện các biện pháp giáo dục. * Phương pháp trực quan: Cô làm mẫu, làm gương giúp trẻ quan sát và bắt chước thực hành thường xuyên những kỹ năng sống cần hình thành. * Phương pháp thực hành: Phương pháp trò chơi, giao việc, trải nghiệm. Những phương pháp này giúp trẻ bắt chước/ tập thử và tích cực thực hành thường xuyên các kỹ năng sống GV cần dạy trẻ. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận về vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non. 1.1. Khái niệm về kỹ năng sống:
2. 4/21 Là khả năng thích nghi vàhành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày” (Theo định nghĩa Tổ chức Y tế Thế giới) 1.2.Vai trò của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Lứa tuổi mầm non là giai đoạn học - tiếp thu - lĩnh hội giá trị sống để phát triển nhân cách. Kỹ năng sống là những kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách trẻ. Phát triển về các mặt thể chất, tình cảm-xã hội, ngôn ngữ, nhận thức , giúp trẻ sẵn sàng đi học lớp một ở trường phổ thông sau này. Giúp trẻ được an toàn , khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năng thích ứng với thay đổi của điều kiện sống. Giúp trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiện tình yêu thương, đồng cảm với mọi người xung quanh. Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếp tốt với mọi người. Giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng với hoạt động học tập ở lớp một như : sẵn sàng hòa nhập, vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ 1.3.Những nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non Các nhóm kỹ năng có thể dạy cho trẻ mầm non như : Kỹ năng nhận thức về bản thân, kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội,kỹ năng học tập, kỹ năng tương tác Từ đó, chương trình giáo dục mầm non đã đưa ra các nội dung đơn giản và hết sức gần gũi với trẻ như: dạy trẻ có kỹ năng hợp tác với mọi người, kỹ năng nhận và hoàn thành nhiệm vụ , kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng kiểm soát cảm xúc các kỹ năng này không tách rời nhau mà có liên quan chặt chẽ với nhau, được thể hiện đan xen vào nhau, có thể thực hành trong bất cứ tình huống nào xảy ra hàng ngày. Cho nên việc giáo dục và vận dụng tốt sẽ giúp trẻ có nhân cách tốt. Khi giáo dục kỹ năng sống còn góp phần mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ Nội dung dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non đã triển khai được một số năm học, tuy nhiên kết quả đạt trên trẻ chưa cao và chưa đồng đều giữa các trẻ. Nếu giáo viên thực hiện chuyên sâu và có phương pháp giáo dục phù hợp thì kết quả trên trẻ sẽ có bước tiến bộ nhanh chóng. 2. Khảo sát thực trạng Năm học 2022 – 2023 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi B3. Tổng số trẻ là 18 trẻ. Trong đó : 8 trẻ nữ 10 trẻ nam 12 trẻ là con em dân tộc mường. Trong quá trình giáo dục kĩ năng cho trẻ tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn như sau: a. Thuận lợi
3. 5/21 Trường tôi là một trường có một điểm trường, với 15 nhóm lớp. Được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu nhà trường , các cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương luôn quan tâm chăm lo cho công tác giáo dục. Về trẻ : Luôn đi học chuyên cần, trẻ khỏe mạnh nhanh nhẹn, tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp. Về giáo viên : Bản thân tôi là giáo viên có trên 11 năm công tác, với lòng yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi và luôn tìm tòi sáng tạo trong giảng dạy.Tôi luôn cố gắng phát huy hết khả năng của mình vào công tác giảng dạy Giáo viên ở lớp phối kết hợp thống nhất phương pháp, biện pháp dạy trẻ. Trình độ giáo viên đạt trên chuẩn. Về cơ sở vật chất: Trường tôi là trường đã đạt chuẩn quốc qia mức độ 1 lớp có đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, diện tích theo đúng quy định. Có phòng nghệ thuật, phòng thể chất cho trẻ hoạt động, sân chơi rộng rãi, thoáng mát Tài liệu hướng dẫn sử dụng bộ chuẩn phát triển trẻ 4-5 tuổi có các chỉ số, hướng dẫn cách đánh giá trẻ rõ ràng và cụ thể nên việc dạy trẻ các kỹ năng và đánh giá kết quả trên trẻ rất thuận lợi, chính xác, từ đó biết trẻ nào đạt được và chưa đạt được để tiếp tục rèn trẻ vào các chủ đề tiếp theo. b. Khó khăn Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều,một số trẻ mới ra lớp,một số trẻ ở nhà còn nói tiếng mường, ra lớp mới nói tiếng kinh phát âm chưa chuẩn,chưa tự tin trong giao tiếp. Do đó cùng một thời gian và biện pháp dạy trẻ các nội dung KNS nhưng kết quả trên trẻ đạt chưa tương đương với nhau. Một số trẻ nhút nhát nên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động ,một số trẻ lại quá hiếu động nên khi hoạt động chưa chú ý vào sự hướng dẫn của cô, kỹ năng sống của trẻ còn nhiều hạn chế. - Một số phụ huynh còn ít quan tâm tới trẻ, thời gian đầu trẻ đến lớp chưa có nề nếp nhiều do ở nhà còn được bố mẹ nuông chiều - Trong giờ học có cháu tự do đi lại, trả lời câu hỏi còn trống không Lớp tôi có 18 phụ huynh đa số phụ huynh chủ yếu làm nông nghiệp ( làm ruộng và chăn nuôi bò sữa ) kinh tế còn nhiều khó khăn , trình độ dân chí thấp nhận thức chưa sâu vì vậy tiếp thu những nền văn hoá văn minh còn chậm,chưa thực sự quan tâm tới con trong việc rèn KNS. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm cho trẻ thiếu kỹ năng sống. Qua điều tra thực tế về vốn kỹ năng sống của trẻ trong lớp tôi, tôi nhận thấy kết quả khảo sát trước khi thực hiện đề tài như sau: * Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài. Với số trẻ 18 trẻ Đạt Chưa đạt Mức độ nội dung khảo sát Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ
4. 6/21 Lượng % Lượng % 1.Kỹ năng giao tiếp, chào hỏi 7/18 39 % 11/18 61 % 2.Kỹ năng tự lập, tự phục vụ 4/18 22,2% 14/18 77,8% 3.Kỹ năng hợp tác, hoạt động cùng 5/18 27,8% 13/18 72,2% nhóm 4.Trẻ mạnh dạn tự tin 5/18 27,8% 13/18 72,2% 5.Kỹ năng nhận thức 4/18 22,2% 14/18 77,8% 6.Kỹ năng vận động 6/18 33,3% 12/18 66,7% 7.Kỹ năng thích nghi 6/18 33,3% 12/18 66,7% 8. Kỹ năng vệ sinh 7/18 39 % 11/18 61 % 3. Các biện pháp thực hiện: - Biện pháp 1: Giáo viên cần gương mẫu, xác định những kỹ năng sống cơ bản để dạy trẻ. - Biện pháp 2: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ. - Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ - Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động - Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4. Biện pháp từng phần: 4.1.Biện pháp 1: Giáo viên cần gương mẫu, xác định những kỹ năng sống cơ bản để dạy trẻ. Để xác định được những kỹ năng sống cơ bản cần dạy cho trẻ mầm non, sau khi được bồi dưỡng chuyên đề tại trường tôi đã sưu tầm nghiên cứu tài liệu để tìm ra những kỹ năng có thể dạy cho trẻ mầm non. Đặc biệt là đối với trẻ 4-5 tuổi có nhiều kỹ năng quan trọng phải rèn luyện. Đó là kỹ năng tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tính tò mò, khả năng thấu hiểu, kỹ năng giao tiếp và không thể thiếu được đó là sự hợp tác. Các KNS có thể dạy cho trẻ em tuổi mầm non: 1.Kỹ năng giao tiếp, chào hỏi, tự phục vụ, hợp tác, hoạt động cùng nhóm, vệ sinh, thích nghi, vận động, nhận thức, tự lập, mạnh dạn tự tin ... Để có thể thực hiện tốt “ Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi” trước hết giáo viên mầm non không chỉ nghiên cứu nắm vững mục đích yêu cầu của hoạt động mà giáo viên còn cần phải nắm chắc được các phương pháp và biện pháp thực hiện giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu và vận dụng những điều đã học vào
5. 7/21 thực tế hàng ngày của trẻ. Vì vậy, để giúp trẻ 4-5 tuổi lớp tôi có được những kỹ năng sống cơ bản đó thì sự nhiệt tình, sáng tạo và yêu nghề đòi hỏi tôi phải không ngừng đọc và nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non 4-5 tuổi. Trên thực tế hiện nay ở trường mầm non nơi tôi đang công tác, qua kiểm tra, đánh giá đầu năm có rất nhiều trẻ còn chưa biết chào cô, chào khách, chưa có kỹ năng giao tiếp, chưa có kỹ năng tự phục vụ Hoạt động dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường tôi nói chung và ở lớp tôi nói riêng chưa thực hiện tốt, chưa lồng ghép tích hợp vào các hoạt động, giáo viên hầu như không mấy để ý và đi sâu vào hoạt động này. Tôi nhận thấy đây là một vấn đề quan trọng vì nó quyết định đến nhân cách của trẻ sau này. Chính vì vậy qua việc tự bồi dưỡng bản thân, học hỏi qua truyền thông, báo đài, tài liệu cũng như xem các phương tiện thông tin hiện đại, tôi đã nắm vững được các phương pháp để dạy trẻ một số kỹ năng cơ bản nhất. Để dạy trẻ được những kỹ năng sống thì việc đầu tiên cô giáo phải là tấm gương để trẻ soi vào, để trẻ học làm người. Chính vì vậy, không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “ Dùng nhân cách để giáo dục nhân cách”. Những người dạy nội dung giá trị và kỹ năng sống càng cần là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyết vấn đề Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi các cô giáo cũng luôn phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn. Cô giáo tổ chức hoạt động nêu gương cuối tuần với thái độ thư giãn, thoải mái, gợi mở, khen ngợi trẻ những việc trẻ đã làm được Ví dụ: Các con đã cố gắng tự mình làm được nhiều việc mà không phụ thuộc vào người khác, các con là những em bé rất giỏi các con rất xứng đáng được khen, và cô tin tưởng rằng các con sẽ làm tốt hơn nữa trong thời gian tiếp theo. Điều này sẽ giúp cho trẻ tự tin hơn, dám tự tìm tòi và suy nghĩ, giám đưa ra ý kiến của mình. Giáo viên cần tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ. Tôn trọng ý kiến của trẻ, biết tạo bầu không khí trò chuyện sôi nổi. Cách giao tiếp không chỉ quan trọng trong những năm trẻ đi học mà còn rất quan trọng đối với cuộc sống sau này của trẻ. Kỹ năng giao tiếp là một kỹ năng nền tảng để giúp trẻ nhận biết giá trị sống và hình thành kỹ năng sống. Vì thế cần quan tâm và giúp trẻ một cách tự nhiên từng bước một trong suốt chiều dài phát triển nhân cách của trẻ. 4.2. Biện pháp 2: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Kỹ năng giao tiếp là một kỹ năng nền tảng để giúp trẻ nhận biết giá trị
6. 8/21 sống và hình thành kỹ năng sống. Vì thế cần quan tâm và giúp trẻ một cách tự nhiên từng bước một trong suốt chiều dài phát triển nhân cách của trẻ. * Kỹ năng trẻ giao tiếp với bạn bè. Để giúp trẻ phát triển kỹ năng chơi với các trẻ khác tôi tạo môi trường cho trẻ giao tiếp với nhau và tạo tình huống cho trẻ tự giải quyết. Và tôi đưa ra “tiêu chí” không tranh giành đồ chơi với bạn. trong tiêu chí này tôi lên kế hoạch rèn cả lớp nói chung, cứ vào các buổi chiều bình bầu và nhận xét buổi chơi, tôi cho cả lớp nhận xét xem trong giờ chơi bạn nào còn tranh giành đồ chơi thì bạn đó sẽ không được cắm cờ, cuối tuần bạn nào có nhiều cờ sẽ được bé ngoan, ngoài ra trong các giờ chơi, giờ đón trả trẻ, trẻ nào có biểu hiện hành vi sai trái là tôi giải thích và sửa ngay cho trẻ, việc làm đó rất tốt đối với trẻ vì trẻ biết được điều gì nên làm và điều gì không nên làm và nhân cách sống của trẻ sẽ được phát triển toàn diện hơn. Ngoài ra tôi còn sưu tầm một số câu chuyện, bài thơ mang tính giáo dục như bài “ Quạt cho bà ngủ” , “ Kiến tha mồi” . Tính cách mỗi trẻ mỗi khác, có những trẻ hoạt bát, hiếu động nhưng cũng có những trẻ chậm chạp, thụ động hay quá nóng nảy Vì thế giáo viên cần phải biết rõ tính cách của từng trẻ để có thể cho các trẻ chơi với những người bạn thích hợp với cá tính nhằm tránh sảy ra những va chạm về tính cách. Ngoài ra tôi còn dạy trẻ “ Giao tiếp” bằng mắt và nở một nụ cười thân thiện, tự nhiên. Dạy trẻ phải luôn luôn giữ lời hứa khiến cho buổi nói chuyện trở nên thật thoải mái thật chân thành khi tham gia những hoạt động vui chơi ở lớp. (Hình ảnh: Các bé lớp B3 giao tiếp với nhau trong khi chơi) Tôi còn sưu tầm những bài thơ, câu truyện, bài hát có nội dung giáo dục về lễ giáo với nội dung cụ thể như: Bài thơ: Quạt cho bà ngủ, Che mưa cho bạn, Phải là hai tay, Cảm ơn xin lỗi và phô tô gửi cho phụ huynh để phụ huynh nắm được và giúp trẻ học thuộc các bài thơ đó. Qua đó giúp trẻ có những hành vi và kỹ năng tốt qua các bài thơ, câu truyện “ Bà ốm, Thương ông, Gấu con chia quà, bó hoa tặng cô Tôi cũng tự sáng tác được một số bài thơ giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như bài thơ. “ Bé ngoan” Bé thật là ngoan Chào các bạn yêu Mỗi khi đến lớp Đến lớp thật vui Bé khoanh tay chào Học bao nhiêu điều Chào cô chào mẹ Thích ơi là thích. Tôi còn cho trẻ tham gia trò chơi đóng vai để trải nghiệm những kỹ năng chào hỏi và giao tiếp.
7. 9/21 Tạo tình huống cụ thể để giúp trẻ giải quyết và chọn cách giao tiếp với người lớn cho phù hợp. 4.3. Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Để dạy kỹ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả ngay từ đầu năm tôi đã phối hợp với giáo viên trên nhóm lớp xây dựng kế hoạch và thống nhất đưa vào các chủ đề, các hoạt động ở lớp, tùy thuộc vào từng chủ đề, từng thời điểm để lựa chọn nội dung tích hợp giáo dục kỹ năng sống để dạy trẻ cho phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao. Với chủ đề trường mầm non: Cho trẻ chơi ở các góc khám phá khoa học với “chủ đề trường mầm non”, trẻ biết yêu quý, quan tâm đến bạn bè, chia sẻ đồ chơi cùng bạn, hợp tác cùng bạn tham gia các hoạt động, biết sắp xếp đồ chơi vào nơi quy định sau khi chơi.. Chủ đề gia đình: Tôi dạy trẻ những kỹ năng ứng sử phù hợp với những người gần gũi xung quanh: Lễ phép với người lớn, quan tâm nhường nhịn em nhỏ, giúp đỡ bố mẹ những việc vừa sức, biết trò chuyện lễ phép, thân mật, chơi vui vẻ với bạn, không quậy phá làm ồn, nhận biết và thể hiện cảm xúc, chia sẻ đồng cảm Ngoài ra ở nhánh bản thân tôi lựa chọn kỹ năng tự phục vụ như: Tự mặc, cởi quần áo, cách sử dụng nhà vệ sinh đúng cách, vệ sinh cá nhân, cách ăn uống, mặc quần áo phù hợp với thời tiết, sống gọn gàng ngăn nắp. biết bảo vệ bản thân trước những tình huống nguy hiểm, không chơi những nơi mất vệ sinh, không nhận quà người lạ khi chưa được người thân cho phép, biết kêu cứu khi gặp nguy hiểm, biết một số thông tin về bản thân như, tên, tuổi, sở thích và sử dụng lời nói rõ ràng, mạch lạc để bày tỏ cảm xúc, nhu cầu của bản thân. Ở chủ đề: “Nghề nghiệp” Ở chủ đề này tôi thường lồng ghép các bài thơ câu đố để trẻ hiểu ý nghĩa của các nghề từ đó trẻ biết tuân thủ sự phân công, phối hợp với bạn bè để hoàn thành công việc chung, khả năng sáng tạo, diễn tả ý tưởng, kỹ năng sử lý tình huống. Ví dụ: Khi tổ chức một tiết học âm nhạc với bài dạy vận động múa minh họa cho bài hát “ Làm Chú bộ đội” tôi tổ chức cho trẻ dưới hình thức làm đồ dùng minh họa cho bài hát như súng để vác trên vai như chú bộ đội, mũ tai bèo để trẻ đội làm chú bộ đội Từ đó trẻ có ước mơ về nghề trong tương lai, yêu thích các nghề của bố mẹ Chủ đề: “ phương tiện giao thông” Dạy trẻ kỹ năng tuân thủ một số quy định giao thông khi đi trên đường, những hành vi văn hóa nơi công cộng như: Đi nhẹ, nói khẽ, không chen lấn xô đẩy nhau
8. 10/21 Chủ đề thực vật: Trẻ biết yêu quý chăm sóc cây xanh, không vặt lá bẻ cành. Tổ chức văn nghệ “Thi tiếng hát dân ca và chơi trò chơi dân gian”, tổ chức “Hội chợ quê”, ở hoạt động góc, góc gia đình tôi đã tổ chức thực hành với chuyên đề “Bé tập làm nội trợ” để gói bánh trưng ngày tết. Ngoài ra trong hoạt động làm quen với văn học tôi kể cho trẻ nghe câu kể chuyện “Sự tích hoa hồng”, nhằm giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết về loài hoa hồng rất gần gũi với trẻ thông qua câu chuyện giúp trẻ biết yêu thiên nhiên, không ngắt lá bẻ cành, biết chăm sóc cây xanh Chủ đề quê hương đất nước Bác Hồ: Tổ chức hoạt động thi “kể chuyện về Bác Hồ” qua đó giáo dục trẻ kỹ năng sống lòng yêu quê hương, yêu biển đảo quê hương, đất nước, Bác Hồ Để giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống thông qua tổ chức hoạt động theo chủ đề đạt kết quả tốt giáo viên cần: Lập kế hoạch thực hiện giáo dục, kế hoạch đánh giá trẻ; xây dựng mô trường học tập đa dạng phong phú. Thường xuyên đánh giá, ghi chép những kỹ năng trẻ đạt được trong mỗi ngày để làm căn cứ đánh giá sự phát triển của trẻ cuối độ tuổi và cũng là cơ sở để vận dụng những phương pháp giáo dục cho từng trẻ phù hợp, giúp trẻ có kỹ năng sống cơ bản. Giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh trong trường trong lớp. Trong mỗi năm học nhà trường thường có rất nhiều các sự kiện cần phải tổ chức như. “Ngày hội đến trường của bé, Tết trung thu, kỷ niệm ngày nhà giáo việt nam 20/11, ngày thành lập quân đội nhân dân việt nam 22/12, tết và mùa xuân, ngày 8/3 ngày 19/5, tết 1/6 . 4.4 .Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động * Giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động học. - Thông qua hoạt động làm quen văn học: Tôi kể cho trẻ nghe, đặt câu hỏi đàm thoại để trẻ trả lời, Cho trẻ nhập vào vai các nhân vật trong câu truyện. giáo dục trẻ làm việc theo nhóm, không tham lam ích kỷ, biết lắng nghe ý kiến của người khác, tôn trọng hợp tác với bạn bè, với những người xung quanh. -Ví dụ: Với tiết kể chuyện, tiết “ Bác Gấu đen và hai chú Thỏ” Khi trẻ đã đóng kịch theo nhóm, cô sẽ tổ chức cho trẻ đóng kịch theo các nhân vật: Cô lựa chọn trang phục cho các nhân vật, sân khấu cho trẻ chơi đóng kịch để trẻ hứng thú tham gia Bạn Tú Linh trong vai Thỏ trắng Bạn Ngọc trong vai Bác Gấu
9. 11/21 Bạn Khang trong vai Thỏ nâu Bạn Gia Linh trong vai người dẫn chuyện - Thông qua hoạt động nghệ thuật: Như nhảy múa, ca hát, vẽ tranh Tôi sẽ kích thích trẻ bộc lộ những suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, khả năng tưởng tượng và sáng tạo của mình. Ví dụ: Trong tiết vận động múa minh họa cho bài hát “Múa cho mẹ xem ” + Trẻ nói: Cô ơi con không biết múa. + Cô: Thế con có yêu quý mẹ của mình không nào? À con yêu quý mẹ của mình, vậy cô con mình cùng nhau múa nhé. Từ những lời động viên khích lệ đó trẻ sẽ có hứng thú và tự tin hơn, mạnh dạn hơn trong hoạt động để từ đó trẻ sẽ mạnh dạn, chủ động, tự tin trong những giờ hoạt động khác - Thông qua hoạt động khám phá xã hội: “ Khám phá về phương tiện giao thông đường bộ” trẻ biết tên gọi cấu tạo đặc điểm công dụng của các phương tiên như ô tô, xe máy, xe đạp, cho trẻ quan sát tranh ảnh, video, mô hình. Giáo viên sẽ đặt câu hỏi để nhiều trẻ được trả lời giúp trẻ tự tin hơn, phát triển khả năng phán đoán suy luận của trẻ. Đồng thời giáo dục trẻ tham gia giao thông chấp hành nghiêm các luật lệ, các tín hiệu đèn giao thông, ngồi trên xe ngồi ngay ngắn không chen lấn xô đẩy - Thông qua hoạt động thể dục : Tôi cùng các giáo viên khác tổ chức cho trẻ các vận động như : Bò qua chướng ngại vật, đi trên ghế thể dục , chuyền bóng, bật qua vật cản, ném trúng đích thẳng đứng, Đi nối gót, bật tách chụm chân qua đó rèn cho trẻ các kỹ năng nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, khéo léo khi tham gia vận động. biết bảo vệ sức khỏe. - Thông qua hoạt động “ làm quen với toán” đề tài “Đếm đến 5,nhận biết nhóm có 5 đối tượng,nhận biết chữ số 5”.Tôi cho trẻ chơi trò chơi “Nhanh và đúng” đội nào gắn đúng nhanh đội đó sẽ chiến thắng. Như vậy buộc trẻ phải thảo luận với nhau, hợp tác mới hoàn thành bài tập. và trong giờ học nào tôi cũng sưu tầm những đồ dùng sáng tạo. Thông qua chủ đề gia đình tôi cho trẻ chia sẻ những thông tin về gia đình, cho trẻ kể về những thành viên trong gia đình mình, những việc mà trẻ thường làm ở nhà, qua đó giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp, lắng nghe người khác nói, nói rõ ràng để bạn hiểu. Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động vui chơi. Như chúng ta đã biết ở trẻ mẫu giáo hoạt động vui chơi giữ vai trò chủ đạo, thông qua hoạt động này bộc lộ rõ nét những hành vi tốt và không tốt. Vì vậy tôi luôn uốn nắn và sửa sai ngay cho trẻ trong khi chơi đặc biệt qua các trò chơi ở góc phân vai.
10. 12/21 Ví dụ: Qua góc chơi “bán hàng” thông qua trò chơi này ngoài việc trẻ hiểu được công việc của người bán hàng và mua hàng trẻ còn phải biết thưa gửi lễ phép. Giai đoạn đầu trẻ còn chưa mạnh dạn trong khi chơi, tôi nhập vai làm người bán hàng khi cháu mua hàng tôi chủ động hỏi trẻ “ Bác ơi bác mua thứ gì nào? Trẻ nói mua rau – trả tiền nè. Tôi phải sửa ngay cho trẻ. Khi mua hàng con phải hỏi bác ơi bao nhiêu tiền một mớ rau, bán cho tôi một mớ ạ, nếu trẻ đã biết thưa gửi lễ phép tôi sẽ gắn cho trẻ một bông hoa vào áo và cuối ngày nhận xét trước lớp. Với hình thức này các cháu rất thích. (Hình ảnh các con chơi giao lưu hoạt động góc bán hàng) - Hay thông qua góc chơi “trọng tâm là” tạo hình: Tôi thường xuyên sưu tầm những đồ dùng, những phế liệu, những lá cây khô, dây trang kim, nhũ màu, màu nước Để trẻ tự tạo nên những bức tranh, những con vật. Từ đó trẻ có những kỹ năng cầm kéo và cắt khóe léo, kỹ năng tô màu, kỹ năng vẽ, kỹ năng phân công công việc cho bạn trong nhóm mình. Ví dụ: Bạn tô màu này, tôi cắt hoặc xé cái kia - Thông qua hoạt động vui chơi: Tôi đưa kỹ năng sống hợp tác cho trẻ: Ở độ tuổi này trẻ bắt đầu quan tâm đến bạn trong nhóm. Tình bạn ổn định bắt đầu nảy sinh. Chúng sẵn sàng chia sẻ với bạn và tình bạn trở nên quan trọng với trẻ. Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn. Ở kỹ năng này tôi sử dụng trò chơi để dạy trẻ: Ví dụ: Ở trò chơi đóng vai. Với góc chơi xây dựng trong chủ đề “Động vật” trong khi xây dựng thì tất cả trẻ trong nhóm phải cùng nhau thảo luận, phân công công việc cho nhau và cùng làm công việc được giao cuối cùng trẻ hoàn thành công trình đã xây dựng. Đó là một cách hợp tác cùng làm việc. (Hình ảnh: Các con hợp tác xây dựng “Vườn bách thú”) Ví dụ: Trong góc chơi học tập. - Mỗi trẻ sẽ được phân công theo nhóm để nhận nhiệm vụ: bạn nào đồ chữ, bạn nào xếp chữ bằng hột hạt, bạn nào học thẻ số, thẻ chữ .Từ đó trẻ sẽ học và làm việc cùng nhau theo nhóm và biết tuân thủ theo mệnh lệnh của nhóm trưởng. - Với hoạt động này tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi như: Cô giáo, bác sỹ, xây dựng doanh trại, xây dựng ngã tư đường phố Các trò chơi đóng kịch, Cây tre trăm đốt, hai anh em, quả bầu tiên, những nghệ sĩ của rừng xanh Thông qua đó để giáo dục những kỹ năng sống cho trẻ, trong các trò chơi xã hội này trẻ sẽ được hình thành và phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo. * Giáo dục kỹ năng sống qua góc thực hành kỹ năng sống cho trẻ.
11. 13/21 Trẻ được thực hành kỹ năng sống thường xuyên như: Cách đóng mở cửa, lấy và uống nước, cách gắp bằng các loại kẹp, quét rác trên sàn, cách rót nước bằng bình lọ miệng tròn to, cách sâu dây qua các đối tượng có khuyết nhỏ, cách đan nong mốt{ 5 nan}, cách tự tết tóc cho mình, cho bạn - Ngoài hoạt động chung, hoạt động vui chơi ra tôi còn hướng dẫn dạy trẻ kỹ năng sống thông qua các hoạt động khác như: - Trong giờ đón trả trẻ: Tôi cùng các giáo viên khác trò chuyện với trẻ, giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự cất giầy dép, ba lô đúng nơi quy định ngoài ra tôi còn dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi, biết nói cảm ơi, không nói leo khi người khác nói, không tự tiện lấy đồ và sử dụng đồ của người khác (Hình ảnh: Các con có kỹ năng cất ba lô, giầy dép) - Trong giờ thể dục sáng: Dưới sân trường tôi kết hợp kỹ năng đi lên, xuống cầu thang cho trẻ đi đúng theo bước chân, chân nào trước, chân nào sau, đi theo hàng lối, không chen lấn xô đẩy bạn (Hình ảnh: Kỹ năng đi cầu thang khi lên xuống sân trường thể dục sáng) - Trong giờ vệ sinh: Tôi dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ như: Rửa mặt, rửa tay bằng xà phòng, chải tóc, cách gấp quần áo và đi vệ sinh (Hình ảnh: Trẻ tự gấp quần áo, trẻ rửa tay trong giờ vệ sinh) - Trong giờ ăn cũng vậy tôi cùng các giáo viên khác dạy trẻ những nghi thức văn hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ những kỹ năng tự lao động phục vụ, rèn tính tự lập như Biết tự đi lấy bát thìa theo số lượng của tổ mình và biết được lần lượt ngày trực nhật của mình theo tổ, khi ăn, biết ăn uống lịch sự, không nói chuyện trong khi ăn, và chỉ ăn uống tại bàn ăn của mình, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, biết ăn hết xuất, không làm rơi vãi khi ăn, khi ăn nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, biết tự dọn, cất bát thìa đúng nơi quy định, biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn không làm ảnh hưởng đến người khác . - Hoạt động Trong giờ ngoài trời: Tôi đưa kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi. Ví dụ: Cô tổ chức cho 2 đội chơi trò chơi “Kéo co” ở trò chơi này cháu thực hiện đúng luật chơi. Mỗi đội luôn tự tin mình sẽ chiến thắng và tìm mọi cách động viên khích lệ trong nhóm cố gắng có ý chí vươn lên.