Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở Trường THCS

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở Trường THCS

1. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– PHẦN NỘI DUNG Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ 1.1. Cơ sở lý luận. 1.1.1 Một số quan điểm tiếp cận trong đổi mới phương pháp dạy học. * Tiếp cận hoạt động- nhân cách. Tiếp cận hoạt động- nhân cách là sự vận dụng lý thuyết hoạt động vào việc nghiên cứu sự phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách của con người, cũng như các vấn đề của quá trình giáo dục, dạy học. Về mặt lý thuyết hoạt động dạy học được tạo bởi hai hoạt động với hai chủ thể riêng: hoạt động của thầy và hoạt động của trò. Hoạt động dạy do thầy làm chủ thể và hướng vào đối tượng là học sinh và hoạt động nhận thức của học sinh. Thầy tác động vào nhân cách của học sinh và điều khiển hoạt động nhận thức của họ, giúp họ chiếm lĩnh hệ thống kinh nghiệm xã hội ấy. Trong thực tế, hai hoạt động dạy và học luôn luôn tồn tại như là một hoạt động chung thống nhất. Chính vì vậy, phương pháp dạy học phải thực sự trở thành chung cho thầy và trò. Phương pháp dạy của thầy bao giờ cũng phải hướng tới và tạo ra phương pháp học của trò. Cho nên, tiếp cận hoạt động - nhân cách là cơ sở rất quan trọng cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở Trường THCS. * Tiếp cận hệ thống cấu trúc. Tiếp cận hệ thống-cấu trúc đòi hỏi nghiên cứu, vận dụng đổi mới phương pháp dạy học luôn luôn đặt nó trong hệ thống, hoặc là, nó là một bộ phận của một hệ thống. Quá trình dạy học là một hệ thống bao gồm bảy thành tố cơ bản: mục đích dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học, người dạy học, người học, và kết quả dạy học. Chúng tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với nhau, cùng vận động và phát triển, trong đó phương pháp dạy học là một thành tố cơ bản trong hệ thống đó và chịu sự chi phối của các thành tố khác. Với quan điểm hệ thống, việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải hoàn thiện các thành tố khác của hệ thống và đảm bảo tính đồng bộ của nó. Có như vậy việc đổi mới thực sự có hiệu quả và khả thi. 3/22
2. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– * Tiếp cận "Dạy học tập trung vào người học" (dạy học lấy học sinh làm trung tâm). Dạy học lấy học sinh làm trung tâm, đây là một tư tưởng, một xu hướng dạy học xuất phát từ những cơ sở triết học và có nguồn gốc từ nhiều hệ thống quan điểm. với tư tưởng này, coi học sinh là trung tâm của nhà trường, của dạy học, đề cao kinh nghiệm, nhu cầu, hứng thú, vai trò, hoạt động...của cá nhân học sinh. Trong những năm gần đây, với xu thế mở cửa, tư tưởng "Dạy học tập trung vào người học" được tràn vào nước ta, nó được tiếp đón khá nồng nhiệt và nhanh chóng trở thành một tư tưởng chủ đạo cho sự đổi mới nền giáo dục cổ truyền đang cực kỳ lỗi thời và kém hiệu quả. Phương pháp này có thể khắc phục được những yếu kém, hạn chế của "Phương pháp dạy học tập trung vào người dạy". Đây cũng là một định hướng, một xu hướng rất quan trọng trong việc đổi mới và hoàn thiện phương pháp dạy học. 1.1.2 Quan điểm về đổi mới Phương pháp dạy học. Đổi mới giáo dục nói chung, phương pháp dạy học nói riêng là qui luật phát triển tất yếu của thời đại và của mỗi một quốc gia trên bước đường phát triển của xã hội của giáo dục và chính bản thân người làm công tác giáo dục, của giáo viên và học sinh trong điều kiện mới. Đổi mới không phải thay cái cũ bằng cái mới, mà nó là sự kế thừa và sử dụng một cách có chọn lọc và sáng tạo các phương pháp dạy học truyền thống. Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải kiên quyết loại bỏ các phương pháp lạc hậu truyền thụ một chiều, biến học sinh thành người thụ động trong học tập mất dần khả năng sáng tạo vốn có của người học. Đồng thời khắc phục những chướng ngại về tâm lý, những thói quen cổ hủ đã trở thành thâm căn cố đế ở cả người dạy và người học. Phải quyết tâm mạnh dạn chiếm lĩnh những thành tựu mới của khoa học, kỹ thuật, công nghệ, tin học, ứng dụng trong quá trình dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học phải được tổ chức, chỉ đạo một cách có hệ thống, có khoa học, đồng bộ, có điều kiện khả thi. Đổi mới phương pháp dạy học phải góp phần nâng cao chất lượng dạy học. 4/22
3. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 1.1.3 Những định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo tiếp cận hệ thống quá trình dạy học. * Đặt sự đổi mới phương pháp dạy học trong mối quan hệ biện chứng với sự đổi mới mục tiêu(M), nội dung (N) trong chương trình học tập. M N P * Phải bắt đầu từ đặc điểm đối tượng học tập theo tinh thần: + Phát huy triệt để tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập. + Phân hoá vừa sức cố gắng của từng đối tượng. + Tăng cường dạy cách tự học, tự hoàn thiện mình cho học sinh. * Đầu tư và sử dụng tối ưu các điều kiện cốt yếu phục vụ cho hoạt động dạy học. - Tiềm lực của đội ngũ giáo viên - Cơ sở vật chất, thiết bị, kỹ thuật tương hợp - Môi trường giáo dục tích cực. *Đổi mới cách tổ chức, quản lý để tối ưu hoá quá trình dạy học. * Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong trường học và trong toàn bộ hệ thống giáo dục và đào tạo để thực sự góp phần nâng cao chất lượng học tập. 1.2 Cơ sở pháp lý. - Theo điều 28/2005 của Luật giáo dục: " Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của trường lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp phát triển tự học rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh". Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2015-2016, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội có nêu rõ: Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát 5/22
4. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học và vận dụng kiến thức, kĩ năng của học sinh 6/22
5. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– KẾT LUẬN CHƯƠNG I Nội dung chương đã hệ thống hoá một số vấn đề lý luận có liên quan đến việc đổi mới phương pháp dạy học. Các vấn đề nêu ra ở chương I sẽ tạo cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS trong giai đoạn hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà trường trong giai đoạn hiện nay. 7/22
6. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Chương II THỰC TRẠNG CỦA CÔNG TÁC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS .. 2.1 Đặc điểm tình hình trường THCS ... Trường THCS .. được thành lập vào năm 1967, được đặt tại thôn . xã .. huyện Gia Lâm. Tiền thân của trường THCS là trường cấp I, II ... Nếu so với các trường khác nằm trên địa bàn của Quận thì đây là một trong những ngôi trường được thành lập sớm nhất. Mặc dù đội ngũ giáo viên giỏi của nhà trường chưa nhiều, chất lựơng đầu vào học sinh hàng năm chưa cao, nhưng với lòng say mê và quyết tâm phấn đấu của thầy và trò trong hơn 40 năm qua, nhà trường đã đảm bảo được chất lượng giáo dục, đáp ứng một phần yêu cầu đào tạo cho Quận. * Về cơ sở vật chất thiết bị dạy học. Hiện nay nhà trường có 15 phòng học, 01 phòng tin học có kết nối mạng ADSL, 01 phòng đồ dùng, 01 thư viện, 05 phòng chức năng. * Về đội ngũ giáo viên. Nhà trường đã xây dựng đội ngũ giáo viên, cán bộ công nhân viên thành một tập thể sư phạm tiên tiến với tuổi đời bình quân 35 tuổi, hội đồng giáo dục nhà trường là tập thể đoàn kết, nhiệt tình vì học sinh thân yêu. Hiện nay 100% giáo viên đã có trình độ Thạc sỹ, đại học và cao đẳng, trong đó có 03 thạc sĩ, 15 giáo viên giỏi, chiến sĩ thi đua các cấp trên tổng số 20 giáo viên. * Về chất lượng giáo dục. Nhà trường đã thường xuyên đẩy mạnh phong trào học tập, do đó chất lượng luôn được giữ vững và phát triển. Trong cuộc thi học sinh giỏi Quận hàng năm, trường đều có học sinh đạt học sinh giỏi. Đặc biệt một số năm, có học sinh đạt giải học sinh giỏi thành phố. Tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THCS hàng năm đạt 100%. 2.2 Thực trạng của công tác đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS .. 2.2.1 Công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học. - Ngay từ đầu năm học, Ban Giám hiệu nhà trường đã có chủ trương kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động của học sinh. 8/22
7. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– - Trên cơ sở đó đã có kế hoạch mua sắm thiết bị dạy học, tạo mọi cơ sở vật chất, điều kiện cần thiết để giáo viên có thể vận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học trong một tiết học. - Từ đó chỉ đạo các tổ chuyên môn lập kế hoạch cụ thể và thực hiện, đặc biệt coi trọng việc đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. - Theo yêu cầu của các tổ chuyên môn, nhà trường phối hợp với Công Đoàn tổ chức các lớp học: Tin học, tập huấn sử dụng các thiết bị dạy học, các phần mềm chuyên môn cho giáo viên. Tiếp theo đó nhà trường phát động phong trào thi đua dạy học theo hướng đổi mới phương pháp soạn giáo án có ứng dụng công nghệ thông tin .bằng các hình thức theo chuyên đề, hội giảng theo tổ tập trung theo chủ đề năm học, thi giáo viên giỏi Đặc biệt Ban Giám hiệu đã chỉ đạo các tổ soạn giáo án điện tử, bài giảng Elerning, thành lập kho học liệu của nhà trường, khuyến khích động viên đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học sinh kết hợp với hình thức thi, kiểm tra tự luận với kiểm tra trắc nghiệm. - Trong Ban Giám hiệu, đã phân công rõ Hiệu phó phụ trách chuyên môn đảm nhiệm chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện của tổ chuyên môn. - Sau mỗi đợt thi đua, hoặc vào cuối học kỳ, cuối năm đều có tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm. 2.2.2 Một số kết quả đạt được trong công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học. - Đa số giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học. - Các tổ chuyên môn đã chủ động có kế hoạch cụ thể để nâng cao việc đổi mới phương pháp dạy học. + Mỗi giáo viên đã thực hiện hai tiết chuyên đề/ năm về đổi mới phương pháp. + Sau tiết chuyên đề đã tổ chức đánh giá rút kinh nghiệm. + Nhà trường đã thành lập được kho học liệu của nhà với hàng trăm giáo án điện tử thuộc tất cả các bộ môn. - Hàng năm, số lượng tiết dạy, theo hướng đổi mới phương pháp càng tăng. 9/22
8. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 2.2.3 Một số tồn tại trong công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học. - Việc chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học chỉ được thực hiện chủ yếu ở các giáo viên là đội ngũ cốt cán, giáo viên trẻ. - Một số giáo viên chỉ hưởng ứng mang hình thức đối phó. - Ban Giám hiệu vẫn chưa có biện pháp kiểm tra giám sát hữu hiệu và biện pháp thích đáng đối với những giáo viên chưa thực hiện. * Nguyên nhân: - Có một số giáo viên lớn tuổi chưa nhận thức tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học. - Một số giáo viên chỉ thực hiện mang tính hình thức đối phó (chỉ áp dụng khi dạy chuyên đề, chủ đề, dự giờ). - Nhiều giáo viên còn ngại khi đổi mới phương pháp, vì khi đổi mới cần phải sử dụng nhiều đồ dùng, thí nghiệm .mất nhiều thời gian và công sức chuẩn bị. 10/22
9. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– KẾT LUẬN CHƯƠNG II Dựa trên những kết quả đạt được và những tồn tại như đã phân tích ở trên, tôi nhận thấy rằng có năm vấn đề cần đặt ra đối với trường THCS . trong công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay là: - Nâng cao nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học. - Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên để đáp ứng với đổi mới phương pháp dạy học. - Chỉ đạo xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học - Đổi mới cơ chế quản lý. - Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm trong công tác đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường. Nội dung của những biện pháp nhằm khắc phục những tồn tại đã nêu trên sẽ được giải quyết trong chương 3. 11/22
10. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Chương III CÁC BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRƯỜNG THCS . 3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ. 3.1.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học. Việc bồi dưỡng và nâng cao nhận thức của cán bộ giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học là công tác vô cùng quan trọng, góp phần đẩy nhanh quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Để làm được điều đó, người cán bộ quản lý cần làm tốt các vấn đề sau: - Nhà trường tổ chức học tập, quán triệt Nghị quyết của Đảng các chỉ thị của Thủ Tướng chính phủ, của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các văn bản có liên quan về công tác đổi mới phương pháp dạy học. Phải quán triệt tinh thần của đổi mới phương pháp dạy học là: Đổi mới không phải là thay cái cũ bằng cái mới mà nó là sự kế thừa và sử dụng một cách có chọn lọc và sáng tạo hệ thống phương pháp dạy học truyền thống. Đổi mới phương pháp dạy học là đòi hỏi phải kiên quyết loại bỏ những phương pháp dạy học lạc hậu, truyền thụ một chiều, biến học sinh thành người thụ động trong học tập. Cần phải tiếp thu những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật công nghệ tin học, có khả năng ứng dụng trong quá trình dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học. - Các nội dung về đổi mới phương pháp dạy học phải được đưa vào kế hoạch của nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, thành một chuyên đề lớn. 3.1.2. Tạo ra động lực làm việc cho giáo viên. - Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp với công đoàn phải xây dựng tiêu chuẩn thi đua thật hợp lý. Dựa vào đó nhà trường có chế độ chính sách thi đua khen thưởng phù hợp kịp thời để tạo ra động lực làm việc cho giáo viên, để họ ý thức được đổi mới phương pháp dạy học vừa là trách nhiệm và bổn phận của mỗi giáo viên. - Nhà trường phối hợp chặt chẽ với công đoàn, phát động phong trào thi đua, phong trào hội giảng tập trung toàn trường, hội giảng theo tổ vể đổi mới phương pháp dạy học. - Hàng tháng, có tổng kết đánh giá, khen thưởng thích đáng (cả vật chất và tinh thần) với những giáo viên thực hiện tốt và phê bình những giáo viên 12/22
11. Một số biện pháp quản lý nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– chưa có ý thức đổi mới phương pháp dạy học. Đó là một trong những căn cứ để đánh giá xếp loại thi đua cuối học kỳ, cuối năm cho giáo viên. 3.1.3. Tăng cường công tác bồi dưỡng cho giáo viên. * Nội dung bồi dưỡng. - Bồi dưỡng cho giáo viên về kiến thức chung về phương pháp dạy học và phương pháp dạy học tích cực. - Bồi dưỡng cho giáo viên về kỹ năng thiết kế, kế hoạch dạy học (soạn giáo án). - Bồi dưỡng kỹ năng lựa chọn và sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học và đối tượng học sinh. - Bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các thiết bị dạy học để đối mới phương pháp dạy học như: tin học, sử dụng các phần mềm - Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học trên lớp. * Hình thức thực hiện. - Chỉ đạo các tổ trưởng tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo chuyên đề "Đổi mới phương pháp dạy học". - Tổ chức có hiệu quả công tác hội giảng, dự giờ, với chỉ tiêu mỗi giáo viên thực hiện hai tiết thao giảng/ năm và dự 04 tiết/tháng. - Phối hợp với công đoàn, mở các lớp bồi dưỡng: tin học, ngoại ngữ cử giáo viên đi học các lớp bồi dưỡng về đổi mới phương pháp do Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng GD & ĐT tổ chức. - Động viên khuyến khích giáo viên tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ. 3.2. Có kế hoạch xây dựng và sử dụng cơ sở vật chất thiết bị dạy học. - Tăng đầu sách cho thư viện, đặc biệt là sách tham khảo cho giáo viên và học sinh. - Tiến hành kiểm tra lại tài sản hiện có của nhà trường để có kế hoạch bổ sung thêm bàn ghế, thanh lý các hoá chất, các thiết bị đã hư hỏng và lạc hậu không phù hợp. - Tham mưu với nhân viên thiết bị có kinh nghiệm để sắp xếp các thiết bị dạy học một cách có khoa học và sư phạm. - Có kế hoạch bảo quản các thiết bị dạy học hàng tháng, hàng quý. 13/22