Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 - 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 - 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời

1. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. lượng, về sự rắn chắc của thể hình”. Nhiều nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh: “Không gì khiến trẻ thấy thoải mái, tự tin và vui vẻ hơn khi trẻ được chạm tay vào mọi thứ xung quanh và tự khám phá sự việc bằng các giác quan, cảm xúc của mình”. Trong tài liệu hướng dẫn, tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non – Mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi, xuất bản tháng 9 năm 2009 có đoạn viết hướng dẫn giáo viên lưu ý đến mục đích của việc tổ chức hoạt động ngoài trời: “Với trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi, giáo viên tổ chức cho trẻ chơi và tham gia các hoạt động ngoài phạm vi lớp học với mục đích: Tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc với không khí trong lành của thiên nhiên, rèn luyện sức khỏe, thiết lập mối quan hệ giữa trẻ với môi trường xung quanh, góp phần mở rộng vốn hiểu biết của trẻ về môi trường tự nhiên, xã hội; thỏa mãn nhu cầu chơi và hoạt động theo ý thích của trẻ”. Theo TS. Đặng Hồng Phương- Trường ĐH Sư Phạm Hà Nội: Hoạt động ngòai trời là một trong các hoạt động hàng ngày của trẻ ở trường mầm non. HĐNT là một hoạt động bổ ích va lí thú đối với trẻ mẫu giáo vì nó có những ưu thế mà ở những hoạt động khác không thể có . Ở ngoài trời, trẻ được tiếp xúc với cá hiện tượng tự nhiên và xã hội phong phú, giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết về thế giới xung quanh, phát triển trí tuệ...HĐNT trẻ được tận hưởng những điều kiện của tự nhiên như nước, ánh nắng, không khí trong lành, được vận động tự do, thoải mái đáp ứng nhu cầu vận động của trẻ nhờ đó cơ thể trẻ được rèn luyện, sức khỏe được tăng cường. Môi trường bên ngoài lớp học rất tốt đối với sức khỏe của trẻ và ở đó trẻ có cơ hội tốt nhất cho việc phát triển thể lực. Giờ chơi ngoài trời là khoảng thời gian vô cùng quý giá đối với sự phát triển mọi mặt của trẻ mà ít thời điểm sinh hoạt nào khác có thể so sánh được. Chơi ngoài trời là khoảng thời gian trẻ được thõa mãn thực hiện các vận động giải phóng năng lượng. Không gian chơi ngoài trời có rất nhiều lợi thế cho việc tổ chức các hoạt động đa dạng, tích cực của trẻ mà điều kiện trong phòng học không thể đáp ứng được. 2. Thực trạng của vấn đề Năm học 2016 – 2017 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo bé. Tổng số 36 cháu, trong đó: + Có 16 cháu nam và 20 cháu nữ. Có 2 giáo viên/ lớp Từ thực tế trên tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn sau. a.Thuận lợi: * Đối với nhà trường: 3/30
2. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. - Là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 có đủ các phòng chức năng, các lớp học khang trang thoáng mát, được đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại. - Trường có diện tích sân rộng, nhiều đồ chơi ngoài trời. - Có diện tích đất vườn rộng được sắp xếp , xây dựng theo quy hoạch .Có nhiều cây cho nhiều bóng mát, có vườn rau, vườn cây ăn quả, vườn hoa đẹp rất thuận lợi cho trẻ tham gia các giờ hoạt động ngoài trời. * Đối với giáo viên: - Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường về chuyên môn và được nhà trường đầu tư mua sắm tài liệu phong phú. - Được tập huấn bồi dưỡng và tham gia kiến tập ở trường bạn về các hoạt động. - Lớp tôi gồm 2 giáo viên / lớp . Trình độ chuyên môn đạt chuẩn, và trên chuẩn. - Là một giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng tôi luôn phối hợp cùng cô giáo trong lớp nhiệt tình có nhiều cố gắng, luôn tìm tòi những hoạt động mới để hướng dẫn trẻ. * Đối với phụ huynh: - Đa phần phụ huynh nhiệt tình ủng hộ các nguyên vật liệu đa dạng phong phú mang đến lớp để cho trẻ hoạt động và trẻ thì tích cực tham gia các trò chơi. * Đối với trẻ: - Trẻ ngoan, có nề nếp, đa số trẻ đã học qua lứa tuổi nhà trẻ . - Trẻ đi học tương đối đều nên tỉ lệ chuyên cần cao. Trẻ tích cực tham gia hoạt động chơi - Đa phần gia đình trẻ sống ở khu dân cư rộng dãi nhà có sân vườn nên nhận thức của trẻ khá tốt về một số loại cây quen thuộc b. Khó khăn : + Trường có diện tích sân rộng nhưng ít những cây to nên khu vực sân trường còn ít bóng mát cho trẻ chơi cũng như quan sát + Trẻ ra hoạt động quan sát ngoài trời còn chưa chú ý tập trung. + Trẻ ở lứa tuổi này thích chạy nhảy tự do. + Các nội dung quan sát còn ít, khi chơi ngoài trời trẻ ít tập trung chú ý. + Sự liên kết với các nhóm chơi còn hạn chế dẫn đến kết quả giờ hoạt động ngoài trời đạt tỷ lệ còn thấp. 4/30
3. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. + Có một số phụ huynh chưa quan tâm và chưa hiểu được tầm quan trọng của con mình trong học tập. Vì vậy khi tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích “Giúp trẻ 3 - 4 tuổi phát huy tính cực chủ động trong quá trình vui chơi ngoài trời” phát triển toàn diện hơn. 3. Một số biện pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động trong quá trình hoạt động ngoài trời Hoạt động vui chơi ngoài trời là một trong các loại hoạt động của trẻ ở trường mầm non, được người lớn hướng dẫn nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi hoặc nhận thức, đồng thời nhằm giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo Hoạt động vui chơi chi phối hoạt động khác như học tập, lao động... làm cho chúng mang màu sắc độc đáo của lứa tuổi mầm non Hoạt động vui chơi giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con người Nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động ngoài trời , từ những thuận lợi khó khăn trên tôi đã đưa ra một biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời như sau: 3.1. Biện pháp 1: Khảo sát độ hứng thú của trẻ với hoạt động ngoài trời Trước khi thực hiện đề tài tôi đã căn cứ vào tình hình của lớp và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lớp mình (tổng số 36 cháu) vì vậy tôi đã tiến hành một số khảo sát đối với trẻ . Thông qua khảo sát giúp giáo viên nhận biết được độ hứng thú ( tính tích cực, tính chủ động và khả năng chú ý ) của trẻ khi tham gia hoạt động ngoài trời, thông qua đó giúp giáo viên xây dựng lên kế hoạch hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ. Bảng 1 Bảng khảo sát đầu năm đối với hứng thú của trẻ khi HĐNT (Tổng số trẻ: 36 trẻ) Mức độ hứng thú Đạt Chưa đạt của trẻ Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ 1. Tính tích cực 13 36,1% 23 63,9% 2. Tính chủ động 11 30,5% 25 69,5% 3. Khả năng chú ý 15 41,7% 21 58,3% của trẻ khi tham gia 5/30
4. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. 3.2. Biện pháp 2. Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoài trời cho trẻ Để tổ chức tốt hoạt động vui chơi ngoài trời đạt hiệu quả cao đòi hỏi giáo viên phải lập kế hoạch tổ chức một cách hợp lý và đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động. Giáo viên phải tìm tòi những nội dung hoạt động ngoài trời để làm sao có nhiều hình thức hoạt động khác nhau một cách linh hoạt nhất để giúp cho trẻ có những giờ hoạt động ngoài trời hiệu quả nhất. Khi vào đầu năm học ban giám hiệu đã bố trí thời gian hoạt động ngoài trời giữa các lớp từ nhà trẻ đến lớp mẫu giáo lớn so le nhau để trẻ được hoạt động thoải mái. Điều này giúp giáo viên chúng tôi tự lên kế hoạch hoạt động ngoài trời cho lớp mình sao cho hợp lí và hiệu quả nhất. Cụ thể như sau: Bảng 2 : Lớp Mùa hè Mùa đông Nhà trẻ 8h45 – 9h15 9h00 – 9h30 Mẫu giáo bé 9h10 – 9h40 9h25 – 9h55 Mẫu giáo nhỡ 9h25 – 9h55 9h40 – 10h10 Mẫu giáo lớn 9h55 – 10h15 10h00 – 10h30 Tôi lên kế hoạch hoạt động ngoài trời của lớp mình cụ thể, chi tiết cho cả năm học: 3.3. Biện pháp 3. Tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ trong đó có phần tạo môi trường hợp lý để cho trẻ được trải nghiệm qua các hoạt động vui chơi ngoài trời. Môi trường hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong hoạt động vui chơi ngoài trời. Một môi trường tốt, hấp dẫn sẽ tạo được hứng thú cho trẻ, thu hút trẻ tham gia và đặc biệt môi trường tốt sẽ giúp trẻ hoạt động tích cực và đạt kết quả tốt. Do đó tôi đã xây dựng kế hoạch và tham mưu với BGH. BGH nhà trường cũng đã xây dựng và tạo một quanh cảnh sư phạm hết sức đẹp, khoa học, hấp dẫn và gần gũi với trẻ như: trồng nhiều cây ăn quả, nhiều luống rau phong phú với rất nhiều loại rau khác nhau, vườn hoa trồng các loại hoa đa dạng và gần gũi với trẻ , khu vận động , khu vực chơi dân gian để trẻ khám phá khi tham gia hoạt động ngoài trời. 6/30
5. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. Hình ảnh “ Khu vườn bưởi” Hình ảnh “ Khu trồng rau sạch” 7/30
6. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. Hình ảnh “ Khu trồng đậu đũa” 8/30
7. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. Hình ảnh “ Khu trồng các loại hoa khác nhau” Hình ảnh “ Khu vườn cổ tích ngoài trời” 9/30
8. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. BGH nhà trường còn rất sáng tạo, cẩn thận trong việc trải thảm cỏ nhân tạo những khu vực cho trẻ chơi đồ chơi ngoài trởi để đảm bảo an toàn cho trẻ khi chơi. Khu vực thiết bị đồ chơi ngoài trời : đồ chơi ngoài trời được sắp xếp gọn gàng , có bóng mát ...thuận tiện cho trẻ khi tham gia học tập và vui chơi. Hình ảnh “ Trẻ chơi với đồ chơi ngoài trời” Khi muốn cho trẻ tiến hành thí nghiệm thì tôi sẽ lựa chọn và tạo ra môi trường phù hợp cho trẻ tham gia : môi trường thoáng mát , sạch sẽ . Ví dụ như khi cho trẻ chơi với cát , sỏi , các vật liệu thiên nhiên tôi sẽ chuẩn bị hồ cát , sỏi , bể nước và các vật liệu như xẻng , chai lọ , ô tô tải , rổ , thì , bát để trẻ hoạt động.” Ở lớp tôi đã tạo được một góc thiên nhiên có một số cây cảnh, hoa ở góc và một số tranh ảnh sưu tầm, tranh ảnh do các phụ huynh ủng hộ để trẻ được tìm hiểu, khám phá qua các hoạt động như trò chơi phân loại các bức tranh về những hình ảnh nên làm và không nên làm về môi trường xanh, sạch, đẹp. Đặc biệt giúp trẻ có những kiến thức đúng về môi trường, “Nhận xét được một số hành vi đúng sai của con người đối với môi trường” “ Có hành vi bảo vệ môi trường” Không chỉ trong lớp mà tôi còn tìm tòi suy nghĩ tạo ra các hoạt động cho trẻ chơi ngoài trời. Đây cũng là một hình thức cho trẻ làm quen với những kiến thức tự nhiên, xã hội xung quanh để kích thích óc tìm tòi quan sát khám phá của trẻ, giúp trẻ có những kiến thức về bảo vệ môi trường. Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có rất nhiều thông tin phong phú khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ. Môi trường có tốt, bố trí hợp lý thì sẽ có ảnh hưởng lớn và rất` quan trọng trong việc tổ chức giờ chơi cho trẻ. Đặc biệt trẻ phải được trải nghiệm trong giờ hoạt động vui chơi ngoài trời. Chính vì vậy biện pháp tạo môi trường hợp lý để cho trẻ 10/30
9. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. trải nghiệm qua các hoạt động ngoài trời sẽ giúp trẻ tìm tòi khám phá ra các điều mới lạ ở xung quanh mình củng cố các kiến thức, kỹ năng. Góp phần hình thành nâng cao mối quan hệ giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ Hình ảnh “ Góc thiên nhiên của lớp” a. Tổ chức cho trẻ quan sát Đây là một hình thức cho trẻ làm quen với kiến thức tự nhiên, xung quanh trẻ để kích thích óc quan sát phám phá tìm tòi của trẻ. Những nội dung quan sát thường dựa vào khả năng của trẻ để có thể nâng cao hay hạ thấp yêu cầu của quan sát cụ thể. Để trẻ quan sát được tốt hơn tôi đã hướng cho trẻ cùng cô chuẩn bị trước khi quan sát, chẳng hạn với chủ điểm thế giới thực vật thì yêu cầu trẻ thực hiện ở nhà như tìm hiểu về một số loại cây, hoa và mang hoa vào trong lớp cho cả lớp cùng xem. Ngoài ra, tôi cũng cần chuẩn bị các câu hỏi gợi ý nhằm phát triển tư duy của trẻ *Ví dụ: Tôi chọn đề tài “ Quan sát cây khế” * Môi trường : ngoài sân , rộng rãi , thoáng mát . * Chuẩn bị : Địa điểm: Khu vườn cây ăn quả của trường: cây khế, cây bưởi, Đồ chơi ngoài trời : Sỏi , cát, chậu , đu quay, xích đu ... Một số cây thật để cho trẻ trồng cây 11/30
10. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. * Chuẩn bị trước khi ra sân : - Cô kiểm tra sức khỏe của trẻ , nhắc trẻ sửa tư thế , đầu tóc quần áo gọn gàng. - Cô giới thiệu nội dung buổi dạo chơi ngoài trời . * Cho trẻ ra sân - Cô và trẻ vừa đi vừa hát bài “ Quả ” và đến vị trí quan sát - Tôi cho trẻ kể tên các loại quả có trong bài hát - Tôi cho trẻ quan sát , trò chuyện với bạn xung quanh về cây khế . - Cho trẻ kể lại những gì mà trẻ thấy được . - Những chiếc lá đung đưa, thân cây to hay nhỏ ,nhiều cành nhỏ, trẻ thấy được tất cả những chi tiết như: vết sâu ăn lá hay sự biến đổi màu sắc của lá. Khi trẻ được quan sát như vậy nhiều trẻ rất thích thú và reo lên khi phát hiện thấy quả khế trong khe lá. Có những trẻ đưa ra những câu hỏi bất ngờ và rất ngây thơ ‘ Cô ơi sao lá lại bị thủng như thế này? Quả này sao lại màu xanh? Quả kia lại màu vàng? Quả chỗ kia lại màu xanh? Ngoài ra tôi còn đặt câu hỏi nhằm gợi ý phát triển tư duy cho trẻ. - Cuối cùng tôi giáo dục trẻ về cách chăm sóc và bảo vệ các loại cây. Từ đó trẻ biết được những hành động nên làm và những hành động không nên làm. Với cách này tôi nhận thấy trẻ hoạt động tích cực, hứng thú và không những thế tôi nhận được sự tham gia nhiệt tình của phụ huynh học sinh * Trò chơi vận động : Chuyển quả * Chơi tự do : - Cô giới thiệu một số góc chơi ngoài trời : - Cô hướng dẫn trẻ cách trồng cây , chăm sóc cây. - Chơi với thiên nhiên : cho trẻ nhặt lá làm tranh - Chơi xích đu , cầu trượt , ném vòng cổ chai - Giáo dục trẻ khi chơi không tranh giành đồ chơi với bạn , biết nhường nhịn, yêu thương , đoàn kết với bạn. - Cô cho trẻ chơi và bao quát trẻ. 12/30
11. Một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. Hình ảnh “ Trẻ quan sát cây khế ” Hình ảnh “ Trẻ quan sát bể hoa súng ” 13/30