Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm gây hứng thú học môn Mĩ thuật cho học sinh Lớp 2

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nhằm gây hứng thú học môn Mĩ thuật cho học sinh Lớp 2

1. I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến. Dạy học là một nghề khó, vì đó là dạy học con người. Con người vốn có những diễn biến tâm lí phức tạp: Khi vui vẻ, phấn khởi, tĩnh tâm thì tiếp thu hào hứng, dễ dàng và có hiệu quả hơn khi bực bội, thiếu hứng thú, tư tưởng phân tán. Bản thân tôi là giáo viên dạy môn mĩ thuật ở trường tiểu học nhận thấy tầm quan trọng của bộ môn mĩ thuật trong hệ thống giáo dục. Tôi thấy mình cần có trách nhiệm làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học môn Mĩ thuật Tiểu học nói chung và môn mĩ thuật lớp 2 nói riêng vì mĩ thuật lớp 2 chủ yếu là thực hành: tập vẽ, tập nặn, xé dán, bước đầu tạo hình 2d, 3d . Mỹ thuật là môn tạo ra cái đẹp. Muốn có cái đẹp phải có kiến thức, phải nghĩ, phải thích thú. Đặc biệt ở môn học này không cần học sinh phải hiểu biết một cách rập khuôn. Mà phụ thuộc vào khả năng biết truyền tải sự hiểu biết của mình vào trong sản phẩm. Thì phụ thuộc vào trạng thái tâm lí của học sinh. Phải làm cho học sinh cảm thấy có sự phấn khởi, thích thú, tâm trạng thoải mái, say mê, hứng thú với môn học. Dạy – học mĩ thuật ở lớp 2 tiếp tục tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với cái đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống, của các tác phẩm mĩ thuật: từ đó học sinh tự tạo ra cái đẹp bằng suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của mình: đồng thời vận dụng được những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt, học tập hằng ngày. Môn mĩ thuật sẽ trang bị những kiến thức về lí thuyết và một số kĩ năng thực hành trong quá trình học tập, đồng thời phát triển óc sáng tạo, óc thẫm mĩ vốn có của mỗi học sinh. Nhưng ngày nay nhìn những thái độ của học sinh đối với các môn năng khiếu nói chung và mĩ thuật nói riêng còn rất thờ ơ, không quan tâm, chú trọng học dẫn đến việc các em không hoàn thành bài tại lớp. Học sinh thường xem những môn năng khiếu là môn phụ nên học sinh không quan tâm chỉ quan tâm đến toán, tiếng việt...Vậy hứng thú học môn mĩ thuật của học sinh như thế nào so với lợi ích to lớn mà nó mang lại. Dạy mỹ thuật không khó nhưng giáo viên phải biết tổ chức như thế nào cho học sinh yêu thích môn học của mình dạy và có phương pháp học tập tốt hơn. Nên tôi luôn suy nghĩ và tìm ra một số biện pháp nhằm gây hứng thú học môn mĩ thuật cho học sinh lớp 2 Tôi suy nghĩ, nghiên cứu để viết sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích tìm ra một số giải pháp nhằm gây hứng thú học môn mỹ thuật cho học sinh lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của trường. 2. Mục tiêu sáng kiến Tôi suy nghĩ, nghiên cứu để viết sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích tìm ra một số giải pháp nhằm gây hứng thú học môn mĩ thuật cho học sinh lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của trường 3.Thời gian, đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu 3.1. Thời gian: Từ tháng 9/2024 đến hết tháng 3/2025 3.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: -
2. - Khách thể: Các bài vẽ theo chủ đề của học sinh lớp 2. - Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: 124 học sinh khối 2, trường TH Thái Hoà. 3.4. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài. - Tìm hiểu, phân tích thực trạng của việc dạy - học vẽ theo nhạc. - Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp giúp hỗ trợ giúp dạy hiệu quả ở môn Mĩ thuật lớp 2. 3.5. Phương pháp nghiên cứu *. Nghiên cứu lí luận - Nghiên cứu tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học. - Nghiên cứu cơ sở lí luận về biện pháp hỗ trợ giúp dạy hiệu quả môn mỹ thuật. - Nghiên cứu những nội dung, chương trình và mục tiêu Mĩ thuật lớp 2 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. - Nghiên cứu các giáo trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy cũng như các tài liệu liên quan tới môn mỹ thuật. *. Nghiên cứu thực tiễn - Điều tra: Điều tra những điều kiện thuận lợi và khó khăn mà giáo viên, học sinh gặp phải khi học môn mỹ thuật. - Đàm thoại: Thường xuyên trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp, chủ biên viết Sách, chuyên gia về phương pháp Đan Mạch, tổ chuyên môn, học sinh. Từ đó đưa ra những biện pháp hỗ trợ, sáng tạo, ứng dụng linh hoạt tạo động lực cho học sinh cố gắng học tập, phát huy hết những khả năng, sở trường của mình. - Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm sư phạm có đối chứng để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng biện pháp hỗ trợ. - Kiểm tra: Theo dõi sự chuyên cần của học sinh, kết quả đạt được đánh giá bằng định tính theo đúng quy định. - So sánh kết quả: So sánh kết quả học tập của học sinh khi áp dụng các biện pháp mới hỗ trợ để đánh giá tính khả thi của đề tài. - Thống kê toán học: Sử dụng phương pháp này nhằm xử lý các số liệu thu thập được từ đó có có cơ sở rút ra những kết luận phù hợp. -
3. II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI 1. Thực trạng vấn đề: 1.1. Những vấn đề chung về phương pháp dạy học gây hướng thú cho học sinh lớp 2 ở môn mỹ thuật. * Quan điểm về “Mĩ thuật” - Với sự phát triển sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi những con người năng động sáng tạo để đáp ứng với tình hình đổi mới của đất nước, nhà nước ta ban hành Luật giáo dục “Khẳng định mục tiêu giáo dục toàn diện về đạo đức ,trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản trên cơ sở của mục tiêu đó nhiệm vụ trọng tâm là dạy đủ các môn học bắt buộc và triển khai đổi mới phương pháp dạy học ,trong đó có môn mĩ thuật - Mỹ thuật là một trong những môn học đặc trưng của môn học là không nhằm đào tạo hoạ sĩ tương lai hay tạo ra những người chuyên làm về công tác mĩ thuật mà nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản của cái đẹp để các em tiếp xúc và làm quen với cái đẹp, cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày. Hỗ trợ các em ở các môn học khác giúp các em phát triển toàn hiện, lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. * Khái quát về phương pháp gây hứng thú cho học sinh lớp 2 - Trong xã hội phát triển nhu cầu thẩm mĩ ngày càng cao, do vậy việc đào tạo con người biết nhận thức, cảm thụ cái đẹp ngày càng quan trọng. Những năm qua giáo dục thẩm mĩ đã trở thành môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, là một môn học độc lập, môn Mỹ thuật có mục tiêu chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, thiết bị riêng cho dạy và học, giáo viên được đào tạo, kết quả học tập của học sinh được theo dõi và kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc. - Việc vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lượng học tập và hiệu quả giờ dạy . - Để có một tiết dạy đạt hiệu quả giáo viên phải bắt buộc chuẩn bị kĩ mọi mặt: kiến thức, phương pháp, đồ dùng dạy học, vào bài sao cho hấp dẫn tạo hứng thú tích cực. Kết quả học tập của học sinh phải được trưng bày, đánh giá nhận xét, xếp loại để các em nhận thức rõ học tập đạt ở mức độ nào, những mặt cần rút kinh nghiệm, cần phát huy. 1.2. Thực trạng về việc giảng dạy phân môn Mĩ thuật 1.2.1. Thuận lợi * Đối với giáo viên Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và của ngành. Đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn Mĩ thuật được đào tạo chuẩn hóa hơn -
4. về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng đáp ứng được yêu cầu tốt trong giảng dạy môn Mỹ thuật. Ban giám hiệu luôn quan tâm, tạo điều kiện tốt để giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy của mình. * Đối với học sinh Tôi đã khảo sát 124 em học sinh của khối lớp 5 về hứng thú học tập môn Mĩ thuật vào tháng 9/2024 và thu được kết quả như sau: Rất thích Thích Bình thường Không thích Số lượng Số lượng Số lượng Số lượng Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ học sinh học sinh học sinh học sinh 17 13,7% 26 20,9% 45 36,3% 36 29,1% Bảng số liệu trên cho thấy, đa số học sinh chưa thực sự yêu thích môn Mĩ thuật. Chỉ có 35,5% học sinh thích hoặc rất thích môn mỹ thuật vì thông qua đó các em được tiếp xúc làm quen với thực tế giúp các em biết được cách tạo ra các sản phẩm 2d, 3d, gần gũi quen thuộc của cuộc sống hàng ngày (như tạo ra chú mèo, chiếc cặp xinh xắn hay chiếc bánh xinh nhật, những chú hổ trong rừng ) thông qua môn mỹ thuật. Các em còn được vẽ tranh, vẽ những gì mình mơ ước, mình yêu thích, được thỏa sức sáng tạo không chỉ bằng cách vẽ, tưởng tượng ... 1.2.2. Khó khăn: * Đối với giáo viên Bên cạnh những thuận lợi trên đối với việc giảng dạy Mĩ thuật khi dạy theo phương pháp mới cũng còn gặp không ít những khó khăn như: - Cơ sở vật chất còn thiếu thốn như chưa có phòng chức năng, học sinh vẫn phải học các môn năng khiếu tại lớp nên việc tổ chức lớp học theo đúng đặc trưng phương pháp mới còn khó, việc tổ chức lớp theo kiểu chữ U, vẽ nhóm, việc quan sát tranh ảnh ở lớp học còn hạn chế, dẫn đến việc học sinh khó quan sát, không gian lớp học bị chật hẹp. Từ đó dẫn đến cách tổ chức giờ học mĩ thuật còn chưa được triển khai đúng tinh thần phương pháp mới (kê bàn theo nhóm vẽ vận động vòng tròn quanh bàn). - Không có nhiều tài liệu tham khảo để phục vụ việc giảng dạy. Vì đây là phương pháp mới, bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp đều đang tự mày mò và tìm hiểu để dạy cho phù hợp với điều kiện trường mình cũng như đối tượng học sinh của mình. Việc chính bản thân người dạy cũng phải tự sưu tầm, tìm hiểu về âm nhạc và giai điệu cũng là khó khăn lớn khi lần đầu áp dụng cách vẽ này. Người dạy phải tự nghe, tự trải nghiệm qua đó mới có thể chuyển tải đến cho học sinh một cách đúng nhất. -
5. * Đối với học sinh - Một số học sinh chưa thật sự quan tâm đến môn học nên còn chưa chuẩn bị tốt đồ dùng học tập làm ảnh hưởng rất nhiều đến việc học tập. - Chưa có sự tác động mạnh mẽ từ phía gia đình đến việc học tập của học sinh. Nhiều cha mẹ học sinh chưa coi trọng môn học, còn cho rằng đó là môn phụ, cho nên đồ dùng học sinh còn thiếu, ít đầu tư. - Hiểu biết thực tiễn của học sinh còn nhiều hạn chế, mơ hồ, chưa có cái nhìn thẩm mĩ. 2. Một số biện pháp gây hứng thú học môn mỹ thuật của học sinh lớp 2 Như chúng ta đã biết Mỹ thuật là một trong những môn học tạo ra cái đẹp. Muốn có cái đẹp phải có kiến thức, phải nghĩ, phải thích thú và không gò ép. Không phải chỉ có nhớ mới làm được, không phải đúng chính xác là đẹp Vì vậy dạy Mỹ thuật hay phương pháp dạy Mỹ thuật giáo viên cần làm cho học sinh phấn khởi, hồ hởi mong muốn vẽ đẹp, chứ không đơn thuần là truyền đạt kiến thức. Như vậy cần phải có nghệ thuật truyền đạt, hay nói cách khác là nghệ thuật dạy học. Phải làm cho học sinh tự giác học tập, vui vẻ tiếp nhận, chờ đón những điều mới mẻ. Học không biết chán vì học sinh thích thú trong học tập; coi học tập là niềm vui, không phải gò bó, là gánh nặng hay bắt buộc từ bên ngoài. Học sinh “thích học” thì thầy cũng “muốn” dạy. Vấn đề nêu trên cũng chính là mục đích của cuộc vận động của ngành là “trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Như thế muốn đạt được mục đích trên giáo viên cần phải làm gì? Để thực hiện những việc trên qua thực tế giảng dạy tôi tìm ra được một số biện pháp nhằm gây hứng thú học môn mĩ thuật cho học sinh lớp 2 như sau: 2.1. Biện pháp 1: Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học - Mục tiêu: Tôi nghĩ rằng: Trong 1 tiết học muốn gây được sự thích thú cho học sinh thì việc chuẩn bị kĩ về đồ dùng dạy học rất quan trọng. Giáo viên chuẩn bị đồ dùng dạy hoc kĩ thì chúng ta sẽ khai thác được trọng tâm của bài. Trong 1 giờ học mĩ thuật là học sinh thường xuyên tiếp xúc với cái đẹp vì thế giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng dạy học cho từng phân môn đảm bảo yêu cầu đẹp, đúng trọng tâm của từng bài để sát với thực tế và phong phú hơn. Dạy trên những gì học sinh nhìn thấy như hình vẽ, tranh ảnh cả lời nói diễn cảm có hình ảnh có tính trực quan. Sử dụng đồ dùng dạy học giúp hs lĩnh hội tri thức nhanh cụ thể. Ngoài ra còn tác động đến xúc cảm của học sinh bằng việc sử dụng đồ dùng dạy học giáo viên cung cấp kiến thức từ khái quát đến chi tiết, tạo cảm hứng để học sinh suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài. Để phát huy tối đa hiệu quả của đồ dùng dạy học giáo viên cần nghiên cứu mục tiêu của bài để chuẩn bị đồ dùng dạy học đảm bảo rõ nội dung, tránh trùng lặp. Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc đúng chỗ, không lạm dụng. Kết hợp nhịp nhàng giữa lời giảng và động tác chỉ đồ dùng dạy học cùng với nét vẽ minh họa để cho sự lĩnh hội của học sinh được đồng thời bằng cả thị và thính giác -
6. Giáo viên cần có kế hoạch sưu tầm bài vẽ tranh của học sinh hoặc của họa sĩ để làm tư liệu giảng dạy cần phân loại từng bài dạy sao cho sát đối tượng. Chính những bài vẽ của học sinh mới là minh chứng sinh động cho bài dạy bởi chúng sát nội dung, yêu cầu của bài học phù hợp với khả năng của học sinh, vì vậy có tác dụng khích lệ động viên các em học tập. Ngoài ra giáo viên cần nghiên cứu làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học và thực tế địa phương Nếu giáo viên dạy mĩ thuật mà không có đồ dùng dạy học không biết khai thác tranh thì tiết học sẽ trở nên nhàm chán (học sinh sẽ không tiếp xúc được cái đẹp) các em sẽ không vận dụng được vào bài vẽ, vào cuộc sống hằng ngày và hiệu quả của bài dạy không cao. Ngoài ra học sinh cũng cần phải sưu tầm tranh ảnh mà giáo viên yêu cầu - Cách thực hiện: Ví dụ 1: Dạy theo chủ đề 1: Đại dương mênh mông gồm 3 bài học Bài 1: Bầu trời và biển. Giáo viên cần phải chuẩn bị 1 màu sắc tranh ảnh về màu sắc củ trời và màu sắc của đại dương, hình gợi ý biết cash tạo ra cách tạo ra các màu sắc của bầu trời vá nước biển, biết kết hợp màu sắc hài hòa giũa các màu cơ bản tạo ra màu sắc riêng,... sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ tranh bầu trời và biển sao cho phù hợp và đẹp, hướng dẫn học sinh kết hợp màu sắc sao cho đẹp theo cảm nhận riêng của mình tạo lên bức tranh đẹp về cảnh quê hương để từ đó các em có thể áp dụng vào bài vẽ của mình và áp dụng vào sinh hoạt hằng ngày Ví dụ 2: khi dạy sang chủ đề 3: Gia đình nhỏ ở bài 1: Con mèo tinh nghịch; Bài 2: Chiếc bánh sinh nhật sử dung dất nặn tạo ra sản phẩm tôi đã chuẩn bị các mô hình khác nhau về con vật và bánh sinh nhật với nhiều hình dáng và chất liệu cho tới màu sắc, tranh ảnh và video cách làm để giúp các con nhận biết thêm về hình dáng màu sắc và chất liệu tạo ra những sản phẩm trên. Từ nhưng hình khối đơn giản các con đã được học kết hợp với nhau tạo lên những chú mèo, những chiếc bánh sinh nhật thật đẹp mắt và sinh động qua tạo hình đôi bàn tay của các em. Từ đó khơi gợi các con biết yêu quý hơn những con vật nhưng người thân xung quanh chúng ta. Biết tạo dựng tình yêu thương, chia sẻ tình cảm của mình với người than trong gia đình. Sử dụng đồ dùng có hiệu quả, giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ là rất quan trọng. Bởi nó giúp học sinh hiểu bài nhanh và chính xác hơn. Nếu đưa quá nhiều đồ dùng cùng một lúc sẽ làm cho học sinh bị phân tán do các em không biết ghi nhớ những hình ảnh nào là quan trọng. Các em không nhớ sẽ thực hiện bước nào là đầu tiên khi thực hành làm bài. Tôi luôn ý thức được điều đó nên ngay cả trong giáo án soạn giảng tôi đều tưởng tượng tiết học diễn ra như thế nào, ghi chú đồ dùng trong những hoạt động nào cần đưa ra, sau mỗi tiết học lại ghi ra những ưu -
7. điểm nhược điểm, bài học kinh nghiệm bổ sung cuối mỗi giáo án để hoàn chỉnh hơn cho tiết học các lớp sau. Với việc nâng cao ý thức về việc chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học của giáo viên, bản thân tôi luôn thấy tự tin hơn mỗi khi lên lớp. Những đồ dùng được chuẩn bị chu đáo, đẹp mắt, mang tính sư phạm cao, phù hợp với bài học luôn thu hút học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giờ dạy. 2.2. Biện pháp 2: Sử dụng một số biện pháp nhằm giúp học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh lớp 2 - Mục tiêu: Như chúng ta đã biết môn mĩ thuật là một môn nghệ thuật, nghệ thuật tạo ra cái đẹp. Dạy mĩ thuật cho học sinh là dạy cho học sinh cách tạo ra cái đẹp có những hiểu biết cơ bản về cái đẹp trong thiên nhiên, trong từng tác phẩm mĩ thuật. Rồi tạo ra cái đẹp vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào học tập và sinh hoạt hằng ngày Đổi mới phương pháp dạy học không nằm ngoài việc đổi mới cách dạy của giáo viên và cách học của học sinh. Nhằm giúp hs từ cách học thụ động chuyển sang cách học tự học chủ động nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh. Muốn cho học sinh tích cực chủ động thì giáo viên phải tạo cho học sinh hứng thú học tập - Cách thực hiện: Ví dụ: tiết dạy vẽ tranh, giáo viên nên yêu cầu của bài vẽ phải có bố cục cân đối, màu sắc hài hòa, phải có mảng chính mảng phụ phù hợp với khoảng trống của nền Với những yêu cầu như thế mỗi học sinh có những suy nghĩ, tìm tòi khai thác đề tài bố cục riêng cho mình, và kết quả cuối cùng của bài tập mĩ thuật của hs với nhiều hình thức đa dạng, không giống nhau. Vì thế việc hướng dẫn của giáo viên giúp học sinh tìm tòi sáng tạo là rất quan trọng. Muốn tiết dạy đem lại kết quả như mong muốn, người giáo viên phải nghiên cứu bài, nghiên cứu tổ chức tốt các hoạt động học tập có khoa học, gây hấp dẫn và hứng thú trong mỗi tiết học. Luôn tạo cho không khí lớp học vui vẻ, hào hứng, đưa kiến thức vào học sinh một cách nhịp nhàng tự nhiên nhằm đạt mục tiêu đề ra. Không có một phương pháp nào là tối ưu. Bên cạnh những phương pháp dạy học hiện đại, người thầy cần phát huy những phương pháp dạy học truyền thống như: quan sát, vấn đáp, gợi mở, thực hành, thuyết minh, và phải biết vận dụng các phương pháp một cách phù hợp vào từng bài từng hoạt động dạy hoc cho phù hợp với địa phương. Về các hoạt động trên lớp, giáo viên cũng nên tổ chức các hoạt động học tập độc lập hoặc theo nhóm nhỏ, qua đó học sinh tự lực nắm các tri thức mới đồng thời rèn luyện phương pháp tự học, học tập lẫn nhau. -
8. Ví dụ 1: Dạy bài vẽ tranh “Cổng trường nhộn nhịp” Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm 4 tìm hiểu về trường có những hoạt đông nào và học sinh có thể dễ dàng tìm được đề tài về trường như: phong cảnh cổng trường, đầu giờ và giờ tan học (khung cảnh trước cổng trường có bố mẹ đưa con tới trường, các bạn học sinh đi bộ, đi xe,...) với nhiều hoạt động diễn ra. Học sinh nhận xét các nhóm và chọn được đề tài mình sẽ vẽ Tăng cường phương pháp trò chơi một cách tích cực (trò chơi trúc xanh, ghép hình, trắc nghiệm, ) Trò chơi là một nhu cầu giải trí đối với mọi lứa tuổi, đối với học sinh tiểu học trò chơi còn là một yếu tố cần thiết cho sự phát triển thể lực, trí tuệ, tinh thần. Như vậy từ trò chơi giúp học sinh vẽ nên hình Ví dụ: Trong bài dạy chú hổ trong rừng cắt dán tạo chú hổ giáo viên đưa trò chơi như sau: Thi xem chú hổ được ghép từ những hình gì để tạo được chú hổ. Mời các nhóm lên trơi ghép hình tạo chú hổ xem nhóm nào nhanh hơn. Ngoài ra giáo viên có thể tổ chức trò chơi khác tham khảo ở sách trò chơi tiểu học 2.3. Biện pháp 3: Tổ chức tiết dạy học theo nhóm học sinh một cách khoa học, đảm bảo thành phần nhóm gồm những học sinh có năng lực, khả năng nhận thức khác nhau. - Mục tiêu: Dạy học theo nhóm là hình thức giảng dạy cho học sinh học tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành các nhóm một cách thích hợp. Trong nhóm học sinh được thảo luận và hướng dẫn làm việc hợp tác với nhau Hoạt động nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ năng giao tiếp tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau, phát huy được vai trò trách nhiệm của từng cá nhân. Các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà mình không thể làm được trong một thời gian nhất định Tổ chức dạy học theo nhóm sẽ tạo học sinh hoàn thành bài vẽ của mình, giáo viên có bài để đánh giá học sinh ngay tại cuối tiết học, nếu được nhận xét nhiều bài trong tiết học học sinh sẽ biết được những điểm đã làm được giúp giáo viên phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu về môn học. Phát huy được tính tập thể phối hợp cùng suy nghĩ cùng làm việc thảo luận để cùng có hướng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả, cụ thể là hoàn thành yêu cầu bài vẽ. Mỗi tiết học tổ chức được nhiều hình thức cho học sinh tham gia bài học thì các em sẽ hứng thú hơn, trong các hình thức tổ chức đó thì tổ chức hoạt động nhóm là rất quan trọng, một bài không nhất thiết là hoạt động nào cũng cần hoạt -
9. động nhóm mới có hiệu quả, mà tùy vào yêu cầu bài để áp dụng hoạt động nhóm sẽ có hiệu quả cao hơn. - Cách thực hiện: Tùy thuộc vào mục đích và yêu cầu của tiết học mà ta có nhiều cách chia nhóm, nhiều mô hình nhóm khác nhau. Có khi là nhóm hai, nhóm bốn (ở hoạt động tìm hiểu chủ đề, Vẽ cùng nhau); nhóm sáu, nhóm bảy hoặc nhóm tám. Mỗi bàn có hai học sinh ngồi nên giáo viên không chia thành nhóm ba vì về mặt thẩm mĩ lớp học nhìn sẽ rất lộn xộn, giữa các nhóm không có “ranh giới” dẫn đến tình trạng nhóm này làm ảnh hưởng nhóm kia khi cùng làm việc. Khi thành lập nhóm cần lưu ý khả năng làm việc, năng lực cá nhân và mối quan hệ giữa các thành viên. Điều này là vô cùng quan trọng, bởi vì: Tùy theo dạng bài để đưa ra các hoạt động nhóm sao cho hiệu quả: Nhưng làm thế nào để chia nhóm được như yêu cầu trên? Có một số biện pháp sau: + Nếu là nhóm hai, nhóm bốn: Giáo viên có thể sắp xếp, phân chia nhóm theo vị trí các em đang ngồi để không mất thời gian di chuyển. Vấn đề nhiều học sinh yếu hay nhiều học sinh giỏi trong cùng một nhóm sẽ ít khi xảy ra. Vì đại đa số giáo viên chủ nhiệm đều sắp xếp học sinh có học lực khác nhau ngồi xen kẽ (theo hình thức Đôi bạn cùng tiến, các em tự chọn bạn) để các em hỗ trợ, giúp đỡ nhau. + Nếu là nhóm sáu, nhóm bảy, nhóm tám: Giáo viên có thể tạo nhóm bằng hình thức ngẫu nhiên, ghép hai nhóm nhỏ thành một nhóm lớn hơn. Cũng nên thay đổi thành phần nhóm, cách ghép nhóm theo từng chủ đề, chứ không theo từng tiết, vì theo phương pháp mới mỗi tiết tiếp theo trong cùng một chủ đề là một phần gắn kết liền với hoạt động của tiết trước. Cần lưu ý rằng sự thay đổi giữa các hình thức thành lập nhóm là hết sức cần thiết để tránh sự nhàm chán trong học tập. Cách thực hiện như sau: + Cách 1: Cứ hai nhóm mang số chẵn hoặc hai nhóm mang số lẻ theo thứ tự từ bé đến lớn ghép lại với nhau (nhóm 1+3, nhóm 2+4, ); + Cách 2: Hai nhóm có thứ tự liên tiếp ghép lại (nhóm 1+2, nhóm 2+3, ). + Ngoài ra giáo viên cũng có thể cho các em được tự thỏa thuận và chọn nhóm khác ghép cùng với nhóm mình Cho dù là cách nào thì giáo viên cũng phải tạo nề nếp, thói quen ngay từ đầu năm học và duy trì thường xuyên, để khi có yêu cầu là học sinh biết thực hiện ngay, không làm mất thời gian và gây mất trật tự lớp học. Để hoạt động nhóm có hiệu quả, thì một việc không thể thiếu đó là bầu nhóm trưởng. Giáo viên có thể để các em tự bầu nhóm trưởng cho mình, nhưng cần lưu ý các em chọn những bạn nhóm trưởng phải là người có kết quả học tập tốt, có ý thức giúp đỡ các thành viên trong nhóm, có khả năng trình bày lưu loát vấn đề mà giáo viên đề ra. -
10. Việc phân nhóm cần thực hiện sao cho giáo viên có thể theo dõi, đánh giá hoạt động nhóm nhưng đồng thời cũng đảm bảo phát huy tính tích cực của mỗi học sinh. Về lý thuyết, một nhóm lý tưởng nhất gồm từ 4 đến 6 thành viên, vì quá nhiều nhóm nhỏ thì giáo viên sẽ không kiểm tra hết được, nhóm quá đông thì sẽ nhiều vấn đề nảy sinh. Trong thực tế, tùy theo từng hoạt động và quy mô lớp học giáo viên có thể thay đổi linh hoạt sắp nhóm cho phù hợp. Ở đầu năm học, sự phân nhóm có thể mang tính ngẫu nhiên do giáo viên chưa nắm được năng lực của học sinh. Tuy nhiên, sau đó giáo viên cần điều chỉnh sao cho có sự cân bằng năng lực học tập giữa học sinh các nhóm với nhau, nhằm thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, giúp đỡ trong học tập giữa các thành viên trong nhóm. Ví dụ: Bài 3 vẽ tranh cổng trường nhộn nhịp Hs sẽ phải vẽ hình ảnh chính là các bạn học sinh (vẽ người) đây là một yêu cầu khó với các em học sinh. Phần thực hành vẽ có thể chia nhóm 4 để học sinh cùng vẽ tranh trong nhóm sẽ có em vẽ được hình người hoặc mỗi bạn vẽ 1 hình người với dáng vẽ khác nhau thì tranh sẽ thêm sinh động. Như vậy tổ chức nhóm đem lại cho học sinh cơ hội sử dụng kiến thức và kĩ năng mà các em được lĩnh hội và rèn luyện. Học sinh sẽ diễn đạt được những ý tưởng và những khám phá của mình. Các em sẽ suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duy (so sánh, phân tích, tổng hợp đánh giá). Việc tổ chức dạy học theo nhóm sẽ giúp học sinh được học tập, trao đổi, thảo luận với nhau, đưa ra những ý kiến cá nhân, góp ý cùng tập thể, học hỏi từ các bạn. Cuối cùng là các em thích học môn mĩ thuật các em hiểu và yêu mến cái đẹp và vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống sinh hoạt học tập hằng ngày. 2.4. Biện pháp 4: Tạo hứng thú học tập cho học sinh thông qua các hoạt động thi đua, trò chơi, xây dựng bầu không khí lớp học thân thiện. - Mục tiêu: Tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo. Học sinh cảm nhận được sự thoải mái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sự trải nghiệm của chính bản thân trong các hoạt động tập thể. - Cách thực hiện: * Xây dựng bầu không khí học tập thân thiện: Để học sinh tự tin hơn khi thực hiện các sản phẩm của mình thì rất cần một môi trường học tập thân thiện. Phong trào này cũng đã được Bộ Giáo dục -Đào tạo triển khai trong toàn ngành từ những năm gần đây: Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn. Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập. -
11. Mỗi người giáo viên dạy mĩ thuật khi bước lên lớp việc đầu tiên phải tạo không khí lớp học vui vẻ, hào hứng là việc rất quan trọng. Nếu cần mở đầu bài dạy hay kết thúc bài dạy nên tổ chức trò chơi mang tính giáo dục. Ví dụ1: Bài sinh nhật vui vẻ Giáo viên cho sinh hát bài hát (Chúc mừng sinh nhật). Sau đó hỏi học sinh ý nghĩa của bài hát đó là gì? (Vào bài như thế cũng rất vui và hào hứng học sinh biết được ý nghĩa của bài hát) Giáo viên cho học sinh giới thiệu về ngày sinh nhật của mình thông qua hình ảnh video các con gủi cho cô. Ví dụ 2: khi dạy phương tiện giao thông tôi cho học sinh xem những hình ảnh về các phương tiện giao thông. Khi các em quan sát xong tôi sẽ đặt câu hỏi Hỏi: em hãy kể tên các phương tiện giao thông mà em biết ? Em hãy cho biết có những loại hình giao thông nào? Cho học sinh quan sát các loại hình giao thông Cho xem video các phương tiện giao thông khác nhau và các hình thức giao thông của từng phương tiện giao thông. Từ đó cho nói cho học sinh biết cần phải tham gia giao thông sao cho đúng và an toàn (nếu chúng ta không chấp hành đúng luật giao thông thì sẽ gây ra những thương tâm) Hỏi: vậy chúng ta phải làm gì để hạn chế tai nạn giao thông? (hiểu chấp hành đúng luật giao thông. Tuyên truyền cho mọi nguười cùng chấp hành) Như vậy giới thiệu đối với một bài mới là rất cần thiết và cần thiết hơn khi giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứng thú đối với học sinh Thường xuyên khen học sinh để trẻ tự tin khi đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi, tránh chê bai hay dùng đòn roi khiến học sinh sợ hãi, căng thẳng dẫn đến chán học. - Tóm lại: Giáo viên phải dẫn dắt vào bài mới ngay từ đầu tiết cũng làm tăng tính hứng thú trong học tập của học sinh trong giờ học. Nếu dẫn dắt tốt thì sẽ gây hứng thú học tập của học sinh, có thể cho học sinh hát một bài về ngày tết và mùa xuân hoặc cho học sinh xem một đoạn clip về không khí ngày tết và mùa xuân vì việc dẫn dắt vào bài nó đem đến tình huống có vấn đề sau đó học sinh quan tâm đến những vấn đề đó để giải quyết trong suốt quá trình của tiết học cũng như nhớ bài được lâu và được khắc sâu một cách có khoa học. 2.5: Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập -