Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non

1. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN trường. Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế văn hoá của đất nước và của cá nhân. Từ những suy nghĩ trên tôi đã lựa chọn và nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận: Trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay, môn Môi trường xung quanh cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo nói chung và ở lớp mẫu giáo 4 tuổi nói riêng đóng một vai trò hết sức quan trọng. Nó cung cấp những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của con người và thế giới xung quanh. Vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non là rất cần thiết. Là một giáo viên mầm non, cần nắm vững những kiến thức về ngành học mầm non nhằm tìm ra những biện pháp tốt nhất để truyền tải cho trẻ biết cách bảo vệ môi trường. Chính vì vậy, yêu cầu người giáo viên mầm non cần nghiên cứu tìm hiểu về đề tài này thật chính xác để phục vụ tốt nhất cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ. Qua điều tra, khảo sát, hầu hết giáo viên mầm non đều cho rằng, giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ là một nội dung vô cùng quan trọng và có ảnh hưởng lớn đến việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ em. 2. Thực trạng của vấn đề a. Thuận lợi: - Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên. Được đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học hiện đại phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ. - Trường được xây mới khang trang, sạch đẹp, thoáng mát, an toàn cho trẻ, thuận lợi trong việc thực hiện chăm sóc giáo dục trẻ ,đặc biệt là trong việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. - Trẻ đi học đều, khỏe mạnh, thích tìm tòi khám phá những điều mới lạ xung quanh trẻ. Tích cực tham gia vào hoạt động - Giáo viên có tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, có tinh thần học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn. Luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. b. Khó khăn: - Một số trẻ còn nhút nhát bên cạnh đó cũng có một số trẻ quá hiếu động kết hợp với khả năng tiếp thu chậm, nói còn ngọng và chưa rõ lời. - Nhiều trẻ chưa có tinh thần tự giác, chưa có ý thức bảo vệ môi trường còn phải để cô nhắc nhở mới thực hiện. 3/24
2. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN - Một số phụ huynh cũng chưa có ý thức và chưa biết nhắc nhở con trong việc bảo vệ môi trường * Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài: Tâm lý lứa tuổi mầm non trẻ tri giác bằng trực quan và hành động cụ thể, nên những hành vi, hành động, lời nói, nội dung trong các bài thơ, bài hát, câu chuyện, những hoạt động trẻ được trải nghiệm có tác động sâu sắc đến tâm lý của trẻ.Tôi đã dựa vào bảng khảo sát đầu năm để đưa ra các biện pháp dạy trẻ sâu hơn. Bảng khảo sát được trình bày dưới đây TT Nội dung Đầu năm Đạt Chưa đạt 1 Vệ sinh lau dọn đồ 30 HS 67% 15 HS 33% dùng, đồ chơi 2 Không vứt rác bừa bãi 35 HS 78% 10 HS 22% 3 Có ý thức bảo vệ cây 36 HS 80% 8 HS 20% xanh, không hái hoa, ngắt lá, bẻ cành 4 Nguyên nhân làm ô 33 HS 73% 12 HS 27% nhiễm nguồn nước 5 Sử dụng tiết kiệm 37 HS 82% 8 HS 18% nước Qua khảo sát ban đầu như trên, tôi nhận thấy ý thức bảo vệ môi trường của trẻ chưa cao. Vì vậy, tôi đã suy nghĩ phải làm thế nào để dạy trẻ đạt hiệu quả cao hơn và tạo cho trẻ có một số thói quen văn minh tốt trong việc bảo vệ môi trường, qua đó cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu, tạo điều kiện củng cố, mở rộng thêm những hiểu biết cho trẻ về môi trường sống xung quanh trẻ. Hình thành cho trẻ có thói quen giữ gìn và bảo vệ môi trường. Những vấn đề được nghiên cứu trong đề tài này sẽ giúp ích rất nhiều cho tôi trong công tác giảng dạy của mình trong trường mầm non. Dưới đây là một số biện pháp đã được tôi áp dụng có hiệu quả để giải quyết những vấn đề trên. 3. Các biện pháp tiến hành 3.1.Biện pháp 1: Tổ chức các hoạt động giáo dục bổ ích cho trẻ * Hoạt động học: Thông qua hoạt động học như : Khám phá khoa học, âm nhạc, tác phẩm văn học, tạo hình tùy vào mỗi hoạt động mà trẻ được quan sát, đàm thoại, thực 4/24
3. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN hành trải nghiệm,thí nghiệm, chơi trò chơi để trẻ nhận ra được những việc làm tốt- không tốt, những hành vi đúng- sai từ đó trẻ sẽ có thái độ phù hợp với môi trường trong và ngoài lớp học. VD: Trong giờ KPKH, cô tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Phân biệt hành vi đúng – sai”. Cô chuẩn bị một số tranh lô tô về bảo vệ môi trường. Sau đó chia trẻ thành 2 đội ,đội 1 sẽ lên khoanh tròn vào những hành động đúng ,đội 2 sẽ lên khoanh tròn vào những hành động sai. Thông qua trò chơi sẽ củng cố thêm cho trẻ những kiến thức cơ bản về việc bảo vệ môi trường, trẻ sẽ nhận thức được điều gì nên làm và không nên làm. * Hoạt động vệ sinh trước giờ ăn cho trẻ Đây là hoạt động hình thành các nề nếp, thói quen trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Giáo dục trẻ trong giờ ăn không nói chuyện, không làm vãi rơi cơm. Ăn xong biết cất bát, thìa, bàn ghế đúng nơi quy định, khi uống nước hay đi rửa tay chỉ mở vòi nước vừa đủ, không mở quá to gây lãng phí nước. Hình ảnh trẻ rửa tay * Hoạt động lao động Tổ chức hoạt động lao động vừa sức cho trẻ nhằm hình thành ở trẻ có thói quen, thái độ và hành vi tốt hơn trong việc làm cho môi trường xanh, sạch, đẹp (trồng cây và chăm sóc cây cảnh ở trong lớp, tham gia vệ sinh lớp, vệ sinh ngoài sân trường, đồ dùng, đồ chơi, thu gom rác . 5/24
4. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN Hình ảnh trẻ lao động tập thể, chăm sóc cây cảnh Hình thành các thói quen lao động tự phục vụ: Lau dọn, sắp xếp gọn gàng đồ dùng, đồ chơi, không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi. Đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết röa tay sau khi đi vệ sinh xong. Hướng dẫn trẻ cách nhổ cỏ,chăm sóc tưới cây, trồng cây để tạo môi trường xanh, sạch, đẹp cho lớp. . Hình ảnh cô và trẻ trồng cây xanh 6/24
5. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN Hình ảnh bé lao động tập thể dưới sân trường Thông qua hoạt động này, trẻ có những kỹ năng sống, văn minh, ngăn nắp ,gọn gàng, biết giữ gìn vệ sinh trường ,lớp sạch sẽ, biết chăm sóc cây cối,bảo vệ cây xanh điều này giúp trẻ khẳng định mình, góp phần tham gia vào lao động thực sự của người lớn và các bạn cùng tuổi nhằm bảo vệ môi trường của lớp, của trường, ngoài ra còn hình thành lòng tự hào ở trẻ khi được góp công sức nhỏ bé của mình, góp phần làm cho môi trường xanh, sạch ,đẹp. Hình ảnh cô hướng dẫn trẻ bỏ rác vào thùng 7/24
6. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN * Hoạt động vui chơi - Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ được tham gia vào các trò chơi như phân vai, trẻ được đóng vai và làm công việc của bác lao công trong trường: chăm sóc cây, quét rác hay đóng vai làm chú công an đi nhắc nhở người bán hàng không được bán hàng rong và vứt rác bừa bãi nơi công cộng Hình ảnh bé đóng vai cô chú lao công 3.2. Biện pháp 2 : Làm thí nghiệm Phương pháp thí nghiệm là phương pháp cho trẻ thực hành để tạo ra kết quả kiểm nghiệm một sự vật tạo dựng trong thiên nhiên, đây chỉ là thí nghiệm hết sức đơn giản ,nhưng đối với trẻ lại vô cùng mới lạ và hấp dẫn khơi gợi sự hứng thú, tìm tòi khám phá thế giới xung quanh và bảo vệ môi trường. * Cho trẻ làm thí nghiệm về tác hại của gió bão: Thí nghiệm này nhằm giáo dục trẻ nếu không trồng cây, chăm sóc bảo vệ cây hoặc chặt phá cây thì khi có gió bão xuất hiện sẽ xảy ra điều gì. - Chuẩn bị: Hai cái quạt điện,1 hộp xanh, 1 hộp đỏ, 4-5 cây được làm chắc chắn sao cho không bị đổ khi gặp gió . Một hộp để phía sau một dãy cây và một hộp để ở trước quạt không có cây chắn. Cô bật quạt to như nhau và cho trẻ xem kết quả sau đó cô đưa ra câu hỏi để trẻ trả lời : Vì sao hộp màu đỏ khi gặp gió lại không bị đổ còn hộp màu xanh lại bị đổ ? Từ đó trẻ sẽ biết được sự cần thiết của cây xanh đối với môi trường và con người. 8/24
7. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN *Cho trẻ làm thí nghiệm về môi trường nước - Chuẩn bị: Hai chậu to nước sạch, giấy màu (rác) - Cách tiến hành: Cô cho trẻ quan sát 2 chậu nước sạch sau đó cho trẻ thả một số giấy màu ( rác) vào 1 chậu nước sạch, còn lại một chậu nước sạch để nguyên. Khi giấy rác ngấm nước và bắt đầu chuyền màu, cho trẻ nêu nhận xét. Tôi đưa ra một số câu hỏi như: Ai phát hiện ra bây giờ hai chậu nước này so với lúc cô chuẩn bị như thế nào? Tại sao chậu nước này trong còn chậu nước kia lại bị đục ? Vì sao nước bị ô nhiễm ? Tác hại của nguồn nước bị ô nhiễm như thế nào? Các con sẽ làm gì để bảo vệ nguồn nước ?... Hình ảnh trẻ làm thí nghiệm nguyên nhân nước bị ô nhiễm. Phương pháp này giúp trẻ khám phá ra nhiều điều mới lạ trong thiên nhiên và nắm được một số biến đổi của sự vật hiện tượng mang tính quy luật. Nhờ đó sẽ hình thành ở trẻ vốn tri thức tiền khoa học, tạo tiền đề học tập và nghiên cứu khoa học về môi trường sau này. - Tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm, thực nghiệm đơn giản như thí nghiệm về cây trồng cần nước và ánh sáng 3.3 Biện pháp 3 : Thông qua việc làm gương mẫu chuẩn mực của cô giáo Đối với trẻ mầm non, thời gian tiếp xúc với cô giáo và các bạn còn nhiều hơn thời gian ở với bố mẹ. Do đặc điểm của trẻ là hay bắt chước,vì vậy mỗi hành vi, cử chỉ của cô giáo đều được ghi nhớ trong đầu mỗi đứa trẻ. Nếu cô giáo có hành vi đúng chuẩn mực thì đứa trẻ sẽ sao chép lại được những hành vi đó, trẻ sẽ nhận thức được đó là những việc làm tốt, điều cần làm và phải làm mỗi khi nhìn thấy hay gặp phải tình huống đó.Còn nếu cô giáo có những hành vi không đúng chuẩn mực về bảo vệ môi trường thì đứa trẻ cũng sẽ học và làm theo những gì 9/24
8. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN mà cô giáo đã làm. Vì vậy, mỗi khi ở trước mặt trẻ, cho dù là ở trong lớp hay hoạt động ngoài trời, tôi luôn làm gương cho trẻ bằng những hành động mang tính giáo dục như : Lớp học và bàn làm việc của giáo viên phải luôn sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp. Nếu cô nhìn thấy rác thì nhắc trẻ cùng cô nhặt bỏ vào thùng rác, chăm sóc vườn hoa, cây xanh trong lớp cũng như ngoài hành lang, sân trường. Khi rửa tay cô mở vòi nước vừa phải đồng thời nhắc trẻ không để nước chảy quá to, lấy nước uống đủ dùng không được lấy nhiều uống không hết rồi đổ đi gây lãng phí nước, nhắc trẻ biết sử dụng tiết kiệm nước ..Từ đó hình thành cho trẻ một số thói quen văn minh và hành vi tốt trong việc bảo vệ môi trường. 3.4 Biện pháp 4:Thông qua các tác phẩm văn học Trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường, phương pháp này tôi sưu tầm các câu truyện có nội dung về giáo dục môi trường, phản ánh mối quan hệ môi trường với thiên nhiên, nhằm cho trẻ nghe và cảm nhận đối với sự kiện hay đối tượng trong chuyện kể, các chuyện đó đều hấp dẫn và có tác dụng giáo dục trẻ bảo vệ môi trường. Đó là các truyện: Câu chuyện về tíu ni lông.. thông qua những câu chuyện có nội dung giáo dục đó, trẻ sẽ có những biểu hiện và hành vi đúng đắn hơn về việc bảo vệ môi trường. Hình ảnh giờ làm quen văn học của trẻ Bên cạnh những câu chuyện về giáo dục bảo vệ môi trường, tôi đã sưu tầm và tự sáng tác một số bài thơ dễ đọc, dễ hiểu có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường ®ể dạy trẻ : 10/24
9. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN Thơ: Thay bà quét rác Bà thường dậy sớm Sáng nay em dạy Quét nhà quét sân Quét rác thay bà Tuổi già sức yếu Bà vui biết mấy Làm mỏi đôi chân, Nhìn em cười xòa Nguyễn Lâm Thắng Bé ngoan Bé xem ti vi Con thương mẹ cha Đưa tin bão lụt Con nói với bà Phố phường ngập nước Đập con heo ra Làng quê mênh mông Lấy tiền ủng hộ Xôn xao trong lòng Còn gì đẹp hơn Bé không ngủ được Tấm lòng nhân ái Nước cao mấy thước Mẹ khen bé giỏi Trôi cửa trôi nhà Đúng là bé ngoan Nguyễn Lâm Thắng Lao động cuối tuần Hôm nay thứ sáu cuối tuần Mình cùng dọn lớp thêm phần sạch hơn Đồ dùng sắp xếp gọn gàng Mình cùng lau sạch các tầng đồ chơi Trời nắng thì mang ra phơi Trời mưa mình để sau hè cho khô Em ngoan em nhớ lời cô Lớp học sạch sẽ chúng mình cùng vui. Tác giả: Lương Thị Thu Thùy 11/24
10. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN Nhắc bạn Trường mình đẹp lắm bạn ơi Xung quanh cây lá, hoa thơm sắc màu Mời bạn hãy đến tham quan Nhưng đừng ngắt lá, bẻ cành, hái hoa Khuyên ai có rác vứt đi Nên bỏ thùng rác giữ gìn vệ sinh Nhắc bạn nếu có lỡ tay Thì hãy cúi xuống nhặt ngay tức thì Hãy cùng bảo vệ môi trường Giữ cho sạch đẹp chúng mình vui chơi Tác giả : Lương Thị Thu Thùy Thông qua các nội dung trong câu chuyện, bài thơ, trẻ sẽ hiểu những việc làm có lợi và có hại tới môi trường, biết được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và tác hại của môi trường bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, mọi vật xung quanh Đặc biệt trẻ rất hào hứng đàm thoại cùng cô về nội dung bài thơ câu chuyện . Ví dụ: Tôi đưa ra các câu hỏi: Nguyên nhân nào gây ra ô nhiễm môi trường? Tác hại của việc vứt rác bừa bãi, không đúng nơi quy định ? Các con sẽ làm gì để bảo vệ môi trường ? Đồng thời khuyến khích trẻ đặt câu hỏi theo ý của trẻ. Qua phương pháp này tôi thấy trẻ đã có ý thức biết bảo vệ môi trường hơn,trẻ có phản ứng với hành vi không đúng của những người làm bẩn môi trường, và phá hoại môi trường như: vứt rác bừa bãi, hái hoa nơi công cộng từ đó hình thành ở trẻ những hành vi tốt về giáo dục bảo vệ môi trường. 3.5 Biện pháp 5: Tổ chức cho trẻ tham quan, dạo chơi: Tôi tổ chức cho trẻ được trực tiếp quan sát với môi trường tự nhiên nơi trẻ sống, nguồn nước, trang trại giáo dục, vườn cây, di tích lịch sử để giúp trẻ cảm nhận về vẻ đẹp của môi trường đang diễn ra xung quanh trẻ giúp trẻ có ý thức giữ gìn và bảo vệ, đồng thời nhằm làm phong phú thêm kinh nghiệm của trẻ về môi trường và hình thành ở trẻ thái độ đối với môi trường. Khi thăm quan, dạo chơi, tôi yêu cầu trẻ nhận xét về vệ sinh môi trường ở tại nơi đó và nêu biện pháp khắc phục. Tôi đưa ra một số câu hỏi nhằm tạo hứng thú trong giờ hoạt động, từ đó giúp trẻ củng cố thêm kiến thức về bảo vệ môi trường: Con thấy cảnh đẹp ở đây như thế nào? Môi trường có thoáng mát và sạch sẽ không ? Vì 12/24
11. Một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường MN sao hồ nước này lại có màu đen? Chúng mình phải làm gì để giữ cho nguồn nước luôn sạch và không bị ô nhiễm?... Hình ảnh trẻ tham quan bể hoa súng Hình ảnh trẻ quan sát vườn cây 13/24