Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh Lớp 8 trong giảng dạy Giáo dục thể chất

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh Lớp 8 trong giảng dạy Giáo dục thể chất

1. 2 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” không thống nhất, cán bộ làm công tác giảng dạy và hoạt động phong trào TDTT ở các trường còn thiếu và không thường xuyên được bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đã ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng và hiệu quả công tác giảng dạy GDTC trong các trường THCS. Trong bối cảnh đó, loại hình trường THCS có vị trí đặc biệt trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nó nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân nhưng ở vị trí mũi nhọn của sự nghiệp giáo dục đào tạo chung. Với những đặc thù riêng, trường THCS An Hải nói riêng có những đặc điểm khác biệt so với các trường THCS nói chung. Những khác biệt này gây ra nhiều khó khăn trong công tác dạy học môn GDTC bắt buộc các trường THCS, cũng như giáo viên giảng dạy GDTC tại trường phải có sự điều chỉnh linh hoạt, phù hợp, còn nếu máy móc áp dụng chương trình chung và phương pháp chung như các trường THCS khác thì sẽ rất khó đạt được hiệu quả. Về tâm lý, hầu hết giáo viên, phụ huynh, học sinh trong trường tập trung vào tham gia các cuộc thi và học các môn văn hóa, nên thường xem nhẹ các giờ học giáo dục thể chất. Các em ngồi học, đọc sách quá nhiều, ít vận động, cho nên căn bản thể lực có nhiều hạn chế, nhiều em có các tật về mắt, như cận viễn loạn thị. Trên thực tế có một số công trình nghiên cứu về nâng cao thể lực cho học sinh qua môn giáo dục thể chất. Tuy nhiên, hiện nay chưa có nhiều sáng kiến về các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể chất tại các trường THCS. Xuất phát từ những lý do nêu trên tôi tiến hành nghiên cứu nội dung: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất”. Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
2. 3 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” 2. NỘI DUNG 2.1. Thời gian thực hiện: Năm học 2022-2023. 2.2. Đánh giá thực trạng: 2.2.1. Kết quả đạt được: Xuất phát từ thực tế giảng dạy hiện nay, giáo viên luôn cố gắng đổi mới phương pháp dạy học để học sinh phát huy tính tích cực, chủ động trong quá trình lĩnh hội kiến thức vào giờ lý thuyết, rèn luyện kĩ năng và vận dụng kiến thức vào thực hành. Học sinh học theo chủ đề đôi lúc dẫn đến tình trạng chán học của học sinh. Qua đó, bản thân nhận thấy những vấn đề sau: - Đối với học sinh: + Tình trạng chung hiện nay là học sinh thụ động, không tập trung nghe giảng, ham chơi, không tư duy. + Lười nghiên cứu các thông tin của bài học nên chưa thật sự mang lại hiệu quả cao trong các giờ lên lớp. + Chưa có phương pháp học tập bộ môn phù hợp nên từ đó dẫn đến tình trạng chán học. - Đối với giáo viên: + Phân loại chưa rõ ràng các câu hỏi kết hợp bài tập hướng dẫn học sinh hoạt động. + Cách đặt vấn đề và sử dụng hệ thống câu hỏi kích thích tư duy học sinh chưa phù hợp. + Chưa nghiên cứu sâu vấn đề khai thác kiến thức như thế nào để học sinh tích cực hơn trong quá trình học tập nhằm nâng cao chất lượng bộ môn. + Chưa chú tâm nhiều đến việc dự giờ thăm lớp để cùng bàn luận, tháo Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
3. 4 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” gỡ những vướng mắc trong quá trình giảng dạy và rút kinh nghiệm cho các giờ dạy sau. + Chưa phân loại được rõ ràng các đối tượng học sinh để có phương pháp dạy học phù hợp. Kết quả thực nghiệm đầu năm như sau: + Trường THCS An Hải. Đạt Chưa đạt Năm học Tổng số học sinh SL % SL % 2022-2023 HK I 102 65 63,7 37 36,3 + Trường THCS An Vĩnh. Đạt Chưa đạt Năm học Tổng số học sinh SL % SL % 2022-2023 HKI 102 68 66,7 34 33,3 - Bên cạnh những học sinh hoạt động tích cực thì vẫn còn một số em thụ động, chưa mạnh dạn thực hành, chưa chủ động trong quá trình vận dụng kiến thức vào thực tế. - Một bộ phận giáo viên chưa thật sự nghiên cứu sâu vấn đề khai thác kiến thức như thế nào để học sinh tích cực hơn trong quá trình học tập nhằm nâng cao chất lượng bộ môn. 2.2.2. Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế: 2.2.2.1. Nguyên nhân đạt được: - Trong những năm qua, chính quyền địa phương các cấp các ngành có sự quan tâm sâu sát đến các hoạt động giáo dục của nhà trường; Ban giám hiệu nhà trường luôn có sự chỉ đạo sâu sắc, đôn đốc, tạo điều kiện thuận lợi Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
4. 5 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” nhất để đội ngũ giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy của mình. - Giáo viên được cử tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ. - Giáo viên luôn tự tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm để tự nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng với nhu cầu giáo dục hiện nay. 2.2.2.2. Nguyên nhân hạn chế: - Phần lớn học sinh là con em nông thôn và con ngư dân nên mặt bằng kiến thức không đồng đều dẫn đến việc tiếp thu kiến thức của các em còn nhiều hạn chế. - Một số bộ phận phụ huynh học sinh chưa thật sự quan tâm đến việc học của con em mình dẫn đến sự phối hợp giữa phụ huynh với nhà trường và giáo viên chưa đạt hiệu quả. Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
5. 6 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” 3. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 3.1. Căn cứ thực hiện: Căn cứ vào định hướng đổi mới phương pháp dạy học môn GDTC trong giai đoạn hiện nay, đã được xác định là “Phương pháp dạy học Thể chất trong nhà trường các cấp phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học; hình thành và phát triển năng lực tự học, trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy”. Trước yêu cầu cấp bách đó, giáo viên Trường THCS An Hải nói riêng và đội ngũ giáo viên dạy giáo dục thể chất nói chung luôn học hỏi tìm ra các biện pháp giảng dạy tốt nhất giúp học sinh tham gia một cách tích cực, chủ động vào học tập, phát huy tính năng động, sáng tạo của mình. Kết quả học tập chỉ đạt được tối đa khi học sinh thực sự có hứng thú học môn học này, chủ động tham gia vào các hoạt động, tự lực giải quyết các nhiệm vụ học tập theo yêu cầu của giáo viên. Chính điều đó đã thôi thúc tôi nghiên cứu và viết sáng kiến này. 3.2. Nội dung, giải pháp và cách thức thực hiện: 3.2.1. Sức mạnh và tốc độ: Sức mạnh là khả năng khắc phục lực cản bên trong hoặc bên ngoài bằng sự nỗ lực cơ bắp và hệ vận động. Sức mạnh bền là sự kết hợp giữa sức mạnh và sức bền, là khả năng thực hiện động tác nhiều lần và khắc phục lực cản (trọng lượng phụ) cho trước trong thời gian dài. Trong các môn GDTC khác nhau đòi hỏi học sinh phải có sức mạnh bền trong thời gian dài hoặc ngắn khác nhau.  Sức mạnh phụ thuộc vào các điều kiện sau: + Tiết diện ngang của cơ bắp. + Tính linh hoạt của hoạt động thần kinh + Tốc độ phản ứng của hóa học trong tế bào cơ Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
6. 7 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” + Tốc độ kỹ thuật của người tập.  Phân loại sức mạnh: - Điều kiện phân loại sức mạnh: + Trị số lực sinh ra trong các động tác chậm (đẳng trường). + Trong chế độ nhượng bộ, khả năng sinh lực của cơ là lớn nhất và nó gấp hai lần phát huy trong điều kiện tĩnh. + Trong các động tác nhanh, trị số lực giảm dần theo chiều tăng tốc độ. + Khả năng sinh lực trong các động tác nhanh tuyệt đối (tốc độ) và khả năng sinh lực trong các động tác tĩnh tối đa (sức mạnh tĩnh) không có tương quan với nhau. Trên cơ sở đó người ta phân loại sức mạnh làm hai loại: + Sức mạnh đơn thuần (khả năng sinh lực trong các động tác chậm) + Sức mạnh tốc độ (khả năng sinh lực trong các động tác nhanh). Ngoài các khái niệm trên ta còn có khái niệm “Sức mạnh bột phát” trong các tài liệu khoa học hoặc trong thực tiễn. Sức mạnh bột phát là khả năng con người phát huy một lực cản trong khoảng thời gian ngắn nhất. - Để so sánh sức mạnh của những người có trọng lượng khác nhau, người ta sử dụng khái niệm sức mạnh tương đối: Là sức mạnh trên một kg trọng lượng cơ thể. Sức mạnh tuyệt đối: Là trọng lượng tối đa mà VĐV khắc phục được. Để phát triển sức mạnh tương đối nên dùng các phương pháp phát triển Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
7. 8 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” sức mạnh tuyệt đối mà không tăng trọng lượng cơ thể, không nên dùng cách giảm trọng lượng để nâng cao sức mạnh tương đối. Trong quá trình nghiên cứu sự hình thành và phát triển các tố chất sức mạnh, chúng ta nhận thấy: Tố chất sức mạnh không chỉ chịu ảnh hưởng của môi trường mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của yếu tố di truyền. Hiện nay, theo nghiên cứu đã chứng minh được yếu tố di truyền có vai trò quan trọng đối với việc phát triển của sức mạnh. Tố chất sức mạnh Hệ số di truyền Nhân tố môi trường Sức mạnh tương đối 0.35 0.56 Sức mạnh tuyệt đối 0.643 0.357  Lựa chọn một số bài tập nâng cao sức mạnh và tốc độ: - Chạy đạp sau. - Chạy nâng cao đùi. - Chạy bước nhỏ. - Chạy lò cò. - Bật nhảy đổi chân. - Nhảy cóc.  Các giải pháp thực hiện: Ví dụ 1: CHỦ ĐỀ 1: CHẠY CỰ LI NGẮN (60 M) BÀI 1: PHỐI HỢP TRONG GIAI ĐOẠN XUẤT PHÁT CAO VÀ CHẠY LAO SAU XUẤT PHÁT - GV cho HS khởi động: + Khởi động chung: Chạy tại chỗ, xoay các khớp. + Khởi động chuyên môn: chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau cự li ngắn 7 - 10 m; chạy tăng tốc độ cự li 10m -15 m. Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
8. 9 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” - HS khởi động theo hướng dẫn của GV và trả lời câu hỏi. - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức Ví dụ 2: BÀI 2: PHỐI HỢP TRONG GIAI ĐOẠN CHẠY LAO SAU XUẤT PHÁT VÀ CHẠY GIỮA QUÃNG. Hoạt động khởi động : a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học. b. Nội dung: GV cho HS khởi động, nêu vấn đề; HS khởi động và trả lời câu hỏi. c. Sản phẩm học tập: HS khởi động và trả lời câu hỏi. d. Tổ chức thực hiện: Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV cho HS khởi động: + Khởi động chung: chạy tại chỗ, xoay các khớp. + Khởi động chuyên môn: chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đáp sau cự li ngắn 7 - 10 m; chạy tăng tốc độ cự li 10 -15 m. - GV tổ chức cho HS chơi trò chơi hỗ trợ khởi động: Trò chơi vượt sóng + GV chuẩn bị: các bạn tham gia trò chơi đứng thành hàng ngang sau hai vạch giới hạn (hai bờ sông). Giữa hai vạch cho ba bạn làm nhiệm vụ không cho các bạn vượt sông. + GV hướng dẫn HS cách chơi:  Khi có hiệu lệnh, các bạn ở hai bên bờ tìm cách vượt sông, các bạn ở giữa sông tìm cách ngăn cản (vỗ nhẹ vào người). Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
9. 10 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” Trò chơi vượt sóng  Khi có bạn vượt sông bị bắt (bị vỗ nhẹ vào người), hai bạn đổi vị trí cho nhau và trò chơi tiếp tục. 3.2.2. Sức nhanh: - Bên cạnh tố chất sức mạnh thì năng lực sức nhanh là một yếu tố rất quan trọng, đặc biệt thiên về các môn có tần số động tác. - Tốc độ là năng lực của cơ thể hoạt động với tốc độ nhanh. Tốc độ của VĐV là năng lực dùng tần số động tác nhanh nhất để kết thúc một động tác nhất định. - Tốc độ bao gồm: tốc độ phản ứng, tốc độ động tác và tốc độ di chuyển vị trí. + Tốc độ phản ứng: Chỉ sự phản ứng nhanh chậm của cơ thể đối với một kích thích. + Tốc độ động tác: Chỉ mức độ hoàn thành động tác nhanh, chậm trong một đơn vị thời gian của một bộ phận cơ thể. + Tốc độ di chuyển: Là sự di chuyển của cơ thể trên một cự ly trong một đơn vị thời gian. Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
10. 11 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” - Sức nhanh là tố chất cụ thể của con người thể hiện khả năng thực hiện một hoạt động vận động nhất định nào đó trong thời gian ngắn nhất. Người ta phân biệt ba hình thức đơn giản biểu hiện sức nhanh như sau: + Thời gian tiềm tàng của phản ứng vận động. + Tốc độ động tác đơn (với lượng vận động đối kháng bên ngoài nhỏ) + Tần số động tác. - Các hình thức đơn giản của sức nhanh tương đối độc lập với nhau. Đặc biệt, những chỉ số về thời gian phản ứng vận động hầu như không tương quan với tốc độ động tác. Những hình thức kể trên là thể hiện các năng lực tốc độ khác nhau. - Huấn luyện sức nhanh luôn cần phải đặt người tập tập luyện trong điều kiện sử dụng tốc độ gần tối đa. Trước hết, việc nắm vững và củng cố kỹ thuật phải được sự chú ý bồi dưỡng rồi phải thực hiện kỹ thuật với các yêu cầu dùng sức lớn nhất đối với biên độ và tần số tối đa. - Việc tập luyện tố chất sức nhanh đòi hỏi sự căng thẳng cao ở hệ thần kinh cơ. Vì vậy, trong quá trình huấn luyện phải sắp xếp thời gian và từng buổi tập cho hợp lý (thời gian dài lượng vận động nhỏ). - Các bài tập: Huấn luyện sức nhanh cần áp dụng tất cả các loại bài tập thể chất với điều kiện chú ý tới giai đoạn phát triển của cơ thể. Điều kiện quyết định trong huấn luyện sức nhanh là tốc độ động tác từ gần tối đa. Bằng sự dùng lực cao nhất, bằng biên độ và tần số động tác tối ưu phù hợp với cấu tạo cơ thể người tập, phải tìm được cách đạt được hoặc sự vượt tốc độ cao nhất hiện có của mình. Nhưng điều này phải thống nhất hoàn toàn với trình độ người tập. VD: Trong kéo co thì sức nhanh của động tác là một trong những cơ sở quyết định. Và trong thi đấu đỉnh cao, sức nhanh của động tác được bộc lộ rõ Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải
11. 12 Sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao thể lực cho học sinh lớp 8 trong giảng dạy giáo dục thể chất” nét nhất trong một trận đấu: có hoàn tất hiệp đấu đó một cách nhanh nhất.  Nhóm phương pháp phát triển sức nhanh: - Chạy theo tín hiệu. - Chạy biến tốc. - Chạy tăng tốc 30m. - Chạy tiếp sức vượt chướng ngại vật. - Xuất phát chạy lao theo hiệu lệnh. - Trò chơi vận động: Cướp cờ, bật nhảy nhanh...  Giải pháp thực hiện: Ví dụ 1: BÀI 1: PHỐI HỢP TRONG GIAI ĐOẠN XUẤT PHÁT CAO VÀ CHẠY LAO SAU XUẤT PHÁT Tổ chức trò chơi phát triển sức nhanh - GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Đuổi bắt theo khẩu lệnh. - GV hướng dẫn HS: Nêu yêu cầu, luật chơi, thưởng. Trò chơi “Đuổi bắt theo khẩu lệnh” Tác giả: Dương Quang Cao Trường THCS An Hải