Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông

1. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông học và tự thực hiện các kỹ năng ứng dụng thực tiễn, giáo viên có kĩ năng sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học trong dạy học trên lớp. Phương pháp dạy thực nghiệm Thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi của đề tài, cùng những biện pháp đề ra giúp giáo viên thực hiện tốt hơn trong việc dạy – học, học sinh tiếp thu tốt hơn các kiến thữc, kỹ năng trong học tập. 1.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu Chúng ta biết rằng, việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học phải được vận dụng linh hoạt và tùy theo từng lứa tuổi, từng môn học và điều kiện cụ thể của từng vùng miền. Đặc biệt là điều kiện về cơ sở vật chất - trang thiết bị của từng nhà trường. Vì thế việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học tùy thuộc vào hoàn cảnh điều kiện cụ thể ở từng nhà trường. Nên trong phạm vi của sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chọn việc nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông năm học 2015- 2016 để nghiên cứu. 2. NỘI DUNG 2.1. Cơ sở lý luận 2.1.1. Khái niệm về đồ dùng dạy học Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên - Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội, Việt Nam thì: - Đồ: Vật do con người làm ra để dùng vào một việc cụ thể nào đó trong đời sống hàng ngày. - Đồ dùng: Vật do con người tạo ra để dùng trong sinh hoạt, trong hoạt động hàng ngày. Ví dụ: Đồ dùng nấu ăn, đồ dùng học sinh. - Thiết bị: Tổng thể nói chung những máy móc, dụng cụ, phụ tùng cần thiết cho một hoạt động nào đó. Ví dụ: Thiết bị nhà máy, thiết bị của phòng thí nghiệm, thiết bị quân sự, thiết bị điện, Từ các ý trên, ta có thể khái quát được: Thiết bị và đồ dùng dạy học bao gồm những phương tiện vật chất có chứa thông tin về nội dung dạy học. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 3
2. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông Ví dụ: Bảng cài dùng để dạy học các môn, thẻ từ dùng để dạy học tiếng Việt, toán, máy chiếu dùng trong trình chiếu powerpoint trong dạy học, 2.1.2. Vai trò của đồ dùng dạy học Để thành công trong dạy – học thì người giáo viên phải chuẩn bị rất là nhiều công việc và việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình dạy học. Nếu người giáo viên chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học thì học sinh dễ dàng hơn trong tiếp cận, khám phá, thực hành nội dung bài học dưới sự tổ chức, hướng dẫn, dẫn dắt của giáo viên. Đối với học sinh Tiểu học khả năng ghi nhớ của các em còn kém, vì vậy đồ dùng dạy học đặc biệt quan trọng vì nó giúp các em quan sát sự vật, hiện tượng một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bài học. Xác định đúng vai trò và tầm quan trọng của đồ dùng dạy học, nên trong thời gian qua, trường tiểu học Phan Chu Trinh đã không ngừng đầu tư về đồ dùng dạy học, đã mua sắm thêm nhiều trang thiết bị, đồ dùng dạy học. Ngoài ra, hàng năm trường phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học dự thi cấp trường theo từng tổ khối ( mỗi khối làm một đồ dùng dạy học có chất lượng dự thi cấp trường) và tự làm đồ dùng dạy học phục vụ tiết dạy. Từ đó, nhằm góp phần làm phong phú thêm đồ dùng dạy học cho phòng thiết bị. 2.2. Thực trạng của vấn đề Trong những năm qua, ngành giáo dục đã thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh. Đồng thời, nhà nước cũng đã đầu tư cho giáo dục kinh phí mua sắm trang thiết bị hiện đại như phòng thiết bị ngoại ngữ, các phầm mềm soạn giảng, bảng tương tác, ..nhưng đội ngũ giáo viên cũng chưa được tập huấn sâu về kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học chủ yếu tự mày mò thử nghiệm là chính. Bên cạnh đó, một số giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế nên các phần mềm soạn giảng không làm được. Mặc dù, cán bộ quản lý cũng đã tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức cho giáo viên về việc sử dụng đồ dùng dạy học, nhưng cách làm chưa đúng, chưa đem lại hiệu quả cao. Đồ dùng làm để sử dụng chưa có tính bền vững (thường dùng giấy A0 viết lên Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 4
3. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông hoặc giấy A4 để phô tô) những đồ dùng dạy học này chỉ phục vụ được một tiết học sau đó vứt đi gây tốn kém về kinh tế. Thậm chí, nhiều lúc chỉ biểu diễn trong tiết có người dự giờ, bình thường thì dạy “ chay” nên khi sử dụng cả giáo viên và học sinh rất lúng túng. Bên cạnh đó, cán bộ quản lý, tổ chuyên môn vận động giáo viên tự làm đồ dùng dạy học phục vụ các tiết dạy chỉ nói trên lý thuyết cũng chưa tư vấn sâu về nguyên vật liệu để làm, gợi dẫn ý tưởng thực hiện, Nên hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Song, qua nhiều năm làm công tác quản lý phụ trách mảng chuyên môn. Qua quan sát các tiết giáo viên lên lớp cũng như các tiết thao giảng, dự giờ và thi giáo viên dạy giỏi cấp trường. Tôi nhận thấy việc sử dụng và việc tự làm đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy – học của giáo viên và học sinh còn một số hạn chế như sau : - Thứ nhất, đồ dùng dạy học ở Tiểu học chưa đủ cơ số cần thiết, các đồ dùng dạy học được cấp về chất lượng chưa cao ( lí do khách quan). - Thứ hai, một số giáo viên chưa chủ động trong việc mượn và sử dụng đồ dùng dạy học, kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học còn hạn chế. - Thứ ba, phong trào tự làm đồ dùng dạy học trong các năm trước đây chưa mạnh, chưa sâu rộng, nếu dự thi thường thuê người làm và chỉ sử dụng được một số bài nên đồ dùng dạy – học chưa có tính bền vững và sử dụng lâu dài. Chưa biết sử dụng các vật liệu sẵn có ở địa phương để làm . - Thứ tư, việc quản lí và bảo quản đồ dùng dạy - học của một bộ phận giáo viên và học sinh chưa tốt, dẫn đến tình trạng thất thoát, hư hỏng đồ dùng dạy - học. - Thứ năm, ít sử dụng đồ dùng dạy học, thường là khi có người dự giờ thì mới sử dụng nên trong quá trình dạy – học cả giáo viên và học sinh còn lúng túng. Đồ dùng chỉ sử dụng được cho tiết học hôm đó, . Nguyên nhân của thực trạng trên chủ yếu là: - Công tác tuyên truyền, vận động, những biện pháp của chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn chưa thường xuyên, chưa thuyết phục nên giáo viên chưa tích Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 5
4. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông cực, tự giác trong việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học. Và cũng chưa có “ chế tài” đối với những giáo viên thường hay “ dạy chay” nên họ không tự giác. - Giáo viên chưa hình thành được thói quen thường xuyên sử dụng đồ dùng dạy học do lo ngại mất nhiều thời gian mượn, trả và hướng dẫn học sinh. - Giáo viên chưa nắm vững về nguyên tắc, kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học (sử dụng lúc nào, sử dụng như thế nào,...). - Chưa mạnh dạn trong cải tiến, tự làm đồ dùng dạy học. - Công tác quản lý, duy tu, bảo quản đồ dùng dạy học chưa tốt Để khắc phục các tồn tại và khó khăn trên, nhằm phát huy những lợi thế sẵn có của trường. Tôi mạnh dạn đưa ra các biện pháp nhằm cải tiến việc sử dụng đồ dùng dạy học cho các năm học tiếp theo như sau: 2.3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Một là, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức về sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học. * Công tác tuyên truyền Chúng ta đã biết Nghị quyết 40/2000/QH10, ngày 9/12/2000 của Quốc Hội khoá X nêu rõ: “ Đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học ”( Trích Nghị quyết của Quốc Hội khóa X). Nhưng một số giáo viên trong quá trình dạy học chưa nhận thức hết vai trò và tầm quan trọng của đồ dùng dạy học. Họ chưa biết rằng đồ dùng dạy học là yếu tố cần và đủ trong quá trình dạy học. Đồ dùng dạy học vừa mang tính minh họa vừa là nguồn tri thức để học sinh tìm tòi, khám phá và phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập. Thường xuyên sử dụng đồ dùng dạy học sẽ tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên và học sinh đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động học theo hướng tích cực hoá, cá thể hóa hoạt động của người học trong hoạt động học tập và rèn luyện. Phát huy hết năng lực của mỗi giáo viên và tiềm năng ở mỗi học sinh, và sử dụng đồ dùng dạy học sẽ tiết kiệm được thời gian và công sức của giáo viên và học sinh. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 6
5. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông Muốn đạt được những yếu tố trên, ngay từ đầu năm học tôi đã chủ động xây dựng kế hoạch, tham mưu với đồng chí Hiệu trưởng có kế hoạch mua sắm thêm đồ dùng dạy học, cùng với các tổ trưởng tổ chuyên môn tuyên truyền sâu rộng đến từng giáo viên về vị trí và vai trò của đồ dùng dạy học trong nhà trường. Làm cho mỗi giáo viên hiểu được: - Đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học. Đồ dùng dạy học không chỉ thực hiện chức năng minh họa mà còn là nguồn tri thức để học sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập. - Đồ dùng dạy học sẽ tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên và học sinh sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức, phương pháp dạy học và hoạt động theo hướng tích cực hoá, cá thể hóa hoạt động của người học trong hoạt động học tập và rèn luyện. Phát huy hết năng lực của mỗi giáo viên và tiềm năng ở mỗi học sinh. - Sử dụng đồ dùng dạy học sẽ tiết kiệm được thời gian và công sức của giáo viên và học sinh. Dẫn chứng: Tranh ảnh không mang tính nhất thời, lời giải thích dài dòng có thể biến mất khi được nói ra, lời nói không thể treo trên không trung để trẻ có thể nhìn thấy và học được. Nhưng tranh ảnh treo ở một chỗ, trẻ có thể học các đặc điểm và trở nên quen thuộc và hiểu rõ. Giáo viên có thể đặt một bức tranh và đồ vật được thể hiện trong bức tranh cạnh nhau để trẻ thấy được sự liên hệ giữa chúng. Để cho công tác tuyên truyền thêm sinh động, trong những buổi sinh hoạt chuyên môn của nhà trường, của tổ chuyên môn, tôi phát cho mỗi giáo viên một phiếu tham khảo ý kiến sau: PHIẾU THAM KHẢO Ý KIẾN Bạn hãy cho biết ý kiến về tác dụng của đồ dùng dạy học. Bạn hãy đánh dấu X vào cuối mỗi dòng mà bạn cho là đúng, dấu - nếu theo bạn ý kiến đó là sai. a. Đồ dùng dạy học chứa các thông tin chủ yếu về: các hiện tượng, sự vật có liên quan trong nội dung bài học của học sinh. b. Đồ dùng dạy học làm tăng hứng thú nhận thức của học sinh. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 7
6. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông c. Đồ dùng dạy học đảm bảo tính trực quan, tạo cho học sinh khả năng tiếp cận nội dung bài học. d. Đồ dùng dạy học tạo điều kiện mở rộng nội dung sách giáo khoa cho học sinh. e. Đồ dùng dạy học nâng cao độ khó ở mỗi bài học. f. Đồ dùng dạy học tạo điều kiện cho học sinh tự lực chiếm lĩnh kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo. Hình thức này rất phù hợp cho hoạt động tuyên truyền của cán bộ quản lý đối với việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên. Nó gây hứng thú cho người tham gia tìm hiểu, lại ngắn gọn, dễ hiểu, dễ tác động đến mọi thành viên trong nhà trường. Ngoài ra hình thức này có thể điều chỉnh thành nội dung thảo luận nhóm, trong buổi sinh hoạt chuyên môn ( đây cũng là hình thức sinh hoạt chuyên môn mới). * Chuyển hóa thành thói quen, nhu cầu sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học Khi công tác tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của việc sử dụng đồ dùng dạy học trong quá trình dạy học đạt được hiệu quả. Mỗi giáo viên đã nhận thức được đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu khi dạy học. Tôi tiến hành thực hiện các hoạt động sau: - Yêu cầu tổng hợp, thống kê, báo cáo: Tôi chỉ đạo cho nhân viên thiết bị cập nhật thông tin thường xuyên về việc mượn và sử dụng, tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên. Đều đặn hàng tuần nhân viên thiết bị thống kê báo cáo cho tôi nắm số liệu. Tôi đề nghị với Hiệu trưởng nhà trường tuyên dương các giáo viên thường xuyên sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học. Công việc này không khó, song đòi hỏi sự chuyên cần của nhân viên phụ trách thiết bị của nhà trường. Có như thế thì các thông tin về mượn, sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên mới có tác dụng. Nó tác động đến ý thức và trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của giáo viên. Nó còn tác động đến nền nếp, thói quen thành nhu cầu không thể thiếu của giáo viên đối với đồ dùng dạy học. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 8
7. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông Hai là, nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học Để thực hiện được biện pháp này, cần tuân thủ 3 bước: * Bước 1: Làm cho giáo viên nắm vững, hiểu rõ nguyên tắc sử dụng đồ dùng dạy học Tôi tiến hành nêu vấn đề để giáo viên thảo luận, trong buổi sinh hoạt tổ khối, sinh hoạt chuyên môn thông qua phiếu ghi ý kiến sau: Việc sử dụng đồ dùng dạy học cần: a. Gắn với nội dung của sách giáo khoa, sách giáo viên. b. Phù hợp với hình thức dạy học bộ môn. c. Phù hợp với phương pháp dạy học bộ môn. d. Phù hợp với kế hoạch bài học. e. Chỉ ở phần thực hành. f. Chỉ ở những bài khó. g. Đúng mục đích. h. Đúng lúc, đúng chỗ. Sau khi có kết quả qua phiếu thăm dò, tôi cho một số giáo viên phân tích theo các ý trên, ý kiến nào là đúng, ý kiến nào chưa đúng để từ đó họ tự suy ngẫm và thực hiện. * Bước 2: Hỗ trợ cho giáo viên kỹ năng, thao tác sử dụng đồ dùng dạy học Sau khi giáo viên thực hiện thảo luận và cho kết quả. Chắc chắn mỗi giáo viên sẽ nắm vững và hiểu hơn về nguyên tắc sử dụng đồ dùng dạy học. Song cái khó trong thực tế là: - Do xác định không đúng mục đích sử dụng hoặc đúng mục đích nhưng khi sử dụng không đúng lúc, không đúng chỗ, hiệu quả sử dụng sẽ không cao, thậm chí phản tác dụng. Ví dụ: Khi giải nghĩa từ ở phân môn Luyện từ và Câu, thông thường giáo viên sẽ dùng tranh minh họa để học sinh hiểu rõ hơn về từ đó. Do sử dụng không đúng lúc như: trước, hoặc sau khi giới thiệu từ hoặc để quá lâu tranh ảnh trên bảng, sẽ làm cho học sinh mất tập trung vì chỉ nhìn tranh không tập trung học. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 9
8. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông - Do sử dụng không đúng thao tác, không thuần thục khi sử dụng, không tính đến an toàn khi sử dụng do giáo viên chưa được tập huấn chuyên sâu cách sử dụng đồ dùng dạy học, thời gian tập huấn quá ít, không đủ để thực hành thí nghiệm, nhân viên phụ trách thiết bị cũng chưa được tập huấn chuyên ngành, sẽ làm cho tính minh họa của đồ dùng giảm tác dụng, có khi phản tác dụng, không đảm bảo tính khoa học. Ví dụ: Khi dạy bài “ Dung dịch” môn khoa học lớp 5. Giáo viên cho học sinh pha đường vào nước ở hoạt động 1 thì cần chú ý ít nước, chỉ một ít đường để học sinh nếm, tránh cho học sinh tự do pha, uống quá nhiều. Ở hoạt động 2, giáo viên nên thực hiện trên bàn để ở giữa lớp cho học sinh ngồi theo hình chữ U quan sát để đảm bảo an toàn cho học sinh, nhắc các em không được hé mở để xem, trong thời gian 5 phút vì các em tò mò muốn biết kết quả sớm. Để khắc phục khó khăn này, không có gì khác ngoài tư vấn cho giáo viên, hoặc chính nhân viên phụ trách thiết bị đóng vai trò trợ giảng sẽ làm thí nghiệm. Nếu giáo viên thực hiện thì phải thử nhiều lần trước để kiểm tra tính chính xác khoa học và độ an toàn,... Khi thuần thục rồi, giáo viên sẽ tự tin thực hiện vừa không mất thời gian, vừa an toàn, khắc phục được hiện tượng ngại khó, ngại thất bại của giáo viên khi sử dụng đồ dùng dạy học. Cán bộ quản lý cũng nên tư vấn cho giáo viên cách thao tác khi sử dụng, dù chỉ những thao tác nhỏ. Chẳng hạn, treo tranh ở đâu, vào lúc nào, cất tranh khi nào; hay tay nào cầm đồ dùng dạy học, tay nào cầm phấn viết để tránh các thao tác thừa, chuyển tay mất thời gian dễ làm giáo viên lúng túng khi thao tác. Đứng ở góc nào để mỗi học sinh đều có thể quan sát được. Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh tô chữ, giáo viên không nên dùng tay trái, không nên đứng bên phải của mẫu chữ ( trừ trường hợp hướng dẫn riêng cho học sinh thuận tay trái). * Bước 3: Cải tiến bộ đồ dùng dạy học được cấp cho phù hợp mục tiêu, nội dung, phương pháp, và điều kiện thực hiện của giáo viên, phù hợp đối tượng học sinh Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 10
9. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông Như trên đã nêu, đồ dùng dạy học được cấp không đủ về cơ số, lại có những đồ dùng không phù hợp điều kiện và hoàn cảnh người sử dụng ( bảng cài, thẻ từ), có một số không đảm bảo tính chính xác và khoa học (mô hình trái đất, mặt trăng và mặt trời) Để tiện trong sử dụng, lại phù hợp với điều kiện của địa phương, không tốn nhiều tiền của và công sức, vẫn đảm bảo tính chính xác và khoa học thì người cán bộ quản lý nên tư vấn, hỗ trợ và cả đi học hỏi thêm ở các đơn vị bạn về cải tiến đồ dùng dạy học. Chẳng hạn: Để tiện dụng và linh hoạt trong sử dụng bảng cài, các thẻ cài không bị đổ, gọn nhẹ, giáo viên nên cải tiến bằng cánh tự làm với nhiều kiểu dáng, mẫu mã khác nhau, miễn sao đúng mục đích sử dụng là làm bảng cài. Hay để biểu diễn ngày và đêm trên mô hình trái đất, mặt trăng, mặt trời, giáo viên chỉ cần sử dụng 1 bộ pin gần hết điện, hay đơn giản hơn đó là dùng tay quay vì mô hình này quay quá nhanh học sinh không kịp quan sát. Ba là, phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học Xây dựng kế hoạch làm giàu đồ dùng dạy học qua: + Phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học, giáo viên làm các các bảng biểu, bảng nhóm bằng bìa cứng, tờ giấy lịch, giấy Rôki rồi ép plastic bên ngoài khi dùng xong xóa được để tổ chức cho học sinh trò chơi củng cố âm vần, các tiếng có chứa vần vừa học, dùng để làm bảng nhóm, bảng phụ, . Đặc biệt là vẽ tranh phóng to tranh trong sách giáo khoa phục vụ các bài dạy: luyện nói, tập đọc , kể chuyện,... Tranh vẽ đảm bảo tính sư phạm, tính thẩm mĩ, tính hiệu quả, tính tiện lợi và sử dụng lâu dài. + Tư vấn hỗ trợ tự làm đồ dùng dạy học thông qua gợi ý, hướng dẫn: . Sưu tầm tranh ảnh có ở các loại sách, báo, họa báo, tạp chí, bìa lịch, . Sưu tầm các vật dụng như: vỏ hộp, can, chai nhựa, dây thép, dây vải, đinh, . Chọn các vật liệu sẵn có ở địa phương như gỗ, tre, nứa, rơm, đất sét, . Sưu tầm tranh ảnh theo chủ đề về quê hương, về đất nước, núi rừng, Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 11
10. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông . Tổ chức các nhóm tổ trong lớp (đối với học sinh), trong khối (đối với giáo viên) thi đua trưng bày sản phẩm, tập hợp sản phẩm chung của lớp, của tổ để dạy theo chủ đề thích hợp, làm phong phú thêm nguồn đồ dùng dạy học. Bên cạnh việc tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên, tôi xác định: không phải giáo viên nào cũng có đủ thời gian, điều kiện và lúc nào cũng tham gia vào việc tìm kiếm cũng như làm được đồ dùng dạy học. Do đó, tôi vận động giáo viên có thể cung cấp cho gia đình học sinh, cộng đồng thông tin về đồ dùng dạy học có thể tự làm bằng cách nào, từ đó thêm một nguồn đồ dùng dạy học nhờ vận động xã hội hóa mà có. Bốn là, quản lí và bảo quản đồ dùng dạy - học Dựa trên cơ sở nhu cầu và khả năng phục vụ của nhân viên thiết bị, tôi tiến hành một số nghiệp vụ quản lý cụ thể như sau: - Yêu cầu nhân viên thiết bị làm tốt khâu tiếp nhận, bàn giao và nhanh chóng đưa thiết bị dạy học vào sử dụng. Tham mưu với hiệu trưởng xây dựng kế hoạch quản lý và sử dụng thiết bị dạy học. - Căn cứ vào số lớp, số học sinh trong từng khối yêu cầu nhân viên thiết bị lập kế hoạch tổ chức cho giáo viên mượn. Riêng bộ đồ dùng thực hành của học sinh thì giáo viên chủ nhiệm lớp trực tiếp mượn, phân phối cho học sinh sử dụng và bảo quản tại lớp vì trường tôi mỗi lớp riêng một phòng học. - Cùng phối hợp với tổ trưởng tổ chuyên môn và giáo viên trực tiếp đứng lớp thảo luận chuyên đề về thiết bị dạy học từng môn đánh giá ưu điểm, hạn chế đồ dùng dạy học hiện có, lập kế hoạch khắc phục, phát huy tối đa vai trò đồ dùng dạy học. - Chỉ đạo cho tổ trưởng chuyên môn giám sát nề nếp ý thức mượn, trả, sử dụng thiết bị dạy học trong mỗi bài giảng, đối chiếu việc thực hiện trên sổ theo dõi mượn, sử dụng, trả thiết bị dạy học với giáo án và thực tế giờ dạy ( vì có khi thể hiện trong sổ sách nhưng lên lớp thì dạy chay), khắc phục tư tưởng ngại sử dụng đồ dùng dạy học nhất là các đồ dùng dạy học khó sử dụng, phức tạp. Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 12
11. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học ở trường Tiểu học Phan Chu Trinh, Krông Nô, Đắk Nông - Trong quá trình sử dụng, do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan có những thiết bị dạy học hư hỏng, yêu cầu nhân viên thiết bị chủ động đề xuất với Hiệu trưởng nhà trường các phương án sửa chữa, khắc phục nhằm phục hồi và phát huy tối đa giá trị sử dụng của mỗi thiết bị dạy học. Nhờ vậy tỉ lệ hao hụt do hư hỏng, thất thoát rất thấp. Đối với bộ đồ dùng thực hành của học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp thường xuyên quán triệt nhắc nhở học sinh có ý thực kiểm tra đồ dùng sau tiết học tránh thất thoát các chi tiết nhỏ, các con chữ bằng bìa các tông khi sử dụng nhiều lần dễ bị bong, giáo viên hướng dẫn học sinh bằng cách tự dùng keo dán lại. Cuối năm học thiết bị dạy học được thu về bảo quản tại phòng thiết bị với hệ thống tủ, giá hiện có đảm bảo cho việc quản lý thiết bị, sử dụng, bảo trì, sửa chữa Năm là, khi lên danh mục mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học tôi cho giáo viên tự đề xuất những đồ dùng dạy học còn thiếu, hoặc cần bổ sung đủ cơ số thì mới mua. Tránh tình trạng mua về mà không sử dụng được, chất lượng kém, gây lãng phí. Với những việc làm trên đã góp phần nâng cao quản lý và sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên và học sinh đạt hiệu quả cao. - Đồng thời sau mỗi tháng tiến hành kiểm tra đánh giá việc mượn và sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên thông qua lịch báo giảng, sổ sử dụng thiết bị dạy học của nhân viên thiết bị để tổng kết và rút kinh nghiệm. 2.4. Kết quả đạt được Do có nhiều biện pháp chủ động, tích cực và hiệu quả như đã nêu ở trên, nên việc sử dụng và tự làm đồ dùng dạy học của nhà trường đã đi vào nền nếp. Đồ dùng dạy học trong nhà trường ngày càng phong phú hơn về chủng loại và số lượng, từng bước đáp ứng về nhu cầu phục vụ đắc lực cho việc dạy và học, nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. Cụ thể: Người thực hiện: Lê Thị Loan Trường Tiểu học Phan Chu Trinh 13