Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5 tuổi trong Trường Mầm non

1. 3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài này là tìm các phương pháp giáo dục phù hợp để giúp trẻ đang theo học tại Trường Mẫu giáo Hoa Mai. Phường Thống Nhất- Thị xã Buôn Hồ Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 09 năm 2022 đến tháng 02 năm 2023 5. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu tôi sứ dung một số phương pháp sau - Phương pháp nghiên cứu (phân tích, tổng hợp tài liệu Internet, tập san, sách báo có liên quan đến đề tài). - Phương pháp điều tra giáo dục - Phương pháp quan sát sư phạm - Phương pháp thực hành, thực nghiệm sư phạm - Phương pháp điều tra thực trạng học sinh
2. 4 PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với cuộc sống của con người, trực tiếp ảnh hưởng đến sự phát trển kinh tế văn hóa của đất nước, của nhân loại. Thế nhưng cũng chính con người trong quá trình tồn tại và phát triển đã khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên, làm mất cân bằng sinh thái, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của con người cũng như mọi sinh vật trên trái đất bị đe dọa nghiêm trọng. Giáo dục bảo vệ môi trường là yêu cầu cấp bách mang tính kinh tế, tính khoa học, tính xã hội sâu sắc. Giáo dục bảo vệ môi trường phải được tiến hành ngay từ tuổi ấu thơ nhằm hình thành cho trẻ tình cảm, thói quen bảo vệ môi trường. Đối với trẻ lứa tuổi này là thời kỳ nhạy cảm với thế giới xung quanh, những kiến thức hiểu biết của trẻ về môi trường và kĩ năng, hành vi, ý thức bảo vệ môi trường là mầm mống đầu tiên nhằm hình thành nhân cách con người và mang lại hiểu biết về thế giới xung quanh cho trẻ. Trang bị cho các cháu vốn tri thức toàn diện để các cháu bước vào trường tiểu học. Đây là một hoạt động thiết thực góp phần tích cực vào việc giáo dục toàn diện cho trẻ, giúp trẻ có ý thức trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ luôn là một hoạt động mang tính giáo dục cao, nó đòi hỏi chúng ta phải nhạy bén, linh hoạt, tận dụng nguồn nguyên liệu vật liệu thải bỏ để chế biến chúng thành những dụng cụ dạy học, đồ chơi cho trẻ một cách đơn giản nhưng thể hiện rõ nét sự sáng tạo và ý tưởng phong phú qua mỗi sản phẩm Bên cạnh đó vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường là rất cần thiết và cấp bách, phải bắt đầu giáo dục từ thế hệ mầm non, tuy nhiên giáo dục bảo vệ môi trường không thể đặt ra thành môn học riêng mà chỉ có thể tích hợp lồng ghép trong các môn học của chương trình bằng nhiều hình thức khác nhau, nhằm đáp ứng nhu cầu hứng thú của trẻ, phù hợp với kả năng hiểu biết của trẻ thông qua hình thức “Học mà chơi, chơi mà học”. 2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu. Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường đang diễn ra liên tục ở tất cả các nước trên thế giới, là một giáo viên hàng ngày trực tiếp giáo dục những thế hệ tương lai của đất nước, tôi nhận ra một điều quan trọng trong công việc của mình là cần phải giáo dục cho trẻ ngay từ bậc học mầm non. Lứa tuổi này trẻ rất thích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh, dễ hấp thu và hình thành những nề nếp, thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách sau này. Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ hành vi đúng của trẻ với môi trường xung quanh, đồng thời bước đầu hình thành những năng lực cần thiết để trẻ tham gia vào các hoạt động thực tế tìm hiểu và giữ gìn môi trường phù hợp với lứa tuổi
3. 5 Để đảm bảo cho con người được sống trong một môi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cần được hình thành và rèn luyện từ rất sớm, từ lứa tuổi mầm non giúp con trẻ có những khái niệm ban đầu về môi trường sống của bản thân mình nói riêng và con người nói chung là rất cần thiết. Từ đó, trẻ biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của cơ thể và trí tuệ. Từ chỗ nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường là rất cần thiết nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non”. Nhằm giúp trẻ có ý thức bảo vệ môi trường một cách tốt * Thuận lợi Được sự quan tâm của Ban giám hiệu, tạo điều kiện mua sắm khá đầy đủ về cơ sở vật chất cũng như đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho việc giáo dục bảo vệ môi trường như: chổi, thùng đựng rác có nắp đậy, các tranh ảnh tuyên truyền giáo dục bảo vệ môi trường, xây dựng hố rác Lớp học rộng rãi, thoáng mát, có các góc cho trẻ hoạt động và trải nghiệm. Hầu hết các cháu học hứng thú và tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường Giáo viên nhiệt tình năng nổ, tâm huyết với công việc. Và hàng năm được tham gia các lớp chuyên đề của Phòng giáo dục, chuyên đề của cụm, của trường... đặc biệt là chuyên đề “Giáo dục bảo vệ môi trường”, “sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả”, “làm đồ dùng đồ chơi bằng vật liệu tự nhiên” và phong trào “vì môi trường”, tham gia các buổi lao động dọn vệ sinh, trồng rau do trường phát động; Bên cạnh đó được bạn bè đồng nghiệp trao đổi kinh nghiệm giảng dạy lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ vào các tiết dạy trên lớp. * Khó khăn Việc thiết kế, tổ chức lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động cho trẻ còn ít, thiếu tính linh hoạt; Một bộ phận giáo viên chưa thực sự gương mẫu trong công tác bảo vệ môi trường; kĩ năng tuyên truyền của giáo viên vẫn chưa đồng đều nên công tác tuyên truyền giáo dục bảo vệ môi trường còn sơ sài, đôi khi thiếu thực tế, thông tin chưa được kịp thời dẫn đến hiệu quả chưa cao. Mức độ nhận thức của trẻ về các hành vi và thói quen bảo vệ môi trường không đồng đều, một số cháu vẫn có các hành vi như: vứt rác bừa bãi, đi vệ sinh không đúng nơi quy định, hay bẻ cành ngắt lá.... Trẻ được sống trong môi trường bao bọc, dựa dẫm được bố mẹ làm thay nên không có tính tự lập, lãnh cảm với môi trường xung quanh. Nhiều phụ huynh còn chưa quan tâm về việc giáo dục bảo vệ môi trường, chỉ chú trọng các môn học. Mặc dù nhà trường đã được đầu tư về cơ sở vật chất khá đầy đủ nhưng đối với nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thì còn thiếu thốn, nhiều đồ dùng còn tạm bợ chưa đạt theo tiêu chuẩn, hệ thống xử lý rác thải chưa có.
4. 6 Một số phụ huynh tuy đã có ý thức giáo dục trẻ bảo vệ môi trường nhưng giáo dục chưa đúng phương pháp, và lệch lạc so với mức độ nhận thức của trẻ. Do vậy để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của trẻ, chúng ta cần tạo môi trường, cơ hội cho trẻ được thực hành, trải nghiệm, khám phá thế giới xung quanh, thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường một cách thiết thực và có hiệu quả nhất.Tập cho trẻ biết một số thói quen tự phục vụ, biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, phân biệt môi trường sạch, môi trường bẩn, tác hại của ô nhiễm môi trường để từ đó tạo cho trẻ có các hành vi, bảo vệ môi trường. Năm học này tôi được phân công dạy lớp 5 tuổi với số cháu 35, qua khảo sát tình hình tôi thấy nhận thức của trẻ về bảo vệ môi trường có sự khác nhau, có những cháu rất có ý thức trong việc bảo vệ môi trường như: không vứt rác bừa bãi, biết bỏ rác đúng nơi quy định, cất dọn đồ dùng đồ chơi ngăn nắp, giữ lớp học sạch sẽ gọn gàng .Nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều cháu chưa có ý thức trong việc bảo vệ môi trường, còn vứt rác bừa bãi, bỏ rác không đúng nơi quy định, hay bẻ cành ngắt lá, giẫm lên cây, cỏ, Chính vì thế vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát phân loại trẻ và được kết quả như sau: Bảng khảo sát đầu năm học Nội dung Kết quả khi chưa sử dụng biện pháp GDBVMT Số trẻ Tỷ lệ % Trẻ biết cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy 20/35 57 định Không vứt rác bừa bãi biết bỏ vào nơi quy 15/35 43 định Biết chăm sóc và bảo vệ cây 16/35 46 Biết tiết kiệm điện, nước khi sử dụng 19/35 54 Biết giữ gìn vệ sinh nơi công cộng 14/35 40 Biết phân biệt những hành vi đúng sai để bảo 16/35 46 vệ môi trường Qua kết quả khảo sát như trên, tôi luôn suy nghĩ và trăn trở xem mình phải làm gì để nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. Vì thế tôi đã tìm ra một số biện pháp nhằm giúp trẻ có thói quen, hành vi bảo vệ môi trường một cách tốt nhất. 3. Các giải pháp 3.1. Nâng cao kiến thức về giáo dục bảo vệ môi trường * Mục tiêu của giải pháp Bảo vệ môi trường là những hoạt động được diễn ra nhằm mục đích giữ gìn sự trong lành, sạch đẹp của môi trường , giúp cân bằng hệ sinh thái và cải thiện môi trường sống của các sinh vật nói chung và con người nói riêng qua những việc làm để ngăn chặn, phòng ngựa khác phục các hậu quả xấu do thiên tai và con người gây ra
5. 7 * Nội dung Để làm tốt việc dạy và học, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho trẻ thì bản thân người giáo viên trực tiếp dạy trẻ phải là người có kiến thức chuyên môn vững vàng, đặc biệt là nắm rõ các kiến thức về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường. Vì thế tôi đã không ngừng tìm hiểu, đọc các cuốn sách hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình, các chương trình giáo dục mầm non, các tài liệu có liên quan đến vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. * Cách thức và điều kiện thực hiện giải pháp Tham gia các đợt tập huấn làm đồ chơi từ phế liệu, các lớp tập huấn chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non; chuyên đề sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, chuyên đề bảo vệ tài nguyên biển đảo. Tìm hiểu về môi trường qua đài, tivi, mạng internet, qua đó tôi đã thu thập được một số tư liệu, tài liệu có liên quan đến vấn đến bảo vệ môi trường, nhằm nâng cao kiến thức về môi trường cho bản thân mà còn giúp trẻ hứng thú tham gia hoạt động và khắc sâu các kiến thức bảo vệ môi trường cho trẻ. Tôi đã mạnh dạn tham mưu với ban giám hiệu nhà trường tổ chức những hoạt động ngoại khóa, như hoạt động mang tính tập thể để trẻ có cơ hội tham gia, làm việc nhóm với các bạn và trải nghiệm với môi trường xung quanh. Hình ảnh trẻ nhặt rác, nhổ cỏ ở đài tưởng niệm 3.2. Tích hợp giáo dục môi trường thông qua các hoạt động hàng ngày và chủ đề. * Mục tiêu của giải pháp Tập cho trẻ thói quen các hoạt động hằng ngày, cất dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định. Tạo cho trẻ có tính cận thận ngăn nắp gọn gàng * Nội dung Trẻ tham gia được nhiều hoạt động khác nhau, trẻ được quan sát đàm thại thực hành, trải nghiệm , thí nghiêm chơi các trò chơi trẻ hiểu được việc làm tốt hay không tốt những hành động đúng hay không đúng kích thước trẻ suy nghĩ bộc lộ có thái độ với môi trường trong và ngài lớp. * Cách thức và điều kiện thực hiện giải pháp
6. 8 + Giờ đón trẻ Khi trẻ đến lớp tôi thường nhắc nhở trẻ cất đồ dùng cá nhân, dày dép gọn gàng đúng nơi quy định. Bên cạnh tôi còn thường xuyên trò chuyện gợi hỏi trẻ, thông qua trò chuyện để giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường. Ví dụ: + Sáng nay con có uống sữa không ? (Có) + Con vứt vỏ hộp sữa ở đâu? Nếu như trẻ trả lời ‘Con vứt ở vệ đường” thì tôi nói với trẻ: Con không được vứt rác bừa bãi như thế sẽ làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe của mọi người mà phải bỏ rác vào thùng đúng nơi quy định. Hay cho trẻ xem tranh ảnh, cô trò chuyện trao đổi với trẻ về môi trường các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường: Nhiều phương tiện giao thông cần động cơ để hoạt động, do vậy khi ô tô, xe máy chạy trên đường xả ra khí thải, khói, làm cho không khí bị ô nhiễm. Vì thế con người cần làm gì để không phải hít thở khói xe thải ra? (Đi đường phải đeo khẩu trang, trồng nhiều cây xanh để không khí được trong sạch....). * Trong các hoạt động học tập Trong hoạt động văn học, trẻ được nghe câu chuyện về thiên nhiên tươi đẹp, những việc làm có lợi, có hại đối với môi trường, nguyên nhân gây ô nhiễm và tác hại. Cô cho xem các bài giảng điện tử về câu chuyện để trẻ hứng thú nhớ lâu hơn. Hoạt động khám phá khoa học: Tổ chức cho trẻ quan sát trên máy tính tranh ảnh và các âm thanh của các hiện tượng thời tiết, làm những thí nghiệm đơn giản như cây cần gì để sống và phát triển, thí nghiệm lọc nước bẩn, quan sát sự phát triển của cây, ích lợi của cây cối đối với đời sống con người, qua đó giáo dục trẻ không ngắt lá bẻ cành, xả rác bừa bãi làm ô nhiễm môi trường. Hoạt động tạo hình, cô dạy cháu cắt dán, xé dán, vẽ thể hiện sự hiểu biết của mình về môi trường (vẽ cảnh đường phố sạch đẹp, các loại cây cối, vườn hoa,... cây giúp ích cho con người, làm cho bầu khí quyển trong lành). Khi thực hiện xé dán, cắt dán xong cháu biết phải bỏ những mảnh giấy vụn vào thùng rác và cất đồ dùng đúng nơi qui định. Nhắc nhở trẻ không kéo lê bàn ghế trên sàn nhà gây tiếng ồn, bàn ghế mau hư hỏng. Hoạt động tạo hình cắt xé dán tranh nội dung về môi trường có thể cho gia đình và trẻ cùng nhau làm tại nhà để cả nhà cùng có ý thức bảo vệ môi trường. * Hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời là hoạt động cần đảm bảo tính tích cực hoạt động của trẻ, làm giàu và cũng cố kiến thức cho trẻ về môi trường xung quanh, giáo dục cho trẻ những thói quen, hành vi của mình nơi công cộng. Qua hoạt động tôi cho trẻ được quan sát cây cối, các loại hoa, loại rau,.... giúp cho trẻ biết gieo hạt, chăm sóc và bảo vệ cây, không hái hoa, bẻ cành,.... xả rác bừa bãi làm bẩn sân trường. Ví dụ: Tôi cho trẻ đi tham quan vườn rau, tôi trò chuyện với trẻ: + Làm thế nào để chúng ta có rau ăn hằng ngày? (Phải trồng rau, chăm sóc cây).
7. 9 + Nếu chúng ta không tưới nước nhổ cỏ cho rau thì chuyện gì sẽ xảy ra? Vì sao? (Rau sẽ bị chết...) + Thế hôm nay các con sẽ chăm sóc vườn rau như thế nào? (Nhổ cỏ, bắt sâu..). Trẻ chăm sóc vườn rau Ví dụ: Quan sát, đàm thoại với trẻ về chất thải của các phương tiện: Khi ôtô, xe máy chạy trên đường, điều gì gây ô nhiễm môi trường? Vì sao? Quan sát và nhận xét sân trường hôm nay sạch hay bẩn? Vì sao? Mỗi bạn cần làm gì để sân trường sạch? Phân loại rác khi tham gia dọn vệ sinh ở sân trường. Như vậy, khi trẻ tham gia hoạt động ngoài trời kiến thức sẽ được khắc sâu, trẻ học mà không biết mình đang học. Qua đó, giúp trẻ có ý thức và các hành vi bảo vệ cây xanh cũng như môi trường xung quanh ngày một “ xanh - sạch - đẹp” hơn. * Giờ hoạt động góc Hoạt động góc là hoạt động mà ở đó trẻ tái tạo lại các hoạt động của người lớn thông qua các trò như phân vai, xây dựng, vẽ tranh, chăm sóc cây..., đây là hoạt động mà trẻ được trực tiếp khám phá, trải nghiệm. Vì thế tôi đã lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào giờ hoạt động góc để nhằm cho trẻ trong quá trình chơi trẻ được trải nghiệm, qua đó khắc sâu được kiến thức cũng như hành vi bảo vệ môi trường cho trẻ. Các góc chơi: Phân vai, xây dựng, học tập..., tôi tiến hành tổ chức cho trẻ chơi các nội dung phù hợp với chủ đề, đồng thời tôi còn lồng nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ chơi để trẻ được thực hành, trải nghiệm.
8. 10 Trẻ sắp xếp đồ chơi các góc gọn gàng Ví dụ: Góc phân vai: ‘Bé tập làm nội trợ’ khi trẻ chơi tôi chú ý dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước, chế biến món ăn, thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khi chế biến bằng cách tôi đặt câu hỏi: + Trước khi chế biến món ăn các con phải làm gì với thực phẩm? + Dụng cụ sau khi chế biến phải như thế nào? + Rác thải sau khi chế biến thì để vào đâu? Hay tôi cho trẻ đóng vai người bảo vệ môi trường thì trẻ thể hiện được công tác của người bảo vệ môi trường như: Trồng cây, chăm sóc cây, nhặt rác, xung quanh khu vực trường lớp. Góc xây dựng: Tôi cho trẻ xây công viên cây xanh, chú ý hướng dẫn cho trẻ biết tạo môi trường trong công viên sạch đẹp.... Trong khi trẻ chơi tôi nhắc nhở trẻ: + Khi chơi các con phải như thế nào? (Không tranh dành đồ chơi của nhau) + Các con phải sử dụng đồ dùng, đồ chơi khi chơi như thế nào? (bảo quản đồ chơi cẩn thận, không làm hư hỏng). + Đồ dùng khi chơi xong các con phải làm gì? (khi chơi xong phải cất đồ chơi đúng nơi quy định, sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp). Góc thiên nhiên: Tôi thường xuyên cho trẻ chơi với cát, nước, được trực tiếp chăm sóc cây như: Tưới nước, nhổ cỏ, bắt sâu Thông qua đó tôi giáo dục trẻ biết chăm sóc cây không bẻ cành ngắt lá, trồng thêm nhiều cây xanh để chung tay bảo vệ môi trường.
9. 11 “Hình ảnh bé chăm sóc cây ở góc thiên nhiên” * Thông qua các chủ đề Việc giáo dục trẻ không chỉ được tích hợp trong các hoạt động hàng ngày mà tôi còn tích hợp trong các chủ đề. Với chủ đề “Nghề nghiệp”, tôi nói chuyện với bé về công việc của bác lao công. Hay như với chủ đề thế giới thực vật, tôi nói chuyện với các bé về lợi ích của cây xanh và các bảo vệ cây xanh... ". Với chủ đề: “Phương tiện giao thông”, tôi cho trẻ biết về các vấn đề ô nhiễm từ khói bụi, tiếng ồn động cơ Chủ đề: “Nước và hiện tượng tự nhiên”, tôi giáo dục trẻ biết giữ gìn nguồn nước, tiết kiệm, không làm ô nhiễm nguồn nước hay với chủ đề “Động vật” giáo dục trẻ chăm sóc, bảo vệ các con vật 3.3. Thông qua hoạt động nêu gương * Mục tiêu của giải pháp Đặc điểm của trẻ mầm non là rất thích được khen ngợi, tuyên dương. Vì thế hoạt động nêu gương là một hoạt động giúp tôi thực hiện nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường hiệu quả nhất. Thông qua hoạt động này trẻ ý thức bảo vệ môi trường một cách tích cực. * Nội dung Hoạt động nêu gương thông qua những buổi nêu gương hàng ngày giúp trẻ làm tốt hơn những công việc hàng này trẻ lao động giúp cô * Cách thức và điều kiện thực hiện giải pháp Tôi thường tổ chức hoạt động nêu gương cho trẻ vào cuối mỗi buổi chiều, trong buổi nêu gương tôi cho trẻ kể những việc đã làm được như: Biết cất dọn đồ dùng gọn gàng đúng nơi quy định, biết kê bàn ăn, nhặt rác bỏ vào thùng, .Khi trẻ đã kể ra những việc mà mình đã làm được tôi đã tuyên dương trẻ, khích lệ trẻ kịp thời và cho trẻ cắm cờ thi đua. Tôi tích cực chú trọng đến việc tuyên dương trẻ thực hiện được các hành vi bảo vệ môi trường: nhặt rác bỏ vào thùng, chăm sóc cây, tiết kiệm điện nước
10. 12 Chính vì vậy trẻ rất hứng thú và tích cực phấn đấu làm việc, giữ gìn vệ sinh trong những lần tiếp theo để được cô khen. Do đó dần dần đã tạo cho trẻ thói quen và ý thức bảo vệ môi trường trong cuộc sống hành ngày. 3.4. Truyền tải kiến thức qua câu chuyện, thơ, câu đố, bài hát * Mục tiêu của giải pháp Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện, các trò chơi là phương tiện hữu ích nhất, nhằm cho trẻ lĩnh hội kiến thức bảo vệ môi trường một cách hiệu quả. * Nội dung Sưu tầm sáng tác các bài thơ câu chuyện, trò chơi hò vè có nội dung về giáo dục bảo vệ môi trường đư ra vao các tiết hoạt động mọi lúc mọi nơi, mục đích cung cấp cho trẻ kiến thức, kỹ năng thấy được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường. * Cách thức và điều kiện thực hiện giải pháp Ví dụ: Khi dạy trẻ câu chuyện “Điều ước” tôi hướng trẻ vào nội dung câu chuyện và đặt các câu hỏi: + Vườn hoa trong câu chuyện như thế nào? + Cô giáo dặn các bạn không được làm gì với vườn hoa? + Nếu không ngắt hoa thì bé Bi được một điều ước gì? Sau đó tôi giáo dục trẻ biết ích lợi của cây, hoa mang lại cho cuộc sống của con người, để từ đó biết làm những việc có ích, như trống và chăm sóc cây, không hái hoa, bẻ cành ngắt lá.... Hay khi tôi dạy trẻ bài thơ “Đừng nhé bé ơi”: “Bé không làm những gì nào Ngắt hoa, bẻ cành, giẫm vào cỏ xanh Khi vui học, lúc dạo quanh Không chơi đất cát, đu cành cây cao... ” Hoặc bài thơ “Tiết kiệm nước” : “Kìa ! Tí tách ! Tí tách Vòi nước bị chảy rồi Bé chạy lại ngay thôi Đưa tay khóa vòi lại Bởi vì nước rất quý Bé ngoan nhớ giữ lời” Thông qua nội dung các bài thơ tôi giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, biến câu thơ thành những bài học nhắc nhở thường xuyên cho trẻ như : “Này các bạn nhỏ Đừng hái hoa tươi, Hoa yêu mọi người Nên hoa kết trái ” Tôi đã tận dụng các bài ca dao - đồng dao có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường để dạy trẻ bảo vệ môi trường.
11. 13 Ví dụ: Khi dạy trẻ bài hát: “Em yêu cây xanh”, ngoài việc dạy trẻ biết tên bài hát, tên tác giả, biết hát đúng, hát thuộc lời ca, nhịp điệu của bài hát, tôi còn dạy trẻ hiểu được nội dung của bài hát bằng cách tôi đưa ra các câu hỏi nhằm kích thích suy nghĩ và sự sáng tạo của trẻ như : + Trong bài hát bạn nhỏ thích điều gì? (Trồng cây xanh) + Vì sao bạn nhỏ thích trồng nhiều cây xanh? (Cho chim nhảy nhót, sân choi có nhiều bóng mát...). + Cây xanh mang lại những lợi ích gì cho con người? + Cô giáo dạy bạn nhỏ điều gì? (Yêu cây xanh, trồng nhiều cây xanh). Thông qua đó tôi giáo dục trẻ biết cây xanh mang lại lợi ích rất lớn cho con người như: Lấy gỗ, lấy củi, che bóng mát, cho quả ngọt, ... ngoài ra cây xanh còn làm cho không khí trong lành cho con người thở. Vì vậy các con phải biết trồng cây, chăm sóc cây, không bẻ cành, ngắt lá, dẫm vào cây xanh. Hoặc tôi dạy trẻ bài hát “Bé quét nhà”, trước khi dạy tôi đặt câu hỏi để gọi hỏi trẻ: + Làm thế nào để nhà cửa luôn sạch sẽ? (Không vứt rác bừa bãi, giữ gìn nhà sạch sẽ, không chơi bẩn...) + Ngoài việc không vứt rác bùa bãi thì hằng ngày chúng ta phải làm gì với ngôi nhà của mình? Sau khi trẻ nêu ra ý kiến của mình, tôi dạy trẻ hát thuộc, đúng giai điệu bài hát “Bé quét nhà ” và đàm thoại với trẻ về nội dung bài hát : + Bạn nhỏ trong bài hát đã làm gì để giúp bà? (Quét nhà giúp bà). + Bạn nhỏ quét nhà để làm gì? (Cho nhà sạch sẽ). Qua đó tôi giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường, không vứt rác bừa bãi, phải giữ gìn nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng... 3.5. Giáo viên làm gương cho trẻ noi theo * Mục tiêu của giải pháp - Giúp trẻ có tính tự giác tự lập, làm gương cho các bạn noi theo * Nội dung Để giáo dục cho trẻ có thói quen bảo vệ môi trường là một giáo viên tôi luôn gương mẫu thực hiện các hành vi, thái độ đúng đắn trong cuộc sống. Trong quá trình các hoạt động hằng ngày, tôi luôn tạo cho trẻ thực hiện các công việc bằng ý thức chứ không phải bằng bản năng hay ép buộc, tôi giải thích cho trẻ hiểu ý nghĩa của các hành động trên và là tấm gương cho trẻ thực hiện và noi theo. * Cách thức và điều kiện thực hiện giải pháp Ví dụ: Tôi hướng dẫn trẻ lau dọn đồ dùng, đồ chơi trong lớp học cùng cô, hay khi giao tiếp với trẻ thì tôi dùng những cử chỉ, hành động nhẹ nhàng, gần gũi đối với trẻ để trẻ làm theo, hay khi trong bữa ăn tôi nhắc nhở trẻ các con phải ăn gọn gàng, không làm rơi vãi thức ăn, giữ vệ sinh sạch sẽ trong khi ăn uống... Từ đó trẻ sẽ hình thành ý thức và thói quen ở trẻ. Tôi luôn gìn giữ hình ảnh của mình trong mắt trẻ bằng những hành động thiết thực để làm gương cho trẻ; đồng thời động viên đồng nghiệp cùng hành động vì môi trường. Tôi nghĩ chỉ có nhận thức đúng, suy nghĩ đúng mới hành