Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 4- 5 tuổi ở trường Mầm non Hoạ Mi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 4- 5 tuổi ở trường Mầm non Hoạ Mi

1. thích khám phá, tìm tòi phát triển óc quan sát phán đoán. Từ đó giáo dục cho trẻ có thái độ ứng xử đúng đắn theo tinh thần của lòng nhân ái, tình yêu với cái đẹp thái độ tôn trọng và gìn giữ môi trường, bước đầu biết sống có văn hóa III. Đối tượng nghiên cứu: - Học sinh lớp chồi (4 – 5 tuổi), trường mầm non Hoạ Mi. IV. Phương pháp nghiên cứu: - Quan sát trực tiếp, gián tiếp, đàm thoại - Mô phỏng, bắt chước, nêu gương - Trao đổi, học hỏi các đồng nghiệp đi trước - Tham khảo sách báo, các phương tiện truyền thông. V. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu: - Nghiên cứu các vấn đề làm như thế nào để nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục trẻ thông qua hoạt động ngoài trời ở trẻ 4- 5 tuổi, trường mầm non Hoạ Mi. 3
2. B. NỘI DUNG. I. Cơ sở lý luận của vấn đề: Ở trẻ mầm non hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo, trong đó vui chơi ngoài trời là một hoạt động không thể thiếu vì trẻ sẽ được hít thở không khí trong lành, được khám phá thiên nhiên và những điều mới lạ xung quanh giúp trẻ tăng thêm vốn sống và nhất là trẻ được tự do hoạt động. Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú nhất, mang lại cho trẻ nhiều niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh. Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời sẽ là một môi trường hấp dẫn và gây hứng thú cho trẻ nếu chúng ta biết nắm bắt và tận dụng tất cả những yếu tố có sẵn trong thiên nhiên, tác động vào chúng qua các trò chơi, quan sát, tìm hiểu sự vật hiện tượng xung quanh trẻ trong các tình huống. Trong năm học này tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công chủ nhiệm lớp Chồi 5 với tổng số trẻ là 32.Trong đó có 17 cháu là nữ; 3 cháu là người đồng bào dân tộc thiểu số.Ngay từ những ngày đầu tiên của năm học tôi nhận thấy các cháu rất hứng thú mỗi khi được ra chơi ngoài trời, các cháu ham học hỏi, tìm tòi và thích khám phá môi trường xung quanh tuy nhiên về nhận thức, thể chất, thái độ và khả năng giao tiếp của các cháu còn hạn chế. Tôi đã suy nghĩ , tìm tòi, nghiên cứu các biện pháp để nâng cao chất lượng trong giờ hoạt động ngoài trời cho trẻ và sáng kiến kinh nghiệm lần này tôi chọn đề tài “một số biện pháp nâng cao chất lượng trong việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non Hoạ Mi” II. Thực trạng: 1. Thuận lợi, khó khăn: 1.1. Thuận lợi: - Khi được ra ngoài trời, được quan sát thế giới xung quanh trẻ rất hứng thú với những gì trẻ quan sát và khám phá được. - Những bài đồng dao, những trò chơi dân gian mang lại cho trẻ cảm giác hào hứng và mới lạ. 4
3. - Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của nhà trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ và phụ huynh hợp tác, tin tưởng. -Trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, năng động, tiếp thu kiến thức nhanh nhạy vì có sự rèn luyện và bồi dưỡng thường xuyên của cô giáo, gia đình và nhà trường. - Đồ dùng, đồ chơi đẹp, sáng tạo và hấp dẫn trẻ. Sân trường thoáng mát thích hợp cho trẻ tham gia vào các hoạt động. - Kế hoạch học tập và vui chơi khoa học. Hàng năm được tập huấn trau dồi kiến thức và tập huấn chuyên môn, dự giờ đồng nghiệp, dự tiết mẫu.Tự học tập để nâng cao kiến thức và tìm tòi những điều mới lạ. 1.2. Khó khăn: - Diện tích sân trường cho trẻ chơi còn hạn chế. - Một số trẻ còn thụ động chưa có sự sáng tạo, hoạt bát trong quá trình tiếp thu và tham gia các hoạt động mà cô hướng dẫn , trẻ chưa có sự chủ động tham gia hết mình vào trò chơi vì còn cảm thấy chưa tự tin, trẻ sợ rằng mình sẽ không chơi được, không làm được. - Khả năng nhận thức của các cháu không đồng đều, một số cháu còn nói ngọng nên khó khăn trong việc cháu thể hiện ý muốn của mình, - Vài cháu do tâm lý là người đông bào dân tộc thiểu số nên các cháu nhút nhát, rụt rè. - Một số cháu là học sinh mới đi học năm đầu nên chưa mạnh dạn thể hiện khả năng và hiểu biết của mình. - Qua đợt khảo nghiệm đầu năm kết quả đạt được chỉ nằm ở mức trung bình: Nội dung Chưa thực hiện Tổng số trẻ đạt: 16/32 trẻ Nhận thức Đạt 50% Tổng số trẻ đạt : 18/32 trẻ Ngôn ngữ Đạt 56 % Tổng số trẻ đạt: 20/32 trẻ Mạnh dạn trong giao tiếp Đạt 62 % Tổng số trẻ đạt: 23/32 trẻ Thể lực Đạt 72 % 5
4. 2. Mặt mạnh, mặt yếu: 2.1. Mặt mạnh: - Trường mầm non của chúng tôi được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đã hỗ trợ, đầu tư đồ dùng đồ chơi để phục vụ công tác giảng dạy và hoạt động vui chơi cuả trẻ. - Sân trường thoáng mát, sạch sẽ,có đồ chơi trên sân trường tạo điều kiện cho trẻ vui chơi khám phá. - Giáo viên được tập huấn chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ đầy đủ để đầu tư cho tiết dạy được sinh động - Trong các buổi dạo chơi ngoài trời trẻ được hít thở không khí trong lành, được vui chơi dưới ánh nắng mặt trời nhờ vậy thể lực của trẻ được tăng cường. Cây xanh trong trường còn giúp trẻ giảm bớt căng thẳng của thị giác, làm cho tâm hồn trẻ thoải mái dễ chịu. Ở khu vườn thiên nhiên trẻ được chăm sóc cây như: tưới cây, nhổ cỏ, tỉa lá, những hoạt động đó giúp trẻ yêu lao động, cỏ cây, hoa lá, yêu cái đẹp, biết nhìn thấy cái đẹp của thiên nhiên, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ. 2.2. Mặt yếu: - Diện tích sân chơi cho trẻ còn ít. - Một số trẻ chưa chú ý vào các hoạt động nên còn khó khăn trong việc truyền tải kiến thức cho trẻ. - Trẻ còn bị chi phối vào các đồ dùng đồ chơi trên sân trường nhiều hơn là việc chú ý đến đối tượng cần quan sát . - Một số trẻ còn nhút nhát, chưa thể hiện hết mình trong việc tham gia vào các trò chơi tập thể cùng bạn. III. Các giải pháp, biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề: 1. Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp, biện pháp: 1.1. Lập kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài trời. Thực tế ở trường mầm non Hoạ Mi là diện tích sân trường hẹp, sĩ số học sinh đông gây không ít khó khăn cho việc tổ chức hoạt động ngoài trời. Nếu không lên kế hoạch cụ thể, hợp lý thì chất lượng giờ hoạt động ngoài trời sẽ không đạt hiệu quả như mong muốn.Vì vậy gô giáo cần phải tìm tòi, sáng tạo các trò chơi, lên kế 6
5. hoạch cụ thể nội dung hoạt động, trò chơi vận động, trò chơi dân gian phù hợp với chủ đề. ví dụ: chủ đề Trường mầm non của bé, tôi lên kế hoạch hoạt động ngoài trời như sau: * Nội dung - Cho trẻ dạo chơi tham quan trong sân trường, trò chuyện về thời tiết. - Trẻ dạo quanh và quan sát sân trường, vườn trường... - Trò chuyện cùng trẻ về trường mầm non Hoạ Mi, đọc thơ hát về lớp học của trẻ. * Trò chơi dân gian : “Tập tầm vông” - Mục đích :Phát triển ngôn ngữ ,khơi dậy trí tò mò của trẻ. - Luật chơi : Đọc rõ lời ca ,nắm chặt tay có giấu vật - Cách chơi : Cho trẻ ngồi thành từng đôi ,quay mặt vào nhau ,trong mỗi đôi có một bạn được dấu kín một vật trong tay và cùng đọc: “Tập tầm vông Tay không tay có Tập tầm vó Tay có tay không Nào các bạn Đoán sao cho đúng Tập tầm vó Tay nào có, tay nào không? Có có, không không” Đến tiếng “ không” cuối cùng thì dừng lại Bạn A đưa tay giấu vật cho bạn B đoán ,nếu đoán đúng thì vật giấu sẽ chuyển lại cho bạn B và trò chơi tiếp tục . * Trò chơi vận động “ Lăn bóng” - Mục đích : rèn luyện sự khéo léo ,phát triển toàn thân - Chuẩn bị : mỗi hàng một quả bóng - Luật chơi :Trẻ phải lăn bóng thẳng hướng - Cách chơi: Cho trẻ xếp thành 3 hàng dọc, trẻ nọ cách trẻ kia 1m, trẻ đứng theo tư thế chân rộng hơn vai, thân người hơi cúi xuống, 2 tay chống đùi. Trẻ đứng 7
6. trên cùng cầm bóng, trẻ đứng cuối hàng chuẩn bị bắt bóng, khi có hiệu lệnh của cô trẻ đứng trên lăn bóng qua khe chân của các bạn, trẻ đứng cuối hàng nhận bóng rồi cầm bóng nhảy lò cò lên phía trước rồi tiếp tục lăn bóng. * Trò chơi học tập: “Tìm bạn” - Mục đích : rèn luyện phản xạ nhanh - Luật chơi: Tìm bạn có hình hoặc đồ chơi giống nhau cả về màu sắc và kích thước - Chuẩn bị : mỗi trẻ một đồ dùng có kích thước khác nhau ( băng giấy ,khối hộp )mỗi loại có 2 cái giống nhau và bằng nhau cả về màu sắc và kích thước - Cách chơi : mỗi trẻ cầm một đồ chơi vừa đi ,vừa hát ,khi cô nói “ tìm bạn “thì trẻ phải quan sát và tìm bạn có đồ chơi giống mình và giơ cao lên ,đôi bạn nào tìm được nhanh sẽ thắng . * Chơi tự do: Trẻ chơi các đồ chơi có sẵn ngoài trời như xích đu, cầu trượt, nhà nhún...theo ý thích của trẻ. Hay vào chủ đề “Gia đình” tôi lên kế hoạch hoạt động ngoài trời cho trẻ như sau: * Nội dung: - Trẻ dạo quanh sân trường quan sát thời tiết ,nhặt lá rụng trên sân trường - Trò chuyện cùng về ngôi nhà thân yêu của bé, vẽ ngôi nhà của bé trên sân trường * Trò chơi dân gian: “ Chi chi chành chành” - Cách chơi : Trong nhóm chọn 1 bạn xòe tay làm dầu trò để các bạn đặt ngón trỏ vào. Tất cả vừa đọc lời ca vừa đặt ngón trỏ vào lòng bàn tay, mỗi nhịp một tiếng, đến tiếng “ập” câu cuối cùng rút ngón tay trỏ của mình ra thật nhanh, ai rút chậm bạn nắm ngón tay là thua cuộc ,làm đầu trò để các bạn chơi tiếp “Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa đứt cương Ba vương ngũ đế Bắt dế đi tìm 8
7. Ù à ù ập Chi chi chành chành Thi nhanh thi khéo Bạn nào múa dẻo Bạn nào hát hay Mau mau lại đây Ù à ù ập” * Trò chơi vận động : “Mèo bắt Chuột” - Mục đích :Rèn luyện phản xạ khéo léo - Chuẩn bị : Vẽ một vòng tròn làm nhà của chuột - Luật chơi : Khi nghe tiếng mèo kêu các con chuột phải về nhanh nhà của mình - Cách chơi : Chọn một cháu làm mèo ngồi một góc, các cháu khác làm chuột bò trong ổ của mình (vòng tròn ).Cô nói các con chuột đi kiếm ăn,vừa bò vừa kêu “chít chít”. Khoảng 30 giây mèo xuất hiện kêu “meo , meo”.Các con chuột phải bò nhanh về nhà của mình, con nào chậm bị Mèo bắt phải ra ngoài một lần chơi . * Trò chơi học tập : “ Đi mua sắm” - Mục đích : Trẻ chọn những đồ dùng để ăn uống, đồ dùng để nấu . - Chuẩn bị : Bộ đồ dùng nấu ăn - Cách chơi : + Cô và trẻ đi mua sắm những đồ dùng để ăn uống, đồ dùng để nấu + Khi nào cửa hàng reo chuông hết giờ, cô và trẻ phải về. Cô yêu cầu từng trẻ kể về những đồ dùng mua được và nói công dụng : chén, ly, chảo, xoong * Chơi tự do: Trẻ chơi với đồ chơi ngoài trời, hoạt động theo ý thích. 1.2. Khi ra ngoài trời giáo viên cần tạo điều kiện cho trẻ quan sát thực tế và tận dụng mọi lúc mọi nơi. Khi ra ngoài trời trẻ được quan sát, khám phá về thế giới xung quanh với những điều thú vị, mới mẻ. Để cho trẻ có sự ham thích khám phá tự nhiên ta cần cho trẻ quan sát các hiện tượng sự vật xung quanh mình. Trước đó cô phải lên kế hoạch hoạt động ngoài trời và chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi chu đáo cho trẻ tham gia. 9
8. Cùng với việc thực hiện đúng kế hoạch, cô cần chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi đầy đủ và hấp dẫn để thu hút trẻ tham gia một cách hứng thú. Trẻ xuống sân trường thấy nhiều lá vàng thì cô cho trẻ nhặt lá và cùng trò chuyện , xếp lá thành các hình khác nhau . Hình 1: Trẻ nhặt lá và xếp hình bông hoa - Đố con đó là lá của cây gì? Tại sao con biết? - Tại sao lá rụng?, quan sát trên cây lúc này như thế nào? - Cây cần gì để sống?, trường chúng ta trồng cây để là gì? - Theo con mình bảo vệ cây bằng cách nào? - Lá có thể xếp thành những hình gì? Hoạt dộng quan sát là một hình thức cho trẻ làm quen với những kiến thức tự nhiên, xã hội xung quanh trẻ, kích thích óc tìm tòi khám phá của trẻ. Nội dung quan sát thường dựa vào khả năng của từng trẻ để tuỳ từng trường hợp quan sát mà tôi có thể nâng cao hay hạ thấp yêu cầu. Để cho trẻ quan sát được tốt hơn, tôi đã hướng trẻ cùng chuẩn bị trước khi quan sát với tôi, chẳng hạn với chủ đề “cây xanh xung quanh bé” tôi hướng trẻ quan sát và tìm hiều về 1 số loại cây khi ở nhà và mang hoa tới lớp cho cô và các bạn cùng xem, hay vận động sự hỗ trợ của phụ huynh trò chuyện cùng trẻ hay dẫn trẻ tham quan vườn hoa ở hoa viên, ngoài ra cô 10
9. cần có câu hỏi gợi ý nhằm phát triển tư duy của trẻ Với cách này tôi nhận thấy trẻ hoạt động rất hứng thú và nhận được sự phối hợp rất nhiệt tình từ phụ huynh. Để đạt được kết quả tốt trong quá trình quan sát cô cần có những kiến thức rộng về thế giới xung quanh để cung cấp cho trẻ. Có thể kết hợp liên ý giữa hoạt động chung và hoạt động ngoài trời tạo hứng thú để trẻ hoạt động. Khích lệ trẻ khám phá, hướng sự quan tâm chú ý của trẻ tới đối tượng quan sát, tạo thói quen tìm hiểu thế giới xung quanh ở trẻ bằng cách tạo ra những tình huống bất ngờ mang tính ngẫu nhiên để lôi cuốn trẻ vào hoạt động khám phá. Hãy để cho trẻ có thời gian, không gian và tự do để khám phá. Giáo viên cần tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc, tìm hiểu, khám phá , thể hiện cảm xúc của mình với thiên nhiên. Tuy nhiên chúng ta không nên kéo dài thời gian quan sát bởi vì sẽ có thể làm phản tác dụng giáo dục trẻ. Trẻ cần được hoạt động và kết thúc trong tâm trạng tích cực. Đối tượng và yêu cầu quan sát phải phù hợp và kích thích được tư duy của trẻ. Có thể gợi hứng thú cho trẻ quan sát bằng cách cho trẻ chơi những trò chơi nhẹ như: Trẻ lắng nghe tiếng động, tiếng kêu ở đâu, nghe tiếng gió thổi, lá rụng, chim hót, ngửi mùi hoa, mùi cỏ, mùi của lá cây, cảm nhận ánh nắng mặt trời, qua trò chơi “ai tinh mắt”, “đoán cây qua lá”, “đoán vật bằng tay”, “ai thính tai”, “đoán xem tiếng động gì”. Những trò chơi này giúp phát triển các giác quan của trẻ. Hình 2: Trẻ khám phá cây hoa bằng giác quan 11
10. 1.3. Tận dụng môi trường ngoài trời, khai thác triệt để lợi thế sân vườn để tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp. Sân vườn là nơi lý tưởng để tổ chức cho trẻ khám phá môi trường xung quanh đặt biệt là chủ đề thế giới động vật, thế giới thực vật, nước và các hiện tượng thiên nhiên Ví dụ: Ta có thể cho trẻ ra ngoài trời quan sát vườn thiên nhiên. Đàm thoại với trẻ về tên gọi, đặc điểm của những loại cây mà trẻ quan sát được. Hình 3: Trẻ dạo chơi quan sát cây, hoa trong vườn thiên nhiên Hình 4: Trẻ thích thú khi nhìn thấy chú Bướm hút mật ở nhuỵ hoa. 12
11. Khi học môn làm quen với toán. Để so sánh phân biệt to nhỏ, cao thấp, màu sắc, đếm chúng ta cũng có thể sử dụng đồ dùng dạy học từ thiên nhiên và tổ chức dạy trẻ ở ngoài trời Trong các hoạt động tạo hình chúng ta vẫn có thể tận dụng các nguyên vật liệu từ thiên nhiên nhiên như dùng lá cây để xé dán, làm giàu vốn biểu tượng về thế giới xung quanh, tích lũy kinh nghiệm và hình thành các tiền đề để trẻ thực hiện hoạt động tạo hình sáng tạo. Hình 5: Trẻ làm tranh sáng tạo từ thiên nhiên 1.4. Đa dạng hoá các trò chơi khi trẻ hoạt động ngoài trời Cô giáo cần tìm tòi, sưu tầm, sáng tạo các trò chơi giúp phát triển giác quan, trò chơi tăng cường nhận thức, các hoạt động giúp trẻ phát triển vận động. Thực trạng trường tôi là một trường có diện tích sân chơi nhỏ, sĩ số học sinh đông nên việc tổ chức cho các cháu vui chơi hoạt động ngoài trời phải theo lịch cụ thể của từng nhóm lớp để thuận tiện việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ. Riêng với lớp tôi ngoài việc tách nhóm cho cháu hoạt động, tôi còn chủ động sưu tầm, tìm tòi những nội dung hoạt động ngoài trời , những trò chơi vận động, trò chơi dân gian giúp phát triển giác quan, nhận thức cho trẻ. * Các trò chơi vận động được lựa chọn cho trẻ chơi là những trò chơi mới lạ và phù hợp với trẻ. Ví dụ cũng là trò chơi “cướp cờ” nhưng ở chủ điểm thực vật tôi 13