Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi tại trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi tại trường Mầm Non

1. còn là những bài học giáo dục đạo đức, thẩm mỹ đến với trẻ một cách dễ dàng. Ở lứa tuổi mẫu giáo nói chung, nhất là các bé lớp 3-4 tuổi của tôi nói riêng cháu chưa biết đọc, chưa biết viết, mà trẻ dựa vào ngôn ngữ, lời nói của cô kết hợp với đồ dùng trực quan trong tiết học, giúp trẻ tìm tòi, khám phá mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Vì vậy trẻ đặt ra muôn vàn câu hỏi tại sao? Cái gì? Ai ?Vì sao lại thế, Chuyện gì sẽ sảy ra để người lớn trả lời. Do đó giáo viên giữ một vị trí vô cùng quan trọng, là người bắc nhịp cầu nối để đem các tác phẩm văn học đến với trẻ. 2. Cơ sở thực tiễn 2.1. Thuận lợi - Ban giám hiệu luôn quan tâm sau sát, giúp đỡ tạo điều kiện cho cô và trẻ có đủ đồ dùng, dụng cụ phục vụ cho các hoạt động. - Khuôn viên nhà trường rộng rãi, có cây xanh bóng mát nên tạo điều kiện cho trẻ tri giác biểu tượng về các sự vật xung quanh mình. - Lớp được trang bị cơ sở vật chất đầy đủ, có đủ các góc cho trẻ hoạt động. Bố trí các góc phù hợp, dễ lấy đồ dùng, tạo nhiều thuận lợi cho trẻ chơi. - Giáo viên nắm vững phương pháp tổ chức các hoạt động. - Phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ tạo mọi điều kiện hỗ trợ về đồ dùng đồ chơi, học liệu trong các góc chơi. 2.2 Khó khăn: - Trẻ mẫu giáo bé nhiều trẻ vẫn còn nói ngọng nên ảnh hưởng đến việc phát âm. - Một số trẻ còn nhút nhát, ít nói chưa mạnh dạn trong giao tiếp. - Trẻ ít được tham gia vào các hoạt động đóng kịch theo nội dung các câu truyện. - Trẻ chưa biết kể chuyện sáng tạo và kể chuyện theo tranh. - Đồ dùng, tranh ảnh sử dụng cho tiết học còn hạn chế, tính thẩm mỹ chưa cao. 3. Một số biện pháp thực hiện 3.1.Biện pháp 1: Trang trí, xây dựng môi trường góc văn học tạo cơ hội cho trẻ học tốt môn văn học. Để giúp trẻ học tốt môn văn học thì việc tạo cơ hội cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học phải thường xuyên. Ngay từ đầu năm học BGH nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều quyển truyện, tạp chí. Ngoài ra tôi còn sưu tầm các sách văn học, hoạ báo, tập chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng “Góc văn học”, tại “Góc văn học” trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, hoạ báo. Cách bố trí góc : - Sắp xếp sách truyện lên giá phù hợp với từng chủ đề, sự kiện. Đến chủ đề, sự kiện nào cô xếp sách truyện của chủ đề đó ra. 3/12
2. - Các con rối được xếp vào hộp theo nội dung của từng câu truyện. Mỗi một truyện có một bộ rối riêng. - Trang phục đóng kịch được treo vào móc trên tường vừa tầm với của trẻ. - Trong góc chơi với các tác phẩm văn học, tôi còn làm khung rối tự tạo để trẻ diễn rối, sưu tầm nhiều nguyên vật liệu khác nhau cho trẻ làm rối cho chính trẻ biểu diễn. - Các tác phẩm văn học dân gian như ca dao, tục ngữ, vè...cũng luôn được các trẻ trong lớp biểu diễn tại góc chơi. Trong quá trình trẻ biểu diễn, thể hiện đó tự trẻ đã cảm nhận được nhịp điệu, câu từ trong các tác phẩm đó. (Hình ảnh minh họa 1: Trang trí, xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động) 3.2. Biện pháp 2: Tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia tiết học Đối với trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo bé nói riêng muốn tạo tâm thế hứng thú khi vào tiết làm quen văn học, đòi hỏi giáo viên luôn phải tìm tòi, suy nghĩ cách vào bài như thế nào để gây hứng thú cho trẻ tham gia vào tiết học một cách tự nguyện, thoải mái. Mỗi một tiết học tôi luôn suy nghĩ vào bài với nhiều hình thức. - Gây hứng thú bằng việc sử dụng câu đố. Ví dụ: "Con gì đuôi ngắn tai dài, mắt hồng lông mượt có tài nhảy nhanh" Đố biết con gì? Với câu đố này giúp trẻ suy nghĩ trả lời, cô giáo giới thiệu vào câu truyện " Chú thỏ tinh khôn". - Gây hứng thú bằng việc sử dụng đồ dùng trực quan. Đồ dùng càng đơn giản, nghộ nghĩnh, gần gũi thì càng thu hút trẻ, nhất là những sản phẩm do trẻ làm ra. Vì thế, những đồ dùng, đồ chơi tự tạo thường rất hấp dẫn trẻ. Đồ dùng trực quan cô sử dụng có thể là mô hình, rối tay, rối dẹt, video, sa bàn, vật thật . Ví dụ: Trước khi vào bài dạy cô cho trẻ quan sát bể cá. Cho trẻ kể về khunh cảnh thiên nhiên trong bể cá và cảm xúc của trẻ khi được nhìn ngắm những chú cá xinh xắn đáng yêu. Sau đó cô mới cho trẻ ngồi và làm quen với bài thơ "Rong và cá". - Gây hứng thú dưới dạng thay đổi hình thức tổ chức. Đối với mỗi loại tiết tôi dành thời gian nghiên cứu tác phẩm để có cách thay đổi các hình thức tổ chức linh hoạt, không dập khuôn ở hình thức tổ chức. Để tạo không khí sôi nổi, hứng thú, vui tươi nhẹ nhàng trong tiết học thu hút trẻ một cách thích thú, tôi còn tổ chức tiết học thành một chương trình vui có những trò chơi hấp dẫn như chương trình "Vườn cổ tích", "Câu lạc bộ bé yêu thơ" hay "Tài năng nhí". Với việc tổ chức dưới dạng chương trình đòi hỏi người giáo viên cũng thật linh hoạt, giọng người dẫn chương trình cũng phải truyền cảm, hấp dẫn trẻ và đặc biệt chú ý xuyên suốt tiết học là mình đang như một dẫn chương trình, tránh tình trạng giới thiệu đầu hoành tráng mà kết bị cụt hoặc đôi khi quên kết thúc chương trình. 4/12
3. Ví dụ: Đề tài Truyện "Cáo, thỏ và Gà trống" (Tiết trẻ đã biết). Tôi tổ chức dưới dạng chương trình "Vườn cổ tích". Vào chương trình là bài hát "Vườn cổ tích". Cô giới thiệu chương trình có 3 phần: Phần 1: Câu chuyện bí mật Phần 2: Thử trí thông minh Phần 3: Tài năng của bé Hay khi dạy trẻ đọc thơ, tôi có thể cho trẻ được đọc thơ dưới nhiều hình thức: đọc luân phiên theo tổ, nhóm; thi đua xem tổ nào đọc hay; đọc theo kiểu phân vai từng nhân vật; đọc tiếp sức theo yêu cầu của cô, đọc đổi đáp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau hoặc một nhóm đọc nhóm kia minh họa (Hình ảnh minh họa 2: Tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia tiết học) 3.3. Biện pháp 3: Nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ thông qua hoạt động tổ chức giờ học. Muốn trẻ hứng thú và học tốt môn văn học trước hết cô giáo cần nắm bắt được khả năng của trẻ như khả năng chú ý, tiếp thu bài của trẻ trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học. Qua quá trình giảng dạy tôi khảo sát khả năng cảm thụ văn học của trẻ thông qua việc kể cho trẻ nghe một câu truyện, hoặc đọc cho trẻ nghe một bài thơ ngắn. Sau đó cô gợi ý và cho từng trẻ nói lại nội dung câu chuyện, bài thơ. Kết quả đạt như sau: - 55% trẻ nhớ và nói được nội dung câu truyện , bài thơ. - 45% trẻ chỉ nhớ một phần nội dung câu truyện, bài thơ. Hay tôi có thể hỏi trẻ những câu hỏi thật gần với trẻ như: - Con thích nhân vật nào? Vì sao? - Con thích nhất câu thơ nào? Vì sao? - Con thấy tình tiết nào, phần nào, hay câu từ nào mà con thấy ấn tượng (thích) nhất? Vì sao? Qua câu trả lời của trẻ tôi có thể nắm bắt được sự cảm nhận của trẻ với các tác phẩm văn học như thế nào. Sau đó phải biết lựa chọn các tác phẩm có nhiều giá trị nghệ thuật cho trẻ cảm nhận. Tôi thấy trên thực tế hiện nay giáo viên mầm non đang được khuyến khích sáng tác ra các câu chuyện bài thơ để dạy trẻ, điều này cũng tốt tôi không hề phản đối tuy nhiên không phaỉ ai cũng có thể sáng tác tốt. Chính vì vây phải lựa chọn thật kĩ trước khi dạy trẻ.Nếu là một tác phẩm để trẻ cảm nhận ta nên chọn các tác phẩm đã được chuyên môn đánh giá cao. Ta có nhiều cách lựa chọn, chẳng hạn với tác phẩm có nhiều giá trị cảm thụ cao về ngôn từ ta hướng trẻ về những từ hay ý đẹp trong tác phẩm.Ví dụ: - Có những tác phẩm ta cho trẻ cảm nhận nhiều hơn về mặt nhịp điệu, âm vần - Hay có những tác phẩm ta cho trẻ thấy được nội dung rất hay - Khi đã chọn được tác phẩm hay lúc đó ta mới có các hình thức giúp trẻ cảm nhận cho phù hợp 5/12
4. Để tiết học đạt kết quả cao thì trước hết người giáo viên phải xác định rõ mục đích - yêu cầu của tác phẩm và phải thuộc tác phẩm. Từ đó đưa ra nội dung giáo dục phù hợp với cốt truyện, phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Bên cạnh đó giáo viên phải chú ý đến giọng kể của mình, kể diễn cảm, đúng ngữ điệu của từng nhân vật trong truyện, thể hiện nét mặt cử chỉ, tư thế phù hợp với diễn biến của câu truyện thì mới thu hút sự chú ý của trẻ. Giọng đọc, giọng kể của cô nhịp nhàng, đúng nhịp điệu sẽ giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn về nội dung bài thơ, câu truyện và khả năng cảm thụ văn học của trẻ cũng được nâng cao. Trong tất cả các tác phẩm văn học mà tôi định đưa ra cho trẻ cảm nhận tôi luôn xác định chuẩn giọng đọc, giọng kể cho câu chuyện,bài thơ đó, giọng dặc trưng cho từng nhân vật, từng tình huống trong truyện. Và khi kể, đọc cho trẻ nghe hay khi đã hướng dẫn trẻ đọc, kể tôi cố gắng giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường (khẫu ngữ) và ngôn ngữ thơ giàu nhạc tính. Qua tác phẩn văn học, trẻ quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyền đạt. Muốn cho trẻ làm quen với một tác phẩm văn học ( dù là một câu chuyện hay một bài thơ) thì người giáo viên phải luôn dành thời gian để đọc tác phẩm nhiều lần. Vì vậy khi tôi dạy về văn học, tôi tin rằng mình cũng đã phần nào góp phần nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ. Điều mà tôi đặc biệt chú ý trong các tiết học là phải đưa ra nhiều hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. * Ứng dụng công nghệ thông tin và bài giảng điện tử: Để hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, dù là thơ hay truyện, muốn đạt kết quả cao thì việc đầu tiên giáo viên phải chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, đồ dùng đẹp hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý của trẻ. Trước đây giáo viên thường sử dụng tranh minh hoạ làm đồ dùng chính trong hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Song với hình thức đổi mới hiện nay, thời đại CNTT nên việc ứng dụng CNTT vào bài giảng mang lại kết quả rất cao. Biện pháp này luôn gây sự chú ý, tò mò cho trẻ . Vì vậy giáo viên nên đưa CNTT vào giảng dạy để mang lại kết quả cao. Đơn giản là các hình ảnh đưa lên máy sử dụng các hiệu ứng, màu sắc phù hợp cũng đã gây sự chú ý của trẻ. Để thiết kế được một bài giảng điện tử, tôi đã mày mò, tìm kiếm các hình ảnh phù hợp nhất với câu chuyện, sau đó sử dụng các phần mềm tin học như power point, photoshop, flash để chỉnh sửa, cắt, chắp ghép tạo hiệu ứng cho từng nhân vật, từng bức tranh. Câu hỏi đàm thoại sẽ thiết kế dưới dạng bài giảng Elearning, trẻ sẽ được nghe các đáp án và lựa chọn phương án trả lời đúng nhất. Việc thiết kế nhiều bài giảng áp dụng công nghệ thông tin đã đem lại hứng thú cho trẻ, trẻ có cơ hội thi đua với bạn bè qua các câu hỏi đàm thoại mà cô mang lại. (Hình ảnh minh họa 3:Giáo viên sử dụng CNTT và bài giảng điện tử trong tiết học) 6/12
5. * Sử dụng nghệ thuật múa rối: Việc sử dụng rối trong tiết học gây được sự chú ý, tò mò của trẻ tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối, một môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Với câu truyện cổ tích “Sự tích cây vú sữa” tôi sử dụng sân khấu rối là cảnh ngôi nhà rơm ở một làng quê, có cây cối, có hoa, cỏ... Nhân vật trong truyện được tôi làm thành những con rối tay nghộ nghĩnh. Khi tôi dạy, tôi dùng 1 cánh tay lồng vào con rối để điều khiển đầu con rối, tay còn lại tôi điều khiển tay con rồi bằng một cái que inox. Tôi điều khiển sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong truyện Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà số trẻ có khả năng cảm thụ tác phẩm văn học đạt cao, đa số trẻ nhớ được nội dung câu truyện, lời thoại của các nhân vật trong truyện và qua câu truyện trẻ rút ra được những bài học kinh nghiệm cho bản thân. (Hình ảnh minh họa 4: Giáo viên sử dụng nghệ thuật múa rối trong tiết học) * Trò chơi đóng kịch: Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể. Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện. Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ. Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch giáo viên phải cho trẻ ôn lại nội dung câu truyện và đàm thoại với trẻ về nội dung. Giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện. Để từ đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách tâm trạng của các nhân vật trong truyện. Nhằm giúp trẻ phân biệt được giọng điệu lời nói của các nhân vật. Qua đó trẻ khắc hoạ được tính cách nhân vật. Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm. Trò chơi đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học một cách sâu sắc và để đạt được điều đó thì việc trang trí sân khấu và hoá trang cho trẻ rất quan trọng. Việc hoá trang và bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin khi nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn. (Hình ảnh minh họa 5: Trẻ tập đóng kịch) 3.4. Biện pháp 4: Nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ thông qua các hoạt động khác trong ngày Thực tế giáo dục văn học ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực cảm thụ văn học của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải qua một quá trình: Học - chơi và mọi lúc mọi nơi. - Vào buổi sáng giờ đón trẻ tôi cho trẻ được chơi theo ý thích trong đó góc sách truyện tôi luôn khuyến khích trẻ tham gia. Trẻ sẽ được “đọc”, xem các câu 7/12
6. chuyện mà trẻ thích, được chơi với các con rối trẻ yêu, được nghe các câu chuyện bài thơ mà trẻ cảm thấy hứng thú Khi trẻ được tiếp xúc nhiều lần trẻ sẽ dàn dần cảm nhận được nhũng cái hay cái đẹp trong các tác phẩm đó và sẽ càng ngày càng thích thú hơn với các hoạt động văn học. - Trong giờ hoạt động ngoài trời trẻ được cùng cô và các bạn đọc thơ, đọc đồng dao ( Cô giáo lưu ý hướng trẻ đọc thật diễn cảm theo nội dung và nhịp điệu của tác phẩm), trẻ được ngồi dưới tán cây nghe cô kể các câu chuyện cổ tích, những câu chuyện gắn với cuộc sống hàng ngày của các con Qua hoạt động dạo chơi này cô giáo còn có thể cung cấp cho trẻ nhiều từ ngữ về cảnh vật cây cối xung quanh. (Hình ảnh minh họa 6: Trẻ ngồi nghe cô kể chuyện) - Trong hoạt động chung trẻ có thể chưa cảm nhận hết được các giá trị về mặt ngôn ngữ,tình cảm của các tác phẩm thì đến giờ họat động góc cô giáo cho trẻ tham gia vào góc chơi “ Vườn cổ tích ”. Tại góc chơi này cô cho trẻ được xem tranh truyện, làm sách truyện, làm các nhân vật rối bóng, diễn rối bóng để trẻ có thể ghi nhớ sâu hơn, để trẻ một lần nữa lại tiếp tục được cảm nhận những cai hay cái dẹp trong tác phẩm. Những bộ tranh nhà trẻ, truyện tranh chữ to, thơ chữ to, tạp chí, hoạ báo đều có hình ảnh minh hoạ. Về truyện thì có truyện cổ tích kể theo tranh, truyện dân gian Việt Nam, truyện kể sáng tạo. Những bài thơ, ca dao, đồng dao cùng các nguồn tài liệu được chọn lựa phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ và các nội dung sách có liên quan đặc thù văn hoá địa phương. Sách là một phần trong đồ dùng đồ chơi cho trẻ: sách giúp trẻ làm quen môi trường chung quanh, làm quen với tạo hình, với toán, với chữ viết + Trẻ có thể tự làm sách truyện từ tranh ảnh do trẻ tự vẽ hoặc sưu tầm . Trẻ kể chuyện theo tranh về các loại thực phẩm, món ăn cách chế biến. Bộ tranh lô tô giúp trẻ kể chuyện những vật nuôi trong gia đình, con vật sống trong rừng trên cùng một bức tranh, nhiều trẻ kể theo nhiều cách khác nhau. vừa chơi vừa đọc thơ, ca dao, đồng dao + Đồ chơi vốn có nhiều chủng loại trong đó đồ chơi bằng điện tử mang tính giáo dục hiện đại. Loại đồ chơi này vừa hình ảnh vừa có âm thanh, trẻ phân biệt tiếng kêu của nhân vật, phân biệt các phương tiện giao thông. Trẻ chơi chuyển động các hình ảnh trên màn hình thật say sưa hấp dẫn. Trẻ hiểu tiếng tượng thanh như “suối chảy róc rách”, “chim hót líu lo” tiếng tượng hình “mây trôi lững lờ”, em bé được “nâng niu”. Ở phòng thư viện đồ chơi còn trang bị phương tiện nghe, nhìn đầy đủ với băng tiếng, băng hình như Tích Chu, Cô bé quàng khăn đỏ trẻ nghe mãi, thích xem phim, hiểu rõ nội dung câu chuyện, kể lại cho ông bà cha mẹ và bạn bè nghe. + Trong giờ hoạt động góc giáo viên có thể tranh thủ hướng dẫn giúp trẻ phát âm chuẩn, trẻ thuộc nhiều thơ, biết nhiều truyện, nắm vốn từ phong phú phân biệt từ láy như “lung linh, lấp lánh ” hiểu từ chính xác hơn như “run cầm cập, kêu ầm ĩ” bước đầu cảm nhận từ văn học “đẹp như trăng rằm, đẹp như tơ nhuộm” giúp trẻ nói trôi chảy khi diễn đạt ý muốn và cảm xúc tình cảm của mình; và có thể sử dùng các từ này vào đời sống của trẻ. 8/12
7. 3.4. Biện pháp 5: Phối kết hợp vời phụ huynh trong việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Được sự nhất trí của BGH nhà trường tôi đã tổ chức họp phụ huynh đầu năm học đẻ phụ huynh hiểu về vai trò của việc đưa trẻ ra lớp sớm nhằm giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hòa đồng với mọi người. Đồng thời giúp phụ huynh hiểu được phương pháp, cách giáo dục của trường mầm non từ đó thống nhất với giáo viên về cách rèn dạy trẻ như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất. Trong đó tôi đi sâu vào chuyên đề làm quen với văn học trong trường mầm non đối với sự phát triển của trẻ. Tôi đưa ra từng nội dung chủ đề cụ thể và có những biện pháp giáo dục trẻ: Ví dụ: Tháng 9 với chủ điểm “Trường mầm non” tôi đi sâu cho trẻ làm quen với trường, với lớp học, biết tên cô. Tên bạn và các hoạt động trong lớp hay giao tiếp với mọi người xung quanh, với môi trường tập thể và gặp gỡ phu huynh để trao đổi tuyên truyền một số điều cha mẹ cần biết. Tháng 10 để trẻ thích đến lớp tôi đi sâu vào dạy trẻ đọc thơ hoặc truyện, khuyến khích trẻ quan hệ giao tiếp tiếp xúc với các thành viên trong lớp mình từ đó trẻ biết được tên cô, tên các bạn trong lớp. Đặc trưng của giáo dục mầm non không giống như những cấp học khác. Học ở mầm non là “Học bằng chơi, chơi bằng học” vì vật khi cho trẻ học bất kỳ một môn học gì cũng cần có đồ dùng trực quan, đặc biệt là môn văn học. Khi cho trẻ làm quen với một tác phẩm thơ hay truyện thì cô cần có tranh ảnh hay mô hình minh họa. Vậy để làm được những bức tranh đẹp hay những mô hình ngộ nghĩnh cô giáo luôn cần những nguyên vật liệu đó có thể là quyển lịch cũ, một vỏ hộp sữa đã sử dụng hay đơn giản đó chỉ là những mẩu gỗ thừa Để có những nguyên vật liệu đó tôi vẫn thường kêu gọi sự ủng hộ của phụ huynh trong lớp, và phụ huynh lớp tôi rất nhiệt tình ủng hộ những nguyên vật liệu như những quyển lịch cũ để vẽ hay cho trẻ chơi trò chơi, những vỏ hộp sữa những mẩu giấy vụn, những mảnh vải vụn để cô làm rối. Cô giáo đã hướng dẫn trẻ làm cùng cô những đồ dùng, những con vật ngộ nghĩnh từ những nguyên vật liệu mà bố mẹ trẻ mang đến trẻ cảm thấy rất tự hào với các bạn, trẻ vui hơn, hứng thú học hơn khiến giờ học đạt kết quả tốt. (Hình ảnh minh họa 7:Sách truyện và đồ dùng đồ chơi làm từ các nguyên vật liệu phụ huynh ủng hộ) 4. Kết quả đạt được: - Sau khi áp dụng một số biện pháp cho trẻ cảm thụ văn học trong năm học đã cho thấy: * Đối với cô: + Cách chuyền tải các tác phẩm văn học đến trẻ cũng như cách tổ chức giờ học, cách bố trí và trang trí góc tốt hơn * Đối với trẻ: + Đa số trẻ tích cực, hứng thú, thoải mái khi tham gia vào hoạt động, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạch lạc. + Trẻ thông minh sáng tạo hơn khi học các tiết văn học. 9/12
8. + Trẻ thích được đóng kịch. + Trẻ thích đọc thơ kể truyện. + Trẻ ghi nhớ thuộc thơ truyện lâu hơn. + Trẻ có khả năng tự sáng tạo và thể hiện tính cách nhập vai một cách linh hoạt. + Trẻ biết kể truyện sáng tạo, kể theo trí tưởng tượng một cách phong phú và đa dạng. * Đối với phụ huynh . Thông qua việc tuyên truyền và thực hiện một số biện pháp nâng cao chất lược làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi, phụ huynh nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc hướng dẫn trẻ làm quen văn học cho con em mình. Từ đó đã tích cực ủng hộ cô giáo cả về vật chất lẫn tinh thần để cô hoàn thành biện pháp nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ một cách tốt nhất. Tất cả những điều đó được thể hiện rõ nét qua bảng khảo sát sau: Khảo sát đầu năm Khảo sát cuối năm Nội dung Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt SL % SL % SL % SL % Hứng thú 22 73,3 8 23,6 28 93,3 2 6,6 Hiểu nội dung 20 66,7 10 33,3 26 86,7 4 13,3 Thơ Thuộc tác phẩm 21 70 9 30 28 93,3 2 6,6 Đọc diễn cảm 19 63,3 11 36,7 24 80 6 20 Hứng thú 23 76,7 7 23,3 29 96,7 1 3,3 Truyệ Hiểu nội dung 19 63,3 11 36,7 26 86,7 4 13,3 n Kể diễn cảm 10 33,3 20 66,7 15 50 15 50 10/12
9. CHƯƠNG III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1. Kết luận Nâng cao khả năng cảm thụ văn học cho trẻ là một vấn đề hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này. Hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học phong phú, đa dạng sẽ giúp trẻ toàn diện về mọi mặt: Nhận thức, ngôn ngữ - tình cảm xã hội. Qua những bài thơ câu chuyện trẻ biết yêu cái đẹp của tự nhiên và con người, biết phân biệt cái thiện và cái ác, đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh. Đồng thời trẻ biết nhập vai với những nhân vật trong câu chuyện, bài thơ. Ngoài ra văn học còn giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng sáng tạo nghệ thuật, và là một trong những hoạt động cần thiết trong việc hình thành nhân cách cho trẻ. Với những biện pháp và kết quả nêu trên bản thân tôi tự rút ra những bài học kinh nghiệm sau: - Ngay từ đầu năm học người giáo viên phải nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ - Luyện tập giọng đọc, giọng kể sao cho diễn cảm, thể hiện được nét mặt, cử chỉ, điệu bộ của các nhân vật trong truyện. - Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. - Sử dụng tốt mô hình rối, rối dẹt, rối tay .. - Tham khảo thêm một số kịch bản đã được biên soạn sẵn và tập cho trẻ đóng kịch. - Tích cực làm đồ dùng, đồ chơi theo chủ đề, đồ dùng minh hoạ cần phong phú, đa dạng hấp dẫn. Giáo viên phải sử dụng khoa học gọn gàng đúng lúc. - Tham mưu tốt với phụ huynh hỗ trơn thêm một số tranh truyện sách báo, tạp chí. - Thường xuyên học hỏi đồng nghiệp tham khảo thêm một số tài liệu liện quan đến việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Để từ đó tổ chức tốt hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. 2. Khuyến nghị 2.1. Đối với nhà trường: - Tổ chức các chuyên đề giáo dục làm quen với văn học, tổ chức hội giảng, các lần sinh hoạt chuyên đề, thường xuyên tổ chức các ngày hội, ngày lễ cho học sinh được tham gia để phát huy được năng khiếu ở trẻ. Từ đó giáo viên có điều kiện bổ sung thêm những kinh nghiệm nhằm giáo dục trẻ được tốt hơn. 11/12
10. - Đề nghị nhà trường tham mưu với cấp trên bổ xung thêm máy chiếu, loa vi tính, các trang thiết bị phục vụ cho môn học : Tranh, ảnh, thơ truyện... 2.2. Đối với phòng Giáo dục - Đào tạo: - Phòng Giáo dục - Đào tạo cần mở thêm lớp tập huấn, chuyên đề, bồi dưỡng mẫu cho giáo viên học hỏi chuyên môn nghiệp vụ nâng cao trình độ. - Cần tổ chức các cuộc thi “Đóng kịch, kể truyện, đọc thơ diễn cảm” cho trẻ tham gia, học hỏi thể hiện khẳng định mình. - Để trẻ tiếp thu cảm thụ văn học ngày càng tốt hơn, hứng thú hơn. Bản thân tôi rất mong muốn các cấp lãnh đạo quan tâm nhiều hơn nữa trong việc bổ sung thêm trang thiết bị, đồ dùng cho môn văn học để giáo viên có điều kiện tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ tôi rút ra trong quá trình giảng dạy. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của ban giám hiệu, hội đồng giám khảo và các bạn đồng nghiệp để bản sáng kiến của tôi được hoàn thiện và hiệu quả hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Long Biên, ngày tháng năm 2021 Người viết Hoàng Thị Thu Hằng 12/12