Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường Mầm Non

1. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non PHẦN II:GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận Hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường tự nhiên có vai trò đặc biệt quan trong đối với trẻ nhỏ. Có thể nói tự nhiên là nguồn gốc của các tri giác cụ thể đầu tiên của con người. Trẻ em ở khắp nơi luôn tiếp xúc với tự nhiên băng mọi cách. Tất cả các sự vật hiện tượng tự nhiên đều có thể làm trẻ chú ý, làm chúng phấn khởi và cung cấp tri thức phong phú cho sự phát triển và hình thành tình yêu quê hương đất nước. * Theo cơ sở khoa học xã hội : -Nhà giáo dục cần phải hiểu tại sao mỗi cá nhân trở thành người theo các cách khác nhau? Do đâu mà mỗi cá nhân tích lũy được kinh nghiệm xã hội khác nhau. - Điều này đòi hỏi cần phải xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển của đứa trẻ trong quan hệ với hiện thực. Sự mở rộng và làm phong phú kinh nghiệm xã hội của trẻ diễn ra trong quá trình giao tiếp giữa trẻ với bạn, với người lớn khi trẻ đến trường mầm non, nhờ đó mà trẻ không chỉ nhận được thông tin ở MTXQ mà còn nắm được cách thể hiện hành vi mối quan hệ tình cảm giữa người với người. * Theo cơ sở tâm lý của môn học: - Qua các kết quả nghiên cứu tâm lý khẳng định rằng trẻ 4-5 tuổi diễn ra mạnh mẽ nhất về tâm lý.Trẻ ở tuổi này lĩnh hội các biểu tượng khái quát về sự vật hiện tượng hiểu được mối quan hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng.Nếu được giáo dục một cách đúng đắn trẻ không những chỉ lĩnh hội tri thức về sự vật, hiện tượng xung quanh, mà còn học được cách tiếp cận đối tượng, cách thức khám phá sự vật hiện tượng trong MTXQ. - Chính quá trình khám phá môi trường đã tạo điếu kiện để trẻ phát triển thể chất, thẩm mỹ đạo đức và lao động cho trẻ. 3/20
2. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non 2. Cơ sở thực tiễn Việc tổ chức cho trẻ khám phá môi trường xung quanh đã được đưa vào.Tôi đã quan tâm và biết cách cho trẻ tham gia vào hoạt động khám phá đạt được một số hiệu quả nhất định.Đó là trẻ hiểu biết một số sự vật hiện tượng xung quanh như biết tên gọi, đặc điểm, ích lợi của sự vật hiện tượng.Thông qua đó hình thành cho trẻ một số kỹ năng nhằm phát triển toàn diện cho trẻ.Giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc thiết kế trò chơi và sử dụng trò chơi chưa linh hoạt, phù hợp với đặc điểm cá nhân trẻ và điều kiện thực tiễn của trường, lớp.Bên cạnh đó phụ huynh ít quan tâm đến các hoạt động của trẻ ở trường, ít trò chuyện với trẻ.Từ đó dẫn đến các kiến thức của trẻ nắm bắt chưa được chắc chắn, hay quên, hay nhầm lẫn với sự vật hiện tượng, kỹ năng của trẻ chưa được rèn luyện. 3. Thực trạng * Thuận lợi - Ban giám hiệu nhà trường quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ về các đồ dùng trang thiết bị và chuyên môn cho giáo viên trong công tác giảng dạy. - Giáo viênyêu nghề mến trẻ ham học hỏi, tự tìm tòi nghiên cứu để tạo môi trường dạy học, sáng tạo làm đồ dùng dạy học và nâng cao trình độ chuyên môn. -Học sinhtheo đúng độ tuổi, các cháu đều khỏe mạnh nhanh nhẹn, ngoan ngoãn, thích hoạt động vui chơi. -Phụ huynh ủng hộ nhiệt tình, luôn tạo mọi điều kiện và tích cực sưu tầm các nguyên vật liệu, tranh ảnh để hỗ trợ giáo viên trong việc làm đồ dùng phục vụ nhu cầu học tập của con em mình. * Khó khăn - Trẻ đầu năm chưa có nhiều kĩ năng, trẻ còn thụ động. - Trong lớp có 4 trẻ nói ngọng, 5 trẻ quá hiếu động, nhiều trẻ thiếu tập trung nên ảnh hưởng đến việc truyền đạt kiến thức cũng như nhận thức của trẻ trong hoạt động học . - Ngôn ngữ của trẻ chưa rõ ràng nên ảnh hưởng đến việc phát huy tích cực tính sáng tạo của trẻ. - Các cháu phần đông gia đình là buôn bán nên nhiều cháu cha mẹ cũng ít có thời gian quan tâm đến con cái, ít có điều kiện cho trẻ được tiếp xúc với một số sự vật, hiện tượng. * Kết quả khảo sát đầu năm STT Nội dung Tổng Kết quả 4/20
3. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non số trẻ Số lượng Tỉ lệ % Trẻ thích được quan sát, 1 tìm hiểu những sự vật, 30 65 hiện tượng trẻ nhìn thấy. Trẻ thích được trao đổi 2 cái mình quan sát được 28 60 với các bạn. Khả năng quan sát, phán 46 đoán, suy đoán của trẻ qua 3 26 56 các thí nghiệm và thử nghiệm. Có ý thức giữ gìn và bảo 4 vệ những đồ dùng phục 32 69 vụ thí nghiệm. Xuất phát từ những thuận lợi, khó khăn và thực trạng trong lớp học. Tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau.. 3.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch theo từng tháng - Mục đích: + Ngay từ đầu năm học tôi đã tìm hiểu về trẻ lớp tôi để nắm bắt được khả năng của trẻ đến đâu từ đó tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết, phù hợp với trẻ, tạo điều kiện cho trẻ học theo khả năng của mình. Khi xây dựng kế hoạch thì phải dựa vào mục tiêu để lựa chọn các hoạt động vào từng tháng cho phù hợp với sự nhận thức của trẻ để làm sao trẻ có thể tiến bộ nhanh nhất. - Cách thực hiện: + Tôi đã xây dựng kế hoạch theo từng thángcụ thể như sau Tháng Mục tiêu ( căn cứ mục Nội dung hoạt động đích của lứa tuổi) 9 - Trẻ hứng thú tham gia * HĐH: các hoạt động khám phá - Tìm hiểu lớp học của bé cùng cô, cùng các bạn. - Một ngày ở trường của bé - Trẻ tích cực tri giác các -Đồ chơi trung thu đối tượng gần gũi, rèn * HĐ khác: luyện các kĩ năng tư duy -Vẽ các hoạt động trong lớp học cho trẻ. -Lựa chọn các hình ảnh và sắp xếp theo 5/20
4. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non - Rèn luyện cho trẻ nói đủ hoạt động một ngày câu, nói rõ ràng và tự tin. - Trải nghiệm và làm các đồ chơi trung thu 10 - Trẻ kể về các thành viên * HĐH: trong gia đình mình. - Tôi và bạn - Trẻ biết các chức năng - Cơ thể tôi của các giác quan và một - Tìm hiểu về ngày 20/10 số bộ phận khác của cơ thể. -Đồ dùng trong gia đình bé - Rèn luyện các giác quan * HĐ khác: nhạy bén. -Làm bảng khảo sát về sở thích của các bạn - Trẻ biết đặc điểm nổi bật, trong lớp công dụng, cách sử dụng -Tìm và gắn các hình ảnh về bộ phận trên cơ của một số đồ dùng trong thể gia đình. - Trang trí bưu thiếp, cắt dán hoa chào mừng - Trẻ có ý thức trong việc ngày 20/10 sử dụng các đồ dùng và -Tìm hiểu, phân loại, cắt dán các đồ dung phòng tránh các đồ có thể trong gia đình gây nguy hiểm như bàn là, - Lựa chọn những đồ dùng gây nguy hiểm bếp đun cho trẻ để có những hành động để phòng tránh 11 - Trẻ biết tên gọi, công *HĐH: việc, dụng cụ của một số - Trang phục của chú bộ đội nghề gần gũi với trẻ, nghề - Nghề xây dựng truyền thống của địa - Nghề thiết kế thời trang phương. - Công việc của cô giáo mầm non - Biết công việc của người - Nghề bác sỹ thân trong gia đình của *HĐ khác: mình. - Trải nghiệm thực hành về các nghề -Làm bảng khảo sát về các dụng cụ, sản phẩm của các nghề 12 - Trẻ biết tên gọi, đặc điểm *HĐH: của mùa xuân và biết ảnh -Tìm hiểu về mùa xuân hưởng của mùa xuân đối - Bé chuẩn bị đón tết với con người và sự vật - Tết nguyên đán xung quanh. *HĐ khác: - Trẻ biết một số loại hoa, -Thực hành bày mâm ngũ quả trong ngày tết quả bánh đặc trưng của - Tập gói bánh chưng 6/20
5. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non ngày Tết. -Làm bảng khảo sát về đặc điểm của mùa xuân 1 - Trẻ biết tên gọi và một số *HĐH: đặc điểm nổi bật như nơi - Con mèo nhà em sống, thức ăn, thói quen - Tìm hiểu 2-3 loài cá vận động và lợi ích của - Tìm hiểu về con khỉ một số con vật nuôi trong - Tìm hiểu về con ong gia đình, côn trùng *HĐ khác: -Làm bảng khảo sát phân loại các con vật theo nhóm, theo nơi sống, theo sinh sản - Trẻ gấp con bướm - Sắp xếp quá trình lớn lên của con gà, con bướm 2 - Trẻ biết tên gọi, đặc *HĐ học: điểm, công dụng của một -Một số cây cảnh số loại cây, hoa, quả - Tìm hiểu 2-3 loại quả - Một số loại rau ăn lá -Một số loại hoa *HĐ khác: -Trẻ sắp xếp qui trình lớn lên của cây - Lựa chọn sắp xếp, phân loại các loại quả 3 - Trẻ biết tên gọi, đặc điểm *HĐ học: nổi bật, nơi hoạt động, -Một số PTGT đường bộ công dụng của một số - Một số PTGT đường thủy PTGT gần gũi với trẻ. - Một số PTGT đường thủy - Trẻ biết đặc điểm của đèn -Biển báo giao thông tín hiệu giao thông đường *HĐ khác: bộ. -Phân loại cac PTGT theo nơi hoạt động - Lắp ghép mô hình các PTGT - Phân loại các nhóm biển báo 4 - Trẻ biết một số hiện *HĐ học: tượng tự nhiên như nắng, -Sự kỳ diệu của nước mưa, nóng, lạnh và ảnh - Không khí hưởng của nó đến sinh hoạt - Ngày và đêm của trẻ. - Mùa hè của bé 7/20
6. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non - Trẻ biết một số dấu hiệu *HĐ khác: nổi bật của ngày và đêm. -Trải nghiệm làm diều - Trẻ biết một số nguồn - Pha màu nước trong sinh hoạt hàng - Lựa chọn các hình ảnh để bảo vệ nguồn ngày và ích lợi của nước nước với đời sống con người. - Bé hành động như thế nào để bảo vệ môi - Trẻ biết bảo vệ môi trường trường. 5 - Trẻ biết yêu làng xóm, *HĐ học: thôn, xã nơi trẻ đang sinh -Hồ gươm sống. - Tham quan khu tưởng niệm Bác Hồ - Yêu thủ đô Hà Nội, Bác *HĐ khác: Hồ kính yêu. -Trẻ vẽ về cảnh đẹp của quê hương - Sắp xếp và lựa chọn cảnh đẹp của Thủ đô Hà Nội - Kết quả: + Khi đã lập được kế hoạch cụ thể, bước tiếp theo tôi chọn và phân loại một số câu hỏi để có thể đạt được kết quả tốt nhất trong quá trình trẻ tri giác, trải nghiệm. Các câu hỏi đưa ra đúng lúc, vừa sức sẽ giúp trẻ có vốn kiến thức phong phú, tăng hứng thú, tạo được sức hút trong hoạt động tiếp theo. Thường các câu hỏi cô đưa ra phải từ tổng quát đến chi tiết, từ ngoài vào trong sử dụng câu hỏi đàm thoại, câu hỏi mở. Tôi đã suy nghĩ và đưa ra một số loại câu hỏi sau: * Câu hỏi trực tiếp tri giác - Ai đây? Cái gì đây?Cái ô tô này có đặc điểm gì?Nó có hình dạng như thế nào?Cách sử dụng nó như thế nào? * Câu hỏi thể hiện sự hiểu biết: Vì sao con biết? * Câu hỏi giải thích sự vật hiện tượng: Vì sao? Tại sao? Khi đã xây dựng được kế hoạch cụ thể thì việc tiến hành tổ chức các hoạt động khám phá cho trẻ sẽ rõ ràng và đơn giản hơn rất nhiều. 3.2.Biện pháp 2.Phối hợp với phụ huynh cùng giáo dục trẻ - Mục đích: 8/20
7. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non + Phối hợp với phụ huynh trong việc thực hiện chương trình chăm sóc bảo vệ sức khỏe cho trẻ về kiến thức chăm sóc cũng như theo dõi sức khỏe của trẻ theo định kỳ. + Phối hợp với phụ huynh trong việc thực hiện chương trình giáo dục trẻ ( giáo viên cùng kết hợp với phụ huynh giúp trẻ thực hiện tốt chương trình chăm sóc giáo dục theo từng mục tiêu) - Cách thực hiện: + Gia đình và nhà trường cần là người bạn đồng hành cùng chí hướng thì việc chăm sóc giáo dục trẻ mới hiệu quả và quan trọng hơn là phụ huynh có điều kiện tiếp xúc với môi trường học tập sinh hoạt của trẻ có điều kiện gần gũi với các cô giáo. Từ đó tạo sợi dây liên kết giữa gia đình và nhà trường, giúp trẻ được sống trong một môi trường giáo dục tốt qua đó còn dạy trẻ có mối quan hệ tích cực với những người xung quanh. Xác định được tầm quan trọng của mối quan hệ giữa phụ huynh và nhà trường ngay từ buổi họp đầu năm và trong suốt năm học tôi đã trao đổi với phụ huynh phối kết hợp cùng cô giáo ở lớp trong việc cho trẻ khám phá các sự vật, hiện tượng xung quanh. Vì tất cả các kinh nghiệm trẻ được trải nghiệm qua thực tế tại gia đình mà ở lớp khó tiến hành sẽ khắc sâu và mang đến cho trẻ sự hứng thú cao. Như khi mẹ đun nước luộc rau, trẻ có thể biết được nước nóng bốc hơi. Nước bốc hơi ngưng tụ lại thành giọt hay khi gia đình pha nước chanh, phụ huynh có thể cho trẻ xem và hướng dẫn trẻ vắt chanh quan sát sự hòa tan của đường trong nước. + Tôi cùng với cô giáo ở lớp lên kế hoạch giảng dạy theo từng chủ đề và dán ở bảng tuyên truyền, trưng bày tranh ảnh về các hoạt động trải nghiệm, các thí nghiệm của trẻ ở trường để phụ huynh biết. + Tôi cũng viết thông báo và dán ở bảng tuyên truyền của lớp nhờ phụ huynh sưu tầm, tìm kiếm các nguyên vật liệu phục vụ cho các hoạt động của trẻ.Vào giờ đón trả trẻ tôi thường trao đổi tình hình học tập mọi vấn đề cần thiết của trẻ trong ngày cho phụ huynh được rõ. Tôi còn trao đổi phương pháp, cách dạy và bài dạy cho trẻ học thêm ở nhà và cùng kết hợp với phụ huynh làm một số đồ chơi cho trẻ. - Kết quả: + Qua một thời gian phối hợp tôi thấy kiến thức của trẻ nâng lên rõ rệt, tiến bộ, trẻ chủ động hơn. Sau đó tôi thông báo lại với phụ huynh, họ rất vui mừng và phấn khởi, ngày càng phối hợp chặt chẽ hơn, cho trẻ đi học đều giúp trẻ nắm bắt kiến thức đầy đủ . 4.Các biện pháp thực hiện 9/20
8. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non 4.1. Biện pháp 1: Tự rèn luyện bản thân học hỏi kinh nghiệm qua sách vở tài liệu phương tiện truyền thông - Mục đích: + Như chúng ta đều biết đã là giáo viên mầm non thì luôn đặt vấn đề chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ lên hàng đầu. Người giáo viên cần phải nắm bắt được quá trình diễn biến tâm lí, phát triển nhân thức, tư duy tìm tòi ở trể thật tốt nhất là ở từng độ tuổi giai đoạn phát triển của trẻ và điều đặc biệt trong lĩnh vực khám phá trong lớp tôi hiện nay thì bản thân tôi rất chú ý cho trẻ được phát huy sự tìm tòi trong mọi lĩnh vực khám phá khoa học và khám phá xã hội, bản thân tôi cũng tim hiểu tham khảo qua sách vở báo chí có liên quan đến lĩnh vực này. - Cách thực hiện: + Để có những kinh nghiệm giáo dục trẻ có đạt kết quả cao trong lĩnh vực khám phá khoa học, bản thân tôi không ngừng tự học hỏi, trau dồi kiến thức qua các sách tài liệu, các trang giáo dục. Tôi tự tìm tòi những phương pháp hay, những nội dung bài học sát với nhận thức của lứa tuổi cũng như tiến trình tổ chức giờ hoạt động khám phá cho trẻ. Bên cạnh đó tôi còn học hỏi qua bạn bè, đồng nghiệp, các qua các buổi bồi dưỡng chuyên môn và qua các giờ kiến tập do trường và quận tổ chức. +Đối với trẻ em thế giới xung quanh rất bao la rộng lớn và tưởng như rất xa vời nay hiện ra trước mắt là điều rất hấp dẫn trẻ. Nắm được tâm lý này của trẻ nên trong các giờ khám phá khoa học tôi đã áp dụng những kiến thức về công nghệ thông tin để thu hút sự chú ý của trẻ. Những hình ảnh sinh động đẹp mắt được tôi đao từ trên mạng về làm hiệu ứng, lồng âm thanh giúp trẻ tri giác tốt giờ học đạt kết quả cao. + Bản thân tôi nghiên cứu tìm tòi những đoạn vi deo hay để dạy trẻ,tôi sử dụng chương trình: ultravideo splitter, ultra video joiner hay total video converter để cắt, để nối hay đổi đuôi các đoạn video. + Ngoài ra tôi còn tham khảo các trò chơi trên mạng có sẵn như kidmark, happykid để cho trẻ tiếp xúc với công nghệ thông tin và được hoạt động với máy tính. Đây là những trò chơi mà hình ảnh có trong trò chơi rất đẹp và hấp dẫn từ đó kích thích trẻ ham hiểu biết và chơi nhiệt tình. + Hoặc tham khảo giáo án điện tử trên các trang web: hay 10/20
9. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non + Tôi còn tham khảo, học tập các giáo án điện tử của bạn bè đồng nghiệp trên trang web hay các bạn ở các trường để bài dạy thêm phong phú. - Kết quả: + Từ những việc làm trên mà trong năm học vừa qua tôi đã tích lũy thêm những kinh nghiệm cho bản thân mình khi tổ chức cho trẻ hoạt động khám phá cho trẻ 4-5 tuổi . 4.2.Biện pháp 2: Xây dựng môi trường lớp học - Mục đích: + Việc tạo điều kiện cho trẻ chủ động khám phá trước tiên là nhiệm vụ của mỗi giáo viên khi đứng lớp. Để trẻ yêu thích chủ động tích cực khám phá trước hết là bởi sự hấp dẫn của đồ dùng trực quan, sự đa dạng của đồ dùng đồ chơi, việc được chủ động tự chủ trong việc tiến hành các thí nghiệm. Trẻ nhỏ học chủ yếu qua chơi, để quá trình tiếp thu tri thức của trẻ thành công giáo viên phải có sự chuẩn bị đầy đủ mọi thứ về đồ dùng phục vụ cho các thí nghiệm, tri giác. Bên cạnh đó việc bày trí các đồ dùng, đồ chơi phải khoa học, tiện lợi và an toàn với trẻ, điều này sẽ thu hút nhiều hơn hứng thú của trẻ với hoạt động khám phá. - Cách thực hiện: + Ngay từ đầu năm tôi đã sắp xếp góc hoạt động khám phá một cách khoa học và hợp lý.Trẻ được hoạt động ở một không gian rộng, thoáng, các đồ dùng ở góc được bố trí hợp lí, an toàn. Tôi thay đổi các đồ dùng theo từng tháng để phù hợp với trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, tăng sự hứng thú và phục vụ trọng tâm cho từng nội dung hoạt động. Ví dụ: Ở giờ hoạt động “ Cơ thể tôi” tôi muốn trẻ được khám phá về chính cơ thể trẻ tôi chuẩn bị kính lúp, gương soi ở góc, lược để trẻ soi vân tay, soi tóc bằng kính lúp, soi gương tự tìm hiểu về khuôn mặt. + Bên cạnh đó tôi chuẩn bị cả các đồ dùng để trẻ có thể tham gia khám phá nhằm phát triển các giác quan: nghe, ngửi, nếm, sờ, đón vật trong hộp kín, Ví dụ: Ở hoạt động về “ Đồ dùng trong gia đình” tôi chuẩn bị các loại đồ dùng trong gia đình để trẻ có thể khám phá về tên gọi, đặc điểm, màu sắc, công dụng, cách sử dụng, của các đồ dùng đó. 11/20
10. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Hình ảnh minh họa trẻ tìm vật trong hộp kín + Ở hoạt động “Tìm hiểu côn trùng” tôi cho trẻ quan sát đàn kiến dùng kính lúp soi. Qua vài buổi quan sát tôi cho trẻ thảo luận về những gì trẻ đã quan sát được như đàn kiến đi như thế nào, có đặc điểm gì? Sau đó tôi mở đĩa ghi hình ảnh về các loài động vật trên thế giới mà trẻ chưa có điều kiện nhìn thực tế. 12/20
11. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động khám khá cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Hình ảnh trẻ chơi với cát và nước + Trong hoạt động“ Nước và các hiện tượng tự nhiên” tôi cho trẻ khám phá về các hiện tượng tự nhiên như: nắng, mưa, nóng, lạnh. Tôi cho trẻ được trải nghiệm và thấy được ảnh hưởng của mưa, nóng, gió, bão, với cuộc sống sinh hoạt của con người, của trẻ. Ngoài ra trẻ được tham gia hứng mưa để cảm nhận những hạt mưa rơi qua tay như thế nào? Tôi cho trẻ chơi với cát và nước - Kết quả: Trẻ hứng thú, thích khám phá, tìm tòi, tham gia các hoạt động trải nghiệm 13/20