Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ ở Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ ở Trường Mầm non

1. 1.3. Đối tượng nghiên cứu: - Trẻ lớp chồi 3 ( 4- 5 tuổi ) – Trường Mầm Non Anh Đào 1.4. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp lí luận - Phương pháp quan sát - Phương pháp thực nghiệm - Phương pháp nghiên cứu, sử dụng tài liệu 1.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu: - Nội dung được nghiên cứu trong năm học 2015 – 2016 - Lớp : Chồi 3 - Trường Mầm Non Anh Đào – Krông Nô – Đăk Nông 2. NỘI DUNG 2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề. Hoạt động chơi ngoài trời là hoạt động vui chơi không thể thiếu trong chế độ sinh hoạt của trẻ mầm non. Đây là hoạt động vui chơi mà trẻ yêu thích và hứng thú nhất, nó mang lại niềm vui và kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh cho trẻ. Mặt khác, trẻ sẽ nhận thức thế giới xung quanh qua việc tiếp xúc, tìm hiểu và khám phá những gì xảy ra trong cuộc sống xung quanh trẻ. Qua hoạt động chơi ngoài trời trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, hoạt động, nhu cầu tìm hiểu khám phá của mình. Hoạt động vui chơi ngoài trời tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với môi trường tự nhiên, đồng thời cũng giúp trẻ tự tin, mạnh dạn trong cuộc sống, đó sẽ là một môi trường hấp dẫn, lôi cuốn trẻ nếu chúng ta biết nắm bắt và tận dụng tất cả những yếu tố có sẵn trong thiên nhiên, tác động đến trẻ qua các trò chơi, quan sát, tìm hiểu sự vật xung quanh trẻ trong các tình huống. Qua hoạt động chơi ngoài trời trẻ phát huy được tính tích cực chủ động của mình, ngoài ra trẻ còn có được sự thoải mái dễ chịu khi hít thở không khí trong lành của thiên nhiên. Giờ hoạt động chơi ngoài trời đưa trẻ đến với tuổi thơ ở những làng quê mộc mạc qua các trò chơi dân gian, những bài vè vui tươi, nhí nhảnh, không những thế trẻ được tự do chơi các thiết bị, đồ chơi ngoài trời như chơi cầu trượt, xích đu, bập bênh, nhà banh Thông qua hoạt động chơi ngoài trời phát triển ở trẻ em tình cảm, biết quan 3
2. tâm giúp đỡ, nhường nhịn lẫn nhau, không tranh dành đồ chơi với bạn, rèn luyện cho trẻ tinh thần đoàn kết, hợp tác, có tinh thần tập thể trong lúc chơi qua đó giáo dục nhân cách cho trẻ về lối sống, về phẩm chất đạo đức, về sự lễ phép, kính trọng đối với người lớn, tạo cho trẻ mối quan hệ tốt giữa người với người, giữa trẻ và gia đình, bạn bè Chính vì thế hoạt động chơi ngoài trời là một hoạt động vô cùng cần thiết với trẻ mầm non. 2.2. Thực trạng của vấn đề. Hiện nay việc tổ chức hoạt động chơi ngoài trời ở các trường mầm non đã thực hiện nhưng cách tổ chức vẫn chưa linh hoạt, phong phú về hình thức và nội dung. Giáo viên đã thực hiện nhưng thời gian tổ chức các trò chơi vận động, dân gian hay học tập còn ít, thường cho trẻ chơi tự do, chơi các trò chơi tĩnh nhiều. Các giáo viên thường chú trọng hoạt động học hơn hoạt động vui chơi. Mặt khác, trẻ ở lứa tuổi này khả năng chú ý, tập trung chưa cao, trẻ dễ dàng tham gia vào bất cứ hoạt động nào nhưng cũng rất nhanh chán và sớm bỏ cuộc. Một số trẻ béo phì thường lười vận động, với trẻ yếu về thể chất thì ngại đi lên xuống cầu thang để ra sân tham gia hoạt động chơi ngoài trời. Ngoài ra do điều kiện cơ sở vật chất cũng như không gian chơi của trường còn hạn chế nên việc tổ chức hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ còn gặp một số khó khăn,tuy nhiên tôi cùng tất cả các đồng nghiệp luôn cố gắng khắc phục tạo cho trẻ những giờ chơi đạt hiệu quả nhất. * Đặc điểm tình hình. - Tổng số học sinh của lớp là 34 cháu - Số giáo viên : 2 cô - Trình độ trên chuẩn : 2 cô tỷ lệ 100 % 2.2.1. Thuận lợi: - Năm học 2015 – 2016 tôi được phân công dạy lớp chồi 3, khu vực trung tâm của trường mầm non Anh Đào. Là giáo viên đứng lớp có trình độ trên chuẩn, nhiệt tình, tôi luôn quan tâm đến chất lượng ở trẻ. 4
3. - Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường cũng như bộ phận chuyên môn tạo điều kiện cho tôi được học hỏi kinh nghiệm, trao đổi với đồng nghiệp và tham gia các buổi tập huấn về chuyên môn. - Trường lớp được xây dựng khang trang, sạch sẽ, thoáng, có sân chơi. - Được trang bị các đồ dùng, đồ chơi ngoài trời, có khu phát triển vận động riêng biệt dành cho trẻ hoạt động. - Các cháu ngoan và tích cực tham gia các hoạt động. Được sự quan tâm hỗ trợ nhiệt tình của các bậc phụ huynh về việc ủng hộ các nguyên vật liệu phục vụ cho hoạt động vui chơi ngoài trời. 2.2.2. Khó khăn: - Với thực trạng lớp tôi hiện nay có một số trẻ chưa qua lớp mầm, đây là năm đầu tiên trẻ đến trường nên còn bỡ ngỡ, rụt rè, nhút nhát chưa có ý thức, tính kỉ luật chưa cao và chưa chủ động tham gia vào các hoạt động. - Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém, trẻ dễ dàng cuốn hút vào các hoạt động nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú. - Diện tích sân chơi còn chật hẹp. - Một số phụ huynh vì điều kiện kinh tế, hoàn cảnh công việc nên chưa thật sự quan tâm đến con em mình. - Một số gia đình sống trên nương rẫy, không gần khu dân cư nên trẻ ít được giao tiếp, tiếp xúc nhiều với bạn bè cùng lứa dẫn đến sự rụt rè, nhút nhát, ít hiểu biết ở trẻ. 2.2.3. Khảo sát : - Qua quá trình khảo sát tình hình thực tế ở lớp học tôi nhận thấy kết quả thực hiện trên trẻ chưa cao và cụ thể là như sau : SL trẻ SL trẻ Chiếm Nội dung Đạt tỉ lệ đạt chưa đạt tỷ lệ - Trẻ hứng thú vào các hoạt động 20 58,82% 14 41,18% - Trẻ có tính tập thế, kỉ luật, hợp 15 44,12% 19 55,88% tác trong các hoạt động 5
4. - Trẻ mạnh dạn, tự tin 14 41,18% 20 58,82% -Trẻ ham học hỏi, khám phá, trải 10 39,47% 24 60,53% nghiệm. - Dựa trên những số liệu khảo sát, tôi thấy được những hạn chế của trẻ trong hoạt động chơi ngoài trời. Vì thế cần phải có biện pháp kịp thời để tác động đến trẻ qua hoạt động chơi ngoài trời có được kết quả cao hơn. 2.3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề. Bản thân tôi là người trực tiếp hướng dẫn, đưa trẻ tham gia các hoạt động từ đó tôi dựa vào mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và yêu cầu cần đạt của lứa tuổi nói riêng tôi tìm hiểu và đưa ra một số biện pháp và hình thức tổ chức phù hợp để nâng cao chất lượng hoạt động chơi ngoài trời ở trẻ. 2.3.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch cụ thể, nội dung phù hợp với điều kiện thực tế và độ tuổi của trẻ. - Căn cứ vào thời gian biểu hằng ngày và điều kiện thực tế ở trường như: diện tích sân chơi, số lượng lớp học, thời lượng của giờ chơi và đặc biệt là trình độ nhận thức của trẻ trong lớp tôi và các giáo viên trong khối đã lập kế hoạch tổ chức hoạt động chơi ngoài trời một cách hợp lý. - Xây dựng kế hoạch vui chơi cho từng chủ đề sao cho phù hợp với độ tuổi và đặc điểm, tình hình của trẻ trong lớp mình. - Thay đổi một cách linh hoạt sao cho phù hợp với chủ đề đang thực hiện. - Lựa chọn những nội dung phù hợp, sắp xếp theo từng chủ đề, từng mốc thời gian. - Xác định thời gian, không gian, đồ dùng thiết bị và nguyên vật liệu gần gũi và sát thực với nội dung chơi. - Tìm tòi những nội dung hoạt động chơi ngoài trời, những trò chơi vận động, trò chơi dân gian gắn với chủ đề, thiết kế những trò chơi sáng tạo, mới lạ phù hợp với độ tuổi của trẻ nhằm tạo cho trẻ hứng thú trong những giờ hoạt động ngoài trời và hiệu quả cao nhất. 6
5. Xây dựng kế hoạch cùng các giáo viên trong khối 2.3.2. Biện pháp 2: Tự bồi dưỡng, rèn luyện, nghiên cứu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn. Để nâng cao chất lượng hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ thì yếu tố nghiệp vụ sư phạm và phương pháp dạy của người giáo viên là yếu tố hết sức quan trọng và cần thiết. Việc tổ chức một hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ thành công, mang lại hiệu quả cao thì trước tiên người giáo viên phải có nghiệp vụ sư phạm tốt và phương pháp lên lớp tốt. Nhận thức được điều đó tôi luôn tự nhủ bản thân mình phải không ngừng học hỏi kinh nghiêm của những người đi trước cũng như những điều mới lạ, sáng tạo của những thế hệ sau mình để từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và hiểu rõ hơn phương pháp giáo dục mầm non nói chung và các phương pháp tổ chức giờ hoạt động chơi ngoài trời nói riêng nhằm nâng cao chất lượng và đạt hiệu quả ở trẻ. Bên cạnh đó nhà trường thường xuyên quan tâm đến việc bồi dưỡng chuyên môn giáo viên như: Bồi dưỡng cho những giáo viên còn yếu về chuyên môn, tổ chức những tiết mẫu cho giáo viên nắm bắt phương pháp, Tôi luôn tham dự ghi chép đầy đủ các chuyên đề của trường mình và các 7
6. trường bạn để có được một phương pháp dạy linh hoạt nhất tạo cho các hoạt động học, chơi trở nên nhẹ nhàng, thoải mái, hấp dẫn và lôi cuốn trẻ để trẻ phát huy hết khả năng, tính tích cực của mình. Tôi thường xuyên đi dự giờ các tiết dạy khi nhà trường tổ chức các đợt thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp trường và các tiết dạy của đồng nghiệp trong trường để từ đó học hỏi, rút ra những kinh nghiệm bổ ích cho bản thân. Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn của nhà trường, cùng với các chị em tôi luôn tích cực tham gia trao đổi với các chị em đồng nghiệp về những vướng mắc trong chuyên môn, từ đó chúng tôi cùng nhau bàn bạc và tìm ra những phương án tốt nhất để giải quyết những vấn đề đó. Tôi dành nhiều thời gian để tìm hiểu và tham khảo trên sách, báo, các tài liệu liên quan đến chương trình giáo dục mầm non để nắm chắc mục tiêu, nội dung giáo dục và kết quả mong đợi để tìm ra các phương pháp hướng dẫn trẻ hoạt động hiệu quả nhất. Ngoài ra tôi thường xuyên tìm hiểu các thông tin trên mạng Internet được cập nhật hàng ngày, tôi khai thác những kiến thức mới, sưu tầm, các phương pháp giáo dục tiên tiến, các hình thức giảng dạy mới và phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương để áp dụng trong công tác giảng dạy. Từ những kiến thức học hỏi được trên Internet kết hợp với vốn kinh nghiệm tôi tích lũy được qua thời gian chăm sóc và giảng dạy trẻ tôi luôn suy nghĩ để tìm ra những hình thức mới phù hợp với trẻ của lớp mình để vận dụng được hiệu quả nhất. Là người nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và gần gũi với trẻ nhất, người giáo viên cần nắm bắt được ý trẻ, tôn trọng ý kiến của trẻ dựa vào ý trẻ để giúp trẻ phát triển theo mục tiêu chương trình chăm sóc giáo dục mầm non mới. Nhờ sự nỗ lực phấn đấu học hỏi không ngừng tôi đã tích lũy cho mình thêm nhiều kinh nghiệm hơn về chuyên môn đặc biệt là trong giờ chơi, hoạt động ngoài trời lớp chồi 3 của chúng tôi, giờ chơi của trẻ trở nên hấp dẫn, tính tích cực của trẻ được khai thác và phát huy tối đa. 8
7. 2.3.3. Biện pháp 3: Sưu tầm, cải biên, đa dạng hoá các trò chơi. Việc tìm tòi, học hỏi và sáng tạo những trò chơi hay, mới lạ, hấp dẫn để thu hút trẻ tham gia chơi là việc làm không thể thiếu của giáo viên, với những trò chơi trẻ đã từng được chơi hay đã biết cô có thể thay đổi tên trò chơi, luật chơi, cách chơi tạo nên sự mới lạ nhằm kích thích trẻ chơi. Để các trò chơi ngoài trời thêm phần hấp dẫn và mới lạ phụ thuộc vào nghệ thuật dẫn dắt của mỗi giáo viên, trẻ sẽ vô cùng hứng thú khi chúng ta biết cách đưa trẻ vào các trò chơi quen thuộc nhưng với những cách giới thiệu mới mẽ gây được sự chú ý và tò mò của trẻ. Ngoài việc tìm tòi, học hỏi những trò chơi hấp dẫn, mới lạ thì việc giáo viên tự thiết kế các trò chơi phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với chủ đề là một việc làm hết sức cần thiết.Các trò chơi mới sẽ khiến trẻ hứng thú và mong chờ để được tham gia thay vì chúng ta cứ sử dụng các trò chơi cũ mà trẻ đã được chơi. Hoạt động chơi ngoài trời là hoạt động mà trẻ được tham gia các trò chơi có luật nhằm phát triển toàn diện về các mặt. Để đạt được mục tiêu này thì người giáo viên cần đổi mới phương pháp, biết cách làm mới, tạo hứng thú để mang lại kết quả cao nhất khi tổ chức hoạt động. * Các trò chơi phát triển giác quan: - Chơi các trò chơi giác quan sẽ khuyến khích tư duy sáng tạo và tính tò mò ở trẻ, khi tham gia chơi các giác quan của trẻ sẽ được kích thích, trẻ sẽ tự xây dựng cho mình những kỹ năng trong các hoạt động, cuộc sống của trẻ. - Một số trò chơi kích thích phát triển các giác quan của trẻ như : + Phát triển thính giác : Đoán xem tiếng động gì, tiếng kêu ở đâu, nghe tiếng gió thổi, lá rụng, chim hót + Phát triển khứu giác : Ngửi hương thơm đoán tên loài hoa, mùi cỏ + Phát triển thị giác : Ai tinh mắt, đoán cây qua lá + Phát triển xúc giác : Chiếc túi kì diệu, chiếc hộp thần kì .. * Vd: Trò chơi “ Chiếc hộp thần kì ”. - Mục đích: 9
8. + Trẻ phát triển xúc giác qua việc sờ, nắm, phỏng đoán. + Phát triển vận động tinh ở bàn tay và các ngón tay. + Phát triển khả năng phán đoán, ghi nhớ có chủ đích. - Chuẩn bị: + Hộp kín, đồ vật, tranh lô tô, rỗ đựng. - Cách chơi cũ: Cô sẽ là người chọn đồ vật và miêu tả cho trẻ đoán tên đồ vật đó hoặc cô cho trẻ chọn đồ vật và đoán tên. * Cải biên: - Cách chơi: Chọn 1 trẻ chơi chính, trẻ còn lại sẽ ngồi xung quanh. Trẻ chơi chính sẽ được quyền chọn đồ vật và miêu tả hình dạng đồ vật đó, các bạn xung quanh có nhiệm vụ đoán xem đồ vật đó là gì và chọn tranh lô tô trong rỗ và đưa lên. - Luật chơi: Trẻ chọn sai tranh lô tô sẽ bị phạt nhảy lò cò, trẻ chơi chính đoán sai đồ vật sẽ phải ra ngoài thay đổi lượt chơi chính cho bạn khác. * Qua cách chơi mới thì hầu hết các trẻ được tham gia chơi, chính trẻ là người chủ chốt trong trò chơi và cô chỉ là người hướng dẫn, bao quát trẻ. Trò chơi : Chiếc hộp thần kì 10
9. - Không chỉ với những trò chơi mà qua việc dạo chơi, quan sát vườn thiên nhiên, quan sát bầu trời trẻ còn được quan sát, trò chuyện nhận xét và nói lên sự hiểu biết của mình qua sự gợi ý của cô. Vd : Khi cho trẻ quan sát cây cô có thể hỏi trẻ : + Đây là cây gì? + Cây được trồng để làm gì? + Để cây lớn lên và phát triển ta cần phải làm gì ? + Bảo vệ cây bằng cách nào? + Quan sát xem có những cây nào giống với loại cây này ? - Trẻ tham gia trồng cây cùng cô, hằng ngày nhổ cỏ, tưới nước, chăm sóc cho cây trẻ sẽ quan sát và nhận ra được sự thay đổi phát triển ở cây mỗi ngày từ đó trẻ sẽ cảm thấy vui và yêu quý cây cối hơn, giúp trẻ mở rộng mối quan hệ, sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh, cách chăm sóc bảo vệ cây xanh - Từ những lần trò chuyện với trẻ cô nắm được sự hiểu biết của trẻ đến đâu, kịp thời cung cấp những kiến thức mà trẻ còn thiếu hay uốn nắn những điều trẻ hiểu sai và như thế trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức từ cô một cách thoải mái, nhẹ nhàng, dần hình thành ở trẻ kĩ năng quan sát, ghi nhớ có chủ đích. Trẻ cùng nhau nhổ cỏ, bắt sâu, chăm sóc cho cây * Trò chơi phát triển nhận thức: - Trò chơi phát triển nhận thức kích thích sự tò mò, tư duy của trẻ, khi trẻ tham gia chơi trẻ sẽ được tiếp xúc, trải nghiệm với đồ vật từ đó trẻ biết được đặc điểm, tính chất của những đồ vật đó. 11
10. Vd: Khi chơi tự do, trẻ chơi với nước, cát, sỏi, đất đá trẻ sẽ biết được tính chất của từng sự vật, hiện tượng. + Chơi với nước : Nước giúp trẻ cảm thấy thoải mái, vui vẻ và thích thú. Chơi với nước trẻ sẽ được thư giản, giải trí vì nó không đòi hỏi hay bắt buộc trẻ phải hoàn thành bất cứ một nhiệm vụ nào. Khi chơi với nước trẻ biết đong nước vào các chai, biết ước lượng thể tích nước, biết vật nào nổi vật nào chìm trong nước do sự nặng nhẹ khác nhau, biết nước có thể hoà tan một số chất hay nước thì chảy từ trên cao xuống từ đó những khái niệm đơn giản về khoa học hay học toán dần được trẻ khám phá, ngôn ngữ của trẻ cũng từ đó mà phát triển hơn Trẻ thích thú khi được chơi với nước + Chơi với cát: Trẻ có được cảm giác sảng khoái khi chạm tay vào cát, bốc, nắm, miết tay trong cát hay đào bới, xúc, ịn, gạt Khi chơi với các trẻ sẽ phát triển được khả năng sáng tạo của mình, trẻ thoải mái theo những suy nghĩ, sáng kiến của trẻ mà không cần bắt chước hay theo chỉ dẫn của người khác. Khi chơi với cát trẻ sẽ biết cát có nhiều hạt nhỏ li ti, trộn với nước sẽ làm ướt cát và khi cát ướt có thể xây toà tháp, ngôi nhà làm những chiếc bánh hình vuông, hình tròn qua những chiếc ca, chén nhựa 12
11. Trẻ thoải mái chơi với cát + Chơi với sỏi : Trẻ biết hạt sỏi to hơn hạt cát, cứng, nhiều màu sắc có thể dùng để xếp các hình theo ý thích như : ngôi nhà, ông sao, bông hoa, hình tròn, Trẻ chơi xếp hình với sỏi + Chơi với lá cây trẻ có thể phân biệt được các loại lá tròn, dài, hình bầu dục, to, nhỏ khác nhau. Trẻ phát triển được vận động tinh qua trò chơi này đồng thời các kĩ năng cắt, xé, ghép, dán cũng được luyện tập thành thạo. Trẻ có thể cắt, xé dán, xếp những chiếc lá cây thành hình những con vật hay đồ vật mà trẻ biết theo ý tưởng, sự tưởng tượng hay sáng tạo của trẻ như : Làm con trâu, con voi, đan lá thành mũ đội, - Kích thích trí não của trẻ bằng các trò chơi có các chi tiết bí ẩn bắt buộc trẻ phải suy luận, phán đoán để tìm ra câu trả lời + Trò chơi giải mã sơ đồ: Trẻ biết đọc sơ đồ và tìm ra đường dẫn đến nơi cất giấu kho báu hoặc bé hãy tìm ra đường đi dến siêu thị hay bé hãy tìm đường về nhà. 13