Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

1. cho trẻ làm quen với các tác phẩm âm nhạc trong trường mầm non góp phần không nhỏ vào việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ để trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp qua lời hát, qua nhịp điệu của bài hát. Chính vì vậy muốn tổ chức tốt được giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ, giáo viên không những phải nắm chắc phương pháp giảng dạy mà còn phải tự tìm tòi sáng tạo để nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ. Bên cạnh đó trên thực tế nhiều giáo viên khi lên lớp giảng dạy mới chỉ dừng lại ở mức độ chuyền tải đủ kiến thức, đúng phương pháp mà chưa chú ý tới việc làm sao để giờ hoạt động âm nhạc được sáng tạo và hấp dẫn thu hút trẻ vào hoạt động một cách tích cực. Từ những lý do trên tôi đã suy nghĩ và chọn đề tài: “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi". 2. Mục đích nghiên cứu: Nhằm nâng cao năng lực cảm thụ âm nhạc cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi. Thông qua việc dạy âm nhạc giúp trẻ hình thành các kĩ năng hát đúng giai điệu, nhịp điệu của bài hát và tạo ra một tư thế mạnh dạn cho trẻ. Giúp trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi đáp ứng được với nhiều hình thức tổ chức giáo dục, trẻ biết cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong âm nhạc. 3. Đối tượng nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu là học sinh 5-6 tuổi. - Nghiên cứu về khả năng cảm thụ âm nhạc, giúp trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi học tốt môn Âm nhạc. - Biện pháp nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi 4. Giới hạn phạm vi, nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu những phương pháp, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi 5. Nhiệm vụ nghiên cứu: Tìm hiểu lý luận: Về vai trò, ý nghĩa của âm nhạc trong trường Mầm non.
2. Tìm hiểu thực trạng và một số giải pháp tổ chức và thực hiện tốt môn âm nhạc trong trường Mầm non. 6. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu lý luận: Đọc, tìm hiểu và phân tích các số liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Phương pháp quan sát: Đàm thoại dự giờ quan sát, đàm thoại về các hoạt động của học sinh. Phương pháp lựa chọn: Tổ chức thực hiện tốt môn âm nhạc trong trường Mầm non. 7. Thời gian nghiên cứu: Tháng 9/2023: Lựa chọn đề tài, nghiên cứu tài liệu, thực tiễn. Tháng 10/2023 -> tháng 12/ 2023: Áp dụng trong công tác giảng dạy. Tháng 1/2024: Hoàn thiện đề tài. Phần thứ hai: NỘI DUNG Chương I: Cơ sở lý luận của đề tài: * Định nghĩa của giáo dục âm nhạc: Giáo dục Âm nhạc là một hoạt động rất quan trọng không thể thiếu được trong trường mầm non. Sự hấp dẫn của âm nhạc đã cuốn hút trẻ, đưa trẻ đến với thế giới quanh mình, làm trẻ say mê và hứng thú. Không những vậy âm nhạc còn làm phát triển về mọi mặt của trẻ: Đạo đức, thẩm mỹ, cảm xúc, trẻ cảm nhận được những gì khi ta mang âm nhạc đến trẻ. Để biết đến được điều đó, là giáo viên trực tiếp giảng dạy phải biết cách tổ chức hoạt động âm nhạc sao cho phù hợp sinh động với từng độ tuổi là một việc làm rất cần thiết và quan trọng. Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như nghe cô hát, trẻ tự hát, nhảy múa, chơi trò chơi âm nhạc, sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố của nhân cách phát triển toàn
3. diện, hài hoà đó là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức trí tuệ và thể lực trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Lứa tuổi mẫu giáo lớn trẻ có khả năng nghe, hiểu, và hát được nhiều bài hát tương đối dài với giai điệu rộn ràng, tươi sáng. Tuy nhiên ở độ tuổi này trẻ chưa tự tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm âm nhạc vì trẻ chưa biết chữ, chưa có khái niệm về âm nhạc. Chính vì vậy việc nắm bắt các tác phẩm âm nhạc của trẻ đều phụ thuộc vào sự truyền thụ của cô giáo và người lớn. Khi hát và vận động theo lời bài hát góp phần phát triển các cơ quan vận động khác. Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc còn góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ, rèn luyện tai nghe để trẻ có thể hát diễn cảm, đúng giai điệu, nhịp điệu, trường độ, cao độ của bài hát. Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc còn góp phần mở rộng hiểu biết của trẻ về tự nhiên và xã hội. Âm nhạc đi vào tâm hồn trẻ một cách tự nhiên, không gò bó, nó có tác động mạnh mẽ lên tình cảm của trẻ. Qua các bài hát giúp trẻ thêm yêu quê hương đất nước, ông bà, cha mẹ, yêu trường lớp, cô giáo, bạn bè và biết thể hiện tình cảm của mình với mọi người. * Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi: Tốc độ hình thành các phản xạ có điều kiện ở trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tăng chưa cao. Sự vận dụng ngôn ngữ diễn cảm vào cuộc sống sinh hoạt hàng ngày còn ít. Tư duy của trẻ 5 - 6 tuổi chưa cao điều đó giúp chúng ta hiểu rằng việc dạy trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc là vô cùng cấp thiết. Chương II: Thực trạng của đề tài: Mấy năm gần đây các trường rất chú trọng chất lượng giáo dục âm nhạc. Điều đó khẳng định rằng việc giáo dục âm nhạc cho trẻ tuổi mầm non đã được quan tâm đúng mực. Vì thế chương trình giáo dục âm nhạc mầm non đã được đưa ra những yêu cầu, nội dung chương trình phù hợp với từng địa phương
4. *Thuận lợi Bản thân tôi có một số kinh nghiệm trong dạy âm nhạc và có kiến thức về âm nhạc. Trẻ học cả ngày tại lớp nên giáo viên có thời gian bồi dưỡng luyện tập cho trẻ nhiều hơn. * Khó khăn: Học sinh của trường đa số là con em người dân tộc- Thái- Dao. Một lớp học song trẻ ở các độ tuổi khác nhau nên khó khăn cho giáo viên trong việc hướng dẫn trẻ. Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy còn nhiều thiếu, đồ dùng đồ chơi hạn chế ảnh hưởng đến công tác giảng dạy. * Các nhiệm vụ cần giải quyết: Trong quá trình quan sát và tìm hiểu về việc tổ chức giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ ở trường mầm non và trao đổi với đồng nghiệp về một số vấn đề có liên quan đến việc dạy âm nhạc cho trẻ tôi nhận thấy rằng: Đa số trẻ là người dân tộc, việc trẻ thường xuyên được tiếp xúc với các tác phẩm âm nhạc qua những băng đài còn hạn chế. Chủ yếu là trẻ được làm quen với các bài hát là ở lớp học, một khó khăn nữa là trẻ người dân tộc ít nói tiếng Việt, vì thế việc nghe nói hiểu bằng tiếng Việt còn hạn chế. Nên việc dạy trẻ thuộc lời bài hát, hát đúng giai điệu bài hát quả là rất khó khăn. Giáo viên phải dạy nhiều lần, dạy ở mọi lúc, mọi nơi thì trẻ mới thuộc được lời bài hát. Mặt khác trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng đều rất thích các đồ chơi đẹp có màu sắc hấp dẫn, đặc biệt là dụng cụ âm nhạc phát ra âm thanh. Nhưng thực tế vấn đề này chưa được giáo viên thực sự quan tâm, đồ dùng âm nhạc còn nghèo nàn chưa có tính thẩm mỹ. Giáo viên mới chỉ quan tâm đến việc dạy trẻ thuộc bài hát mà chưa chú ý đến việc rèn luyện kĩ năng hát cho trẻ. Từ thực trạng nêu trên của đề tài tôi quyết định đưa ra một số biện pháp để dạy tốt môn Âm nhạc trong trường Mầm non Nậm Búng cụ thể như sau:
5. 1) Quan tâm đến việc phát triển ngôn ngữ Tiếng Việt cho trẻ. 2) Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm âm nhạc. 3) Chuẩn bị tâm thế cho trẻ chu đáo trước khi bước vào giờ hoạt động âm nhạc. 4) Làm đồ dùng đồ chơi và lựa chọn đồ dùng đồ chơi phù hợp phục vụ cho giờ hoạt động âm nhạc 5) Rèn kĩ năng hát đúng giai điệu của bài hát, tham gia một cách tự nhiên. Chương III: Giải quyết vấn đề: Xuất phát từ thực tế của việc cảm thụ âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi vùng dân tộc là trẻ rất thích hát và thích nghe cô hát. Nhưng vốn từ Tiếng Việt của trẻ còn nghèo nàn, khả năng hát bằng Tiếng Việt của trẻ còn nhiều hạn chế. Chính vì vậy mỗi một giờ hoạt động âm nhạc giáo viên cần: 1) Quan tâm chú trọng tới việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ bằng Tiếng Việt. Cho trẻ tích cực học tập và sử dụng thành thạo tiếng địa phương để áp dụng có hiệu quả trong quá trình tổ chức hoạt động. Là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi nhận thấy vốn Tiếng Việt của trẻ còn nhiều hạn chế, muốn tổ chức tốt các hoạt động trong đó có giờ hoạt động âm nhạc thì người giáo viên phải làm gì để hiểu ý đồ của mình định truyền đạt tới trẻ và làm thế nào để trẻ hiểu được ý đồ của mình định truyền đạt tới trẻ và trẻ định nói gì với mình, muốn làm được điều đó giáo viên cần phải hiểu và nói được tiếng địa phương để kết hợp dạy sang ngôn ngữ. Ví du: Khi dạy trẻ hát bài hát: “ Ai cũng yêu chú mèo” Hoặc bài hát “ Cá vàng bơi” tôi cho trẻ kết hợp nói: “ Con mèo” hoặc “ cá” bằng tiếng Việt và tiếng địa phương. 2) Tạo môi trường làm quen với tác phẩm âm nhạc: Việc tạo môi trường cho trẻ tiếp cận với âm nhạc giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giờ hoạt động âm nhạc. Vì thông qua môi trường hoạt động âm nhạc tạo cho trẻ những cảm xúc, giúp trẻ mạnh dạn thể hiện những khả năng của mình.
6. Hiểu được tâm lý của trẻ tôi đã sưu tầm một số dụng cụ âm nhạc và bố trí vào góc cho trẻ hoạt động âm nhạc rất phong phú. Để góc nghệ thuật thêm nổi bật và phong phú trên tường tôi dùng xốp cắt những hình con vật ngộ nghĩnh như: Gấu đánh đàn, gấu thổi kèn...Ở vị trí thấp hơn tôi treo mũ các con vật, quạt múa, sắc xô...Góc đồ chơi âm nhạc có các dụng cụ âm nhạc: Trống cơm, phách trẻ, mõ...Để vừa tầm mắt trẻ quan sát, dễ lấy, dễ cất, từ đó kích thích sự tò mò cho trẻ. Ví dụ: Trưng bày trống lắc làm bằng lon bia bên trong cho sỏi vào, bên ngoài dán giấy xanh đỏ. Trẻ rất thích chơi và xem. Đối với trẻ ở lứa tuổi này học mà chơi, chơi mà học. Ngoài các hình thức trang trí và trình bày cho trẻ cảm nhận bằng trực quan, tôi còn tổ chức cho trẻ học ở mọi lúc, mọi nơi, thông qua hình thức nghe nhạc ngoài giờ, cô hát cho trẻ nghe, giờ hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động lao động, thể dục buổi sáng. Qua đó trẻ hát đúng nhịp và hát chuẩn hơn. Ví dụ: Với bài hát “ Gà trống, mèo con và cún con” là một bài hát tương đối khó với trẻ vùng cao, trẻ luôn hát sai nhịp phách, tôi chú ý dạy trẻ cách ngắt nhịp sao cho đúng. Một số cháu thường hay nhút nhát tôi thường xuyên tiếp xúc với các cháu, gọi các cháu lên hát và động viên các cháu để các cháu bạo dạn hơn. Qua trao đổi với phụ huynh tôi biết, một số cháu rất thích hát và hay hát. Tôi giải thích cho phụ huynh hiểu các cháu rất thích âm nhạc, rất dễ tiếp thu những cái mới lạ. Nên các bậc phụ huynh về nhà nên cho trẻ xem những đĩa “ Trẻ mầm non ca hát”, rồi mẹ hát cho trẻ nghe thông qua đó trẻ sẽ cảm thụ được tác phẩm âm nhạc. Qua đó góp phần nâng cao giờ hoạt động âm nhạc. 3) Chuẩn bị tâm thế cho trẻ chu đáo trước khi bước vào giờ hoạt động âm nhạc: Nếu cô đã tạo được môi trường cho trẻ tiếp cận âm nhạc thì cũng cần tạo cho trẻ một tâm thế trước khi bước vào giờ hoạt động âm nhạc để gây hứng thú cho trẻ, kích thích trẻ tham gia vào giờ hoạt động âm nhạc.
7. Vì vậy trước khi vào giờ hoạt động âm nhạc tôi luôn tạo cho trẻ một tâm thế thoải mái. Cho trẻ lựa chọn đề tài theo sự định hướng của cô nhằm khơi gợi yếu tố tích cực trong trẻ. Ví dụ: Khi dạy bài hát: “ Làm chú bộ đội” Lần đầu tiên dạy trẻ tôi nhận thấy một số cháu còn đùa nghịch không chú ý. Tôi đã động viên trẻ “ Các con hãy đứng thẳng người lên hát thể hiện giống chú bộ đội nào” trẻ lại tập chung chú ý và hát rất hứng thú. Ngoài việc tạo cho trẻ sự tự tin trước mỗi giờ học, tôi đều chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ âm nhạc như: Đàn, xắc xô, phách tre, mũ các con vật...Để cho trẻ tự tin và hào hứng bước vào giờ học. Ví dụ: Khi dạy vận động bài hát “ Đố bạn” tôi cho trẻ đội mũ con voi, con hươu, con gấu...Để cho trẻ hứng thú tập chung vào giờ học, tôi thấy giờ học đạt kết quả cao hơn. Bên cạnh đó cô cũng cần chuẩn bị tâm thế trước khi bước vào giờ dạy. Cô cần tự tin, giọng nói của cô phải chuyền cảm, thu hút được trẻ. Trước khi bước vào giờ dạy âm nhạc cho trẻ, tôi luôn chuẩn bị tốt bài hát, hát đúng nhạc, giúp trẻ cảm nhận được bài hát một cách chon vẹn vì hoạt động âm nhạc là một hoạt động thu hút trẻ qua lời ca tiếng hát và động tác minh họa. Vì vậy việc chuẩn bị tâm thế cho cô và trẻ là hết sức cần thiết giúp trẻ học hào hứng hơn.
8. 4) Làm đồ dùng đồ chơi và lựa chọn đồ dùng đồ chơi phục vụ giờ hoạt động Âm nhạc. Ở lứa tuổi mầm non trẻ tư duy bằng trực quan hình động. Vì vậy mỗi sự vật trẻ cần được quan sát, cầm nắm...Trẻ rất thích những đồ chơi sặc sỡ vì vậy bằng những phế liệu tự sưu tầm tôi đã làm ra những dụng cụ âm nhạc tuy đơn giản nhưng đã góp phần làm phong phú giờ hoạt động âm nhạc. Tôi đã dùng hai lon bia làm trống lắc, bên trong cho 5 - 6 hòn sỏi, bên ngoài dùng giấy màu cắt dán thành hình các con vật và hoa văn để trang trí. Tôi còn dùng xốp dẻo để cắt thành những chiếc mũ múa rất sinh động và cắt những bộ trang phục dân tộc phục vụ cho giờ hoạt động âm nhạc. Khi sử dụng các dụng cụ âm nhạc phát ra những âm thanh khác nhau và được mặc những bộ trang phục đẹp tôi thấy các cháu rất hào hứng và muốn tham gia ngay vào hoạt động âm nhạc. Ví dụ: Với bài hát “ Gà trống, mèo con và cún con” tôi chuẩn bị mũ mèo, mũ chó cún, mũ gà trống để chuẩn bị cho giờ học thêm phong phú. Ngoài ra tôi còn vận dụng các trò chơi vào hoạt động âm nhạc. Ví dụ: Dựa vào trò chơi “ Son - mi” Tôi đưa trò chơi giọng cao, giọng thấp bài hát “Con gà trống”. Tôi chuẩn bị mũ gà trống, cô đánh đàn cho trẻ xướng âm. + Cô quy định tiếng gà trống gáy “ ò ó o” tương ứng “ Đồ đồ đồ” Hoặc trò chơi giọng cao, giọng trầm. Để trò chơi hứng thú hơn tôi chuẩn bị mũ các con vật làm bằng xốp dai. Ví dụ: Với bài hát “Con gà trống” và “ Một con vịt” + Cao, vang, xa: Tương ứng với “ Ò ó o” +Trầm, ngắt quãng: Tương ứng với “ Cạp cạp cạp” + Khi cô đưa cao tay trẻ nói “ Ò ó o” Khi cô đưa thấp tay trẻ nói “ Cạp cạp cạp” 5) Rèn kĩ năng hát đúng giai điệu, tham gia múa một cách tự nhiên. Để giờ hoạt động âm nhạc được phong phú thì việc rèn kĩ năng cho trẻ hát múa là hết sức quan trọng vì vậy việc tổ chức các hoạt động âm nhạc dù ở hình thức nào cũng
9. cần thu hút sự chú ý của trẻ. Tôi luôn quan tâm đến tư thế của trẻ khi hát, múa, khi đúng hát, khi ngồi hát. Dạy trẻ đứng hát với tư thế khỏe mạnh vững vàng nhưng vẫn tự nhiên và mềm mại. Khi cho trẻ hát tôi sử dụng đàn để trẻ được nghe nhạc giúp trẻ hát chuẩn nhịp phách. Ngoài ra tôi còn đưa những động tác múa trong và ngoài chương trình để phụ họa những bài hát của trẻ và cô hát cho trẻ nghe. Ví dụ: Cô hát cho trẻ nghe bài “ Xe chỉ luồn kim” ( Dân ca quan họ Bắc Ninh) cô chuẩn bị khăn, cô ngồi hát làm động tác quay tay se chỉ và thêu. Hát đề câu “Gửi ra...Người cho người”, cô đứng dậy hai tay nâng khăn mặt hướng về phía trẻ thể hiện tình cảm...Từ điệu múa, lời ca của cô kích thích ở trẻ lòng ham mê nghệ thuật giúp trẻ thể hiện hết mình từ đó chất lượng giờ hoạt động âm nhạc được nâng cao. Ở lớp trẻ được hoạt động, được thể hiện mình trong giờ hoạt động âm nhạc. Tuy nhiên nếu trẻ được trang điểm, được mặc những trang phục đẹp phù hợp với nội dung bài hát giúp trẻ hứng thú và tự tin hơn.
10. Ví dụ: Khi dạy minh họa bài “ Múa với bạn Tây Nguyên” ở lớp trẻ chỉ được mặc quần áo bình thường nhưng bài múa đó tôi cho các cháu biểu diễn trên sân khấu “ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam” các cháu được mặc trang phục Tây Nguyên trước rất đông khán giả trẻ rất tự nhiên và hào hứng biểu diễn. Vì vây tôi thường xuyên cho trẻ tham gia vào các hoạt động của lớp, của trường.
11. Phần thứ ba: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1. Kết luận: Qua thời gian thực nghiệm, áp dụng những biện pháp trên để đưa vào hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi bản thân tôi đã thu được rất nhiều kết quả khả quan. Từ chỗ đầu năm học trẻ chưa hứng thú nghe với giờ hoạt động âm nhạc thì đến nay, đa số trẻ đã rất thích thú khi đến giờ hoạt động âm nhạc. Những số liệu dưới đây phần nào thể hiện được kết quả khi giáo viên đưa kinh nghiệm trên để áp dụng vào thực tế giảng dạy tại lớp mẫu giáo của trường Mầm non Nậm Búng. 2. Kết quả: Từ những biện pháp trên kết quả đạt được như sau: Nội dung Giai đoạn một Giai đoạn hai Giai đoạn ba (Tháng 10) (Tháng 11) (Tháng 12) Số trẻ hứng thú học 60% 85% 95% Số trẻ chưa hứng thú học 40% 15% 5%