Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở Lớp 1

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở Lớp 1

1. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: BGH Trường Tiểu học Cam Thượng – Ba Vì – Hà Nội. Trình độ Ngày tháng Chức Họ và tên Nơi công tác chuyên Tên sáng kiến năm sinh danh môn Một số biện pháp Trường TH nâng cao chất lượng Nguyễn Thị Tổ phó 03/01/1971 Cam Thượng Cao đẳng Huệ Tổ 1 dạy – học môn Toán - Ba Vì ở lớp 1 - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến (nêu rõ lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến và vấn đề mà sáng kiến giải quyết): Dạy, học môn toán lớp 1 tại trường tiểu học. - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử (ghi ngày nào sớm hơn): Ngày 04/09/2019. - Mô tả bản chất của sáng kiến (Mô tả ngắn gọn, đầy đủ và rõ ràng các bước thực hiện giải pháp cũng như các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp; nếu là giải pháp cải tiến giải pháp đã biết trước đó tại cơ sở thì cần nêu rõ tình trạng của giải pháp đã biết, những nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết. Bản mô tả nội dung sáng kiến có thể minh họa bằng các bản vẽ, thiết kế, sơ đồ, ảnh chụp mẫu sản phẩm... nếu cần thiết ................................................................................................................................ - Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): ................................................................................................................................ - Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: ................................................................................................................................ - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả (So sánh lợi ích kinh tế, xã hội thu được khi áp dụng giải pháp so với trường hợp không áp dụng giải pháp đó, hoặc so với những giải pháp tương tự đã biết ở cơ sở) ................................................................................................................................ - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu hoặc áp dụng thử nếu có: (So sánh lợi ích kinh tế, xã hội thu được khi áp dụng giải pháp so với trường hợp không áp dụng giải pháp đó, hoặc so với những giải pháp tương tự đã biết ở cơ sở) ................................................................................................................................ Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có): Số Họ và Ngày Nơi công Chức Trình độ Nội dung công Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
2. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 TT tên tháng tác (hoặc danh chuyên việc hỗ trợ năm nơi thường môn sinh trú) Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Cam Thượng, ngày 10 tháng 4 năm 2023 Người nộp đơn (Ký và ghi rõ họ tên) Nguyễn Thị Huệ Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
3. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 UBND HUYỆN BA VÌ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Trường Tiểu học Cam Thượng Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BIÊN BẢN XÉT DUYỆT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CẤP TRƯỜNG Tác giả : Nguyễn Thị Huệ ........................................................................................... Đơn vị : Trường tiểu học Cam Thượng....................................................................... Tên SKKN :Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1...... Môn (hoặc Lĩnh vực):Toán.......................................................................................... Điểm Biểu được TT Nội dung Nhận xét điểm đánh giá I Điểm hình thức (2 điểm) Trình bày đúng quy định về thể thức văn bản (kiểu chữ, cỡ 1 chữ, dãn dòng, căn lề ) Kết cấu hợp lý: Gồm 3 phần chính (đặt vấn đề, giải quyết 1 vấn đề, kết luận và khuyến nghị) II Điểm nội dung (18 điểm) 1 Đặt vấn đề (2 điểm) Nêu lý do chọn vấn đề mang 1 tính cấp thiết Nói rõ thời gian, đối tượng, 1 phạm vi nghiên cứu 2 Giải quyết vấn đề (14 điểm) Tên SKKN, tên các giải pháp 1 phù hợp với nội hàm Nêu rõ cách làm cũ, phân tích nhược điểm. Có số liệu khảo 3 sát trước khi thực hiện giải pháp Nêu cách làm mới thể hiện tính 7 sáng tạo, hiệu quả. Có ví dụ và Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
4. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 minh chứng tường minh cho hiệu quả của các giải pháp mới Có tính mới, phù hợp với thực tiễn của đơn vị và đối tượng 1 nghiên cứu, áp dụng Có tính ứng dụng, có thể áp 1 dụng được ở nhiều đơn vị. Nội dung đảm bảo tính khoa 1 học, chính xác 3 Kết luận và khuyến nghị (2 điểm) Có bảng so sánh đối chiếu số liệu trước và sau khi thực hiện 1 các giải pháp Khẳng định được hiệu quả mà 0.5 SKKN mang lại. Khuyến nghị và đề xuất với các cấp quản lý về các vấn đề 0.5 có liên quan đến việc áp dụng và phổ biến SKKN TỔNG ĐIỂM Đánh giá chung (Ghi tóm tắt những đánh giá chính): ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... Xếp loại :............... Xếp loại A: Từ 17 đến 20 điểm Xếp loại B: Từ 14 đến <17 điểm Xếp loại C: Từ 10 đến <14 điểm Không xếp loại: < 10 điểm ., ngày tháng năm 2022 Người chấm 1 Người chấm 2 HIỆU TRƯỞNG (Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên) Lê Thị Thơm Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
5. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 MỤC LỤC Tiêu đề Tran g PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ 2 I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2 1. Mục đích nghiên cứu 2 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4 II. ĐẶC ĐIỂM, TÌNH HÌNH 4 1. Thuận lợi 4 2. Khó khăn 4 PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5 I. CƠ SỞ LÝ LUẬN 5 II. CƠ SỞ THỰC TIỄN 6 1. Thực trạng 6 2. Nguyên nhân 6 III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 7 1.1. Dạy toán về nhiều hơn, ít hơn 7 1.2. Dạy về dấu lớn hơn, bé hơn 8 1.3. Dạy các bài dạng điền dấu ; = 10 1.4. Dạy các bài dạng “ Tìm thành phần chưa biết của phép cộng, trừ” 12 1.5. Dạy các bài dạng điền số vào ô trống 13 1.6. Dạy toán nêu tình huống 13 2. Khả năng áp dụng 16 3. Kết quả thực hiện 17 PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 19 I. KẾT LUẬN 19 II. KHUYẾN NGHỊ 20 Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
6. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH CHỨNG CHO SÁNG KIẾN Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
7. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1. Mục đích nghiên cứu đề tài: Bậc tiểu học được coi là bậc học nền tảng của cả hệ thống giáo dục, trong đó lớp Một chính là phần móng của cái nền tảng ấy. Nền móng chắc thì mới đảm bảo cho phần kiến trúc bên trên được bền vững. Chính vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy và học ở bậc tiểu học nói chung và ở lớp Một nói riêng luôn là vấn đề cấp thiết, nó được các cấp giáo dục từ Trung ương đến cơ sở hết sức quan tâm và đặt lên nhiệm vụ hàng đầu. Tuy nhiên, để nâng cao được chất lượng dạy và học thì ngoài việc áp dụng những quan điểm lý luận, những hướng dẫn mang tính định hướng về nội dung và phương pháp dạy - học của các nhà khoa học giáo dục, còn đòi hỏi người giáo viên trực tiếp đứng lớp luôn phải tự tìm tòi, nghiên cứu và sáng tạo để không ngừng cải tiến phương pháp dạy – học sao cho vừa phải phù hợp với đối tượng học sinh ở từng vùng miền, từng lớp, từng thời điểm , vừa phải đạt được những yêu cầu chung được đặt ra về mặt kiến thức. Việc cải tiến phương pháp dạy - học càng đặc biệt cần thiết trong giai đoạn hiện nay, khi mà bậc tiểu học vừa hoàn thành xong việc triển khai chương trình sách giáo khoa mới và đang cần rất nhiều những đóng góp mang tính thực tiễn từ phía giáo viên trực tiếp đứng lớp để nội dung và phương pháp dạy – học theo chương trình mới được hoàn thiện ở mức cao nhất. Trước hết, chúng ta cùng xác định một cách tổng quát về mục tiêu dạy – học môn Toán ở lớp Một. Theo nghiên cứu của tôi về chương trình, sách giáo khoa mới thì tôi nhận thấy việc dạy – học Toán ở lớp Một nhằm giúp học sinh: - Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm các số tự nhiên trong phạm vi 100 và phép cộng , phép trừ không nhớ trong phạm vi 100; về đo độ dài trong phạm vi 20cm; về tuần lễ, các ngày trong tuần lễ; về đọc đúng giờ trên 1/18 Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
8. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 mặt đồng hồ; về một số hình học ( hình vuông, hình tam giác, hình tròn); nêu tình huống, nêu phép tính, nêu câu trả lời. - Hình thành và rèn luyện các kỹ năng thực hành: đọc, viết, đếm, so sánh các số trong phạm vi 100; cộng và trừ không nhớ các số trong phạm vi 100; đo và ước lượng độ dài đoạn thẳng ( với các số đo là số tự nhiên trong phạm vi 20cm); nhận biết hình vuông, hình tròn, hình tam giác; vẽ đoạn thẳng có độ dài 10cm; nêu tình huống liên quan đến phép cộng, trừ; bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng ký hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành; tập so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá trong phạm vi những nội dung có nhiều quan hệ với đời sống thực tế của học sinh. - Học sinh chăm chỉ, tự tin, cẩn thận, ham hiểu biết và hứng thú trong học tập. Để học sinh có thể đạt được những yêu cầu đã đặt ra ở trên không phải là khó nhưng cũng không hề dễ nếu giáo viên không có những cải tiến thích hợp về phương pháp dạy – học. Đó cũng chính là điều làm tôi luôn băn khoăn, trăn trở tìm cách để nâng cao chất lượng dạy – học, nâng dần trình độ tiếp thu của học sinh. Với thực tế kinh nghiệm của 19 năm liên tục được phân công giảng dạy ở lớp Một và sau 3 năm thực hiện chương trình sách giáo khoa mới, tôi đã có một số biện pháp hữu hiệu để khi học xong lớp Một các em phải biết: - Tính cộng và trừ trong phạm vi 100. - Đo độ dài đoạn thẳng trong phạm vi 20 cm. - Tuần lễ và các ngày trong tuần lễ. - Biết đọc giờ trên mặt đồng hồ. - Nêu tình huống liên quan đến phép cộng, trừ, nêu phép tính, nêu câu trả lời. 2/18 Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
9. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 - Biết so sánh, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá trong phạm vi những nội dung có liên quan với đời sống thực tế của học sinh. 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Là một người giáo viên, bản thân tôi cũng luôn mong muốn góp những kinh nghiệm nhỏ bé của mình về phương pháp dạy – học. Trong phạm vi của đề tài này, tôi muốn đưa ra để trao đổi với các đồng nghiệp một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy - học môn Toán ở lớp Một. Cụ thể là ở lớp 1B trường Tiểu học Cam Thượng do tôi chủ nhiệm. II/ ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH: Năm học 2022 – 2023 tôi tiếp tục được phân công dạy lớp 1B, lớp có 32 học sinh; trong đó có 15 học sinh nữ. Trong quá trình giảng dạy, tôi gặp một số khó khăn và thuận lợi sau: 1. Thuận lợi: - Bản thân tôi đã trực tiếp giảng dạy lớp Một được 19 năm nên ít nhiều cũng đã tích luỹ được một số kinh nghiệm dạy học, trong đó có kinh nghiệm dạy học môn Toán ở lớp Một; có khả năng tự làm một số đồ dùng dạy học đơn giản phục vụ cho việc dạy học. Tích cực nghiên cứu tài liệu giảng dạy. - Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến công tác đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng mọi mặt của nhà trường. - Đa số cha mẹ học sinh lớp do tôi phụ trách quan tâm đến việc học của con cái nên đã mua sắm khá đầy đủ sách, vở và các đồ dùng học tập cho các em ngay từ đầu năm học; họ thường xuyên giữ liên lạc với giáo viên chủ nhiệm để nắm bắt tình hình học tập của con em mình. - Nhiều học sinh học tập tích cực. 3/18 Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023
10. Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1 2. Khó khăn: - Một số gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn, làm nghề lao động phổ thông vất vả cả ngày nên ít có thời gian và sức lực để chăm sóc con cái về mọi mặt. Vì thế các con không được chuẩn bị bài ở nhà chu đáo nên đã ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả học tập, trong đó có môn Toán. - Địa bàn xã rộng, học sinh ở rải rác trong nhiều thôn, việc gặp gỡ trực tiếp giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh còn ít. Chủ yếu trao đổi qua Zalo nhóm lớp và những lúc phụ huynh đưa đón con trước và sau giờ học. - Một số học sinh trong lớp chưa được học qua trường Mẫu giáo nên còn nhút nhát, hạn chế về mặt tiếp thu kiến thức (do chưa được làm quen với chữ cái, số). Chính vì vậy tôi đã đưa ra “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học môn Toán ở lớp 1” PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN Như tôi đã trình bày ở phần trên, trường tôi thuộc xã nghèo của huyện, tình hình học sinh đa dạng, có em đã học qua Mẫu giáo và cũng còn một số em chưa được học qua bậc học này, có những em bị hạn chế về nhận thức do vấn đề về thần kinh ( não chậm phát triển; tự kỉ ), nên trình độ tiếp thu do vậy cũng rất khác nhau. Vào đầu mỗi năm học, sau khi khai giảng khoảng 1 tháng, tôi tiến hành khảo sát chất lượng và đánh giá trình độ tiếp thu của học sinh. Sau đó để tiện theo dõi và giảng dạy, tôi tạm phân học sinh theo các trình độ: Giỏi, khá, trung bình, yếu, kém. Trong đó, tôi quan tâm nhiều đến 3 đối tượng học sinh: trung bình, yếu và kém. Để đảm bảo cho tất cả các đối tượng học sinh đều có thể tham gia vào quá trình tìm tòi, phát hiện kiến thức, tôi chuẩn bị trước ở nhà các bài tập ( dựa vào vở Bài tập Toán) có yêu cầu kiến thức từ dễ đến khó. Các bài tập khó dành cho học sinh khá, giỏi; các bài tập dễ dành cho học sinh 4/18 Nguyễn Thị Huệ Năm học 2022-2023