Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi

1. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . tượng sơ đẳng về hình hình học, nhằm trang bị cho trẻ kiến thức cần thiết như tính diện tích, chu vi... của hình hình học khi bước vào trường phổ thông. Để đạt được điều đó giáo viên cần có phương pháp cụ thể, rõ ràng, khoa học, nội dung phù hợp với từng độ tuổi. Đến trường mầm non trẻ được “Học bằng chơi, chơi mà học” đó là môi trường là mảnh đất thuận lợi nhất tạo điều kiện cho sự hình thành nhân cách trẻ ngay từ bé. Do đó, việc hình thành biểu tượng toán học và tri giác được các đặc tính của hình, hình học trong không gian cũng như trong thực tế cuộc sống trẻ sẽ biết vận dụng nó vào trong các hoạt động. Và từ quá trình tri giác đó trẻ có trách nhiệm thao tác thực tiễn với các vật thể, có sự tham gia của các quá trình tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát, nhận xét, đánh giá. Chính vì vậy, hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ có ý nghĩa về rất nhiều mặt như: phát triển tính ổn định, sự tri giác về hình dạng, hình thành các kĩ năng, kĩ xảo phân biệt được cái này với cái kia, cái này có hình gì? Cái kia có hình gì? Từ đó tạo cơ sở vững chắc cho việc nắm những hình dạng như một khái niệm toán học sau này. Đồng thời hình thành ở trẻ những kiến thức đầy đủ về thế giới xung quanh giúp trẻ làm chủ cuộc sống của mình và là hành trang đầu tiên cho trẻ bước vào kho tàng tri thức khổng lồ của nhân loại. Nhưng tại các gia đình việc giáo dục trẻ vẫn chưa đúng cách thể hiện ở việc ép trẻ học đọc, học viết quá sớm Điều đó làm ảnh hưởng không tốt với trẻ mầm non, lứa tuổi này hoạt động chủ yếu là vui chơi, nếu như chúng ta ép trẻ học sớm sẽ ảnh hưởng không tốt tới tư duy cũng như tâm lý của trẻ. Vì lứa tuổi mầm non khả năng tập trung của trẻ còn nhiều hạn chế, hơn nữa lại “cả thèm chóng chán” nếu bố mẹ dạy trước chương trình thì sau này lên lớp cao hơn sẽ tạo cho trẻ tâm lý chán học. Ngoài thời gian trên lớp thì cha mẹ là những người gần gũi và yêu thương trẻ nhất, cha mẹ cũng có thể củng cố tri thức cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Chính vì vậy, vai trò của phụ huynh khi có con học ở độ tuổi mẫu giáo là phối hợp với các cô giáo để giáo dục trẻ một cách nhẹ nhàng thông qua các trò chơi, các hoạt động vui chơi để trẻ lĩnh hội tri thức một cách tự nhiên. Vì với đặc điểm tư duy trực quan- hành động và trực quan – hình tượng chiếm ưu thế, những kiến thức về toán mà trẻ mầm non nắm được mới chỉ dừng ở mức biểu tượng. Do đó trẻ rất cần sự hướng dẫn, hỗ trợ từ cha mẹ và những người thân trong gia đình trong việc giáo dục nhận thức bước đầu cho trẻ làm quen với toán, kích thích mong muốn tìm hiểu về thế giới xung quanh của trẻ. Cha mẹ và những người thân trong gia đình trẻ có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện, củng cố các biểu tượng ban đầu về toán, làm cho việc lĩnh hội các kiến thức về toán của trẻ có hiệu quả hơn khi trẻ được thường xuyên ứng dụng chúng vào các sự vật, hiện tượng xung quanh và trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Việc cha mẹ tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán trong cuộc sống hàng ngày góp phần làm phong phú, chính xác hóa những biểu tượng trẻ đã có, làm cho kiến thức sơ đẳng về toán mà trẻ nắm được ở trường mầm non gắn liền với cuộc sống thực của trẻ. Trẻ được vận dụng các kiến thức vào thực tiễn, nhờ vậy những kiến thức đó ngày càng trở nên bền vững và có ý nghĩa hơn, nó 3
2. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . không chỉ làm giàu kinh nghiệm sống cho trẻ mà còn góp phần hình thành ở trẻ kĩ năng ứng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn. Giáo viên cần hướng dẫn các bậc phụ huynh tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thường xuyên luyện tập, củng cố các biểu tượng ban đầu về toán ở mọi lúc, mọi nơi trong mọi hoạt động (vui chơi hay trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, từ đó tạo cho trẻ thói quen quan tâm, chú ý tới các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ, nhờ đó trẻ nhận biết được, mối quan hệ toán học có trong các sự vật hiện tượng đó). Chính từ những lý do trên mà tôi quyết định chọn biểu tượng hình dạng để tư vấn với phụ huynh để phụ huynh cùng tôi ngoài giờ học trên lớp ra về nhà còn sẽ được củng cố và rèn luyện nhiều hơn: “Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi”. 4
3. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận Toán học là bộ môn được áp dụng rộng rãi trong thực tế cuộc sống, nó chính là chìa khóa vạn năng cho sự phát triển nhiều ngành khoa học, là một trong những hoạt động giúp trẻ phát triển toàn diện một cách tốt nhất. Trong cuộc sống hàng ngày, trẻ có khả năng nhận biết một số biểu tượng toán học từ rất sớm xong đó chỉ là kết quả của việc “Tri giác trực tiếp” của trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày, còn việc hiểu thấu đáo, vững chắc và có hệ thống thì chưa có. Việc hình thành các biểu tượng toán giúp trẻ làm quen với thế giới xung quanh , giải quyết được một số khó khăn trong cuộc sống hàng ngày đồng thời giúp trẻ diễn đạt dễ dàng hơn. Vì vậy, cần thiết phải hình thành các biểu tượng toán cho trẻ đặc biệt việc cho trẻ làm quen với biểu tượng hình dạng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển giáo dục trí tuệ hình thành và phát triển hoạt động nhận thức: chuyển từ tư duy trực qua hành động sang trực quan hình tượng, sau đó sang tư duy lô gíc. Hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh. Hình thành và rèn luyện các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa. Từ đó phát triển ngôn ngữ cho trẻ: cung cấp vốn từ về các biểu tượng toán cho trẻ. Góp phần giáo dục đạo đức, thẩm mỹ, ý thức lao động nhằm phát triển nhân cách cho trẻ mầm non và chuẩn bị cho trẻ học toán ở trường tiểu học. 2. Cơ sở thực tiễn a. Thuận lợi: * Thực trạng của giáo viên -Có 3 giáo viên lớp đều đạt chuẩn, có khả năng sư phạm tốt, linh hoạt và sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ - Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn hàng tuần, tháng hàng giúp đỡ giáo viên giải đáp các thắc mắc trong chuyên môn. -Tôi luôn nâng cao trách nhiệm không ngại khó, ngại khổ, gần gũi, thân thiện, gắn bó với phụ huynh và thường xuyên nghĩ ra các trò chơi để cung cấp cho phụ huynh, các kiến thức kĩ năng các hoạt động về toán. - Là một giáo viên đã được phân công phụ trách giảng dạy lớp 3 - 4 tuổi 3 năm liên tục. Tôi luôn cố gắng tìm hiểu hiểu sách báo tạp chí , mạng Iternet để học hỏi, trau dồi những kiến thức vận dụng sáng tạo vào công việc chăm sóc giáo dục trẻ. Đặc biệt là những kiến thức về toán học để đưa những kiến thức mới đó vận dụng vào tiết dạy nhằm gây hứng thú cho trẻ tạo cơ hội cho trẻ được tìm hiểu khám phá cung cấp những kiến thức cơ bản về toán học qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm sáng tạo ra các trò chơi về toán học tuyên truyền đến phụ huynh để phụ huynh có thể củng cố những biểu tượng về toán học cho các con tại gia đình. * Thực trạng của trẻ - Lớp học do tôi phụ trách có tổng số 43 học sinh. Trẻ đi học tương dối đều đạt tỷ lệ chuyên cần cao do vậy mà rất thuận lợi cho việc nghiên cứu, tổ chức các hoạt động. 5
4. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . - Trẻ lớp tôi ngoan có nề nếp, kỹ năng trong các hoạt động đặc biệt các con rất thích tìm hiểu khám phá những điều mới lạ. b. Khó khăn: * Về cơ sở vật chất - Trường mầm non Cổ Bi thuộc ngoại thành Hà Nội đa số phụ huynh làm nông nghiệp, điều kiện kinh tế còn khó khăn, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, đặc biệt là đồ dùng học toán của trẻ còn hạn chế * Thực trạng của phụ huynh - Đa số phụ huynh làm nông nghiệp nên trình độ dân trí còn thấp nên việc tuyên truyền với phụ huynh gặp không ít khó khăn. phụ huynh vẫn chưa coi trọng tới việc hình thành biểu tượng về toán cho trẻ đa phần phụ huynh đều rất bận bịu trong công việc mà lơ là việc dạy dỗ bảo ban con cái. Phụ huynh lại không biết điều đó ảnh hưởng rất lớn đến trí tuệ của con mình nhiều phụ huynh cho rằng con còn nhỏ chỉ học hát, múa, đọc thơ, kể chuyện không cần phải học nhiều về toán nên phụ huynh không chú trọng vào việc đưa các kiến thức toán vào các hoạt động của trẻ, không thường xuyên quan sát các hoạt động các biểu hiện của con mình mà cứ nghĩ các kiến thức về toán khi nào trẻ học lên tiểu học, trung học mới cần phải củng cố. Phụ huynh không nghĩ rằng phải cung cấp các kiến thức toán cho con từ khi còn nhỏ thì trẻ mới có kiến thức vận dụng vào cuộc sống cũng như các tình huống xảy ra xung quanh trẻ. * Thực trạng của trẻ Trẻ tư duy chủ yếu là tư duy trực quan dễ nhớ nhanh quên nên phải thường xuyên luyện tập và củng cố cho trẻ để trẻ có thể nhớ được những biểu tượng đơn giản và môn toán có rất nhiều biểu tượng cần hình thành cho trẻ như: số đếm, không gian, thời gian, kích thước, hình dạng...Hơn nữa trẻ rất hiếu động khả năng tập trung chú ý của trẻ còn hạn chế. 3. Biện pháp thực hiện: Có 5 biện pháp - Biện pháp 1: Trao đổi thông qua họp phụ huynh đầu năm học. - Biện pháp 2: Qua các buổi dự giờ thăm lớp. - Biện pháp 3: Qua góc tuyên truyền với phụ huynh. - Biện pháp 4: Qua giờ đón, trả trẻ. - Biện pháp 5:Trao đổi với phụ huynh qua tin nhắn điện tử Sau đây, tôi xin đi sâu vào từng biện pháp a. Biện pháp 1: Trao đổi thông qua họp phụ huynh đầu năm học: - Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mầm non đặc biệt về biểu tượng hình dạng, ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng bản dự thảo tuyên truyền cho phụ huynh củng cố biểu tượng về hình dạng, màu sắc mà trẻ đã được lĩnh hội từ lớp nhà trẻ - Thông qua buổi họp phụ huynh đầu năm học tôi đã gợi ý cho phụ huynh về nhà củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ bằng cách gọi tên các hình bằng tên các đồ vật tương ứng (các đồ vật có hình dạng giống các hình hình học). VD: Chiếc đồng hồ có dạng hình tròn, ô cửa sổ có dạng hình vuông, bức tranh có dạng hình chữ nhật ...hoặc có thể tô màu các dạng hình hoc: hình vuông, tròn, tam giác, chữ nhật. Dùng các hình dán thành các con vật, ô tô, ngôi 6
5. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . nhà....và chỉ cho các bé xem hàng ngày. Vì trẻ 3- 4 tuổi đã có khả năng gọi đúng tên và phân biệt được một số các hình dạng khác nhau của các vật thể. Có khả năng gọi đúng tên nhận biết được 1 số các hình học nhờ sự tác động của người lớn. Nhưng trẻ chưa có khả năng so sánh , phân biệt các hình theo dấu hiệu riêng của từng hình. Sau khi phụ huynh nghe phổ biến tôi đã nhận được sự phản hồi rất tốt đa số phụ huynh đều đồng ý sẽ cùng phối hợp với các cô. Hình ảnh: Họp phụ huynh đầu năm học * Nội dung của buổi trao đổi: Cung cấp nội dung chương trình dạy biểu tượng hình dạngcho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non. - Hình học phẳng gồm 4 loại + Hình tròn : Có đường bao cong, lăn được + Hình vuông : Có đường bao thẳng, không lăn được. + Hình tam giác : Có đường bao thẳng, không lăn được. + Hình chữ nhật: Có đường bao thẳng, không lăn được - Nội dung chương trình: Đối với lứa tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi + Dạy trẻ nhận biết, gọi tên các hình: hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật chọn hình theo mẫu và theo tên gọi + Cho trẻ làm quen với thuộc tính cong, lăn được của hình tròn; Thuộc tính thẳng, không lăn được của các hình vuông, tam giác, chữ nhật * Những trò chơi, hoạt động cụ thể cung cấp cho phụ huynh củng cố các biểu tượng hình dạng cho trẻ tại gia đình. - Trò chơi 1: Nhảy vào, nhảy ra + Mục đích: Củng cố cho trẻ biểu tượng về hình dạng. + Cách chơi: Bố, mẹ chơi với bé bằng cách mẹ vẽ các hình trên sàn nhà và nói đặc điểm của từng hình để bé tìm hình để nhảy vào.. 7
6. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . Ví dụ: Khi mẹ nói con hãy tìm hình có đường bao cong thì trẻ sẽ nhảy vào hình tròn và nói tên hình mình đang đứng. Tiếp tục như vậy với các hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật. Hình ảnh: Trẻ chơi trò chơi: Nhảy vào, nhảy ra - Trò chơi 2: Tìm hình theo hiệu lệnh của mẹ. + Mục đích: Củng cố cho trẻ nhận biết về các hình. + Chuẩn bị: các lô tô hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật mẹ cắt từ bìa cứng. + Cách chơi: mẹ dùng một tấm bìa cứng vẽ các hình tròn, vuông, tam giác, chữ nhật rồi treo lên tường cho trẻ quan sát khi mẹ yêu cầu con hãy tìm cho mẹ hình có đường bao cong thì trẻ có nhiệm vụ tìm hình tròn mang lên gắn vào hình mẹ đã treo trên tường cứ như thế với hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật. - Trò chơi 3: Dán nhanh, dán đúng. + Mục đích chơi: Củng cố cho trẻ biểu tượng về các hình đã học. hình tròn, vuông, tam giác, chữ nhật và một rổ lô tô cho bé. Khi mẹ nói đặc điểm của hình nào thì bé hãy tìm nhanh lô tô hình giống với đặc điểm mẹ miêu tả cầm và chạy nhanh dán vào ngôi nhà có gắn hình đó . - Trò chơi 4: Bé xếp hình + Mục đích: Củng cố cho trẻ nhận biết về các hình. + Chuẩn bị: rổ đựng hột hạt cho trẻ + Cách chơi: Mẹ hướng dẫn gợi ý cho con tranh được tạo ra từ các hình Một số tranh gợi ý: 8
7. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . Tranh: Ông mặt trời có hình tròn xếp từ hột hạt 9
8. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . Tranh: Ngôi nhà xếp từ hột hạt Tranh: Cây xếp từ hột hạt - Trò chơi 4: Bé cùng chơi trên máy + Mục đích: Củng cố cho trẻ nhận biết về các hình. + Chuẩn bị: PPT trò chơi về hình do giáo viên làm + Cách chơi: Phụ huynh cùng con làm theo hướng dẫn trong PPT Lần 1: Các con sẽ phải chọn hình theo yêu cầu trong trò chơi Lần 2: Các con sẽ phải chọn đồ vật có hình dạng theo yêu cầu 10
9. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . Hình ảnh: Trò chơi Hình ảnh: TC1: Bé chọn hình theo yêu cầu 11
10. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . Hình ảnh: Bé chọn vật có hình dạng theo yêu cầu * Các hoạt động - Hoạt động 1: Mẹ và bé cùng khám phá 1 số loại quả 12
11. Một số biện pháp giúp phụ huynh củng cố biểu tượng hình dạng cho trẻ 3-4 tuổi . + Con hãy nói cho mẹ biết quả có dạng hình gì? + Khi bổ ra có dạng gì nào? - Hoạt động 2: Mẹ và bé cùng đi tìm những đồ vật xung quanh nhà khi đến cái đồng hồ: - Mẹ hỏi bé: + Đồng hồ có dạng hình gì? + Đồng hồ có lăn được không? - Khi đến bàn ăn: 13