Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp học sinh Lớp 1 đam mê học Toán

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp học sinh Lớp 1 đam mê học Toán

1. - Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục liên quan đến nội dung đề tài - Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo: Toán tuổi thơ, nhi đồng chăm học, giúp em vui học Toán, 100 trò chơi toán lớp 1.... 2. Nghiên cứu thực tiễn: - Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung các trò chơi môn Toán - Tự tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học - Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm VI. Phạm vi nghiên cứu: - Vấn đề được suy ngẫm, nghiên cứu và vận dụng trong thời gian từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 6 năm 2020 - Nội dung cụ thể của vấn đề nghiên cứu là: Một số biện pháp giúp học sinh lớp 1 đam mê môn toán - Đối tượng khảo sát là học sinh lớp 1 PHẦN THỨ HAI GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ A.Cơ sở lý luận: §Ó h×nh thµnh nh©n c¸ch c¸c em ph¶i tr¶i qua ho¹t ®éng häc tËp. Để hoạt động học tập các môn nói chung và môn To¸n nói riêng đạt kết quả như mong muốn thì người thầy cần tạo cho học sinh có niềm đam mê và hứng thú trong học tập. Gióp häc sinh hiÓu biÕt rÊt nhiÒu c¸c néi dung víi ph¹m vi réng nh­ng l¹i rÊt thùc tÕ qua ®ã t¹o cho c¸c em sù tß mß và đam mê kh¸m ph¸. H¬n thÕ n÷a m«n To¸n cßn gióp c¸c em biÕt yªu cuéc sèng, biÕt vËn dông kiÕn thøc ®· häc vµo thùc tÕ cuéc sèng. BiÕt rÊt nhiÒu c¸c trß ch¬i, c¸c c©u ®è, đặc biệt là các trò chơi dân gian. Qua ®ã sù hiÓu biÕt cña c¸c em ngµy mét ph¸t triÓn toµn diÖn h¬n, s©u rộng h¬n. B. C¬ së thùc tiÔn: Đối với trẻ là học sinh lớp 1, môn toán tuy có dễ nhưng để học sinh hiểu và làm được quả thực không dễ dàng. Có những em giơ ngón tay để đếm và tính toán mà vẫn không làm được. Vậy làm thế nào để giáo viên nói - học sinh hiểu , học sinh thực hành - diễn đạt đúng yêu cầu của bài toán. Đây là mục đích chính của đề tài này. Để tạo hứng thú và đam mê học tập cho HS tôi đưa các trò chơi vào trong các tiết học.
2. C. Mục tiêu, vị trí, vai trò của đề tài: C.I.1. Mục tiêu: - Tạo nguồn và thúc đẩy hứng thú học toán - Không gây áp lực học cho học sinh - Giúp học sinh vận dụng được các kiến thức đã học bổ trợ cho các kĩ năng sống của bản thân khi áp dụng vào thực tiễn. C. I.2. Vị trí của đề tài: Môn Toán ở trường Tiểu học là môn học độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của trẻ. Môn Toán có tầm quan trọng to lớn. Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người. Môn Toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận logic, thao tác tư duy cần thiết. Đề tài : Một số biện pháp giúp học sinh lớp 1 đam mê môn toán có vị trí quan trọng giúp học sinh chiếm lĩnh được các kiến thức toán học một cách hiệu quả C.I.3. Vai trò của trò chơi học Toán: - Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong quá trình hoạt động bản thân trò chơi chứ không nằm ở kết quả chơi. - Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực. Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển các kinh nghiệm được tích lũy qua hoạt động chơi. - Trò chơi học tập rèn luyện kĩ năng kĩ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, như sử dụng trò chơi học tập mà quá trình học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn. - Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục. D. Thực trạng vấn đề nghiên cứu D.I. Đặc điểm chung của giáo viên và học sinh trong môi trường nghiên cứu
3. D.I.1. Giáo viên: Thông thường các giáo viên soạn đủ giáo án, trên lớp cố gắng truyền đạt đúng, đủ, có thể mở rộng thêm kiến thức cho học sinh thông qua các bài tập trong SGK. Khi cho học sinh tham gia chơi lớp học thường ồn ào. Nếu thường xuyên như vậy có dẫn đến tình trạng mất nề nếp trong giờ học không! Thưởng, phạt thế nào cho công bằng, làm sao để tất cả học sinh trong lớp đều cảm thấy thoải mái, không ấm ức Đó là những lí do cơ bản khiến giáo viên ngại, ít khi cho học sinh chơi trò chơi trong giờ học Toán. D.I.2. Học sinh: Học sinh lớp 1 vừa từ trường mầm non lên còn vô cùng bỡ ngỡ với môi trường học tập mới. Có nhiều em còn sợ đi học, không hiểu học Toán là gì, phải học thế nào, nhưng cũng có một số em luôn hứng khởi với mỗi bài học mới của thầy cô giáo. Tôi đã làm khảo sát với học sinh lớp 1 của mình về mức độ hứng thú học Toán và thu được kết quả như sau: Đầu năm học 43 HS Mức độ hứng thú học Toán Số lượng Tỉ lệ % 1 Không tham gia 12 27,9 2 Ít tích cực 11 25,5 3 Trung bình 13 30,4 4 Tích cực 5 11,6 5 Rất tích cực 2 4,6 Theo tôi chỉ có thể là tổ chức cho các em tham gia trò chơi học Toán sẽ cải thiện được thực trạng này. D.II. Những ưu điểm và bất cập của thực trạng học Toán lớp 1: D.II.1. Những ưu điểm: - Học Toán là một môn học mới với học sinh lớp 1 - Chơi trò chơi học toán học sinh không phải viết - Sử dụng được những đồ dùng đơn giản, dễ tìm
4. - Nhiều học sinh có hứng thú tham gia trò chơi hơn là viết bài làm toán hay học thuộc các kiến thức cần ghi nhớ D.II.2. Bất cập: - Học sinh không tập trung, không hứng thú với kiến thức trong bài học hay cách truyền thụ của giáo viên trong giờ giảng bài nên có những HS không hiểu, không làm bài, có làm bài nhưng không biết đúng/sai - Thao tác học sinh sử dụng đồ dùng học tập còn lóng ngóng: hay làm rơi, cầm ngược, thao tác chậm, HS sợ bị chậm, sợ không khéo léo như bạn nên không tham gia E. Kế hoạch thực hiện: Xuất phát từ tình hình thực tế tôi đã lập kế hoạch như sau: Tháng Nội dung Tuần dạy 9 Khảo sát thực tế Tuần 1, 2,3 10 - Lập kế hoạch vận dụng sáng kiến *Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp học tập Từ đầu năm và xuyên thông qua các trò chơi về số. suốt cả năm học. 11 Xây dựng các trò chơi về các phép Các tuần tiếp theo tính. 12 Tiếp tục xây dựng các trò chơi về các Các tuần tiếp theo phép tính. 1 Đánh giá số liệu đợt 1 qua lần kiểm tra Các tuần tiếp theo định kì cuối học kì I 4 và 5 - Xây dựng các trò chơi về hình học. Các tuần tiếp theo 6 - Xây dựng các trò chơi về đo thời Các tuần tiếp theo gian. Viết nháp đề tài 7 - Đánh giá số liệu đợt 2 qua lần kiểm tra định kì cuối học kì II - Hoàn thiện và nộp đề tài. G. MÔ TẢ, PHÂN TÍCH VÀ VẬN DỤNG ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 1 ĐAM MÊ HỌC TOÁN G.I. Nguyên tắc tổ chức trò chơi trong môn Toán:
5. Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao cho giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi cần đảm bảo các nguyên tắc sau: G.I.1. Thiết kế trò chơi trong môn Toán - Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn Toán nói chung và môn Toán lớp 1 nói riêng, phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp. Giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ, đảm bảo các yêu cầu sau: + Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục + Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học + Hình thức tổ chức trò chơi phải phong phú, đa dạng. + Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo. - Cấu trúc của trò chơi học tập: + Tên trò chơi + Mục đích: nhằm ôn luyện củng cố kiến thức kĩ năng nào. Mục đích của trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi. + Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi- mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi học tập. + Cách chơi – nêu luật chơi: Chỉ ra quy tắc của hành động chơi, quy định đối với người chơi, thời gian chơi, quy định thắng thua của trò chơi. + Số người tham gia chơi; Cần chỉ rõ số người tham gia chơi. G.I.2. Cách tổ chức trò chơi: - Thời gian tiến hành thường từ 5-7 phút. - Giới thiệu trò chơi: + Nêu tên trò chơi + Hướng dẫn cách chơi bằng cách mô tả và thực hành, nêu ra luật chơi. - Chơi thử, qua đó nhấn mạnh luật chơi. - Chơi thật. - Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
6. - Thưởng – phạt; phân minh, đúng luật chơi sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh. Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như: chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò ) Lưu ý: Thời gian, số lượng người chơi, bảng tính sao, phần thưởng G. II. Giới thiệu một số trò chơi học Toán lớp 1: * Các trò chơi được thiết kế cho các tiết học theo mạch kiến thức trong chương trình sách giáo khoa Toán 1 - Phần thứ nhất: Số - Phần thứ hai: Phép tính - Phần thứ ba: Hình học - Phần thứ tư: Đo thời gian *Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy Toán cho học sinh lớp 1để ươm mầm đam mê toán ngay từ khi buổi đầu tiên cắp sách tới trường. G.II.1: BIỆN PHÁP 1: Xây dựng nề nếp học tập thông qua các trò chơi về số. * Mục tiêu : HS được củng cố vế các kiến thức sau: - Nhận biết số, nắm được cấu tạo số, biết đựợc vị trí của số trong dãy số. biết so sánh các số đã học.vận dụng các số được học vào thực tế * Cách thực hiện: Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Toán cho học sinh lớp 1 G.II.1.1:Trò chơi: Ghép Bài Bước 1: Xác định mục tiêu: Củng cố về cấu tạo của số 10. Bước 2: Chuẩn bị : 10bộ , mỗi bộ gồm 11 tấm bìa ghi các số từ 0 đến 10 Bước 3: Cách chơi: 2 người chơi hoặc nhiều hơn, có thể cho cả lớp chơi. Tráo các quân bài (44 quân bài) . Đặt ngửa 12 quân bài bất kì ở giữa bàn chơi. Những quân bài còn lại đặt úp xuống thành một chồng. Các bạn tham gia chơi ‘ oản tù tì” để tìm ra người đi trước.Người chơi lần lượt lấy một quân bài ở chồng úp sấp, lật ngửa ra.Nếu quân bài vừa lấy ghép ( cộng) với một số trong các quân bài đã đặt ngửa trên bàn thành 10 thì bạn chơi được nhặt quân bài lên và giữ lại ( như vậy người chơi đã giữ được một
7. cặp quân bài tạo thành 10) Ví dụ : Bạn lấy được quân bài mang số 3, trong số các quân bài ở bàn có quân bài mang số 7, như vậy bạn được nhặt quân bài mang số đó lên và giữ lại ( 7 + 3 = 10) Nếu quân bài lấy được không ghép được với quân bài nào trong số các quân bài đặt ngửa trên bàn, thì người chơi phải đặt ngửa quân bài của mình lên mặt bàn và để bạn khác chơi tiếp. Bạn chơi tiếp theo cũng chơi tương tự như vậy. Khi đã lấy hết các quân bài ở chồng bài úp sấp, người chơi lần lượt lấy từng cặp quân bài đặt ngửa trên bàn. Bạn nào thu được nhiều quân bài nhất là người thắng cuộc. Trò chơi này còn có thể chơi đơn giản hơn với các số trong bộ thực hành Toán của học sinh. - Trong thời gian 1 phút bạn nào ghép được nhiều cặp số có kết quả bằng 10 gài lên bảng gài trong bộ thực hành thì sẽ chiến thắng. Bước 4: Kết luận: học sinh nắm chắc cấu tạo số để vận dụng sang học phép cộng trong phạm vi 10 được thuận lợi. Ngoài ra trò chơi này còn vận dụng vào tất cả các bài dạy về số. Học sinh vô cùng thích thú và đam mê học chỉ ngong đến giờ toán để được tham gia chơi. Hơn nữa trò chơi này rất rễ thực hiện các con có thể tự tổ chức chơi khi ra chơi với một nhóm bạn cùng lớp hay khác lớp. Qua đó mối quan hệ của các em được mở rộng các liên kết nơ ron thần kinh được phát triển rộng hơn tạo điều kiện tốt cho bộ não tư duy phát triển. G.II.1.2.Trò Chơi : Đố biết số nào Bước 1: Giáo viên xác định mục tiêu: Củng cố về cấu tạo thập phân của các số có hai chữ số. Củng cố về so sánh, thứ tự các số trong phạm vi 100. Vận dụng vào các bài học trong mạch kiến thức Các số trong phạm vi 100: Mười một,mười hai; Mười ba, mười bốn, mười lăm; Mười sáu, mười bảy, mười tám, mười chín: Các số tròn chục, Các số có hai chữ số Bước 2: Chuẩn bị: Mỗi học sinh chuẩn bị một bảng gài, 11 tấm bìa ghi các số từ 0 đến 10 ( Trong bộ đồ dùng học toán 1) Bước 3: Nêu cách chơi: Cả lớp cùng chơi. GV ra hiệu lệnh, yêu cầu cả lớp nêu các số theo hiệu lệnh của GV, chẳng hạn như:
8. • Số gồm 3 chục và 5 đơn vị - Số gồm 8 chục và 2 đơn vị • Số liền trước số 40 - Số liền sau số 99 Cả lớp lấy các thẻ số gài vào bảng gài rồi giơ lên. Bạn nào làm sai sẽ tự sửa hoặc bạn khác hay giáo viên giúp bạn đó hiểu đúng và tự sửa lại được. *** Học sinh lần lượt lên thay cô giáo nêu các lệnh. Bước 4: Kết luận Qua trò chơi này học sinh được củng cố tất cả các kiến thức về cấu tạo hệ thập phân của các số có 2 chữ số. Học sinh vừa là người tham gia chơi lại vừa có thể đóng vai là người quản trò nêu các lệnh. Qua đó học sinh được tương tác với nhau rất tôt. Tôi vận dụng khi dạy tiết 22: Luyện tập (trang 38) Để học sinh nắm chắc cấu tạo của số 10, cứ hỏi 10 gồm mấy và mấy học sinh rất nhàm chán và không nhớ được dẫn đến các con không thích học toán. Chính vì thế tôi đưa Trò chơi: Ghép bài vào học sinh rất thích thú cả lớp được chơi. Tôi sử dụng triệt để bộ đồ dung học toán. Tôi yêu cầu cả lớp lấy các số từ 1 đến 10 để lên mặt bàn. Mỗi em cầm bảng gài lên và gài lên bảng gài 5 số khác nhau. Nhiệm vụ của từng em là tìm các quân bài khác (các số) để ghép với một trong các số đó để được 10. Trong thời gian 2 phút em nào tìm được Đủ các cặp quân bài có kết quả là 10 thì dành chiến thắng. Để rèn kĩ năng nói tôi gọi từng em lên trình bày kết quả của mình. Qua đây các em nắm chắc và nhớ lâu cấu tạo của số 10. Việc này rất thuận lợi cho các con khi học các bài phép cộng và phép trừ trong phạm vi 10. G.II. 2: BIỆN PHÁP 2: Xây dựng các trò chơi về các phép tính. *Mục tiêu : HS được củng cố vế các kiến thức sau: Kĩ năng làm tính cộng, trừ trong phạm vi 10, kĩ năng làm tính cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100 * Cách thực hiện: Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Toán cho học sinh lớp 1 Trò chơi: Xây nhà Mục tiêu: Củng cố kĩ năng làm tính cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100.
9. Rèn luyện kĩ năng quan sát cho học sinh Chuẩn bị: 2 hình vẽ ngôi nhà trên bìa và các mảnh giấy hình tam giác, chữ nhật (như hình vẽ), có 5 mảnh ghi các tổng tương ứng với các tổng ghi trên ngôi nhà và 2 mảnh ghi sai. Cách chơi: Chọn 2 đội chơi, mỗi đội có 5 em. Khi nghe hô “1, 2, 3 bắt đầu” các em phải nhẩm nhanh kết quả các phép tính trên ngôi nhà và các phép tính ở các thẻ , rồi tìm mảnh giấy có kết quả tương ứng gắn vào đúng vị trí. Khi dán xong sẽ được hình ngôi nhà có mái màu đỏ, tường màu xanh lá cây, cửa sổ màu trắng cửa lớn màu xanh nước biển. 23+50 68-50 33+14 61 53 - Cách tính sao như sau: + Gắn đúng 1 hình được 10 sao, hình nào gắn sai không được sao, gắn đúng cả 5 hình được 50 sao. + Đội nào gắn nhiều hình đúng, nhanh, xong trước là đội thắng cuộc. + Cả hai đội cùng gắn được số hình đúng bằng nhau thì đội nào nhanh hơn, xong trước là đội thắng cuộc. + Nếu đội gắn xong trước mà gắn được ít hình đúng hơn đội xong sau, thì đội xong sau là đội chiến thắng. Lưu ý: ở trò chơi kiểu này nên đưa ra một vài kết quả không đúng để học sinh lựa chọn, nếu nhìn bằng mắt mà không tính kỹ sẽ rất dễ nhầm. ** Tôi ken các bộ phận của ngôi ra ra từng phần riêng, các thẻ số và các phép tính cũng vậy. Như thể trò chơi được chơi nhiều lần mà không chán vì thay thế các thẻ khác nhau và cô giáo chỉ phải chuâmr bị và thiết kế 1 lần. Kết luận: với trò chơi này các con rất hào hứng và thích thú qua đó các em còn được phát triển về trí tưởng tượng và sáng tạo về những ngôi nhà trong tương lai. Minh chứng
10. Tôi vận dụng khi dạy tiết 78: Luyện tập (trang 109) Khi học sinh làm đến bài 4 Nối theo mẫu.Cứ làm bình thường như trong sách giáo khoa là nối học sinh sẽ không hứng thú vì có nhiều bài nối rồi. Tôi tổ chức cho các con chơi trò chơi: TÌM NHÀ CHO THỎ 23+50 59 34+35 73 24+30 30+30 54 89-30 44+30 60 Cách chơi và luạt chơi: Mỗi đội 4 em, khi tôi ra lệnh bắt đầu chơi thì bạn đầu tiên của mỗi đội lên nối chú thỏ với “nhà” có kết quả của phép tính trên hình chú thỏ, rồi nhanh chóng trao lại bút viết cho bạn thứ 2, cứ tiếp tục như vậy cho tới bạn cuối cùng. Đội nào đúng và nhanh hơn sẽ thắng cuộc. Các em chơi rất hào hứng, em nào cũng muốn chơi. ** Nhà và chú thỏ tôi ken ra giấy khổ to để dùng được nhiều lần. các thẻ số và phép tính cũng vậy, tôi in rời thành các thẻ. G.II. 3: BIỆN PHÁP 3: Xây dựng các trò chơi về hình học. * Mục tiêu : - Rèn kĩ năng nhận dạng hình, óc quan sát, trí tưởng tượng, sự linh hoạt, khéo léo, sáng tạo của học sinh - Nhận biết được hình học ứng dụng vào thực tế * Cách thực hiện: Tổ chức trò chơi trong giờ dạy Toán cho học sinh lớp 1 Troø chôi “ CAÙI TUÙI KÌ LAÏ” Muïc ñích HS nhaän bieát ñöôïc caùc hình
11. Chuaån bò: Tuùi vaûi: 17-25 cm, maøu ñeïp(hoa) - Hình tam giaùc: 6 x 6x6 cm - Hình vuoâng caïnh 6 cm - Hình chöõ nhaät 6 x 3 cm Caùch chôi: HS coù theå ngoài taïi choã hoaëc xung quanh GV caàm tuùi: “ coâ coù 1 caùi tuùi raát ñeïp nhöng khoâng bieát trong naøy coù caùi gì? Ñoá ù ai khoâng nhìn vaøo tuùi maø ñoaùn ñöôïc môùi taøi”. GV goïi 1 HS leân sôø hình trong tuùi vaø goïi teân hình tröôùc khi giô ra cho caû lôùp kieåm tra - GV hoûi caû lôùp “Ñaây laø hình gì? Maøu gì?”, coâ khen ngôïi khi HS nhaän daïng ñuùng, noùi ñuùng. - Coù theå cho 2 HS leân thi xem ai nhanh hôn Kết luận: Qua trò chơi này các giác quan cảm giác và óc trìu tượng hóa được phát triển đây là nhiệm vụ rất khó nhận biết của người giáo viên về năng lực của học sinh. Nhưng qua trò chơi này thì người giáo viên dễ dàng phát hiện ra năng lực trìu tượng hóa, khái quát hóa , năng lực tiềm ẩn của học sinh mình. TRÒ CHƠI “VUI TẠO HÌNH VỚI 10 QUE TÍNH’’ Mục đích: Phát triển óc suy luận kích thích trí tưởng tượng về hình. Thể hiện trí thông minh, khéo léo trong thao tác. Chuẩn bị: Chơi cá nhân trong vòng 3 đến 5 phút. Cách chơi: Mỗi em có 10 que tính. Tôi yêu cầu với 10 que tính đó xếp sao cho đủ 3 hình vuông và 10 hình tam giác. Học sinh nào xong trước giơ cờ báo hiệu . Tôi sẽ đi vào các bàn kiểm tra việc xếp của các em Trò chơi này tôi cho các em chơi ở tuần 18 bài “ Một chục tia”. Tôi thấy các em rất thích thú. Nhiều em tạo hình rất nhanh, Như vậy trò chơi này đã tích cực hóa hoạt động học tập của các em. Rèn cho các em trí tưởng tượng hình học. Kết luận Qua trò chơi này óc trìu tượng hóa và trí tưởng tượng hình học