Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường Mầm Non

1. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA SÁNG KIẾN : Các nhà tâm lý học Mác xít đã khẳng định rằng những gì được hình thành ở lứa tuổi mầm non sẽ ảnh hưởng, chi phối mạnh mẽ đến sự phát triển nhân cách của con người ở giai đoạn tiếp theo. Điều này chứng tỏ việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ ngay từ độ tuổi mầm non là rất cần thiết, đặc biệt là trẻ 3-4 tuổi. Bên cạnh đó, hành vi văn minh của trẻ được hình thành như một dòng chảy theo định hướng của người lớn, cho nên với tư cách là người tổ chức, hướng dẫn hoạt động giáo dục, nhà giáo dục cần phải nhìn nhận đầy đủ vê những vấn đề liên quan đến giáo dục lễ giáo và các hành vi văn minh cho trẻ. Đề tài nghiên cứu đã đưa ra những biện pháp đổi mới nội dung và hình thức giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi . Nhằm hình thành và rèn luyện những thói quen lễ giáo và các hành vi văn minh cho trẻ . Đây là vấn đề cấp bách của toàn xã hội không phải của riêng ai. Trăn trở với mục tiêu chung của ngành giáo dục mầm non . Là giáo viên mầm non tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ hiện nay có vai trò to lớn trong giáo dục trẻ không riêng bậc học mầm non mà còn cả nhiều cấp học khác. Làm thế nào để tìm ra một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo bé. Hình thành cho trẻ mẫu giáo bé những kỹ năng lễ giáo chuẩn mực.Vì vậy, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp đổi mới nội dung và hình thức giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi trong trường mầm non nông thôn ” làm đề tài nghiên cứu. 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: - Trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi Trường Mầm non Quang Trung - Thực hiện đề tài tại lớp mẫu giáo bé C2 – Trường mầm non Quang Trung 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: - Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: + Tham khảo tài liệu nghiên cứu cơ sở thực tiễn về giáo dục lê giáo cho trẻ mẫu giáo. - Nhóm phương pháp trải nghiệm: + Thực hành trải nghiệm, quan sát trong quá trình giảng dạy, trong các hoạt động . + Tổng kết kinh nghiệm giảng dạy thực tế trong những năm qua. - Phương pháp đánh giá: theo dõi, đánh giá sự tiến bộ của trẻ, phát huy điểm tích cực .và giúp đỡ, hạn chế những khiếm khuyết của trẻ. - Phương pháp trực quan hình tượng . - Phương pháp thực hành. 5. PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU : - Phạm vi nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi . - Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2017 đến nay. 3
2. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN: Trong thời đại hiện nay tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau, nhưng đâu đó vẫn còn nhiều câu chuyện thương tâm về đạo đức lễ giáo và những hành vi văn minh của con người. Việc giáo dục đạo đức, lễ giáo, kỹ năng sống cho thế hệ trẻ còn rất hạn chế. Giáo dục lễ giáo , hành vi văn minh cho trẻ mầm non là một phần rất quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ, là khâu đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ khác biệt là tuổi mầm non. Vì vậy, trong mục tiêu giáo dục trẻ mầm non ghi rõ. Hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa: khoẻ mạnh nhanh nhẹn, phát triển hài hoà, giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhường nhịn giúp mọi người, biết yêu thương và giữ gìn cái đẹp, thông minh ham hiểu biết, thích khám phá và tìm tòi một số khả năng: Nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi. Với tâm quan trong của việc giúp hoàn thiện hơi thông qua việc giáo dục lễ giáo và các hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non nông thôn là việc làm rất quan trong .Việc cho trẻ 3-4 tuổi tiếp xúc với môi trường chưa lành mạnh, trẻ còn đang thời kì học nói , nói ngọng, chưa biết kính trọng, lễ phép với người lớn tuổi và bạn bè sẽ làm ảnh hưởng tới việc giáo dục lế giáo cho trẻ .Trẻ ở thời kỳ này phát triển về ngôn ngữ rất mạnh, nhanh nhớ và nhanh quên. Nếu trẻ được giáo dục trong một môi trường lành mạnh tức là gia đình, xã hội, nhà trường giáo dục trẻ về lễ giáo thì trẻ phát triển sẽ tốt hơn và ngược lại nếu gia đình mà không chú trọng vào việc giáo dục lễ giáo để trẻ tiếp thu hoặc nghe thấy mọi người nói những ngôn từ không đẹp thì trẻ sẽ bắt trước ngay. Là một cô giáo mầm non, người trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ, tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng việc giáo dục lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong việc giáo dục trẻ, không chỉ riêng bậc học mầm non mà còn nhiều bậc học khác đó là vấn đề lôi cuốn toàn xã hội , việc giáo dục lễ giáo nhằm tăng cường hiểu biết mối quan hệ giao tiếp vì cộng đồng nhằm vào trẻ vào môi trường sư phạm thật lành mạnh và trong sáng. Từ những lý luận tôi đã mạnh dạn đua ra một số biện pháp nhằm đổi mới nội dung và hình thức giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non. Biện pháp 1 :Khảo sát tình hình thực tế tại trẻ của lớp và xây dựng kế hoạch giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua cấ chủ đề. Biện pháp 2 : Xây dựng môi trường thân thiện . Biện pháp 3: Giáo dục lễ giáo và các hành vi văn minh cho trẻ thông qua các hoạt động của trẻ ở trường mầm non. Biện pháp 4: Giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh lồng ghép qua giờ hoạt động chung . Biện pháp 5: phỗi hợp với các bậc phụ huynh. 4
3. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN: Năm học 2018-2019, tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo bé. Hầu hết các cháu chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, chưa biết lễ phép chào hỏi, xin lỗi khi làm điều gì sai hay cảm ơn khi nhận quà. Thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, hay nói leo, trả lời câu cụt, ra vào lớp tự nhiên không xin phép. Một số cháu được ba mẹ cưng chiều quá mức, muốn gì được nấy, một số trẻ lại không đón nhận được sự quan tâm chu đáo từ gia đình, một số trẻ sống trong môi trường không lành mạnh từ gia đình. Với tình hình thực tế của lớp tôi như vậy, bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ, bằng phương pháp gì để giúp trẻ lớp tôi có những thói quen lễ giáo và hành vi văn minh phù hợp với chuẩn mực của xã hội. Chính vì điều băn khoăn, trăn trở ấy, bản thân tôi đã tìm tòi, mạnh dạn thực hiện một số biện pháp nhằm giúp trẻ có những hành vi văn minh trong cuộc sống hằng ngày, hình thành cho trẻ cơ sở ban đầu về nhân cách của con người mới, góp phần đào tạo thế hệ trẻ những con người phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ. Qua thời gian thực hiện, nắm bắt tình hình thực tế, tôi nhận thấy có những thuận lợi nhất định nhưng cũng gặp không ít khó khăn sau: a. Thuận lợi. - Giáo dục mầm non ngày càng được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, đặc biệt là sự quan tâm của phòng giáo dục và ban giám hiệu trường mầm non nhằm để nâng cao chất lượng và hiệu quả chăm cóc, giáo dục trẻ. - Trường mầm non được đầu tư trang thiết bị đầy đủ. + Đồ dùng phục vụ cho các hoạt động học tập và vui chơi được trang bị đầy đủ theo từng độ tuổi . + Nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng phục vụ cho việc chăm sóc nuôi dưỡng . - Giáo viện ở lớp được đào tạo trên chuẩn có long yêu nghề mến trẻ, tận tụy với công việc, luôn hoàn thành xuất sắc mọi công việc nhà trường giao. - Trẻ trong một lớp ở cùng độ tuổi nên dễ tổ chức hoạt động chăm sóc, giáo dục. -Chương trình giáo dục hiện hành có những thay đổi, thuận lợi cho bản thân tôi linh hoạt lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ phù hợp với mình. -Một số phụ huynh quan tâm đến việc học của con, họ nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục hành vi văn minh cho trẻ. Đa số phụ huynh nhiệt tình với lớp, đưa đón trẻ đúng giờ, đóng góp các khoản đúng quy định. b. Khó khăn: -Về cơ sở vật chất : Khuôn viên trường nhỏ, lớp học nhỏ,chưa thuận tiện cho trẻ được hoạt động . 5
4. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” -Về phía giáo viên: Chưa có nhiều tài liệu sách báo về giáo dục lễ giáo cho trẻ để giáo viên nghiên cứu , tham khảo. - Về học sinh: Thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, chưa biết lễ phép chào hỏi. Trẻ chưa quen với nề nếp, thói quen của lớp, tính rụt rè, nhút nhát...còn nhiều ở trẻ. Trẻ vẫn còn nhút nhát, chưa mạnh dạn trong các hoạt động. - Về phía các bậc phụ huynh: Quan tâm chăm sóc giáo dục trẻ nhưng chua có kiến thức chăm sóc giáo dục trẻ, luôn nóng vội trong việc dạy con, do đó khi trẻ về nhà mà chưa biết đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm toán thì lo lắng một cách thái quá. Đồng thời lại chiều chuộng con cái khiến trẻ không có kỹ năng tự phục . - Bên cạnh đó, nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế, có phụ huynh thương chiều con quá mức thích gì chiều đấy, cũng có phụ huynh do công việc bộn bề kiếm sống, có điều kiện về kinh tế nên giao hết việc chăm sóc cho người giúp việc. vụ, luôn ỷ lại vào người lớn. - Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục hành vi văn minh cho trẻ ở lứa tuổi mầm non và thường giao phó cho giáo viên. Xuất phát từ việc đổi mới nội dung và hinhg thức giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi trong trường mầm non nông thôn và tầm quan trọng của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ tôi đã nghiên cứu một số biện pháp như sau : III. CÁC BIỆN PHÁP: 3.1.Biện pháp 1: .Khảo sát thực tế trẻ của lớp và xây dựng kế hoạch giáo dục lễ giáo thông qua các chủ đề. Để tìm ra được những biện pháp giúp trẻ có thói quen văn minh trước tiên chúng ta phải nắm bắt hiểu được trẻ trong lớp có những kỹ năng gì nổi bật, kỹ năng gì còn thiếu để kip thời tìm ra biện pháp bổ xung. Tôi đã lập bản và lựa chọn những tiêu chí khảo sát xác định hành vi thói quen văn minh của trẻ cụ thể như sau: Trung TT Nội dung Tốt Khá bình *Giờ đón trẻ 1 – Biết chào hỏi cô giáo, bố mẹ, các bạn. - Biết lấy và cất đồ dùng đúng nơi quy định. *Giờ học – Thưa gửi lễ phép. 2 – Tham gia tích cực các hoạt động. – Có ý thức trong các hoạt động. * Giờ hoạt động ăn. – Trẻ biết mời cô, mời bạn ăn cơm. 3 – Ăn cơm từ tốn, biết nhặt cơm rơi vai để đúng nơi quy định . 4 *Hoạt động vui chơi, ngoài trời. 6
5. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” -Cùng chơi với các bạn. - Đoàn kết với bạn, giúp đỡ bạn chơi. - Giao tiếp xưng hô đúng vai chơi. - Biết nhường nhịn khi chơi . *Giờ hoạt động ngủ. 5 - Ngủ ngoan không trêu ghẹo các bạn không nói truyện đùa nghịch trong giờ ngủ. *Ý thức tự phục vụ - Biết giữ gìn, cất đồ chơi đúng quy định - Biết giữ gìn thân thể, vệ sinh môi trường sạch 6 sẽ, vứt rác vào đúng nơi quy định - Biết nói cảm ơn, xin lỗi, chào hỏi lễ phép khi được nhắc nhở. Thông qua khảo sát tôi đã năm bắt được khả năng lễ giáo của trẻ, muốn truyền đạt kiến thức tốt nhất cho trẻ thì phải có kế hoạch cụ thể, xác định mục tiêu của từng chủ đề để dạy trẻ . Nhường nhịn nhau, biết yêu quý nhận ra được những hành vi đúng hay sai.Trẻ biết cư sử lễ phép với người lớn. Qua các chủ đề trẻ đã có những hành vi lễ phép và văn minh hơn . VD với từng chủ đề, tôi xây dựng kế hoạch cụ thể như sau để rèn lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ TT Chủ đề Mục tiêu cần đạt Biện pháp Cô đưa ra kế hoạch cụ Trẻ biết chào cô, chào các bạn , Trường thể,soạn bài, lồng ghép 1 biết chơi với bạn bên cạnh mầm non giáo dục lễ giáo vào các ,thích chơi đồ dùng đồ chơi. hoạt động. - Biết nói lời cám ơn, xin lỗi, chào hỏi lễ phép. - Biết vâng lời người lớn, chăm Cô đưa ra kế hoạch cụ thể Bé và gia ngoan học giỏi. 2 dạy trẻ vào các hoạt động đình -Biết chỳ ý nghe cụ núi, bạn trong ngày. núi. - Biết chơi với bạn, không tranh giành đồ chơi với bạn. - Biết tôn trọng và yêu quý Cô đưa ra kế hoạch cụ thể những nghề trong xã hội và giáo dục trẻ vào các hoạt Nghề hiểu rằng mỗi nghề đều có ý động trong ngày. 3 nghiệp nghĩa. -Yêu quý và thể hiện tình -Biết giữ gìn và tôn trọng thành cảm với các cô các bác quả của người lao động công nhân. 7
6. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” - Biết chào hỏi, nói lễ phép, biết - Yêu quý, giữ gìn các sản cảm ơn, thể hiện sự yêu mến phẩm của các nghề. với các cô chú công nhân. - Trẻ chơi chan chứa với bạn bè, nhường nhịn nhau khi chơi. Có kế hoạch cụ thể giáo - Trẻ biết tôn trọng và yêu quý dục trẻ vào các hoạt động các phương tiện giao thông. trong ngày. - Biết giữ gìn phương tiện giao Trẻ biết quan tâm giúp đỡ Giao 4 thông. bạn bè trong các trò chơi, thông - Trẻ thực hiện một số hành vi hoạt động trong chủ đề. văn minh khi tham gia giao - Dạy trẻ biết cách cư xử thông cùng người lớn. đúng mực khi ngồi trên các PTGT. Có kế hoạch cụ thể giáo - Yêu quý các loại cây xanh. Có dục trẻ. Thực vật ý thức bảo vệ cây xanh, bảo vệ - Trẻ bảo vệ và chăm sóc môi trường (không bứt lá bẻ cây cối, trẻ biết công ơn cành, không vứt rác bừa bái, của người trồng cây. không leo trèo nơi công cộng ) - Trẻ vui vẻ , cởi mở, 5 chăm sóc cây, rau( tưới nước, mạnh dạn tự tin trong sinh nhặt cỏ). hoạt hàng ngày. - Quý trọng người trồng cây, - Dạy trẻ biết xưng hô lễ chăm sóc cây và biết quý trọng phép với cô và người lớn, sản phẩm của họ. đúng mực với các bạn mọi lúc mọi nơi. - Tham gia tích cực vào các hoạt động đón chào ngày tết cùng gia đình và trường mầm Có kế hoạch cụ thể giáo Tết và non. dục trẻ vào các hoạt động mùa xuân - Biết chào hỏi, nói lễ phép, biết trong ngày. cảm ơn. -Trẻ chơi chan chứa với bạn bè, nhường nhịn nhau khi chơi. - Biết chào hỏi, nói lễ phép, biết Giáo dục trẻ vào mọi hoạt cảm ơn. động trong ngày. -Trẻ chơi với bạn bè, nhường - Trẻ yrru quý và bảo vệ 6 Động vật nhịn nhau khi chơi. các con vật nuôi trong gia -Trẻ biết bảo vệ môi trường, bỏ đình trẻ. rác vào đúng nơi quy định và -Trẻ yêu quý và kính trọng biết giữ gìn môi trường trong những người chăm sóc và 8
7. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” lớp học luôn được sạch sẽ. bảo vệ các con vật quý hiếm. - Trẻ biết ích lợi, tiết kiệm nước, không nghịch nước và ra Trẻ biết quan tâm giúp đỡ sông suối ao hồ. bạn bè trong các trò chơi, -Biết bảo vệ môi trường xanh hoạt động trong chủ đề . Nước và sạch đẹp: Không vứt rác bừa - Dạy trẻ biết tiết kiệm các hiện 7 bái, Biết sử dụng tiết kiệm nước nước, không nghịch nước, tượng tự không lãng phí nước. không chơi gần ra ao hồ nhiên - Biết vâng lời người lớn khi đi sông suối. ra đường trời nắng, mưa thì biết yêu cầu người lớn đội mũ, áo mưa cho. -Dạy trẻ biết yêu quý làng - Biết thể hiện tình cảm với xóm, ngoan, lễ phép, xứng người lớn tuổi một cách đúng đáng là cháu ngoan Bác mực. Hồ. - Biết tỏ long yêu quý kính Dạy trẻ cách cư xử lễ phép 8 Bác Hồ trong với Bác Hồ . với người lớn. - Biết nhận đúng hành vi đẹp, – Trẻ biết quan tâm giúp xấu, đúng, sai, phân biệt ngoan, đỡ bạn bè trong các trò không ngoan. chơi, hoạt động trong chủ điểm. 3.2 Biện pháp 2 : Xây dựng môi trường thân thiện. Hàng ngày các cháu đến lớp với nhiều nội dung hoạt động: giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả... mọi sinh hoạt đều là những hình thức để trẻ được rèn luyện. Đối với độ tuổi này để đưa các cháu vào nề nếp thói quen không phải là chuyện giản đơn. Thực tế các cháu còn bé, chưa có ý thức được như các anh chị lớn, điều này cũng là một thử thách cho cô giáo. Muốn tạo cho trẻ có được thói quen thường xuyên phải luôn nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với trẻ để uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện... trò chơi có nội dung nói về các hành vi văn minh. Nhờ sự tạo điều kiện giúp đỡ của cô, trẻ được uốn nắn kịp thời thường xuyên, liên tục, do đó việc rèn luyện nề nếp thói quen của trẻ trong mọi hoạt động mọi lúc, mọi nơi mang lại hiệu quả cao hơn, các cháu ngoan và nề nếp hơn. Đối với lứa tuổi này, trẻ học mà chơi, chơi mà học, trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống của người lớn. Tôi tiến hành lồng ghép các hành vi đạo đức vào vai chơi, qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay. Tôi theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực. 9
8. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp. Trong lớp tôi có sọt rác để vào góc lớp, tôi thường nhắc nhở động viên trẻ sau khi ăn quà vặt nên vứt rác vào giỏ để giữ vệ sinh chung. Nhìn chung trẻ thực hiện rất tốt, nhất là sau các hoạt động tạo hình xé dán, trong lớp tôi không còn mảnh giấy vụn nào rơi xuống sàn nhà. Từ đó, trẻ có thói quen vệ sinh văn minh hơn. * Đối với giáo viên: Cô giáo là tấm gương để trẻ soi vào, để trẻ học làm người.Chính vì vậy không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “ dùng nhân cách để giáo dục nhân cách”. Cô giáo cần là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyết vấn đề. Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi mỗi cô giáo cũng luôn tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn. Hàng ngày trẻ đến lớp phần lớn thời gian trong ngày trẻ được học tập và sinh hoạt cùng cô. Cô giáo vừa là bạn, vừa là người mẹ hiền thứ hai của trẻ, cùng chơi, cùng học, chăm chút từ bữa ăn, giấc ngủ cho trẻ. Vì vậy vai trò của cô giáo rất quan trọng trong việc hình thành những thói quen nề nếp cho trẻ, là tấm gương cho trẻ noi theo. Ở lứa tuổi của trẻ luôn thích được cô yêu thương gần gũi, mọi hành vi của cô được trẻ quan tâm nhất. Nhận thức được vấn đề trên tôi luôn luôn chuẩn mực trong lúc giao tiếp với đồng nghiệp, phụ huynh, với trẻ. *Đối với đồng nghiệp: Trẻ có thể bắt chước cô mọi lúc mọi nơi để làm được giống cô giáo. Chính vì vậy việc nói năng, giao tiếp của tôi với các bạn đồng nghiệp cần thể hiện văn minh lịch sự, biết kính trên nhường dưới, đoàn kết thân ái giúp đỡ lẫn nhau, nói năng nhỏ nhẹ cởi mở, thân thiện, khiêm tốn học hỏi, trung thực thật thà, độ lượng với bạn bè trong cách cư xử , không xưng hô mày tao với các giáo viên trong lớp, trong trường. Khi nói năng giao tiếp với phụ huynh cần niềm nở, hoà nhã, khiêm tốn, tôn trọng lắng nghe ý kiến của phụ huynh và cần trao đổi những thông tin cần thiết về con cái của họ. * Đối với trẻ: Thương yêu quan tâm, chăm sóc dạy dỗ trẻ, luôn tạo không khí đầm ấm, xưng hô thân mật, đối xử với trẻ phải công bằng, vô tư, không đánh mắng, quát nạt trẻ, tôn trọng trẻ, không nói lấn át hoặc cắt ngang lời trẻ, không còn nói to trong giờ nghỉ của trẻ, khi trẻ chào cô phải đáp lại “cô chào cháu”, “mời các con ăn cơm”, khi trẻ làm giúp cô việc gì thì cô phải cám ơn trẻ , khi trẻ bướng bỉnh cô phải có thái độ nhẹ nhàng dỗ dành giải thích để trẻ phân biệt được điều tốt xấu. Cần khéo léo xử trí các tình huống sư phạm để tạo ra cho trẻ lòng tin, sự mạnh dạn, hồn nhiên, thật thà và không ngại nhận lỗi. Tôi hứa điều gì với trẻ là thực hiện đúng lời hứa, nếu trẻ có hành vi hoặc lời nói không hay tôi nhẹ nhàng góp ý và khuyến khích trẻ tránh sai phạm lần sau. Tuyệt đối không chạm tự ái của trẻ hoặc làm trẻ phải sợ hãi, lo lắng. Tác phong quần áo tôi luôn chú ý ăn mặc đẹp, lịch sự, cô tươi trẻ cháu rất thích. Cô thực sự là tấm 10
9. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” gương sáng cho học sinh noi theo hay cô giáo là mẹ hiền, mẹ và cô là hai cô giáo, trẻ có hai mẹ hiền nhất định trẻ sẽ là con ngoan trò giỏi. Muốn trẻ làm được cô phải là người gương mẫu như cách ứng xử, giao tiếp của cô với phụ huynh phải lịch sự, lễ phép. *Tạo môi trường trong và ngoài lớp học . Cùng với toàn ngành thực hiện chủ đề năm học xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực. Thì việc tạo cảnh quan sư phạm trong phòng học, môi trường xung quanh cũng là một chuyên đề mà tôi chú trọng trong năm học này. Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan sự phạm trong phòng học, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp, gọn gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt mỗi kệ góc tôi đều làm mới, để hấp dẫn trẻ, tạo cảm giác thích thú luôn mong muốn được sắp xếp ngăn nắp. Đặc biệt là góc thiên nhiên được trang trí và trồng nhiều cây cảnh để tạo cho trẻ một không gian xanh, để mỗi ngày trẻ có thể tự mình chăm sóc cây xanh, giáo dục trẻ biết yêu cái đẹp. Qua hoạt động này kích thích trẻ yêu lao động, tạo tình cảm của trẻ với thế giới tự nhiên, gần gũi và thân mật, đã trở thành thói quen ở trẻ. Môi trường học tập là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hình thành và giáo dục lễ giáo cho trẻ. Vì vậy giải pháp không thể thiếu là tạo môi trường phù hợp để giáo dục. Môi trường trong nhà trường phải theo phương châm lấy trẻ làm trung tâm, tạo cho trẻ biết cách giải quyết vấn đề. Môi trường hoạt động để giáo dục trẻ ở đó người lớn phải luôn mẫu mực và làm gương cho trẻ noi theo. Tạo môi trường thân thiện với trẻ ,gần gũi thương yêu và luôn giúp đỡ trẻ thấy tự tin , thoải mái. Trường, lớp học an toàn, sạch sẽ, thoáng mát, đủ ánh sáng, đủ đồ dùng, đồ chơi phù hợp với lứa tuổi là những điều kiện thuận lợi giúp trẻ hoạt động. Chính vì vậy tôi đã đẩy mạnh việc xây dựng môi trường lớp học như sau: Thiết kế, bố trí tạo không gian hợp lý ở các góc chơi, xây dựng nội dung chơi cụ thể ở các góc theo từng chủ điểm, đặt tên góc sao cho dễ hiểu nhưng lại hấp dẫn như “Họa sĩ tí hon”, “Bé tập làm bác sĩ”, “ bé kể chuyện sáng tạo” “Công trình của bé” “Bé vui học toán” Sau mỗi chủ điểm tôi thay đổi cách trang trí và hoạt động ở các góc để tạo cảm giác mới lạ hấp dẫn trẻ Thu hút trẻ tham gia vào hoạt động góc . Qua đó giáo dục trẻ cách giao tiếp lễ phép và các hành vi văn minh trong khi chơi Còn đối với các tủ góc đồ chơi đầu tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thi đua lau dọn, sắp xếp đồ chơi gọn gàng. Nhờ vậy, qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi trẻ chơi xong thu dọn đồ chơi gọn gàng và ngăn nắp. Hình ảnh trẻ sắp xếp đồ chơi gọn gàng *Tạo môi trường góc tuyên truyền. Góc tuyên truyền của lớp không thể thiếu mục giáo dục lễ giáo cho trẻ, đây là biện pháp rất hữu hiệu đối với chuyên đề lễ giáo bởi lẽ trẻ lứa tuổi này tư duy trực quan hình ảnh là chủ yếu. Chính vì thế, mà góc tuyên truyền cần phải sinh động và phong phú với những hình ảnh đẹp, hấp dẫn trẻ. Qua đó trẻ được trực quan bằng hình ảnh những gương tốt, việc làm tốt hoặc qua thơ, truyện thì trẻ dễ tiếp thu, dễ phân biệt việc làm nào tốt, việc làm nào xấu. Bên cạnh đó thông qua góc 11
10. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” tuyên truyền phụ huynh biết được kế hoạch chăm sóc- giáo dục của lớp để có hướng nhắc nhỡ và rèn thêm cho trẻ để giúp trẻ nhớ lâu hơn. Ở góc này tôi sưu tầm những tranh ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo dán vào cho trẻ xem, hoặc có thể là một bài thơ, bài hát có nội dung phù hợp. Thời gian rảnh tôi cho trẻ đến xem, trò chuyện và đàm thoại với trẻ về những hình ảnh đó để qua đó giáo dục trẻ những hành vi văn minh. Hằng tháng tôi lên kế hoạch chủ điểm lễ giáo và thay tranh ảnh bài thơ có nội dung phù hợp với chủ điểm từng tháng.Ngoài ra, tôi còn sưu tầm tranh truyện, sách báo nhi đồng có hình ảnh và nội dung về lễ giáo làm một album có nội dung và hình ảnh phù hợp với trẻ, để đến giờ hoạt động góc trẻ về góc học tập có thể mở ra xem. Đối với góc tuyên truyền tôi cũng dành một góc để tuyên truyền giáo dục lễ giáo cho phụ huynh nắm, từ đó phụ huynh sẽ chú trọng đến việc giáo dục lễ giáo cho trẻ lúc ở nhà. Để phụ huynh có thể tham khảo sau mỗi giờ đón, trả trẻ phụ huynh hiểu biết thêm về các hành vi giáo dục lễ giáo cho trẻ. Cô giáo thường xuyên trao đổi, thông báo nội dung giáo dục, để từ đó thống nhất nội dung giáo dục cho trẻ giữa nhà trường và gia đình. Bên cạnh đó, tôi gợi ý cho trẻ về nhà sưu tầm những hình ảnh về lễ giáo để dán vào góc tuyên truyền, điều này sẽ giúp trẻ nhận biết được hành vi đúng sai để trẻ học tập và giúp trẻ luôn tích cực hơn trong hoạt động này. Từ đó việc áp dụng với biện pháp này trẻ lớp tôi trở nên ngoan hơn và thực hiện một cách tự nhiên. Mọi hoạt động, hành vi, ngôn ngữ ứng xử chuẩn mực của tôi đã giúp trẻ có nhiều tiến bộ, trẻ có thói quen, nề nếp tốt trong mọi hoạt động. Trẻ lớp tôi đã có được những xúc cảm, tình cảm đạo đức và các chuẩn mực hành vi tốt. Trẻ biết yêu quý những hành vi đúng, đẹp, biết phê phán những hành vi không đúng. Từ đó trẻ học tập theo những hành vi tốt, đúng chuẩn mực và loại bỏ những hành vi không tốt. Đồng thời việc luôn là tấm gương cho trẻ noi theo bản thân tôi luôn xác định được những chuẩn mực trong đạo đức mà nhà giáo cần có để từ đó hoàn thiện bản thân mình. Nhờ môi trường giáo dục xung quanh trẻ tốt, văn hóa, văn minh trẻ học được từ cô, từ trường, lớp những hành vi tốt, những hành vi văn hóa đúng chuẩn mực. 3.3 Biện pháp 3 :.Giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh thông qua các hoạt động của trẻ ở trường mầm non . Qúa trình giáo dục hành vi văn minh cho trẻ đạt được kết quả tốt hay không phụ thuộc nhiều vào các điều kiện giáo dục. Đó là các yếu tố liên quan, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến giáo dục hành vi văn hóa như: trẻ và tập thể trẻ, trẻ và giáo viên, môi trường giáo dục và sự phối hợp với gia đình. Trong đó, điều kiện về trẻ là quan trọng nhất, nó thể hiện quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, trẻ là chủ thể hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo... theo chương trình đổi mới hiện nay. Các 12
11. “Một số biện pháp giáo dục lễ giáo và hành vi văn minh cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non” yếu tố này có sự tác động qua lại với nhau và là tiền đề không thể thiếu trong quá trình giáo dục hành vi văn minh cho trẻ mầm non. Do đó, tôi đã chú ý xây dựng tập thể lớp đoàn kết trong một khối thống nhất, đồng lòng, biết quan tâm, chia sẽ lẫn nhau, phản đối những hành vi không văn minh. Tạo cơ hội cho trẻ hoạt động cá nhân lẫn hoạt động tập thể để trẻ có cơ hội thể hiện mình, chiếm lĩnh, học tập từ bạn, điều chỉnh các hành vi theo chuẩn mực xã hội. Bên cạnh việc xây dựng điều kiện giáo dục về cơ sở vật chất, trang thiết bị... thì cần phải tận dụng tối đa những điều kiện có sẵn để tổ chức giáo dục hành vi văn minh cho trẻ, đặc biệt là cho trẻ dạo chơi, tham quan và tham gia các hoạt động thực tiễn. Giáo dục lễ giáo cho trẻ mọi lúc mọi nơi đây là biện pháp cũng hết sức quan trọng góp phần vào việc hình thành nhân cách cho trẻ. Bởi lẽ, trẻ ở lứa tuổi này dễ nhớ nhưng chóng quên. Chính vì vậy, ở mọi lúc mọi nơi, bất cứ khi nào và lúc nào cô cũng lồng ghép được nội dung giáo dục lễ giáo cho trẻ, cô luôn nhắc nhỡ và giáo dục trẻ thường xuyên để hình thành thói quen “ Lễ giáo” cho trẻ. Vì thói quen tức là những hành vi được tự động hóa, được lặp đi lặp lại nhiều lần và gắn liền với nhu cầu, lúc đó, trẻ thực hiện các hành vi lễ giáo một cách tự nhiên. Hằng ngày, tôi thường tập cho trẻ có thói quen giữ vệ sinh môi trường: không vứt rác bừa bãi, không vẽ bậy lên tường và thường xuyên cho trẻ vệ sinh cá nhân: vệ sinh thân thể, rửa tay, chân sạch sẽ, quần áo sạch sẽ- gọn gàng. Thường xuyên nhắc nhỡ trẻ chào khách đến lớp cũng như khách đến nhà. *Hoạt động đón trả trẻ: Trong mọi giờ giao tiếp với phụ huynh trong giờ đón trẻ trẻ tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố mẹ trẻ, tôi nhắc trẻ đến lớp chào cô, chào các bạn sau đó chào tạm biệt bố mẹ để vào lớp. Hoặc cô có thể trò chuyện cởi mở, tự nhiên đối với trẻ để trẻ tự bộc lộ bản thân: Cô hỏi trẻ: Nhà con có em không? Con sẽ làm gì nếu em đòi đồ chơi của con? Từ đó cô có thể kể chuyện có nội dung về gia đình cho trẻ nghe, để qua đó giáo dục trẻ lòng nhân ái đối với mọi người. Ví dụ: Giờ đón trẻ hoặc trả trẻ, tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố mẹ trẻ. Tôi tập luyện cho trẻ đến lớp biết chào cô, sau đó chào tạm biệt bố mẹ để vào lớp học. *Hoạt động ngoài trời: Trong giờ chơi tự do, hay giờ lao động, hoạt động ngoài trời nếu cháu làm việc gì sai đối với bạn, với cô thì tôi giáo dục trẻ biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn. Ai cho gì thì nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn. Trong lúc dạo chơi giáo dục trẻ không ngắt hoa, bẻ cành . Trong quá trình chơi tôi luôn nhắc nhở trẻ phải luôn đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi, không trêu chọc, đánh bạn mà phải biết nhường nhịn, giúp đỡ lẫn nhau. Ví dụ: Tham quan vườn hoa trong sân trường Đàm thoại: Muốn có nhiều hoa đẹp ta phải làm gì? Khi ngắm những bông hoa đẹp các con nhớ đến ai? 13