Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non

1. Tại trường Mầm non Thanh Vân. Đội ngũ giáo viên đã thực hiện được chương trình giáo dục mầm non mới song khi thực hiện giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” nói riêng bản thân tôi còn lúng túng, trong cách lựa chọn biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động sao cho trẻ hoạt động được tích cực và hứng thú, nói chung còn một số giáo viên chưa có kinh nghiệm thực tiễn trong việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đa số còn dạy trẻ theo hướng cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành và trao đổi. Bản thân tôi cũng như đồng nghiệp được tham gia lớp học bồi dưỡng thường xuyên của phòng giáo dục và Đào tạo Tam Dương trong đó có module mầm non đề cập đến phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Bản thân tôi đã nắm bắt và áp dụng ngay trong trường học nơi đơn vị tôi công tác. Đây là bài học mang nhiều lợi ích cho bản thân tôi cũng như đồng nghiệp giáo viên trong trường Mầm non Thanh Vân khi tổ chức hoạt động cho trẻ theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm”. Cách tổ chức này đối với đội ngũ giáo viên trong trường tôi vẫn còn hạn chế. Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non”. 2. Tên sáng kiến “Một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non”. 3. Tác giả sáng kiến Họ và tên: Nguyễn Thị Hiền Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Thanh Vân - huyện Tam Dương – Tỉnh Vĩnh Phúc. Số điện thoại: 0983923048 Gmail: [email protected] 4. Chủ đầu tư sáng kiến Họ và tên: Nguyễn Thị Hiền 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Các biện pháp sư phạm giúp trẻ phát huy mọi khả năng, tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sở lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non Thanh Vân - Huyện Tam Dương - Tỉnh Vĩnh Phúc 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: - Sáng kiến được áp dụng lần đầu: Ngày 15 tháng 02 năm 2018 3
2. 7. Mô tả bản chất của sáng kiến 7.1. Cơ sở lý luận và thực trạng vấn đề nghiên cứu 7.1.1. Cơ sở lý luận Trong lý luận dạy và học có những quan niệm khác nhau về vai trò của nhà giáo dục và vai trò của học sinh, nhưng quy tụ lại có hai hướng: Hoạt động lấy giáo viên làm trung tâm hoặc hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, những năm gần đây các tài liệu giáo dục và dạy học ở nước ngoài và trong nước thường nói tới việc cần thiết phải chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy trẻ làm trung tâm, đây là một xu hướng tất yếu của nền giáo dục mà chúng ta nên áp dụng và đổi mới. Vậy trong công tác giảng dạy người giáo viên luôn quan tâm trước hết đến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền thụ tới trẻ cho hết nội dung quy định trong chương trình, cố gắng làm cho mọi trẻ đều hiểu và nhớ những lời cô dạy. Cũng từ đó hình thành phương pháp học thụ động, thiên về ghi nhớ, không chịu suy nghĩ. Vậy để khắc phục tình trạng đó, cần phát huy tính tích cực chủ động học tập của trẻ, quan tâm đến nhu cầu khả năng của mỗi cá nhân trẻ trong tập thể lớp. Các phương pháp “Dạy học tích cực”, “Lấy người học làm trung tâm” đã đưa lại hiệu quả cao. Theo tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời tại Việt Nam cho biết “Cách tiếp nhận tốt nhất để giáo dục các phương pháp dạy học tích cực nhằm thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề cho trẻ là cách tiếp cận tốt, thường thể hiện tính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ”.Hiện nay trên thế giới có một số mô hình, cách tiếp cận trong giáo dục đầu đời được các nhà chuyên gia giáo dục đánh giá cao.Mỗi mô hình, cách tiếp cận có thể có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau, nhưng hầu hết các nhà giáo dục hàng đầu trên thế giới đều thừa nhận những mô hình kể trên đáng để nhân rộng. Tại trường Mầm non Thanh Vân, căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ năm học 2018 - 2019 của trường: Chương trình giáo dục Mầm non theo Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giá dục và Đào tạo Ở lứa tuổi Mầm non: Hoạt động chủ đạo của trẻ “Học mà chơi, chơi mà học”, thông qua các hoạt động đa dạng phong phú trẻ tích lũy kinh nghiệm và lĩnh hội kiến thức trong cuộc sống hàng ngày. Chương trình giáo dục mầm non mới là lấy trẻ làm trung tâm, tạo điều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích cực phù hợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và hứng thú của trẻ trong quá trình giáo dục. 4
3. Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm đã tạo ra một không gian mở cho trẻ chủ động phát huy tính tích cực và sang tạo, khuyến khích trẻ phát triển tư duy và phương pháp giải quyết vấn đề. Các nhà giáo dục đều thừa nhận một điều rằng cách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ mầm non đó là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động khả năng tư duy cho trẻ. Các cách tiếp cận tốt thường thể hiện tính hợp lí cao và kết nối việc học và đời sống của trẻ. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt chúng khác nhau về thể chất, tâm lí, tình cảm, xã hội, trí tuệ và hoàn cảnh gia đình. Do đó mỗi trẻ em đều có hứng thú và cách học và tốc độ học tập khác nhau và đều có thể thành công. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện. Mỗi nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ được trải nghiệm. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là rất quan trọng trực tiếp ảnh hưởng đến hạt động chăm sóc và giáo dục trẻ. Hiệu quả của việc tao môi trường nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ 7.1.2. Thực trạng việc nâng cao việc sử dụng biện giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Với một số biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi tôi áp dụng giáo viên và trẻ 5 tuổi trường mầm non Thanh Vân - Tam Dương - Vĩnh Phúc. * Về cơ sở vật chất Năm học 2018-2019 nhà trường có 2 khu một khu lẻ và một khu trung tâm với tổng diện tích là 19.000m2, tổng số phòng học cho cả hai khu là 17 phòng học, Trong đó có 5 lớp 5 tuổi. Các lớp học có nhà vệ sinh khép kín sạch sẽ, thoáng mát, có đủ diện tích cho trẻ hoạt động. Khuân viên rộng rãi có tường bao quanh, sân chơi được lát gạch, đổ bê tông và có mái che, hệ thống bồn hoa được bố trí đẹp mắt đảm bảo đúng tiêu chí môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Hàng năm nhà trường được SGD&ĐT, PGD&ĐT cấp phát một số đồ dùng phục vụ cho các hoạt động của cô và trẻ. Ngoài ra nhà trường đôn đốc giáo viên làm bổ sung thêm rất nhiều đồ dùng đảm bảo đẹp mắt và bền nhằm phục vụ các hoạt động; Ngoài ra nhà trường được sở giáo dục đầu tư, xây dựng thêm hai dãy nhà lớp, học với diện tích rộng rãi thoáng mát ở cả khu trung tâm có 6 lớp và khu lẻ thôn Đình có 4 lớp đã đi vào sử dụng 5
4. * Về đội ngũ giáo viên Nhà trường có tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên hợp đồng: 39 trong đó có 2 cán bộ quản lý; 28 giáo viên; 1 kế toán; 1 nhân viên y tế; 5 nhân viên nấu ăn; 2 bảo vệ kiêm vệ sinh. Trong đó giáo viên 5 tuổi có 6 + Cao đẳng, đại học: 6/6 = 100 % Đội ngũ giáo viên trẻ tuổi, năng động nhiệt tình say mê yêu nghề mến trẻ, tích cực học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn. Vào các dịp hè được tham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở GD&ĐT, phòng giáo dục và đào tạo và của trường mở. Dự và dạy các hoạt động chuyên môn của phòng, chuyên đề của trường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiện cho giáo viên được học tập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ. Bản thân đã được bồi dưỡng về các nội dung giáo dục cho trẻ đặc biệt là xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non. * Về số nhóm lớp và trẻ Nhóm lớp: 17 nhóm lớp trong đó nhà trẻ 3; mẫu giáo 14 trong đó nhóm lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi có 5 lớp Tổng số trẻ: 497 trẻ trong đó: Nhà trẻ 68 trẻ, mẫu giáo 429 trẻ; Trẻ 3 tuổi: 105 trẻ; Trẻ 4 tuổi: 159; Trẻ 5 tuổi: 165 trẻ; a) Thuận lợi - Về phía nhà trường: Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao về nhiệm vụ cụ thể năm học 2018 - 2019 của các cấp: Sở giáo dục & đào tạo tỉnh Vĩnh Phúc; Phòng giáo dục & đào tạo Tam Dương; Trường mầm non Thanh Vân và sự quan tâm của đảng, chính quyền địa phương. Như phòng học cho trẻ đủ, rộng rãi, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông; Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên; Phát tài liệu, tập san để giáo viên tham khảo; Thường xuyên phát động phong trào giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; Nhất là được sự ủng hộ và tạo điều kiện của ban giám hiệu trường mầm non Thanh Vân - Tam Dương - Vĩnh Phúc. 6
5. - Bản thân Bản thân tôi có trình độ chuyên môn trên chuẩn, được tập huấn về modul xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm năm học 2018 – 2019 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5 – 6 tuổi C; Tích cực nghiên cứu tài liệu, thích tạo môi trường cho trẻ được tiếp cận với cái mới; Là một giáo viên lâu năm trong nghành, có tác phong nhanh nhẹn, có tinh thần trách nhiệm nhiệt tình, luôn chấp hành tốt trong mọi phong trào. - Về phía trẻ Trẻ cùng một độ tuổi có nhận thức đồng đều. Trẻ đi học đều, tích cực tham gia các hoạt động. - Về phía phụ huynh Phụ huynh ủng hộ một số kinh phí. Mua đủ đồ dùng cá nhân, học phẩm phục vụ trực tiếp trẻ. b) Khó khăn: - Đối với nhà trường + Có 2 khu ở cách xa nhau; Giáo viên còn thiếu chưa đủ định biên. + Chỉ có 2 Ban giám hiệu, nên mọi việc còn gặp nhiều khó khăn. - Đối với giáo viên: + Việc lựa chọn các kỹ năng đưa vào từng chủ đề dạy trẻ còn chưa khoa học. Trong thực tế khi giáo viên cho trẻ tiếp xúc với môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì còn lúng túng, chưa linh hoạt, sáng tạo trong quá trình giảng dạy. Chưa có nhiều kỹ năng trong việc sử dụng biện pháp gây hứng thú, thường là câu hỏi đóng, không lấy trẻ làm trung tâm nên chưa phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ. - Đối với trẻ: Khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, hầu hết trẻ là con em nông thôn nên việc được tiếp cận với môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, qua nhiều hình thức là hạn chế. Bên cạnh đó một số lại quá hiếu động, hay đùa nghịch, thường xuyên nói chuyện trong giờ hoạt động chung. Trẻ bị ảnh hưởng nhiều bởi cuộc sống hiện đại như mạng Internet, chơi game, hoạt hình không có nội dung giáo dục. Trẻ được bố mẹ ông bà chiều chuộng, sống trong môi trường được bao bọc nên còn dựa dẫm, ỷ nại chưa có thói quen tự lập. 7
6. - Đối với phụ huynh: Một số phụ huynh còn mải làm kinh tế nên không có nhiều thời gian quan tâm đến con và chưa hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Còn một số phụ huynh có quan điểm sai về giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, phụ huynh cho rằng đã là dạy thì dậy thế nào từ xưa đến nay vân dạy thế mà vân giỏi, vẫn biết. Vậy nội dung đó hụ huynh cho là không cần thiết trẻ còn nhỏ chưa cần cung cấp, khi nào lớn trẻ sẽ tự biết. - Về cơ sở vật chất: Nhà trường chưa tổ chức được nhiều hoạt động ngoại khóa, các nội dung thực hành giáo dục lấy trẻ làm trung tâm chưa được chú ý, đôi khi thực hiện còn mang tính hình thức Môi trường và đồ dùng phục vụ cho hoạt động chưa nhiều, còn sơ sài và chưa phong phú chưa thu hút được sự tham gia của trẻ. Đa số các giáo viên còn trẻ nên kinh nghiệm còn nhiều hạn chế trong việc tổ chức hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Bên cạnh đó tài liệu để phục vụ chuyên đề còn nghèo nàn và đặc biệt trẻ mẫu giáo đang bước đầu hình thành, phát triển về các tác phẩm tạo hình, thể chất nên việc thực hiện chuyên đề gặp rất nhiều khó khăn. Ngoài ra, cha mẹ trẻ đa phần ở nông thôn, cuộc sống khó khăn ngày nay cũng khiến cha mẹ quá bận rộn, không có thời gian quan tâm đến giá trị của môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với sự phát triển của trẻ 7.1.3. Thực trạng việc sử dụng biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đối với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi Thực tế trong giảng dạy cho trẻ 5 - 6 tuổi trong trường hiện nay, còn nhiều vấn đề cần khắc phục như: Sự am hiểu tính cách độ tuổi từng trẻ, cách xây dựng kế hoạch, lựa chọn chỉ số, lối dẫn dắt lôi cuốn trẻ, đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành, trao đổi, một phần cũng do đồ dùng đồ chơi ít, chưa đầy đủ để trẻ hoạt động. Để tháo gỡ khó khăn này, tôi đã chọn phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn cao, sáng tạo, năng động, bên cạnh đó phải đầu tư thời gian nghiên cứu tài liệu, Cách bố trí mội trường hoạt động, đồ dùng, đồ chơi phong phú và sáng tạo, bền đẹp, hấp dẫn, an toàn cho trẻ, Chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả, khơi dậy ở trẻ tính 8
7. tích cực trong giảng dạy để trẻ đạt được kết quả tốt nhất khi cho trẻ tự khám phá tìm tòi cái mới trong mọi hoạt động. Chất lượng giáo dục trẻ 5 – 6 tuổi tại trường mầm non Thanh Vân. Tổng số trẻ: 165 trẻ; nữ: 10 trẻ; dân tộc: 2 trẻ; Khuyết tật: 0 trẻ. Với những lý do trên tôi tiến hành khảo sát chất lượng đầu vào của giáo viên và trẻ ngay từ đầu tháng 2 năm 2018 với những tiêu chí phù hợp để nắm bắt đươc sự hiểu biết và nhận thức của giáo viên, của trẻ. Biểu 1: Khảo sát với giáo viên dạy lớp 5 – 6 tuổi lần 1 tháng 8 năm 2018 Kết quả khảo sát Tỷ Không Tỷ Không Tỷ TT TSGV Nội dung khảo sát Cần lệ cần lệ có ý lệ thiết % thiết % kiến gì % GD lấy trẻ làm trung 16, 1 tâm trong xây dựng 66,6 16,7 4 1 7 1 kế hoạch giáo dục trẻ % % mầm non % GD lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng và 16, 2 83,3 sử dụng môi trường 5 1 7 0 0% % giáo dục tại trường % mầm non GD lấy trẻ làm trung 1,6 3 50 3,33 tâm trong tổ chức 3 1 7 2 hoạt động chơi % % 6 % GD lấy trẻ làm trung 83,3 16,7 4 tâm trong tổ chức 5 1 hoạt động học % % GD lấy trẻ làm trung 1,6 50 3,33 5 tâm trong hợp tác với 3 1 7 2 % % cha mẹ % GD lấy trẻ làm trung tâm trong Chăm sóc 1,6 6 50 3,33 và giáo dục trẻ Dân 3 1 7 2 % % tộc hiểu số và trẻ có % hoàn cảnh khó khăn Nhìn vào biểu 1 tôi thấy vẫn còn 16,7% không có ý kiến gì và 16,7% giáo viên cho rằng không cần thiết, GD lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng kế 9
8. hoạch giáo dục trẻ mầm non; còn 16,7% giáo viên cho rằng không cần thiết GD lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục tại trường mầm non; ,16,7% giáo viên khắng định rằng không cần và 33,3 giáo viên không có ý kiến gì về GD lấy trẻ làm trung tâm, trong tổ chức hoạt động chơi; còn GD lấy trẻ làm trung tâm trong hợp tác với cha mẹ thì 16,7% không có ý kiến gì; cuối cùng là GD lấy trẻ làm trung tâm trong Chăm sóc và giáo dục trẻ Dân tộc hiểu số và trẻ có hoàn cảnh khó khăn16,7% giáo viên khắng định rằng không cần và 33,3 giáo viên không có ý kiến gì Số giáo viên cho rằng không cần thiết không cần thiết Các nội dung khảo sát trên là cho rằng trẻ còn nhỏ, không biết gì nên không cần thiết; Khả năng còn hạn chế nên ngại, không chịu nghiên cứu, chưa chú trọng đầu tư chút thời gian vào công việc này. Bảng 2: Khảo sát chất lượng của trẻ 5 – 6 tuổi lần 1 tháng 8 năm 2018 Kết quả khảo sát STT Tổng Đạt Chưa đạt Tiêu chí số trẻ Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số trẻ % trẻ % Trẻ tự tin, hứng thú tham gia vào 1 125 75,8 40 24,2 các hoạt động. Trẻ có ý thức tự thực hiện tốt 2 117 70,9 48 29,1 yêu cầu của từng hoạt động 165 Trẻ vận dụng linh hoạt, sáng tạo 3 108 65,5 57 34,5 vào thực tế. Trẻ có kỹ năng sử dụng ngôn 4 123 74,5 42 25,5 ngữ rõ ràng, mạch lạc Nhìn vào biểu 2 tôi thấy vẫn còn 24,2% trẻ chưa tự tin, hứng thú tham gia vào các hoạt động; 29,1% trẻ chưa có ý thức tự thực hiện tốt yêu cầu của từng hoạt động; còn 34,5% trẻ chưa biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào thực tế; và 25,5% trẻ chưa có kỹ năng sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc. Với kết quả ở bảng 2 cho thấy tỉ lệ trẻ chưa đạt tiêu chí: Trẻ tự tin, hứng thú tham gia vào các hoạt động. Trẻ có ý thức tự thực hiện tốt yêu cầu của từng hoạt động. Trẻ vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào thực tế. Có kỹ năng sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc. Giáo viên chưa có kế hoạch hoạt động cho trẻ được trải nghiệm, để trẻ lĩnh hội và tích lũy vốn kinh nghiệm của trẻ vào thực tế, Tuy nhiên còn một số giáo viên còn ngại, chưa mạnh dạn đổi mới phương thức dạy học. Tổ chức hình thức GD lấy trẻ làm trung tâm ; 10
9. - Giáo viên tổ chức các giờ hoạt động chung còn gò bó, chưa sáng tạo, chưa gây được hứng thú cho trẻ, chưa biết cách lấy trẻ làm trung tâm trong các giờ học. - Công tác phối kết hợp của giáo viên với cha mẹ học sinh trong việc cho trẻ tự học, tìm tòi trải nghiệm, trao đổi còn chưa cao. - Trẻ trong cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu không đồng đều. - Kinh nghiệm nhận thức của trẻ còn nghèo, khả năng chú ý, ghi nhớ và khả năng diễn đạt của trẻ còn hạn chế. - Trẻ chưa biết cách giải quyết tình huống có vấn đề, còn lóng ngóng, chưa tích cực sáng tạo, còn dựa vào sự can thiệp của giáo viên. Ví dụ: Khi trẻ chơi cùng bạn, trẻ gặp tình huống khó, trẻ không tự tìm cách giải quyết hay trao đổi với bạn mà dễ dàng bỏ cuộc, hay nhờ đến sự giải quyết của giáo viên. - Các học liệu cho trẻ trong mọi hoạt động còn ít, chưa phong phú, đa dạng. - Trẻ mới bước sang tuổi thứ 5 nên một số trẻ còn nhút nhát chưa phát huy hết năng lực của trẻ. - Tính sáng tạo trong sự thiết kế bài dạy cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm chưa cao, dẫn đến khi thực hiện chương trình đổi mới còn nhiều khó khăn. Từ những hạn chế trên đã làm cho đội ngủ giáo viên thiếu sự tự tin khi lập kế hoạch và soạn giảng, bởi giáo viên quen cách dạy truyền đạt nên giờ học đối với trẻ còn nhàm chán, bởi cô nói và làm còn trẻ thụ động. * Nguyên nhân chủ quan: Đề tài đã tập trung khai thác, nêu bật lên những phương pháp, cách làm gần gũi với giáo viên đứng lớp. Các biện pháp dễ hiểu dễ áp dụng trong thực tế. - Nhà trường đặc biệt là chuyên môn và tổ khối luôn đề cao việc giảng dạy “Lấy trẻ làm trung tâm” đây chính là nòng cốt của việc dạy và học dựa trên nhu cầu và năng lực của trẻ. - Trẻ cùng độ tuổi, luôn đi học chuyên cần. Trẻ mầm non rất thích được nghe và làm những cái mới, thích được tìm hiểu, sáng tạo dựa trên những điều đã hiểu biết, nên khi đưa trẻ vào các bài giảng hay các hoạt động khác như hoạt động góc mà giáo viên nắm được kỹ năng, phương thức học “Lấy trẻ làm trung tâm” Thì sự phát triển tư duy của trẻ mang lại càng cao. Về phía phụ huynh cũng dành nhiều thời gian quan tâm hơn đến con em mình, Phối kết hợp với nhà trường trong quá trình giúp đỡ trẻ học tốt, và phần đa phụ huynh đã thừa nhận cách cho trẻ học theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm” trẻ phát triển các mặt rất mạnh, đặc biệt ý thức của trẻ phát 11
10. triển vược bật, trẻ ít khi nhờ người khác làm giúp vì trẻ tự giải quyết được và tự hòa về điều đó * Nguyên nhân khách quan: Giáo viên chưa linh hoạt trong cách tổ chức dạy học lấy trẻ làm trung tâm và sử dụng các biện pháp, thủ thuật giúp trẻ phát huy tối ưu khả năng nhận thức của trẻ. - Cơ sở vật chất còn thiếu, một số giáo viên còn hạn chế về công nghệ thông tin, chưa mạnh dạn cho trẻ tự thảo luận khám phá, đôi khi giáo viên còn ôm đồm quá nhiều đồ dùng vào trong tiết dạy nhưng chưa khai thác sử dụng triệt để vì cô còn làm nhiều và nói nhiều chưa thực sự lấy trẻ làm trung tâm nên chưa mang lại hiệu quả cao trong giờ học, chưa sáng tạo trong cách tổ chức tiết học. * Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra: -Việc xây dựng thiết kế các phương pháp, biện pháp thủ thuật theo mục đích lấy trẻ làm trung tâm là rất cần thiết, giúp giáo viên xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi và đối tượng lĩnh hội kiến thức. Trong mọi hoạt động nhà giáo dục đều lấy trẻ làm trung tâm thì sẽ giúp trẻ hiểu và ghi nhớ rất nhanh những việc tốt, việc gì không tốt, việc nên làm, việc không nên làm một cách dễ dàng. Chính vì vậy việc giúp trẻ học tốt, thể hiện được nhu cầu hứng thú của chính bản thân điều này giữ một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ. Không những nhà giáo dục mà hơn ai hết chính cha mẹ học sinh đều mong muốn trẻ hình thành và phát triển nhân cách sớm, đặc biệt là có thói quen tốt và hành vi đạo đức tốt, để hình thành nhân cách cho trẻ sau này. Với vai trò quan trọng như vậy, nếu chúng ta không làm tốt hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, giúp cho trẻ thể hiện nhận thức của trẻ thì có mang lại được kết quả như mong đợi hay không? Hay chúng ta cứ tiếp tục dạy trẻ theo kiểu cô nói trẻ lắng nghe nếu việc dạy học của giáo viên không đổi mới kịp thời thì vô tình chúng ta đang kìm hảm sự phát triển về mọi mặt của trẻ. Làm sao tiềm năng trong mỗi trẻ được khơi nguồn và phát triển. Muốn vậy giáo viên phải lựa chọn những đề tài và hình thức tổ chức hoạt động như thế nào nhằm thu hút lôi cuốn trẻ, không để trẻ nhàm chán. Vậy muốn trẻ hứng thú không bị nhàm chán trong các hoạt động, trước hết chúng ta phải giải quyết các vấn đề trên và thay đổi cách tổ chức giờ học, cách truyền đạt, cách đầu tư chuẩn bị đồ dùng, nghiên cứu các đề tài tạo trẻ hứng thú hơn với tất cả hoạt động trong một ngày ở trường mầm non. 12
11. Trước đây trẻ chưa làm được thì cô làm thay nhưng khi đã tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm thì cô giáo chỉ giữ vai trò tổ chức, gợi mở, cô cho trẻ hoạt động: thảo luận theo nhóm, sau đó cho từng nhóm lên thuyết trình, các nhóm còn lại lắng nghe, thuyết trình của nhóm bạn để hổ trợ cho sự thiếu hụt mà đội bạn chưa tìm ra. Lấy trẻ làm trung tâm thì mỗi giáo viên cần phải giàu tri thức, sáng kiến, linh hoạt trong cách tổ chức và áp dụng được những thủ thuật tạo ra nguồn cảm hứng cho trẻ, kích thích tư duy trẻ hoạt động, có thể trong một hoạt động nhưng quá tình hoạt động của trẻ lại mang lại những nhận thức khác nhau cách lĩnh hội khác nhau về nhận thức. Qua kết quả trên tôi đã nắm được tình hình thực tế về cơ sở vật chất, năng lực giáo viên, sự quan tâm của phụ huynh và khả năng của trẻ khi tham gia cùng cô trong mọi hoạt động. Để tôi đề ra những giải pháp sử dụng tốt hơn các biện pháp sư phạm giúp trẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sở lấy trẻ làm trung tâm 7.2. Khả năng áp dụng của sáng kiến Sau khi biết được ưu, nhược điểm của việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Để góp phần tích cực vào những hạn chế tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp, Các biện pháp sư phạm giúp trẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sở lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả như sau: 7.2.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng chuyên môn và nâng cao trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào bản thân mỗi giáo viên do đó yếu tố con người đóng vai trò quyết định mà các văn kiện của Đảng và Nhà nước đều nêu rõ trong chỉ thị 40/CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư TW Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Người thầy cần giỏi về chuyên môn, đồng thời lại phải tốt về nhân cách mới thực hiện được nhiệm vụ của mình, thực sự là những “Kỹ sư tâm hồn”. Do vậy việc bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn của bản thân mỗi giáo viên là một việc làm vô cùng cần thiết giúp giáo viên có nhận thức đúng đắn trang bị cho giáo viên những hiểu biết, các kiến thức về chuyên môn giúp giáo viên chủ động, tự tin trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. Từ nhận thức về ý nghĩa của việc tự học tự bồi dưỡng, nên bản thân tôi luôn tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do Phòng 13