Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

1. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. năng tự phục vụ không phải là cái gì quá xa lạ mà nó đã và đang thực thực hiện ở tất cả các trường Mầm non. Nhưng việc thực hiện chưa thường xuyên, chưa liên tục, chưa kích thích được sự hứng thú và ý thức tự giác. Nhiều kỹ năng chỉ mang tính chất mệnh lệnh nên chưa hình thành được thói quen vệ sinh hay thói quen tự phục vụ cho trẻ. Là một giáo viên phụ trách lớp 4 - 5 tuổi nhận thấy được tầm quan trọng của việc dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ, tôi đã cố gắng lựa chọn, đổi mới hình thức lồng ghép, tích hợp vào các hoạt động của trẻ. Qua một năm thực hiện tôi thấy trẻ lớp tôi tự giác hơn khi làm các công việc tự phục vụ, chủ động hơn khi mặc, cởi quần áo, đi và cởi giầy dép có kỹ năng tự phục vụ bản thân, phụ huynh rất vui vẻ. Đây cũng chính là lý do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non”. 1.1 Cơ sở lý luận Để có một đất nước giàu về kinh tế, vững về chính trị thì phải có nền giáo dục toàn diện. Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên nền móng cho giáo dục nước nhà. Trong điều kiện kinh tế phát triển hiện nay, nước ta đang trên đà phát triển và hội nhập, bên cạnh về sự phát triển kinh tế kéo theo những tệ nạn xã hội, những mặt trái nảy sinh mà trẻ em là những đối tượng có nguy cơ dễ bị đe dọa,bị ảnh hưởng. Chăm sóc giáo dục trẻ em đặc biệt là trẻ mầm non trở thành con người phát triển toàn diện là mục tiêu trọng tâm của nền giáo dục nước ta và rèn kỹ năng tự phục vụ là một trong những kỹ năng quan trọng giúp trẻ hoàn thiện mình và trưởng thành trong xã hội. Từ năm 2018 bộ giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với những nội dung cụ thể để rèn kỹ năng sống cho trẻ một cách chung nhất, đây là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như : Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm, rèn luyện sức khỏe và có ý thức tự phục vụ và bảo vệ sức khỏe của bản thân. Tự phục vụ là một trong những kỹ năng quan trọng, thúc đẩy, giúp trẻ hoàn thiện mình một cách tốt nhất. Đây còn là cơ hội vàng để trẻ nhanh chóng khôn lớn và trưởng thành trong cuộc sống. Tuy nhiên trẻ mầm non thường quá được nuông chiều, không phải làm việc gì nên trẻ ỷ lại và chỉ biết trông chờ người khác phục vụ. Không có kỹ năng phục vụ sẽ dẫn đến hệ lụy trẻ lười biếng, thụ động và khó khăn khi tham gia các hoạt động tập thể. Nên việc rèn cho trẻ có kỹ năng tự phục vụ, trẻ ý thức được sự cần thiết của việc tự phục vụ bản thân, biết tự chăm sóc mình,tăng cường tính độc lập, sống có trách nhiệm hơn, dạy trẻ 3/20
2. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. biết quan sát và làm theo hướng dẫn của người lớn trong các công việc nhỏ hằng ngày. 1.2 Cơ sở thực tiễn + Về phía phòng giáo dục: - Đã có sự quan tâm đến giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ - Tổ chức cho giáo viên đi tập huấn kỹ năng tự phục vụ ở trẻ theo hướng đổi mới. + Về phía nhà trường: - Tạo điều kiện cho giáo viên đi tiếp thu chuyên đề và triển khai chuyên đề đến 100% giáo viên trong nhà trường. 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu về “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non”. Giúp trẻ phát triển tính tự lập mọi lúc mợi nơi, đối mặt được với tất cả những khó khăn Trẻ có cơ hội được thể hiện bản thân của mình trước tập thể và người khác Hình thành kỹ năng vệ sinh, kỹ năng tự phục vụ ngay từ nhỏ để các con được phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần Là tiền đề để phát triển nhân cách cho trẻ trong cuộc sống hàng ngày 3. Đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4 - 5 tuổi trường mầm non 4. Đối tượng khảo sát và thực nghiệm - Thực hiện và áp dụng vào trẻ 4-5 tuổi trong Trường mầm non - Số trẻ nghiên cứu là 30 trẻ. 5. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu lý luận Phương pháp quan sát Phương pháp đàm thoại Phương pháp trải nghiệm, so sánh phân tích. 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu - Đề tài thực hiện tại lớp 4-5 tuổi trong trường mầm non nơi tôi công tác. - Thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài là một năm học. Bắt đầu từ tháng 9/2019 kết thúc vào tháng 7 /2020 4/20
3. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. PHẦN II. NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận để giải quyết vấn đề. Công tác chăm sóc, giáo dục trẻ Mầm non là một việc rất quan trọng. Nhưng quan trọng hơn là việc rèn luyện những kỹ năng vệ sinh, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Qua đó giúp cho cơ thể trẻ phát triển tốt, chống đỡ được bệnh tật, hình thành những thói quen cơ bản giúp trẻ có tính tự lập. Các kỹ năng tự phục của trẻ bao gồm: đánh răng, lau mặt, đi cởi giày dép, mặc cởi áo quần, chải tóc .Những kỹ năng này không đồng nhất ở tất cả các giai đoạn của trẻ. Vì nhiều nghiên cứu cho thấy mỗi giai đoạn có sự phát triển khác nhau. Kỹ năng tự phục vụ là khả năng trẻ tự thực hiện được công việc, tự phục vụ vệ sinh cá nhân. Dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ là dạy trẻ biết tự giác, có kỹ năng thực hiện các công việc vệ sinh cá nhân hay các công việc tự phục vụ bản thân. Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy: “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tuỳ theo sức của mình”. Đúng vậy, chúng ta cần phải rèn kỹ năng sống đặc biệt là kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ và bắt đầu từ việc nhỏ nhất như: quét nhà, quét lớp học, kê bàn ghế, tự xúc cơm, tự vệ sinh cá nhân. Kỹ năng tự phục vụ là một yếu tố quan trọng có thể giúp trẻ tăng cường tính độc lập và cảm giác về sự thành công. Dạy cho trẻ biết những kỹ năng tự phục vụ giúp trẻ ý thức được bản thân, đây là cơ hội tốt nhất giúp trẻ nhanh chóng khôn lớn và trưởng thành trong cuộc sống, trẻ sống có trách nhiệm hơn với chính mình, dạy trẻ biết quan sát và làm theo hướng dẫn của người lớn trong các công việc nhỏ hàng ngày. Chính những việc làm của người lớn thường ngày sẽ được trẻ chú ý quan sát và ghi nhớ để thực hiện lại. Vì vậy, ngoài việc nâng cao tính tự tính tự giác, tự lập, trẻ còn tạo dựng được tinh thần tập thể, biết quan tâm và giúp đỡ những người xung quanh Nhưng trong thực tế hiện nay, trong nhiều gia đình, các bậc cha mẹ thường không để cho các cháu nhỏ phải làm gì cả, ngoài việc học tập và vui chơi. Do đó, việc rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ trong trường mầm non là việc làm vô cùng cần thiết. Sự tự tin, cách ứmg xử của trẻ và hiểu biết của chúng về thế giới xung quanh phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng môi trường giáo dục mầm non và mối quan hệ tương hỗ giữa giáo viên và trẻ. Với tầm quan trọng như vậy nên tôi đã lựa chọn và nghiên cứu: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4 - 5 tuổi trong trường mầm non”. 2. Khảo sát thực trạng Năm học 2019-2020 tôi được phân công phụ trách lớp Mẫu giáo nhỡ B3 Kết quả khảo sát đầu năm: 5/20
4. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. Khảo sát là một trong những biện pháp giúp giáo viên đánh giá được thực tế trẻ của lớp mình. Tôi đã tiến hành khảo sát trẻ về những kĩ năng vệ sinh, kĩ năng tự phục vụ, kết quả thu được như sau: Số trẻ được khảo sát: 30 trẻ Kết quả đạt được STT Tiêu chí đánh giá Đạt Tỉ lệ % Chưa Tỉ lệ % đạt 1 Lau mặt. 12 trẻ 40 % 18 trẻ 60% 2 Rửa tay 12 trẻ 40 % 18 trẻ 60% 3 Súc miệng nước muối, chải 10 trẻ 33% 20 trẻ 67% răng 4 Đi giày dép 13 trẻ 43% 17 trẻ 57 % 13 trẻ 43% 17 trẻ 57% 5 Chải tóc 6 14 trẻ 47 % 16 trẻ 53 % Mặc, cởi quần áo Từ kết quả như trên, tôi băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp và hình thức tổ chức để hoạt động "khám phá” đạt nhiều hiệu quả cao hơn để nâng dần khả năng quan sát, so sánh, phân loại, trải nghiệm, diến đạt hiểu biết của mình về sự vật hiện tượng, làm phong phú biểu tượng về môi trường xung quanh cho mỗi trẻ. Trong quá trình thực hiện tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn sau. a. Thuận lợi Bản thân là giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi nhằm nâng cao chuyên môn. Tìm tòi và tự làm một số đồ dùng, đồ chơi để phục vụ các hoạt động học và hoạt động vui chơi của trẻ. Được sự quan tâm của Phòng giáo dục, của BGH nhà trường trong công tác chuyên môn, sự đồng hành của các bậc phụ huynh trong nhà trường luôn cùng học và chơi với các con, tích cực hỗ trợ nguyên vật liệu mở .. Lớp có 2 giáo viên, cả 2 cô đều có trình độ chuyên môn, nhiệt tình, ham học hỏi, tâm huyết với nghề. 6/20
5. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. Đa số trẻ đã qua nhà trẻ, mẫu giáo bé nên nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin trong việc dạy và rèn. b. Khó khăn Đa số phụ huynh làm nghề kinh doanh có điều kiện về kinh tế nhưng ít có thời gian quan tâm dạy và rèn trẻ các kĩ năng tự phục vụ. Đặc biệt nhiều phụ huynh còn quá nuông chiều bao bọc trẻ, làm hộ trẻ tất cả mọi việc. Trẻ chưa tự giác thực hiện các công việc lao động tự phục vụ hoặc các việc vệ sinh cá nhân. Số lượng trẻ trên nên việc tổ chức dạy, rèn trẻ một số kĩ năng tự phục vụ gặp nhiều khó khăn. 3. Các biện pháp thực nghiệm - Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch - Biện pháp 2: Giáo dục trẻ kỹ năng vệ sinh, kỹ năng tự phục vụ - Biện pháp 3: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc giáo dục các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ -Biện pháp 4: Tạo môi trường lành mạnh nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục trẻ kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. -Biện pháp 5: Giáo viên tự học tự bồi dưỡng chuyên môn nhiệm vụ của bản thân. 4. Biện pháp thực hiện 4.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch Giống như thức ăn, nước uống hàng ngày, việc trang bị cho trẻ các kỹ năng tự phục vụ là vô cùng cần thiết. Để việc dạy cho trẻ các kĩ năng này trong trường mầm non không nhàm chán, không mang tính hình thức và đạt hiệu quả cao thì việc xây dựng dựng kế hoạch là một trong những nội dung vô cùng quan trọng và cần thiết. Như Lênin đã từng nói: “Mọi kế hoạch đều là thước đo, tiêu chuẩn, đèn pha và là cái mốc”. Trong quá trình thực hiện chúng ta có thể khẳng định rằng mỗi phút dành cho việc lập kế hoạch, tiết kiệm được ba bốn phút cho việc thực hiện. Lập kế hoạch là một biện pháp quan trọng, có kế hoạch giúp cho người giáo viên hình dung rõ ràng, cụ thể từng công việc. Nó là cơ sở để giáo viên thực hiện tốt các nhiệm vụ đã đặt ra. Để thực hiện tốt việc tổ chức dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ cho trẻ tôi đã tiến hành lập kế hoạch như sau: Kế hoạch dạy trẻ kĩ năng vệ sinh, tự phục vụ bản thân STT Thời gian Nội dung 7/20
6. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. - Rửa tay 1 Tháng 8, 9, 10 - Lau mặt - Đi giày dép - Xúc miệng nước muối 2 Tháng 11, 12, 1 - Chải răng đúng cách - Tự thay quần áo khi bị ướt - Lau chùi nước trên bàn - Quét rác trên bàn 3 - Cởi gấp quần áo Tháng 5,6,7 - Chải tóc - Bóc quýt - Rửa cốc, rửa bát - Pha nước cam 4.2. Biện pháp 2: Giáo dục trẻ kỹ năng vệ sinh, kỹ năng tự phục vụ Sau khi xây dựng xong kế hoạch tôi bắt tay ngay vào việc dạy và rèn trẻ. Để các kỹ năng này khắc sâu vào trí nhớ của trẻ và để trẻ tự giác thực hiện các công việc tự phục vụ bản thân tôi lựa chọn hoạt động chiều là hoạt động chủ yếu để cung cấp kiến thức và các hoạt động trong ngày để rèn trẻ. Nhiều người cho rằng không cần dạy trẻ các kỹ năng này bởi trẻ còn rất nhỏ không thể tự làm được. Các ông bố, bà mẹ ai cũng mong những điều tốt đẹp nhất cho con, nên những việc rất đơn giản thì làm hộ chứ không bắt trẻ làm. Điều này hoàn toàn không đúng vì dạy trẻ các kỹ năng sống đặc biệt là kỹ năng vệ sinh cá nhân không bao giờ là quá sớm, việc hình thành kỹ năng, thói quen tốt cho trẻ càng góp phần không nhỏ vào việc hình thành nhân cách cho trẻ sau này. Là giáo viên nhiều năm dạy lớp mẫu giáo nhỡ tôi nhận biết được các đặc điểm tâm sinh lí của trẻ vì vậy tôi đã lựa chọn một số kỹ năng vệ sinh cá nhân để dạy trẻ như: Đánh răng, lau mặt, rửa tay, mặc cởi, gấp quần áo Sau khi có kế hoạch tuần tôi tiến hành dạy, rèn trẻ các kỹ năng này. 4.2.1 Dạy và rèn trẻ kỹ năng rửa tay Cho trẻ rửa tay có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, giảm tỉ lệ trẻ mắc bệnh. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, việc rửa tay có thể giúp trẻ ngăn ngừa bệnh tật như bệnh: cúm, tiêu chảy, dịch chân tay, miệng. Mặc dù việc thực hiện vệ sinh cá nhân cụ thể là việc rửa tay cho trẻ ở trường Mầm non đã được đưa vào quy chế. Song thực tế hiện nay ở các trường mầm non nói chung, và trường tôi nói riêng việc cho trẻ rửa tay vẫn còn gặp 8/20
7. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. nhiều khó khăn, trẻ rửa tay chưa thành một thói quen. Mà khi bẩn mới rửa tay, trẻ rửa qua loa, rửa chưa sạch, hay nói cách khác là rửa tay chưa đúng cách. Từ những thực tế trên, sau khi xây dựng kế hoạch tôi đã dạy trẻ kỹ năng rửa vào các buổi chiều. Vì số lượng trẻ đông nên tôi thường dạy trẻ 2 lần trong tuần. Trước tiên tôi cho trẻ hiểu rõ tác dụng của việc rửa tay như việc các con rửa tay sẽ không bị ốm, không phải tiêm, không phải uống thuốc Khi trẻ hiểu việc vì sao phải rửa tay tôi sẽ cung cấp một số kiến thức kỹ năng cho trẻ, tôi cho trẻ thực hiện các bước của việc rửa tay - Xắn tay áo - Dùng nước sạch, và ấm (lạnh) - Xát xà phòng. Và xoa sát hai bàn tay ít nhất 10-15 giây, sau đó rửa bằng nước sạch - Chú ý rửa tất cả bề mặt da như lòng bàn tay, mu bàn tay, cổ tay các ngón tay, móng tay và kẽ ngón tay. * Lưu ý: Luôn luôn ở tư thế 2 bàn tay xuôi dưới với nước chảy và rửa từ trên xuống dưới . rửa xong lau khô tay. Cùng với việc hướng dẫn trẻ trẻ kỹ năng rửa tay vào các buổi chiều. Hàng ngày tôi tiếp tục rèn trẻ trong các hoạt động. VD: Trước khi ăn tôi thường cho trẻ nhắc lại các thao tác rửa tay. Tôi cho trẻ xem videoclip cách rửa tay. Vừa xem tôi vừa nhắc lại quy trình rửa tay để trẻ nhớ lại. Sau đó tôi cho trẻ cùng mô phỏng thao tác với cô. Với kỹ năng này tôi luôn quan tâm tới những trẻ kỹ năng còn yếu, trẻ chưa tự giác, để có kế hoạch tiếp theo. Khi rèn trẻ để tránh nhàm chán tôi cho trẻ đọc bài thơ “Rửa tay” và làm động tác minh họa. “Miếng xà phòng nho nhỏ Em xát lên bàn tay Nước mát đây trong vắt Em rửa đôi bàn tay Khăn mặt đây thơm phức Em lau khô bàn tay Đôi bàn tay bé bé Này rửa sạch, xinh xinh Tất cả lớp chúng mình Cùng giơ tay vỗ vỗ” Việc rửa tay của trẻ để trở thành việc thường xuyên ở nhà, tôi cũng kiểm tra trẻ thông qua một số trò chơi trước giờ điểm danh, báo cơm. Với các trò chơi 9/20
8. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. về tay như “Nu na nu nống", " Xỉa cá mè đè cá chép", " Ngón tay ngọ ngậy" . Chơi sau khi điểm danh trẻ, khi đó 1 bạn sẽ đi xung quanh các bạn để phát hiện xem bạn nào đến lớp với bàn tay sạch và chưa sạch, từ đó cô sẽ nhắc nhở để buổi sau đến lớp với đôi bàn tay sạch sẽ. Trẻ lớp tôi đã có ý thức tự giác, có thói quen rửa tay trong khi từ trường về, rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi đùa, hay vuốt ve các con vật nuôi trong nhà. 4.2.2. Giáo dục trẻ kỹ năng lau mặt. Đầu năm học khi mới nhận lớp, kỹ năng lau mặt của trẻ lớp tôi rất kém. Để trẻ nhận thức được tác hại của những khuôn mặt bẩn. Tôi cho trẻ hát bài "Lau mặt", kể cho trẻ nghe câu chuyện "Lợn con lấm lem" rồi cho trẻ nhận xét nội dung câu chuyện kể, nội dung bài hát, cũng có lúc tôi cho trẻ xem hình ảnh hai khuôn mặt sạch sẽ, sáng sủa và khuôn mặt nhọ nhem chưa được rửa ,cho trẻ nhận xét tại sao cần phải rửa mặt. VD : Sau đó tôi thao tác lau mặt cho trẻ xem và giải thích: Trên khuôn mặt nơi cần giữ sạch nhất là đôi mắt, nên lau mắt trước. Lau từ trong mắt ra ngoài, lau mắt bên phải trước, sau đó lau mắt bên trái, sau đó lau mồm, và lau trán...Khi lau mặt luôn luôn dịch chuyển khăn ,hoặc gấp khăn lại sao cho phần khăn mặt bẩn không được tiếp xúc với phần mặt chưa lau. Tiếp theo tôi cho trẻ cùng thao tác với cô, rồi lần lượt cho từng nhóm lên thực hành. Trong quá trình trẻ lau mặt tôi luôn quan sát, hướng dẫn giúp đỡ, nhắc nhở trẻ lau đúng cách. Trong khi trẻ lau mặt, cô giáo luôn quan sát, hướng dẫn, sửa sai, và có kế hoạch rèn bổ sung. 4.2.3. Giáo dục trẻ kỹ năng đi, cởi giầy dép Đầu năm học chúng tôi rất vất vả khi cho trẻ ra sân tập thể dục hay đi hoạt động ngoài trời. Đa số trẻ lớp tôi không biết tự đi giày dép, hoặc biết nhưng còn ỷ lại cô giáo. Có những trẻ cứ ngồi cầm giày để chờ cô đi cho. Để khắc phục được tồn tại này tôi đã lựa chọn hình thức dạy trẻ, kích thích trẻ tích cực chủ động và hứng thú với kỹ năng này. Trước tiên trò chuyện với trẻ về tác dụng của đôi chân và sự cần thiết phải giữ gìn đôi chân luôn sạch sẽ. Tôi cho trẻ xem đoạn phim một bạn nhỏ đi giầy. Khi xem phim trẻ được nhìn và quan sát các hành động, tư thế đi giầy. Kết hợp với xem hình ảnh tôi luôn giải thích phân tích để trẻ hiểu rõ hơn và biết cách cầm, đi giầy. Sau khi cho trẻ xem đoạn phim xong tôi sẽ hướng dẫn tỉ mỉ các bước đi giầy cho trẻ cụ thể như sau: Bước 1: Chọn giầy 10/20
9. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. Chọn giầy phải để đi cho chân phải, chọn giầy trái đi cho chân trái. Bước 2: Hai tay cầm giầy, xỏ chân vào giầy đồng thời hai tay kéo gót giầy lên Bước 3: Dán phần dính vào, sau đó đi tiếp chiếc giầy còn lại Khi hướng dẫn trẻ xong tôi cho trẻ thực hành thao tác đi giầy. Để bao quát cũng như hướng dẫn trẻ được chu đáo tỉ mỉ tôi tiến hành cho từng nhóm trẻ thực hiện. Để rèn trẻ kỹ năng đi giầy dép tôi luôn quan tâm tới thời điểm trước giờ ra sân tập thể dục hoặc trước khi ra hoạt động ngoài trời. Tôi lần lượt cho từng tổ ra lấy giầy dép để đi,trong khi trẻ đi dép tôi bao quát hướng dẫn, giúp đỡ trẻ. Trong quá trình trẻ đi giầy dép tôi luôn động viên hướng dẫn trẻ. Đặc biệt với những trẻ không làm được tôi tận tình hướng dẫn trẻ để trẻ không cảm thấy nản trí. 4.2.4. Giáo dục trẻ súc miệng nước muối, kỹ năng chải răng đúng cách Chải răng buổi tối trước khi đi ngủ là rất quan trọng. Tuy nhiên việc vệ sinh răng miệng thật sạch sau mỗi bữa ăn để loại bỏ thức ăn còn đọng lại và mảng bám trên răng là vô cùng cần thiết. Đầu năm học khi mới nhận lớp, tôi thấy tỷ lệ mắc bệnh sâu răng của trẻ lớp tôi tương đối cao 18 cháu/30 cháu. Vậy để giảm tỉ lệ sâu răng ngay từ đầu năm tôi đã rất quan tâm tới việc dạy và rèn trẻ xúc miệng nước muối sau mỗi bữa ăn ở lớp. Việc làm này đã được các bé thực hiện từ lớp Mẫu giáo bé, song để hình thành thói quen, ý thức thường xuyên lại là một vấn đề. Cũng như việc dạy và rèn các kỹ năng khác tôi đã dạy trẻ vào các buổi chiều và rèn trẻ sau mỗi giờ ăn. Trước tiên tôi cho trẻ xem một số hình ảnh của hàm răng đẹp và một số hình ảnh của hàm răng sâu, răng sún, nguyên nhân tác hại của việc sâu răng, sau đó tôi chuẩn bị đồ dùng cho trẻ và chuẩn bị nước muối. Tôi pha dung dịch nước muối theo đúng tỉ lệ là 0,9%. Khi có nước muối rồi tôi xúc miệng mẫu cho trẻ quan sát. Rồi tôi hướng dẫn trẻ vặn nước muối vừa đủ, cho nước muối vào miệng, sục đi sục lại 4-5 lần trong miệng, sau đó nhổ đi. Đối với kỹ năng chải răng. Tôi đã sử dụng các đoạn phim, hình ảnh và mô hình để dạy trẻ. Cho trẻ xem video clip để dạy trẻ chải răng, cụ thể vừa cho trẻ quan sát màn hình, tôi vừa phân tích hướng dẫn cách chải răng đúng cách. Trẻ vừa được quan sát trên màn hình vừa được nghe cô hướng dẫn, trẻ sẽ nhớ và hào hứng hơn khi học kỹ năng này. Tiếp theo tôi dùng mô hình hàm răng giả để dạy trẻ kỹ năng đánh răng. Để việc đánh răng là việc làm thường xuyên và trở thành nề nếp thói quen. Hàng ngày khi ở lớp tôi còn rèn trẻ thao tác đánh răng qua các hình thức kể chuyện, thơ, để trẻ thực sự hấp dẫn với những lời bài hát, nhạc 11/20
10. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. điệu vui tươi, mà nội dung nhẹ nhàng sâu sắc. Từ đó trẻ sẽ yêu thích việc đánh răng và đánh răng có ý thức hơn Ví dụ: Rèn trẻ chải răng qua bài thơ "Bé đánh răng" 4.2.5. Giáo dục trẻ kỹ năng cởi, mặc, gấp quần áo Mùa đông trẻ mặc rất nhiều quần áo, trước khi cho trẻ đi ngủ tôi và giáo viên ở lớp rất vất vả vì phải cởi cho từng trẻ một, rồi khi ngủ dậy lại phải mặc lại cho các con, việc đó mất rất nhiều thời gian. Vì vậy tôi đã tiến hành dạy trẻ để kỹ năng này trở thành thói quen và ý thức của trẻ. Trước tiên tôi cho trẻ xem một đoạn phim quay cảnh ở lớp học trước giờ đi ngủ trong đoạn phim có hình ảnh bạn cởi gấp quần áo, bạn không cởi, không gấp quần áo. Sau khi xem đoạn phim xong tôi cho trẻ đưa ra nhận xét về bạn ngoan và chưa ngoan. Tiếp theo tôi tiến hành dạy trẻ, vừa làm mẫu, vừa phân tích để trẻ hiểu và nhớ trình tự khi cởi áo. VD: “ Tay trái giữ khóa, tay phải cầm khóa kéo từ trên xuống gấu áo -> tay phải kéo vạt bên phải lên. -> lần lượt kéo hai tay ra khỏi áo”. Cởi áo xong tiến hành gập áo. Trải áo xuống nền gập hai vạt áo vào trong -> Lần lượt gập hai tay áo vào. Hai tay cầm vai áo gập đôi lại để vai áo và gấu áo trùng nhau. Gấp xong mang áo để lên bàn gọn gàng. Tôi luôn bao quát hướng dẫn trẻ làm đúng các thao tác. 4.2.6. Giáo dục trẻ kỹ năng chải tóc Khi lên 4 tuổi, các con có thể tự chải tóc nếu có sự hướng dẫn của người lớn. Với kỹ năng này, tôi hướng dẫn trẻ vào một buổi chiều: Cách cầm lược đúng cách, cầm lược bằng tay phải, chải từng phần một, và gỡ các mối rối, nhẹ nhàng bắt đầu từ ngọn tóc, rồi mới chải dần lên chân tóc. Khi hướng dẫn trẻ tôi kết hợp cho trẻ thực hành từng nhóm. Việc kiểm tra kỹ năng này tôi thường quan sát trẻ tự làm sau ngủ dậy. Để động viên trẻ và để trẻ hứng thú với việc chải tóc tôi thường cho trẻ đọc bài thơ Chiếc lược của bé “Bé có mái tóc đuôi gà Mỗi ngày bé chải đến ba bốn lần Lược này xinh thật là xinh Chỉ dành cho bé một mình mà thôi Thỉnh thoảng Mèo Mướp đến chơi Ngắm bé trải tóc Mướp ngòi im re Chiều nay bé đi học về Mướp đâu không thấy để khoe điểm mười Cái lược cũng biến mất rồi 12/20
11. Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non. Ô kìa! Mèo Mướp đang ngồi chải râu” Sáng tác: Nguyễn Hoàng Mai "Cái răng cái tóc là góc con người". Điều đó đã khảng định việc dạy và rèn kỹ năng chải tóc sẽ giúp việc hình thành thói quen giữ tóc luôn gọn gàng và biết cách làm đẹp mái tóc ngay từ khi còn nhỏ. Biết chải tóc trước khi đi ngủ, và sáng sớm khi thức dậy đây là một thói quen tốt cần có trong suốt cuộc đời. 4.3 Biện pháp 3: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc giáo dục các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Trẻ học ăn học nói học kỹ năng tự phục vụ bản thân không chỉ ở nhà trường mà còn ở cả gia đình. Bố mẹ trẻ đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc phối kết hợp với cô giáo hình thành kỹ năng, thói quen, tính tự giác khi tham gia lao động tự phục vụ và vệ sinh cá nhân. Để phối kết hợp tốt với phụ huynh tôi đã tiến hành như sau: Thứ nhất: Tôi xây dựng ở của lớp một góc với tên gọi “Cha mẹ cùng quan tâm”. Đây như là một bản tin để trao đổi các thông tin giữa gia đình và nhà trường. Ở góc tuyên truyền này tôi luôn thay đổi nội dung cũng như hình thức tuyên truyền. Với góc này tôi chia ra làm các mảng. Các hình ảnh tuyên truyền về việc vì sao phải thực hiện các kĩ năng đó và một số thao tác đúng, hoặc hành vi văn minh khi tham gia lao động tự phục vụ. VD: Khi dạy trẻ kỹ năng rửa tay Mảng 1: Tôi dán lịch sẽ dạy trẻ kỹ năng này để phụ huynh biết, dán các bài thơ, câu chuyện, bài hát về kỹ năng rửa tay. Mảng 2: Tôi dán hình ảnh quy trình rửa tay đúng cách và một số hành vi văn minh khi xếp hàng rửa tay. Mảng 3: Tôi viết bài để tuyên truyền với phụ huynh Vì sao phải dạy trẻ tự rửa tay Việc thứ hai: Trao đổi trực tiếp với phụ huynh khi cô bắt đầu dạy trẻ một kỹ năng mới để phụ huynh về nhà dạy con thêm ở nhà hoặc cho trẻ ôn lại các kỹ năng cô vừa dạy trẻ ở trên lớp. Để phụ huynh giúp giáo viên tăng khả năng hứng thú của trẻ. Tôi còn phô tô các bài thơ câu chuyện bài hát tôi sưu tầm được phát cho phụ huynh để bố mẹ có thể dạy trẻ thêm ở nhà. Tuyên truyền với các bậc phụ huynh để cùng tham gia giáo dục trẻ và một số điều người lớn cần tránh khi dạy trẻ kỹ năng sống: - Không hạ thấp trẻ: Cứ mỗi lần chúng ta nói những lời hạ thấp khả năng trẻ là chúng ta đã phá vỡ những suy nghĩ tích cực về chính bản thân trẻ. Không nên tạo cho trẻ thói quen kiêu ngạo nhưng cũng không nên lăng nhục trẻ. 13/20