Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp

1. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” buồn. Mâu thuẫn giữa ý muốn thoát khỏi sự giám sát của bố mẹ, muốn khẳng định mình trong gia đình và ngoài xã hội nhưng trong suy nghĩ của các bậc cha mẹ, thầy cô “các em vẫn còn là trẻ con”. Chính vì thế đã nảy sinh những xung đột mà các em chưa được trang bị kỹ năng cần thiết để ứng phó và giải quyết. Thực tiễn trong thời gian qua trường tiểu học Trà Xinh đã có nhiều sự chuyển mình tích cực trong dạy học, đặt biệt là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoài giờ. Là một giáo viên tổng phụ trách Đội tôi cũng rất băn khoăn làm thế nào để đẩy mạnh vấn đề giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động ngoài giờ có hiệu quả. Xuất phát từ những vấn đề trên, bản thân tôi luôn chú ý đến việc giáo dục kỹ năng sống cho các em và lồng ghép vào các môn học, ngoài gờ lên lớp để truyền tải đến các em các vấn đề mà các em đang mắc phải hiện nay. Đó cũng là lý do tôi chọn viết sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp”. Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
2. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” II. NỘI DUNG 1. Thời gian thực hiện Từ 01/10/2022 đến 20/03/2023 2. Đánh giá thực trạng a. Kết quả đạt được * Về giáo viên: Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động này nên làm mất sự hứng thú của học sinh. * Về học sinh: Học sinh tập trung học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau. Kỹ năng giao tiếp còn hạn chế. * Về Phụ huynh: Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức. Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình. Một số phụ huynh quá nuông chiều con cái, đáp ứng mọi nhu cầu của con em mình, ít quan tâm đến việc con em mình ứng xử trong sinh hoạt và đời sống như thế nào? * Về tài liệu: Tài liệu giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường còn ít, nội dung và hình thức chưa phong phú, chưa mang tính hệ thống, chưa thực sự phù hợp với cấu trúc, phân phối chương trình tiểu học. * Về nhà trường: Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường, ngoài việc lồng ghép vào các môn học hàng ngày, hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường giáo dục có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Chính vì thế ngoài việc xây dựng và hoàn thiện các quy tắc ứng xử văn hóa trong nhà trường, bằng nhiều hình thức. Nhà trường tổ chức cho các em chơi các trò chơi dân gian, trò chơi vận động, tham gia các hoạt động dọn vệ sinh bảo vệ môi trường, tổ chức các hoạt động quyên góp ủng hộ bạn nghèo, .... Thông qua những hoạt động này, Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
3. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” nhà trường muốn rèn luyện cho các em học sinh tính đoàn kết tập thể, khả năng làm việc theo nhóm. Đồng thời xây dựng tinh thần chia sẻ, ý thức trách nhiệm cho các em Qua điều quá trình tìm hiểu nắm bắt thông tin học sinh đầu năm học 2022 – 2023, tôi nhận thấy kĩ năng sống của các em còn nhiều hạn chế. Cụ thể như sau: Tổng số HS có kỹ năng tốt HS có hình thành HS thực hiện kỹ HS kỹ năng năng chưa tốt SL TL SL TL SL TL 238 58 24,4% 70 29,4% 110 46,2% Thực hành thảo luận nhóm Biết lắng nghe, hợp tác Chưa biết lắng nghe, hay Tổng số HS tách ra khỏi nhóm SL TL SL TL 238 125 52,5% 113 47,5% Ứng xử tình huống trong các trò chơi, hoạt động tập thể Biết cách ứng xử hài hòa, Chưa biết ứng xử còn hay Tổng số HS phù hợp cãi nhau hoặc xô đẩy bạn SL TL SL TL 238 97 40,7% 141 61,3% Số HS tham gia Số HS thực hiện Tổng số học sinh các hoạt động tôt các hoạt động Năm học tham gia khảo sát ngoài giờ lên lớp ngoài giờ lên lớp SL % SL % SL % Đầu học kì I Năm học: 238 100 167 70,2 149 62,6 2022-2023 Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
4. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” b. Những mặt còn hạn chế: Trường Tiểu học Trà Xinh nằm ở phía Tây của huyện Trà Bồng, có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đa số các em học sinh đều ở cách xa trường, địa hình hiểm trở, việc đi lại khó khăn nên các em tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp chưa đầy đủ. Hầu hết gia đình các em đều làm nông nên điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, một số em bố mẹ đi làm ăn xa, có những em bố mẹ ly hôn không nuôi con, các em phải ở với ông bà. Tất cả học sinh đều là người dân tộc Kdong và Hre nên ý thức tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp của một số học sinh chưa tốt, chưa chủ động trong sinh hoạt. c. Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế: * Nguyên nhân đạt được: Được sự chỉ đạo sâu sắc, kịp thời của lãnh đạo cấp trên, của Ban Giám Hiệu nhà trường luôn theo sát, quan tâm, hỗ trợ cho giáo viên thực hiện công tác ngoài giờ lên lớp. Cơ sở vật chất của trường đáp ứng cho điều kiện dạy và học, tổ chức các hoạt động dạy và học. Học sinh biết vâng lời thầy cô giáo và nhiệt tình trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Sự giúp đỡ, đoàn kết, phối hợp của đồng nghiệp; hợp tác của học sinh và phụ huynh trong dạy học. Giáo viên thường xuyên thay đổi phương pháp, hình thức dạy học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. * Nguyên nhân hạn chế hạn chế: Sách giáo khoa riêng về kỹ năng sống và khung chương trình dạy học kỹ năng sống chưa có. Ngoài ra năng lực giáo viên còn hạn chế do chưa được tập huấn về nội dung cũng như phương pháp giảng dạy kỹ năng sống. Chủ yếu tiếp cận và Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
5. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” dạy học bằng kinh nghiệm, cho nên giáo viên còn lúng túng trong việc tổ chức thực hiện các chương trình hoạt động. Nhiều học sinh không thể vận dụng linh hoạt kiến thức đã học vào cuộc sống dẫn đến khả năng ứng phó của các em với các tình huống chưa nhanh nhẹn, chưa mạnh dạn, chưa thật sự tự tin. Đặc biệt về phía gia đình, nhiều phụ huynh học sinh còn coi trọng kiến thức nên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho các em. Tuy nhiên, hầu hết các em chưa được tiếp cận một cách thường xuyên và giáo dục đúng đắn về các kỹ năng sống. Qua một số hoạt động cho thấy, cách xử lý tình huống và kỹ năng khéo léo khi thực hiện các hoạt động hay các trò chơi, cuộc thi nhỏ khi Liên đội tổ chức còn nhiều hạn chế nhất định. Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
6. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 1. Căn cứ thực hiện: Thực hiện quyết định số 1895/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình "Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng cống hiến cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng giai đoạn 2021 - 2030". Căn cứ Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/8/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; Thực hiện nghị Quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của ban chấp hành Trung Ương “ Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nghập quốc tế ”; Căn cứ công văn số 3535/BGDĐT-GDTH ngày 19/8/2019 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện nội dung Hoạt động trải nghiệm cấp Tiểu học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018; Cẩm nang giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học. Căn cứ vào thực trạng trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp trong 2 năm vừa qua. 2. Nội dung, biện pháp và cách thực hiện: a. Nội dung, phương pháp * Nội dung: Sáng kiến này tôi nghiên cứu sâu một số nội dung sau: - Xây dựng kế hoạch, đồng thời lồng ghép kĩ năng sống vào trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các tiết sinh hoạt Đội. - Kiểm tra nhận xét kết hợp chia nhóm (kỹ năng tốt, có kỹ năng, chưa có kỹ năng). * Phương pháp: Phương pháp đọc và nghiên cứu tài liệu. Phương pháp đàm thoại : Giúp tôi nắm bắt thông tin của học sinh cũng Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
7. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” như phụ huynh, để phân loại đối tượng. Phương pháp điều tra : Điều tra hoàn cảnh gia đình các em Phương pháp đối chiếu : Được tiến hành trước và sau khi thực hiện sáng kiến nhắm có giải pháp phù hợp. b. Biện pháp thực hiện Hiện nay giáo dục kỉ nămg sống cho học sinh đang được các nhà quản lý giáo dục quan tâm và đã được tích hợp, lồng ghép giảng dạy ở một số môn học trong nhà trường, trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Trong năm qua, giáo viên ở các trường được Sở giáo dục, phòng giáo dục tập huấn về tích hợp kỹ năng sống trong quá trình giảng dạy. Vì vậy trong thời gian qua việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh có nhiều chuyển biến, đặc biệt việc rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã thu được nhiều kết quả rõ rệt. Tuy nhiên, các hoạt động ngoài giờ lên lớp do nhiều nguyên nhân nên việc tổ chức chưa thường xuyên, chưa theo chuyên đề cụ thể về giáo dục kỹ năng sống để phù hợp với tình hình cụ thể ở đơn vị, ở địa phương. Có giáo viên chưa quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn lúng túng, đem lại hiệu quả chưa cao. Trước tình hình thực tế đó, với những kết quả đã thực hiện được trong những năm qua ở đơn vị, bản thân đề ra một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp như sau: Biện pháp 1: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần và các buổi ngoài giờ khác. Căn cứ công văn số 530/GDĐT ngày 04/10/2019 của Phòng Giáo dục và Đào tạo Trà Bồng về việc hướng dẫn thực hiện nội dung Hoạt động trải nghiệm cấp Tiểu học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của phòng giáo dục và đào tạo huyện Trà Bồng trường đã lồng ghép, tích hợp các hoạt động giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho học sinh trong các môn học, giờ sinh hoạt, Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
8. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” trong đó có đổi mới tiết chào cờ có tên “Tiết chào cờ thân thiện” Qua đó, góp phần bồi dưỡng kiến thức, phẩm chất đạo đức, kỹ năng ứng xử, giao tiếp cho học sinh ngày càng tốt hơn. Mỗi sáng thứ 2 hàng tuần, trường Tiểu học Trà Xinh lại tổ chức sinh hoạt dưới cờ cho học sinh. Khi hồi trống tập trung rộn rã vang lên, học sinh từ các lớp náo nức cùng nhau ra xếp hàng chào cờ. Chỉ vài phút sau, mỗi lớp đã xếp thành ba hàng ngay ngắn trước khán đài. Cùng lúc đó, các thầy cô giáo cũng đã ra đầy đủ ngồi dự cùng các em. Cả trường như rợp màu đồng phục dưới lá cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới. Tiếng trống vang lên, cả trường im lặng trong một phút thiêng liêng thành kính. Tiếp theo là giai điệu quen thuộc vang lên, bài Quốc ca và Đội ca (kèm theo đội trống). Phút chào cờ là phút lắng đọng đầy thành kính và xúc động. Mỗi học sinh đều cảm nhận được sự thiêng liêng của hình ảnh lá cờ Tổ quốc, nhắc nhở về sự hy sinh cao cả của thế hệ cha ông. Đội viên thầm hứa sẽ cố gắng học tập, phấn đấu dưới mái trường thân yêu của mình để trở thành người con ngoan, trò giỏi. Sau nghi thức chào cờ trang nghiêm, em chi đội trưởng đại diện cho lớp trực tuần thay mặt Liên đội đánh giá tổng kết thi đua tuần trước. Bản tổng kết ngắn gọn nhưng đầy đủ thành tích của các lớp trong tuần vừa qua. Nhìn lại một tuần học tập và rèn luyện, học sinh nào cũng thấy vui vẻ khi được góp phần vào bảng thành tích của lớp. Tiếp theo, tôi sẽ tổ chức tuyên truyền, tuyên dương các gương người tốt việc tốt trong Liên đội, chống rác thải nhựa, lời hay ý đẹp xen kẻ vào là một số tiết mục văn nghệ của câu lạc bộ văn nghệ của Liên Đội. Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
9. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” Nêu gương người tốt việc tốt “Nhặt được của rơi trả lại người mất” Trong tiết chào cờ, không thể tổ chức nhiều hoạt động cùng một lúc. Nên bản thân tôi luôn chủ động lên kế hoạch tham mưu với lãnh đạo nhà trường, xin phối hợp hợp với Hội đoàn thể như: Đoàn thanh niên, giáo viên Thể dục, Nhạc, Mĩ thuật cùng nhau bàn bạc thực hiện (tổ chức các trò chơi dân gian, múa hát sân trường, trang trí báo tường, báo ảnh, vẽ trang trí cầu thang, vẽ ghế đá ) Mỗi tuần như vậy đã mang đến cho các em niềm hân hoan, phấn khởi đón chào một tuần học mới. Nó đã tiếp thêm sức mạnh và ý chí cho mỗi học sinh để hoàn thành công việc của cả tuần, đưa thành tích của lớp, của trường đi lên. Đặt biệt mỗi tháng Tôi cùng cán bộ thư viện giới thiệu sách theo chủ đề chủ điểm cho học sinh. Từ việc các em tham gia đọc những cuốn sách do nhà trường giới thiệu, sẽ kích thích các em có hứng thú tìm đọc. Qua những cuốn sách hay vừa phát triển văn hóa đọc vừa tìm ra những lý giải về cuộc sống và các hoạt động xung quanh chúng ta. Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
10. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” Ngày hội đọc sách Thay vì mỗi tiết chào cờ là đánh giá học sinh vi phạm và có hình phạt theo nội qui nhà trường. Thì tôi đã tuyên dương khích lệ nhiều hơn, một số em còn vi phạm, chưa phấn đấu tốt, sẽ nhẹ nhàn nhắc nhở, gặp riêng để tìm hiểu thêm vì sao thường xuyên vi phạm. Từ đó các em dần dần cố gắng và thay đổi ý thức theo hướng tích cực. Chính nhờ những thay đổi đó, đã khiến cho giờ chào cờ có ý nghĩa khởi đầu một ngày mới sôi nổi, phấn khởi cho học sinh. Quan trọng hơn là hình thành nhân cách tư tưởng, phẩm chất đạo đức tốt đẹp cho học sinh giúp các em vững bước vào tương lai. Đây chính là sự thành công trong việc đổi mới nội dung sinh hoạt chào cờ đầu tuần trong gần 1 năm học qua. Biện pháp 2: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động xã hội, đền ơn đáp nghĩa. Đây là một hoạt động tuy khó nhưng nó mang một ý nghĩa vô cùng to lớn. Thông qua hoạt động xã hội, đền ơn đáp nghĩa giáo dục cho các em tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc và giáo dục các em có tinh thần trách nhiệm, có nghĩa vụ đối với cộng đồng. Các em sẽ được bồi dưỡng Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh
11. “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” thêm về nhân cách, đặc biệt là tình người. Trong những năm qua, hoạt động này được trường Tiểu học Trà Xinh tổ chức rất tốt và được triển khai thường xuyên nhằm phát triển tối đa nhân cách của học sinh. Vào dịp kỷ niệm các ngày lễ ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12 và ngày thương binh liệt sĩ 27/7, Liên đội đã tuyên truyền sâu rộng trong đội viên, tổ chức đến thăm, dọn vệ sinh, viếng hương và hát Quốc ca tại khu di tích lịch sử Đồn Làng Ngãi ở Đôi 1 – Trà Veo – Trà Xinh và tổ chức thăm tặng quà cho các Bác hội cựu chiến binh trên địa bàn xã. Cách tổ chức này vừa phối hợp giáo dục truyền thống vừa rèn luyện cho học sinh kỹ năng tự xác định giá trị, biết được những gì quan trọng, ý nghĩa đối với bản thân mình. Có tác dụng định hướng cho suy nghĩ, hành động và lối sống của các em trong tương lai. Tặng quà cho các Bác hội cựu chiến binh xã Trà Xinh Học sinh dâng hương và hát Quốc ca tại khu di tích “Đồn Làng Ngãi” ở Đội 1 – Trà Veo – Trà Xinh Tên tác giả: Trương Thị Kim Thùy - Trường Tiểu học Trà Xinh