Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi trong Trường Mầm non

1. 2 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Kính gửi: Hội đồng khoa học cơ sở Hội đồng khoa học cấp trên Trình Ngày Nơi Họ và Chức độ tháng công Tên SKKN tên danh chuyên năm sinh tác môn Phạm 16/01/1980 MN Giáo Đại học “Một số biện pháp giáo Thị Hạnh Yên viên dục kỹ năng sống cho trẻ 3- Sơn 4 tuổi trong trường mầm non” - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi trong trường mầm non” - Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 09/09/2023. + Mô tả sáng kiến:: Như chúng ta đã biết giáo dục kỹ năng sống có vai trò quan trọng đối với cuộc sống của mỗi con người nói chung và trẻ em nói riêng, đặc biệt với trẻ 3 tuổi điểm khởi đầu của quá trình hình thành nhân cách con người thì việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết. Có rất nhiều công trình khoa học đã chứng minh rằng: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ từ lúc đầu đời là chìa khóa thành công cho tương lai của mỗi đứa trẻ. Giáo dục kỹ năng sống nhằm giúp trẻ phát triển hài hòa toàn diện về nhân cách cung cấp cho mỗi trẻ những kiến thức cần thiết về kỹ năng sống giúp trẻ tự tin khi tiếp nhận thách thức mới, biết hợp tác, chia sẻ, chăm sóc, lắng nghe, nhận biết được hoàn cảnh không an toàn, cách giữ an toàn cho mình nơi công cộng.... + Về nội dung của sáng kiến: Nhằm thực hiện tốt Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, giai đoạn được xác định là năm bản lề trong thực hiện mục tiêu kế hoạch giáo dục, trong đó quy đinh về đổi mới các phương pháp giáo dục giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ và thẩm mỹ, mở rộng
2. 3 khả năng tiếp cận, cải thiện chất lượng chăm sóc, giáo dục, hình thành nhân cách, kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi. Vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi trong trường mầm non” nhằm trang bị cho các con những hành trang kĩ năng sống thật tốt giúp các con mạnh dạn, tự tin, tự lập trong cuộc sống hằng ngày hướng đến mục tiêu phát triển, nuôi dưỡng những giá trị sống, làm nền tảng và hình thành những kỹ năng sống tích cực cho trẻ. Các biện pháp đã tiến hành: 1. Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho bản thân. Tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ chìa khóa thành công trong giáo dục - là phương thức tốt nhất giúp người giáo viên tiến bộ, trưởng thành, có đủ phẩm chất và năng lực chuyên môn nghiệp vụ, hoàn thành nhiệm vụ giáo dục đào tạo được giao. Chính vì vậy tôi tích cực chủ động tham gia học tập nghiên cứu tài liệu, bồi dưỡng kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn nhằm đáp ứng được nhu cầu đổi mới của giáo dục hiện nay. 2. Biện pháp 2: Xây dựng ngân hàng nội dung – hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi. Trong quá trình chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ việc xây dưng kế hoạch trước khi thực hiện một hoạt động giáo dục nào đó thì việc nghiên cứu xây dựng và lên kế hoạch là vô cùng quan trọng bởi khi xây dựng kế hoạch giúp tôi chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện và thay đổi kế hoạch phù hợp với trẻ, phù hợp với điều kiện của lớp mình. 3. Biện pháp 3: Giáo dục kĩ năng sống theo phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Tổ chức hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là hoạt động vô cùng quan trọng trong trường mầm non. Để mang lại hiệu quả cao khi tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung, hoạt động giáo dục kĩ năng sống nói riêng, giáo viên cần tạo cơ hội cho trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, giao tiếp tương tác tích cực theo phương châm “Chơi mà học, học bằng chơi” Giáo viên hỗ trợ và mở rộng những gì trẻ đang hứng thú và đang thực hiện bằng cách: Đặt câu hỏi mang tính tư duy, lắng nghe trẻ, trò chuyện và giao tiếp với trẻ, chỉ dẫn, đưa ra gợi ý, khuyến khích trẻ, chơi cùng trẻ, củng cố kiến thức và các kĩ năng khác. Để tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả cần có các yêu tố sau: Xây dựng môi trường giáo duc cho trẻ là một phần quan trọng trong việc hình thành các kĩ năng cơ bản cho trẻ. Môi trường giáo dục gồm có môi trường vật chất
3. 4 và môi trường xã hội. Song song với việc xây dựng môi trường học tập đó là đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống. Tôi thu hút tạo hứng thú cho trẻ tham gia hoạt động bằng nhiều hình thức khác nhau thông qua các trò chơi, tạo tình huống, hay kể một câu truyện, xem video về các sự vật hiện tượng...tạo cho trẻ một bầu không khí thật thoải mái để giúp trẻ “học mà chơi, chơi mà học”. Việc rèn kĩ năng sống ngay từ nhỏ là vô cùng cần thiết đối với trẻ mầm non, có rất nhiều cách để giáo dục kĩ năng sống cho các con. Tuy nhiên, một trong những phương pháp hữu ích và gần gũi nhất để rèn kĩ năng sống cho các con đó là: Tôi lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ, luôn lấy trẻ làm trung tâm, tích cực cho trẻ thực hành trải nghiệm,Giúp trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm, kĩ năng xã hộị và thẩm mỹ. Phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú chủ động khám phá tìm tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kĩ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau. Bên cạnh đó tôi tích cực cho trẻ tham gia các hoạt động văn hóa văn nghê trong các ngày lễ hội, hoạt động trải nghiệm trong nhà trường. Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, dưới nhiều hình thức nhằm đảm bảo tính liên tục để mỗi kĩ năng phẩm chất mới được hình thành sẽ trở thành thói quen, thành thuộc tính vững chắc trong nhân cách trẻ. Sự trải nghiệm nhiều lần này sẽ giúp các con nhận thấy ý nghĩa của việc làm, từ đó sẽ chủ động vận dụng các kĩ năng cần thiết vào từng tình huống cụ thể. 4. Biện pháp 4: Bước đầu ứng dụng phương pháp Montessori trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ. Khác với phương pháp giáo dục truyền thống, dạy trẻ theo phương pháp Montessori đặc biệt nhấn mạnh vai trò của tính chủ động, tự lập và khơi gợi tiềm năng cũng như định hình nhân cách. Trẻ được tự do tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh theo mong muốn, thông qua thực hành thường xuyên để hình thành các kỹ năng và phát triển năng khiếu cho từng trẻ. Chính vì vậy tôi đã tìm hiểu và bước đầu ứng dụng phương pháp Montessori trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường của lớp, làm sao để trẻ hứng thú lĩnh hội mà vẫn tiêp thu được những kĩ năng cơ bản một cách hiệu quả nhất 5. Biện pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh giáo dục kĩ năng sống cho trẻ. Việc dạy kĩ năng sống cho trẻ không phải là chuyện một sớm, một chiều mà là cả một quá trình. Các kĩ năng sống phải được giáo dục rèn luyện đồng nhất thì mới bền vững và thành kĩ năng. Để trẻ phát triển hài hòa cân đối thì cần phải có các yếu tố gia đình, nhà trường và xã hội,
4. 5 Để phụ huynh hiểu rõ tầm quan trọng của việc giáo dục các kĩ năng sống cho trẻ. Tôi luôn động viên các bậc phụ huynh tham gia vào các phong trào của lớp, của nhà trường đề ra, thống nhất với phụ huynh về biện pháp giáo dục trẻ ở nhà. Hàng ngày qua giờ đón, trả trẻ tôi trò chuyện với phụ huynh để biết được đặc điểm tính cách và cách giáo dục kỹ năng cho trẻ ở gia đình mời phụ huynh tham dự một số hoạt động giảng dạy đổi mới cho phụ huynh nắm được. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trên là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Yên Sơn ngày 10 tháng 5 năm 2024 Người nộp đơn (Ký và ghi rõ họ tên) Phạm Thị Hạnh
5. 6 I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI “Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai” Bậc học mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân nơi đặt nền móng đầu tiên cho việc giáo dục con người mới trong tương lai. Trường mầm non là môi trường thuật lợi nhất để trẻ được vui chơi, học tập phát triển toàn diện tất cả các lĩnh vực: Đức – Trí - Thể - Mỹ. Ở đây, trẻ hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, hình thành và phát triển ở trẻ những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. Ngày nay, khi xã hội đang phát triển, trình độ tri thức của trẻ được đánh giá cao hơn, nhưng bên cạnh đó kĩ năng sống của trẻ dường như chưa được thật sự quan tâm. Chúng ta có thể thấy ở đâu đó những phản ánh về thực trạng trẻ thiếu kiến thức về kỹ năng sống như trẻ lớn 5-6 tuổi vẫn còn được mẹ chăm bẵm từng ly từng tí: Từ việc vệ sinh cá nhân, mặc quần áo đến việc phục vụ nhu cầu ăn uống. Những việc làm này vô tình sẽ làm mất dần kỹ năng sống ở trẻ. Hay những gia đình không thực sự quan tâm đến con em mình cần những gì để nâng cao tính tự giác, những kỹ năng cần thiết để phục vụ bản thân. Vì vậy mỗi khi gặp tình huống khó khăn trong thực tế thì trẻ lúng túng không biết xử lý đúng cách. Nhiều người còn nhầm lẫn giữa kỹ năng và hành động, nên trong việc dạy con có được những hành động theo yêu cầu của người lớn thì cho rằng trẻ đã có kỹ năng, điều đó hoàn toàn chưa đúng. Nếu trẻ thiếu kinh nghiệm sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách sau này. Vậy làm thể nào để biến hành động thành ý thức, tạo thành các kĩ năng cho trẻ giúp trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện khi thực hiện Chương trình giáo dục mầm non, đó là câu hỏi tôi luôn đặt ra cho chính mình. Tiếp tục thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, được xác định là năm bản lề trong thực hiện mục tiêu kế hoạch giáo dục, trong đó quy đinh về đổi mới các phương pháp giáo dục giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ và thẩm mỹ, mở rộng khả năng tiếp cận, cải thiện chất lượng chăm sóc, giáo dục, hình thành nhân cách, kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi. Căn cứ vào thực tế của nhà trường, của lớp, trong những năm học qua việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ đã được tổ chức và thực hiện tuy nhiên hiệu quả chưa cao, nhiều giáo viên còn đang loay hoay tìm kiếm những ý tưởng để tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống làm sao cho hiệu qủa và thú vị nhất dành cho
6. 7 học sinh. Bên canh đó, một số kĩ năng của trẻ chưa được hình thành thường xuyên hay trẻ có kĩ năng nhưng thực hiện chưa được chính xác còn mang tính bản năng, hành vi của trẻ mang tính bắt chước người lớn. Đối với trẻ lớp tôi, đầu năm học tôi nhận thấy kĩ năng sống của trẻ còn hạn chế, kĩ năng tự phục vụ bản thân chưa tốt, còn phụ thuộc ỉ lại trông chờ vào người lớn, cô giáo, trẻ chưa chủ động thực hiện những hành vi đơn giản. Là.một người giáo viên tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm thế nào để có những cách thức truyền tải được những kỹ năng sống tốt nhất cho trẻ và dạy dưới hình thức nào? Qua một thời gian tìm tòi và nghiên cứu, nhận thức được ý nghĩa vai trò quan trọng của các kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ. Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi trong trường mầm non” nhằm trang bị cho các con những hành trang kĩ năng sống thật tốt giúp các con mạnh dạn, tự tin, tự lập trong cuộc sống hằng ngày hướng đến mục tiêu phát triển, nuôi dưỡng những giá trị sống, làm nền tảng và hình thành những kỹ năng sống tích cực cho trẻ. 1. Mục đích nghiên cứu: Đánh giá thực trạng của việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi tại trường mầm non Yên Sơn. Đưa ra các giải pháp khắc phục những khó khăn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi tại trường mầm non Yên Sơn. 2. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động chăm sóc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi lớp C3 trường mầm non Yên Sơn. 3.Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tài liệu. Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin. Phương pháp quan sát, sử dụng tình huống. Phương pháp thực hành trải nghiệm. Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm. 4. Phạm vị và thòi gian nghiên cứu: Trong năm học 2023-2024 bắt đầu từ tháng 9/2023 đến tháng 4/2024. II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ` 1.Nội dung lý luận. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ những thói quen tốt ngay từ lúc nhỏ nhất, sớm nhất ngay khi có thể để trẻ phát triển một cách toàn diện ngay từ cấp học mầm non. Với trẻ mầm non, đặc biêt với trẻ 3 tuổi điểm khởi đầu của quá trình hình thành nhân cách con người thì việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết. Có rất nhiều công trình khoa học đã chứng minh rằng: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ từ lúc đầu đời là chìa khóa thành công cho tương lai của
7. 8 mỗi đứa trẻ. Kĩ năng sống chính là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó với những yêu cầu thách thức trong cuốc sống hàng ngày. Nếu các kĩ năng sớm được hình thành thì trẻ sẽ có nhân cách phát triển toàn diện và bền vững. - Theo quan niệm của tổ chức văn hóa, khoa học giáo dục của Liên Hiệp Quốc (UNESCO): Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày. - Theo quan niệm của tổ chức y tế thế giới (WHO): Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính tâm lý xã hội và kỹ năng về giao tiếp được vận dụng trong các tình huống hằng ngày để tương tác có hiệu quả với người khác và giải quyết có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống hàng ngày. - Theo các chuyên gia giáo dục kĩ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền tảng tốt cho quá trình học hỏi, phát triển sau này của trẻ. Các bé được học kĩ năng từ sớm, đúng phương pháp sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trong cuộc sống. Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là quan trọng, giúp trẻ làm chủ suy nghĩ, cảm xúc và hành động của mình, nhưng điều quan trọng hơn nữa là việc trẻ sẽ vận dụng những kỹ năng đó như thế nào trong cuộc sống. Việc áp dụng một cách linh hoạt các kỹ năng sống cần thiết vào cuộc sống sẽ giúp cho trẻ có những nền tảng vững chắc trong việc tạo dưng thế chủ động sáng tạo của một đứa trẻ năng động. Đó cũng là cách giúp trẻ đối đầu và tìm cách vượt qua những áp lực tâm lý về công việc, học tập cũng như các mối quan hệ phức tạp khác trong cuộc sống. Điều này nghe tưởng như phức tạp đối với trẻ nhưng thật ra rất đơn giản. Thực tế, rất nhiều bé không biết vận dụng kỹ năng để tự phục vụ cho mình trong cuộc sống hằng ngày. Đó là kỹ năng đơn giản như tự xúc ăn, tự cởi, mặc và gấp quần áo kỹ năng đòi hỏi sự khéo léo hơn như sử dụng dao, nĩa, kéo an toàn; biết làm một số việc nhà đơn giản. Chúng không chỉ giúp bé khéo léo mà còn góp phần “dạy” trẻ biết yêu thiên nhiên, biết chia sẻ, rèn luyện tính kiên trì, làm việc có chủ đích. Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi nói riêng thì đây là giai đoạn hết sức quan trọng “khủng hoảng tuổi lên ba”. Giai đoạn này trẻ có những thay đổi lớn về tâm sinh lý, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạnh, trẻ bướng bỉnh hơn, nghịch ngợm hơn, và rất thích bắt chước, nhưng cũng tò mò, thích tự làm và thích thể hiện bản thân vì vậy, dạy những kỹ năng sống cho trẻ là bước đầu giúp trẻ có các kỹ năng như: Biết về bản thân mình, biết tự phục vụ, biết phòng tránh những tai nạn đơn giản, và các hành vi quy tắc xã hội Chính vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ phù hợp với từng độ tuổi từ lứa tuổi mầm non là rất cần thiết đối với sự phát triển của trẻ. 2. Thực trạng vấn đề: Năm học 2023- 2024 tôi được phân công nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ
8. 9 3- 4 tuổi. Trong quá trình thực hiện đề tài tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau: a.Thuận lợi: - Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên. Bên cạnh đó, trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ I, có đầy đủ phòng học và 1 số chức năng rộng rãi, khang trang. Nhà trường đầu tư mua sắm tương đối đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi để phục chăm sóc giáo dục trẻ như: các loại tranh, sách, tạp chí giáo dục kĩ năng sống, ti vi có kết hợp được với máy tính nên thuận tiện cho giáo viên tổ chức các hoạt động. -Lớp đảm bảo 2 giáo viên/ lớp, có trình độ chuyên môn trên chuẩn, năng động nhiệt tình, có kinh nghiệm, và tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề, mến trẻ thực hiện tốt việc chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ. - Năm học 2023- 2024 được tham gia hoc tập chuyên đề: Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non, kiến tập chuyên đề: Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến Montessori vào các hoạt động của trẻ và nhiều chuyên đề khác do Phòng giáo dục huyện và nhà trường tổ chức, nhằm củng cố nâng cao phương pháp giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” tiền đề cho giáo viên xây dựng các hoạt động linh hoạt dựa trên khả năng của trẻ. - Trẻ đi học chuyên cần, đa số trẻ nhanh nhẹn khỏe mạnh và đều qua lớp nhà trẻ. - Đa số phụ huynh tham gia phối kết hợp, ủng hộ các họat động do nhà trường tổ chức. b. Khó khăn: - Việc giáo dục kỹ năng sống chưa được tổ chức trên 1 hoạt động cụ thể mà chủ yếu được giáo viên lồng ghép đan xen vào các hoạt động để rèn các kĩ năng cho trẻ. -Sĩ số trẻ trong lớp đông 30 trẻ, một số trẻ khả năng hòa nhập với các bạn còn rụt rè nhút nhát, khả năng nhận thức chưa đồng đều. -Điều kiện cho trẻ thực hành trải nghiệm chưa nhiều chủ yếu là trên lớp, chưa có điều kiện để trẻ tham quan trải nghiệm để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ. - Một số trẻ do được gia đình nuông chiều nên trẻ ít có cơ hội được tự giải quyết các vấn đề của bản thân và với môi trường xã hội. - Đồ dùng dạy kỹ năng sống theo phương pháp Montess tuy đã đươc trang bị song chưa đồng bộ. - Một số phụ huynh chưa đề cao tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho con em ở lứa tuổi mầm non. c.Số liệu điều tra khi thực hiện đề tài
9. 10 Ngay từ đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát một số nội dung cơ bản về việc thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Số liệu cụ thể như sau: Mức độ trên trẻ Đạt Chưa đạt Nội dung khảo sát Số Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ % trẻ Trẻ hứng thú, tham gia hoạt động. 13 43% 17 57% Trẻ quan sát, bắt chước. 15 50% 15 50% Trẻ chủ động thực hiện một số kỹ năng sống đơn giản. 13 43% 17 57% Trẻ thực hiện một số hành vi ứng xử xã hội đơn giản 13 43% 17 57% Trẻ mạnh dạn tham gia các hoạt động 12 42% 18 54% (Bảng1: khảo sát trẻ đầu năm ) Nhìn vào kết quả khảo sát đầu năm học cho thấy, nhiều trẻ chưa có hứng thú tham gia vào hoạt đông, kĩ năng quan sát và bắt chước của trẻ còn hạn chế, Trẻ chưa chủ động thực hiện một số kĩ năng sống đơn giản như kĩ năng tự phục vu, kĩ năng chào hỏi, và chưa thực hiện tốt một số hành vi quy tắc ứng xử xã hội đon giản, và trẻ còn nhút nhát chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động. Vì vậy tôi đã tìm tòi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi trong trường mầm non” để nâng cao kĩ năng sống của trẻ. 3. Các biện pháp tiến hành: 3.1 Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho bản thân. Xác định tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ chìa khóa thành công trong giáo dục - là phương thức tốt nhất giúp người giáo viên tiến bộ, trưởng thành, có đủ phẩm chất và năng lực chuyên môn nghiệp vụ, hoàn thành nhiệm vụ giáo dục được giao. Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi tại trường mầm non” trước hết tôi không chỉ nghiên cứu nắm vững muc đích yêu cầu của hoạt động mà tôi cần phải nắm chắc được các phương pháp và biện pháp thực hiện giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu và vận dụng những điều thực tế đã học vào thực tế hàng ngày. Vì vậy, để giúp trẻ lớp tôi có được những kĩ năng sống cơ bản đó thì sự nhiệt tình, sáng tạo và yêu nghề đòi hỏi tôi không ngừng học tập, nghiên cứu tài liệu, bồi dưỡng kiến thức và nghiên cứu kĩ chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non 3 - 4 tuổi.
10. 11 Ttong năm học được tham gia bồi dưỡng, học tập các chuyên đề do nhà trường và phòng giáo dục tổ chức như: “Chuyên đề Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non” tại Phòng Giáo dục huyện, chuyên đề “Ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến Montessori vào các hoạt động của trẻ”, chuyên đề “Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm” (Hình ảnh 1: Tham dự các buổi chuyên đề do nhà trường và PGD tổ chức) Tích cực tìm đọc, tham khảo phương pháp dạy học tiên tiến cho trẻ trên sách báo, tạp chí mầm non, mạng internet. Giáo trình chuyên đề kĩ năng sống. Sách bé thực hành các tình huống giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non Sách “Các hoạt động giáo dục tình cảm và kĩ năng xã hội cho trẻ mầm non, “Phương pháp giá trị kĩ năng sống cho trẻ mầm non”, “Nuôi dạy con theo phương pháp Montessori” Xem các kênh truyền hinh như: “Giáo dục sớm”, Quà tặng cuộc sống, Kĩ năng sống, trên các kênh truyền hình VTV3, VTV1, Youtobe, từ đó dạy trẻ bắt chước hành vi tốt của các nhân vật. Dùng các gương người tốt, việc tốt trong các tác phẩm để giáo dục trẻ. Tham gia chương trình tập huấn qua mạng với Modul 39: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo. Chính vì vậy qua việc tự học bồi dưỡng kiến thức cho bản thân, học hỏi qua truyền thông, tài liệu, tạp chí cũng như xem trên các kênh truyền hình mà tôi đã nắm vững và học hỏi được những phương pháp để dạy trẻ một số những kĩ năng cơ bản nhất. Nhận thấy đây là việc làm quan trọng và cần thiết nên trong buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ khối, tôi đã chia sẻ với đồng nghiệp về các biện pháp dạy kĩ năng sống cho trẻ. Để dạy trẻ được kĩ năng sống thì việc đầu tiên giáo viên phải là tấm gương cho trẻ soi vào để trẻ học tập và noi theo. Tôi đưa ra những điều mà giáo viên nên và không nên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đó là: + Khen ngợi và công nhận những gì trẻ làm đúng dù việc rất đơn giản. + Khi khen trẻ, nên tâp trung vào sự cố gắng của trẻ chứ không nên tập trung vào kết quả đạt được. + Khi trẻ làm sai cần phê bình, góp ý, hãy chỉ ra hành vi của trẻ mà bạn không thích, Ví dụ bạn nói là: Nếu con đổ nước ra sàn nhà, người nào dẫm phải dễ bị ngã đau”. + Đối với trẻ thiếu tự tin, không chê bai, chỉ trích trẻ quá nhiều khi trẻ làm sai vì như vậy sẽ làm trẻ mất tự tin, làm mất căng thẳng mối quan hệ giữa trẻ với
11. 12 người lớn.Cố gắng tìm ra những điều trẻ làm tốt. + Không mớm ý cho trẻ phát biểu ý kiến mà người lớn trông đợi. + Không nên bắt trẻ hoạt động liên tục mà phải để dành thời gian và khoảng trống cho trẻ suy nghĩ. + Luôn tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ. + Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình lên trẻ. Tác động kịp thời lên trẻ khi trẻ bế tắc. + Thỉnh thoảng cô giáo có thể tổng kết, kết luận chung với thái độ thư giãn, thoải mái, ân cần. Việc nghiên cứu tài liệu, bồi dưỡng kiến thức và kĩ năng sống cho bản thân, chia sẻ với đồng nghiệp, đã mang lại cho tôi những kiến thức và kĩ năng sống rất bổ ích. Từ đó đề ra những biện pháp hữu hiệu, thiết thực nhất để dạy kĩ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả cao. 3.2. Biện pháp 2: Xây dựng ngân hàng nội dung – hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi. Việc lập kế hoạch giúp giáo viên chủ động trong việc hình thành kỹ năng cho trẻ theo đúng nguyên tắc, mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Trong những năm học trước, khi xây dựng kế hoạch theo Chương trình giáo dục mầm non vào đầu năm học đều lồng ghép các nội dung giáo dục kỹ năng sống vào mục tiêu của từng độ tuổi, sắp xếp từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp từ đó dạy trẻ theo kế hoạch đã xây dựng Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, chúng tôi nhận thấy còn những tồn tại sau: Các hoạt động rèn kĩ năng chủ yếu là lồng ghép chưa được tổ chức thành một hoạt động học cụ thể. Trẻ chưa thực sự chủ động thực hiện các kĩ năng sống đơn giản Trẻ được định hướng trước cách làm, các hoạt động chủ yếu do giáo viên phân chia làm giảm sự tư duy và tự lập của trẻ. Trẻ học bằng cách nghe thông qua hệ thống câu hỏi, thực hành với vật thật còn hạn chế. Từ những thực trạng trên và hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ. Căn cứ vào kế hoạch năm học của nhà trường, căn cứ vào nội dung trong chương trình giáo dục mầm non theo độ tuổi, Căn cứ vào mức độ phát triển, khả năng thực tế của trẻ. Ngay từ đầu năm học trong buổi họp sinh hoạt chuyên môn tôi đã mạnh dạn đề xuất với giáo viên trong khối lựa chọn một số kĩ năng mới, mang xu hướng hiện đại như kĩ năng nhận biết nguy hiểm, kĩ nănng tự bảo vệ bản thân sắp xếp theo trình tự đi từ dễ đến khó đảm bảo củng cố, phát triển