Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học Lớp 8

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học Lớp 8

1. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 làm bài tập về nhà môn Hoá học. Trong khi đó số lượng học sinh không thích làm bài tập về nhà môn Hoá học lại rất cao là 60 học sinh (chiếm 51,7%). Dẫn đến số lượng học sinh thường xuyên không làm và không làm bài tập rất cao 51 học sinh (chiếm 44%). CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI CÁCH GIAO BÀI TẬP VỀ NHÀ CHO HỌC SINH TRONG MÔN HOÁ HỌC LỚP 8 1. Xây dựng hệ thống bài tập về nhà cho từng tiết học phù hợp với mỗi nhóm học sinh Trong dạy học nói chung, phân hóa từng đối tượng học sinh là việc làm hết sức cần thiết để có phương pháp và hình thức dạy học hợp lí. Đối với việc giao bài tập về nhà cho học sinh cũng vậy. Mỗi học sinh có khả năng tiếp thu kiến thức không giống nhau nên cũng có những yêu cầu khác nhau khi giao bài tập về nhà. Do đó căn cứ vào năng lực của học sinh thể hiện trong giờ học và kết quả kiểm tra đánh giá thường xuyên trong quá trình dạy học tôi đã phân loại đối tượng học sinh các lớp thành 3 nhóm như sau: Nhóm 1 2 3 Học lực Yếu-Kém Trung bình Khá-Giỏi Việc phân loại được đối tượng học sinh theo nhóm thì khi tôi giao bài tập về nhà cho học sinh sẽ dễ dàng và đạt hiểu quả cao hơn. Từ đó tôi tiến hành xây dựng hệ thống bài tập về nhà cho từng tiết học phù hợp với mỗi nhóm đối tượng học sinh theo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao. Ví dụ : Khi dạy xong bài 19 “chuyển đổi giữa lượng chất, khối lượng và thể tích” Tôi đã giao hệ thống bài tập về nhà cho học sinh như sau: Mức Nhận biết: Câu 1: Công thức chuyển đổi giữa lượng chất và khối lượng là: n m A. m B. M M n M C. m D. m = n.M n Câu 2: Công thức chuyển đổi giữa lượng chất và thể tích của của chất khí ở đktc là: A. V= n/22,4 B. V= n.2,24 C. V= 22,4/n D. V = n.22,4 Mức Thông hiểu: Câu 3: Em hãy viết công thức và chú thích các đại lượng: 3/11
2. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 a. Chuyển đổi giữa lượng chất (số mol) và khối lượng. b. Chuyển đổi giữa lượng chất (số mol) và thể tích của chất khí (V) ở điều kiện tiêu chuẩn. Mức Vận dụng: Câu 4: Điền thông tin còn thiếu vào ô trống thích hợp trong bảng sau: Bảng 1: Tính số mol, khối lượng, khối lượng mol SỐ THỨ SỐ MOL KHỐI LƯỢNG KHỐI LƯỢNG (g) TỰ MOL (gam/mol) 1 0,35 mol O2 2 0,16 mol HNO3 3 4,9 gam H2SO4 4 0,2 mol X 21,6 gam X Bảng 2: Tính khối lượng, thể tích, số mol khí SỐ THỨ SỐ MOL KHỐI LƯỢNG (g) THỂ TÍCH KHÍ TỰ (đktc) 1 0,5 mol khí CO2 2 0,25 mol khí Cl2 3 32 gam khí SO2 3,36 lít khí H2 Mức vận dụng cao: Câu 5: Hãy tính tổng: a. khối lượng, thể tích (đktc) của hỗn hợp khí gồm 0,15 mol O2 và 0,2 mol N2. b. số mol, thể tích (đktc) của hỗn hợp khí gồm 3,36 gam N2 và 8 gam O2. Câu 6: Khối lượng axit sunfuric (H2SO4) trong đó số phân tử bằng số phân tử có trong 11,2 lít khí hiđro H2 (đktc) là bao nhiêu? Mục đích hướng đến học sinh nhóm 1 làm đúng được đến câu số 2, học sinh nhóm 2 phải làm đúng đến câu số 4 và học sinh nhóm 3 hoàn thiện được cả 6 câu. Để tránh học sinh cảm thấy căng thẳng thì tôi không giao quá nhiều bài tập về nhà mà chỉ giao lượng bài tập vừa đủ để phân loại học sinh và kích thích các học sinh các nhóm yếu kém tiến bộ hơn. Bên cạnh việc tự xây dựng hệ thống bài tập về nhà tôi còn kết hợp với các bài tập trong sách giáo khoa sao cho hệ thống bài tập về nhà phù hợp với mỗi nhóm học sinh. Mức độ khó của các bài tập trong phiếu bài tập được nâng cao dần và mỗi nhóm học sinh có một yêu cầu khác nhau nên các em nhóm 3 không cảm thấy chán nản khi không hoàn thành được các bài tập khó, hay các em nhóm 1 sẽ không còn cả thấy bài tập về nhà quá nhàm chán khi có thể giải hết các bài tập một cách đơn giản nữa. 4/11
3. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 2. Tích hợp các câu đối vui, tăng tỉ lệ bài tập giải thích các hiện tượng thực tế Chương trình và sách giáo khoa hiện nay đã viết theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh. Trong sách giáo khoa và sách bài tập cũng đã đưa nhiều các bài Hoá học thực tiễn. Tuy nhiên số lượng bài tập chưa liên tục và không đều, vì vậy tôi đã tăng cường lựa chọn, đưa thêm vào các bài tập có nội dung sát với thực tiễn để học sinh có điều kiện áp dụng kiến thức Hoá học học vào cuộc sống. Bên cạnh đó để học sinh có hứng thú làm bài tập hơn, niềm say mê giải Hoá học hơn tôi đã tích hợp thêm các câu đố vui. Sau đây là một số câu đố vui và bài tập thực tế tôi đã áp dụng: Ví dụ 1: Khi dạy Bài 10: Hoá trị – lớp 8, sau khi học xong và giới thiệu hoá trị của các nguyên tố, giáo viên có thể cho học sinh về nhà sưu tầm học thuộc bài ca hoá trị như sau: BÀI CA HOÁ TRỊ Kali (K), iot (I), hidrô (H) Natri (Na) với Bạc (Ag), Clo (Cl) một loài Là hoá trị I em ơi! Nhớ ghi cho kỹ kẻo rồi phân vân... Magiê (Mg), chì (Pb), kẽm (Zn) thuỷ ngân (Hg) Oxi (O), đồng (Cu), thiếc (Sn) cũng gần Bari (Ba) Cuối cùng thêm chú Canxi (Ca) Hoá trị II đó có gì khó khăn! Bác nhôm hoá trị III lần. In sâu trí nhớ khi cần có ngay. Cacbon (C) , silic (Si) này đây Có hoá trị IV không ngày nào quên. Sắt (Fe) kia rồi cũng quen tên II , III lên xuống cũng phiền lắm thôi. Nitơ (N) rắc rối nhất đời! I , II , III , IV khi thời lên V. Lưu huỳnh (S) lắm lúc chơi khăm Xuống II lên VI khi nằm thứ IV. Phot pho (P) nói đến không dư Có ai hỏi đến thì ừ rằng V. Em ơi , cố gắng học chăm Bài ca hoá trị suốt năm cần dùng! Ví dụ 2: Giải thích hiện tượng thực tế: Sau khi dạy xong Bài 20: Tỉ khối của chất khí tôi yêu cầu HS giải thích một số hiện tượng sau: 5/11
4. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 - Tại sao càng lên cao không khí càng loãng? - Tại sao quả bóng bay bơm khí H2 thì bay lên cao còn quả bóng thổi bằng hơi thở của chúng ta thì không bay lên cao được? 3. Đa dạng hình thức giao bài tập về nhà cho học sinh 3.1. Giao bài tập về nhà qua các phần mềm công nghệ, trang web Với tâm lý học sinh, các em dễ cảm thấy chán nản với số lượng bài tập được giao và dễ có tâm lý làm bài không thực sự thích thú. Vì vậy, với đặc điểm môn học Hoá học, ngoài việc giao các bài tập đơn thuần như trong sách giáo khoa hay phiếu bài tập về nhà thì việc giao bài tập online bằng hình thức thi đấu sẽ gây hứng thú cho các em rất nhiều. Phần mềm Quizizz là một phần mềm tiêu biểu giúp giáo viên thay đổi cách thức giao bài tập cho học sinh theo hướng tích cực. Phần mềm được thiết kế đơn giản, học sinh có thể thao tác trên điện thoại hoặc máy tính có kết nối Internet một cách dễ dàng. Giáo viên sẽ thiết kế gói câu hỏi theo nội dung bài học mà học sinh đã được học trên lớp. Câu hỏi có thể kèm file âm thanh, hình ảnh sinh động kèm theo đáp án của mỗi câu hỏi. Với một tài khoản đăng nhập vào phần mềm này, giáo viên có thể làm chủ một cuộc thi đấu giữa các học sinh với thống kê cụ thể em nào trả lời nhanh nhất, chính xác nhất. Học sinh từ đó sẽ có sự đánh giá riêng về khả năng học tập của bản thân, yêu cầu các em phải nắm vững kiến thức và phải thực sự nhạy bén khi tham gia thi đấu. Giao diện ứng dụng trò chơi học tập Quizizz Dưới đây là một số hình ảnh mô phỏng một số bài tập về nhà đã được tôi thiết kế cho học sinh mà tôi đang giảng dạy. 6/11
5. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 Bên cạnh đó tối cũng đã kết hơp sử dụng một số trang web khác để giao bài về nhà cho học sinh: olm.vn, liveworksheet 3.2. Giao bài tập về nhà dưới dạng dự án tìm hiểu về một vấn đề nào đó và thuyết trình trước lớp Bài tập về nhà với nhiệm vụ tìm kiếm tài liệu, chọn vấn đề và thuyết trình trước lớp. Đó thực sự là một nhiệm vụ thú vị, giúp phát huy được năng lực tự học, sự sáng tạo, tìm tòi và suy ngẫm của học sinh. Nó cũng giúp học sinh phát triển được các kĩ năng sử dụng ngôn ngữ, kĩ năng công nghệ thông tin, kĩ năng làm việc nhóm . hiệu quả. Tuy nhiên, học sinh thường bị hạn chế về thời gian và các nguồn tài liệu, giáo viên có thể gợi mở các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học, sau đó yêu cầu học sinh chuẩn bị bài thuyết trình và báo cáo truóc lớp. Đây là một bài tập về nhà khá hấp dẫn mà giáo viên có thể giao cho các nhân hoặc theo nhóm. Ví dụ 1: Khi dạy bài Không khí- sự cháy tôi giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị trước như sau: 7/11
6. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 Ví dụ 2: Khi dạy bài Tính chất và ứng dụng của hidro tôi giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị trước như sau: Ví dụ 3: Khi dạy bài Nước tôi giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị trước như sau: 4. Khích lệ học sinh qua việc đánh giá bài tập về nhà Việc chia học sinh theo từng nhóm đối tượng sẽ giúp tôi dễ dàng đánh giá và khích lệ học sinh hơn. Tôi luôn đánh giá kết quả qua việc làm bài tập về nhà trên năng lực của mỗi học sinh. Khích lệ, cho điểm kịp thời đối với các bài làm tốt, động viên các em nếu bài tập làm chưa tốt và cần phải cố gắng hơn. Đối với các em có học lực khá - giỏi tôi luôn khuyến khích các em tìm tòi những cách làm khác nhau của cùng một bài Hoá học và có những điểm thưởng phù hợp nếu các em tìm được những phương pháp giải mới, hay. Việc làm này nhằm giúp các em luôn có ý thức tự tìm tòi các kiến thức mới, phương pháp mới. 5. Phối kết hợp với phụ huynh học sinh Phụ huynh học sinh có vai trò rất quan trọng trong việc theo dõi, nhắc nhở con em mình học và làm bài tập ở nhà. Nhận thấy điều đó, tôi đã tiến hành phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh trong việc làm bài tập về nhà của con. Ngoài việc chấm chữa bài tập trực tiếp trên lớp (vở bài tập, phiếu bài tập), tôi còn chấm bài online (Quizizz, olm, liveworksheet). Từ đó tôi tổng hợp kết quả 8/11
7. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 và nhận xét từng học sinh theo tuần và gửi tới phụ huynh thông qua kênh Zalo của lớp. Việc làm này của tôi đã giúp phụ huynh học sinh nắm bắt được tình hình học tập của con trên lớp từ đó có các biện pháp phối kết hợp tốt với giáo viên trong việc giáo dục học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC HIỆN Kết quả trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: BTVN Đẩy đủ, tích Thỉnh thoảng Thường xuyên Lớp cực không làm không làm 8A1 (42HS) 15 19 8 8A2 (39HS) 13 16 10 8A5 (35HS) 10 12 13 Tổng (116 HS) 38 (32,76%) 47 (40,51%) 31 (26,73%) Điểm GK 1 Giỏi Khá Trung bình Lớp 8A1 (42HS) 20 17 5 8A2 (39HS) 18 15 6 8A5 (35HS) 15 12 8 Tổng (116 HS) 53 (45,69%) 44 (37,93%) 19 (16,38%) Kết quả sau khi áp dụng biện pháp này cuối học kì 1 năm học 2022-2023 BTVN Đẩy đủ, tích cực Thỉnh thoảng Thường xuyên Lớp không làm không làm 8A1 (42HS) 33 9 0 8A2 (39HS) 30 9 0 8A5 (35HS) 25 10 0 Tổng (116 HS) 95 (75,86%) 21 (24,14%) 0 (%) Điểm CK 1 Giỏi Khá Trung bình Lớp 8A1 (42HS) 29 9 4 8A2 (39HS) 20 15 4 8A5 (35HS) 18 10 7 Tổng (116 HS) 67 (57,75%) 34 (29,31%) 15 (12,94%) Trong quá trình áp dụng các biện pháp trên để tạo hứng thú cho học sinh khi làm bài tập về nhà, tôi đã gặt hái được những kết quả đáng kích lệ như sau: + Học sinh tự giác, chủ động làm bài tập về nhà. 9/11
8. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 + Tìm tòi các cách giải khác nhau của một bài Hoá học. + Chủ động tìm sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè khi làm các bài tập khó. Qua đó chất lượng học tập môn Hoá học của học sinh cũng được nâng cao rõ rệt. Đã không còn học sinh nào không thường xuyên làm bài tập về nhà, chỉ còn có một số ít học sinh thỉnh thoảng không làm bài tập về nhà, số học sinh làm bài tập về nhà đầy đủ và tích cực là 95 học sinh (tăng 57 học sinh). PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1. KẾT LUẬN Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8” của tôi đã giúp cho quá trình hoàn thành bài tập về nhà của học sinh trở nên nhẹ nhàng, thoải mái và đạt hiệu quả cao hơn. Nỗi ám ảnh mang tên “Bài tập về nhà” sau mỗi giờ học trên lớp của học sinh đã không còn nặng nề như trước nữa và thay vào đó là sự say mê, lòng yêu thích đối với bộ môn Hoá học, sự tích cực trong việc hoàn thành bài tập về nhà. Trên cơ sở thực trạng việc làm bài tập về nhà môn Hoá học của học sinh lớp 8A1, 8A2, 8A5 trường THCS Bồ Đề, sáng kiến đã đưa ra sáu biện pháp cơ bản để việc làm bài tập về nhà của học sinh đạt hiệu quả cao. Trong quá trình triển khai đã thu được một số kết quả nhất định như đã nêu ở trên. Sáu biện pháp này có thể áp dụng được cho việc giảng dạy ở tất cả các môn học và các khối lớp ở các trường THCS để nâng cao chất lượng dạy và học. 2. KHUYẾN NGHỊ 2.1. Đối với Phòng giáo dục - Tăng cường các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ môn Hoá học cho giáo viên. - Tăng cường thêm các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học môn Hoá học tại các trường trong Quận để giáo viên có thể tham gia học hỏi, rèn luyện thêm các phương pháp và kĩ năng dạy học mới từ các giáo viên nhiều kinh nghiệm. 2.2. Đối với nhà trường - Tăng cường các chuyên đề môn Hoá học cấp trường nhằm bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên. - Tổ, nhóm chuyên môn tăng cường trao đổi, rút kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau trong quá trình giảng dạy. 2.3. Đối với giáo viên - Thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân. - Tăng cường dự giờ đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm. Trên đây là 1 số biện pháp tôi đã áp dụng đối với học sinh trường THCS Bồ Đề. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn 10/11
9. Một số biện pháp đổi mới cách giao bài tập về nhà cho học sinh trong môn Hoá học lớp 8 đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được hoàn chỉnh hơn, đạt kết quả cao hơn và tôi có thể rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy trong những năm tiếp theo. Tôi xin chân thành cảm ơn! Bồ Đề, Ngày 23 tháng 03 năm 2023 Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác. Người viết Đỗ Thị Thuý Giang 11/11