Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động thư viện

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động thư viện

1. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” II. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1.Mục đích: Chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động thư viện , hướng dẫn cho học sinh và giáo viên biết sử dụng sách tham khảo, sách giáo khoa, báo ... trong thư viện, cũng như biết cách tra cứu thư mục, mục lục, tìm kiếm thông tin một cách thành thạo. Từ thực tế thư viện có nhiều sách, giáo viên và học sinh ham mê đọc sách, thư viện hoạt động thực sự đi vào chiều sâu với mục tiêu năm học 2016-2017 phấn đấu đạt danh hiệu thư viện tiên tiến. Thư viện góp phần quyết định chất lượng và nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên, mở rộng kiến thức và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, đồng thời tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới trong nhà trường. Thư viện còn giúp các em xây dựng được phương pháp học tập, và phong cách làm việc khoa học. Việc bồi dưỡng hứng thú, thói quen và phương pháp tự học. Hướng dẫn các em biết cách nghiên cứu sách báo, thảo luận chuyên đề, ghi chép tư liệu, sử dụng hệ thống mục lục để tra tìm vàlựa chọn tài liệu, biết sử dụng kho sách... 2.Nhiệm vụ: Kiểm tra thực trạng công tác thư viện, thiết bị dạy học của nhà trường. Đưa ra những giải pháp tích cực để chỉ đạo, quản lý công tác thư viện nhà trường qua các việc làm cụ thể hàng tuần, hàng tháng. Đánh giá rút kinh nghiệm về công tác thư viện trong hai năm gần đây để có giải phương án chỉ đạo, bổ sung kịp thời và sát với tình hình thực tế của nhà trường. III. PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Thực hiện chỉ đạo hoạt động thư viện trong năm học 2016-2017. - Đối tượng nghiên cứu là học sinh Tiểu học. IV. THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI - Thời gian nghiên cứu và thực hiện đề tài từ tháng 9/2016 đến tháng 5/2017. V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp sau: - Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế. - Phương pháp nghiên cứu tài liệu, các văn bản pháp qui về thư viện, thiết bị- khảo sát, điều tra biểu mẫu, số liệu. - Phương pháp phân tích tổng hợp: Đối chứng, phân tích các kết quả bằng số liệu thống kê. - Phương pháp kiểm tra đánh giá: Tổng kết, đánh giá kết quả đat được và những bài học kinh nghiệm. 3
2. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” PHẦN THỨ HAI: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP 1.Cơ sở lí luận: Thư viện trường học có vị trí vai trò, nhiệm vụ và chức năng vô cùng quan trọng . Mà hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường là giảng dạy và học tập. Cả hai hoạt động này đều sử dụng công cụ là sách báo. Sách báo chỉ có thể được quản lý tốt và phát huy được tác dụng tích cực của nó trên cơ sở tổ chức tốt công tác thư viện. Vì vậy tổ chức hoạt động thư viện nhằm thoả mãn nhu cầu về sách, báo cho giáo viên và học sinh là một yêu cầu khách quan không thể thiếu được. Hoạt động của thư viện phải gắn liền với chương trình, nội dung học tập của từng loại trường, đồng thời gắn liền với nội dung đào tạo con người mới – Con người toàn diện theo mục tiêu của cấp học, bậc học.Với chức năng lưu trữ và luân chuyển sách, báo, thông qua nội dung sách báo thư viện góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học,tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và nhà nước, xây dựng thế giới quan khoa học, nếp sống văn minh cho giáo viên và học sinh. 2. Cơ sở thực tiễn: Thực tiễn hoạt động thư viện của những năm trước đây: cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, có phòng đọc sách của giáo viên, phòng đọc của học sinh, có trang thiết bị tối thiểu nhưng sách, tài liệu tham khảo, báo chí còn hết sức nghèo nàn còn rất nhiều hạn chế trong công tác thư viện trường học. Nhận thức của mọi thành viên trong nhà trường còn coi nhẹ công tác thư viên. Nhân viên thư viện mới còn thiếu kinh nghiệm chuyên môn. Trường thuộc khu vực miền núi, học sinh đông, địa bàn rộng nhiều khu lẻ nên còn gặp rất nhiều khó khăn trong công tác thư viện. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI * Thuận lợi: Nhà trường được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Đảng uỷ, của chính quyền địa phương và của phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ba Vì. Trường Tiểu học Tản Lĩnh có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, nhiều giáo viên giảng dạy lâu năm có kinh nghiệm chuẩn về trình độ chuyên môn. Ban lãnh đạo nhà trường đã tạo được một khối đoàn kết nhất trí cao trong tập thể sư phạm. Chi bộ nhà trường chỉ đạo kịp thời, sâu sát. Chính quyền, công đoàn, đoàn thanh niên phối hợp với nhau nhịp nhàng, chặt chẽ, trên cơ sở tôn trọng lẫn 4
3. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” nhau, đã góp phần thúc đẩy nhà trường thực hiện tốt kế hoạch năm học do hội nghị cán bộ, viên chức đề ra. Hội Khuyến học, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động có hiệu quả góp phần thúc đẩy nhà trường không ngừng phát triển. Nhân viên thư viện có trình độ chuyên môn, nhiệt tình trong công tác. Cơ sở vật chất nhà trường đến nay tương đối hoàn thiện, đây cũng là một trong những điều kiện thuận lợi để nhà trường thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và học tập đạt kết quả tốt trong những năm gần đây. Được sự quan tâm của các tổ chức xã hội và tấm lòng hảo tâm của các cá nhân. * Khó khăn: Nguồn kinh phí dành cho thư viện còn quá ít nên việc đầu tư trang thiết bị, sách, truyện rất nghèo nàn. Nhận thức của một số bộ phận cán bộ giáo viên, nhân viên còn coi nhẹ công tác thư viện. Học sinh đông thuộc khu vực miền núi nhiều khu lẻ xa trung tâm nên việc giao lưu, tiếp xúc thư viện còn nhiều hạn chế. Số hộ nghèo trong xã còn đông nên việc quan tâm đến việc học hành của con cái còn nhiều hạn chế. CHƯƠNG III: NHỮNG BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO I. Những biện pháp chung: 1.Thực hiện tốt các văn bản chỉ đạo và yêu cầu của cấp trên về công tác thư viện. 2. Không ngừng hoàn thiện, bổ sung cơ sở vật chất trong đó có việc bổ sung sách báo kịp thời; trang trí phòng đọc thân thiện. 3. Nâng cao nhận thức cho giáo viên, nhân viên và học sinh. 4. Bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kĩ năng nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên phụ trách thư viện. 5. Tăng cường công tác tuyên truyền giới thiệu sách; tổ chức ngày hội đọc sách; thi vẽ tranh 6. Tranh thủ sự lãnh đạo, hỗ trợ kết phối hợp của các đoàn thể, vận động các lực lượng trong và ngoài nhà trường cùng làm công tác thư viện. 7. Tổ chức quản lí thư viện khoa học, nề nếp và kế hoạch. II. Những biện pháp cụ thể: 1.Biện pháp thứ nhất: Thực hiện tốt các văn bản chỉ đạovà yêu cầu của cấp trên về công tác thư viện. Căn cứ vào quyết định 61, quyết định 01 của BGD- ĐT ban hành ngày 2 - 1- 2003 và QĐ số 01/ 2004/ QĐ-BGD&ĐT ngày 29-1-2004 về sửa đổi bổ sung 5
4. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” Quyết định số 01/2003/ QĐ-BGD&ĐT. Gồm có 5 tiêu chuẩn để đánh giá chuẩn Thư viện trường học: * Tiêu chuẩn thứ nhất về sách, báo, tạp chí bản đồ tranh ảnh, băng đĩa sách giáo khoa. + Sách giáo khoa: Thực hiện được“tủ sách giáo khoa dùng chung” đảm bảo cho mỗi học sinh có 01 bộ sách giáo khoa → 100% học sinh của trường có sách học tập. Đảm bảo 100% sách cấp cho giáo viên phục vụ tốt cho công tác giảng dạy. + Sách nghiệp vụ của giáo viên: Mỗi giáo viên có đủ 01 bản sách tuỳ theo khối lớp, bộ môn giảng dạy và 3 bản lưu tại thư viện (tính theo bộ môn mà GV trực tiếp giảng dạy). + Sách tham khảo: Tỉ lệ sách tham khảo cho học sinh đạt tỉ lệ 0,3 bản/ 1 học sinh. + Báo, tạp chí, bản đồ và tranh ảnh giáo dục, băng đĩa giáo khoa: đảm bảo đủ, đáp ứng tốt cho yêu cầu giảng dạy của GV và học tập của HS. Báo , tạp chí ngành gồm: Báo Giáo dục và thời đại, báo Nhân dân. Tạp chí toán học và tuổi trẻ, tạp chí Văn học, tạp chí dạy và học ngày nay.Có sách giáo khoa hiện hành, sách tham khảo, sách nghiệp vụ dùng cho giáo viên, ngoài ra còn có thêm sách giáo dục đạo đức và pháp luật... * Tiêu chuẩn thứ hai về cơ sở vật chất. Vị trí phòng thư viện đặt ở trung tâm trường nên rất thuận lợi cho việc mượn sách, đọc sách của tất cả giáo viên và học sinh, có phòng đọc dành riêng cho giáo viên và học sinh, đảm bảo đủ ánh sáng, có chỗ ngồi cho cán bộ thư viện. Có trang bị máy tính và kết nối mạng Internet. Có tủ mục lục, bảng để giới thiệu sách với bạn đọc. Có bảng hướng dẫn tra cứu mục lục, có nội qui phòng đọc, phòng mượn, biểu đồ theo dõi sự phát triển của kho sách... * Tiêu chuẩn thứ ba về nghiệp vụ. Thực hiện đầy đủ các loại sổ theo quy định, như: sổ đăng ký tổng quát, sổ đăng ký cá biệt, sổ đăng ký sách giáo khoa, sổ đăng ký báo Các loại hồ sơ khác: hồ sơ kiểm kê và thanh lý, công văn đi, đến → Nhìn chung hầu hết các loại sổ được ghi rõ ràng, đầy đủ, chính xác. Có 100% các loại sách, ấn phẩm được đăng ký mô tả, phân loại rõ ràng, kho sách được sắp xếp hợp lý, đúng nghiệp vụ. Có nội quy thư viện, lịch mở cửa, bảng hướng dẫn giáo viên và học sinh sử dụng tài liệu và sách ở thư viện. 6
5. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” * Tiêu chuẩn thứ tư về tổ chức hoạt động. Ban giám hiệu xây dựng kế hoạch cụ thể cho hoạt động thư viện năm học 2018-2019, cử một đồng chí phó hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo công tác thư viện trường học. Tổ chức kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kỳ theo kế hoạch; vận hành hoạt động thư viện đúng quỹ đạo, thực hiện kế hoạch xây dựng thư viện đạt tiên tiến. Cán bộ làm công tác thư viện chuyên trách, có chuyên môn vững vàng, nhiệt tình, tâm huyết với công việc. Mạng lưới cộng tác viên thư viện được thành lập theo quyết định của Hiệu trưởng với đầy đủ các thành phần: Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, học sinh, hội cha mẹ học sinh đồng tham gia vào mạng lưới cộng tác viên thư viện. Kế hoạch kinh phí hoạt động: Sử dụng có hiệu quả nguồn kinh phí ngân sách cấp để mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học, sách giáo khoa, sách nghiệp vụ, sách tham khảo theo danh mục quy định. Tổ chức cho học sinh đọc và mượn sách vào các ngày học trong tuần. Thư viện đã thu hút 100% giáo viên và học sinh tham gia sử dụng sách, đọc sách tại thư viện. Sau đây là một số hình ảnh cô trò tham gia đọc sách tại thư viện: 7
6. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” Giờ đọc sách của cô và trò lớp 4A3 Giờ đọc sách tại thư viện Thực hiện giới thiệu sách mới kịp thời - giới thiệu trực tiếp trước giáo viên và học sinh buổi sinh hoạt dưới cờ do tổ cộng tác viên thực hiện. Tủ sách lưu động đã được thư viện phát huy đúng chức năng là cầu nối giữa bạn đọc với thư viện ( thường xuyên phát và trao đổi sách về các khu lẻ). * Tiêu chuẩn thứ năm về quản lý thư viện Phó hiệu trưởng phụ trách thường trực mảng thư viện trường học, thực hiện kiểm tra theo kế hoạch, xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện ( kế hoạch năm, tháng, tuần) căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, phù hợp điều kiện thực tế của trường. Thực hiện kiểm kê thư viện hàng năm và tiến hành thanh lý các loại sách báo theo quy định. Tất cả các tài liệu có trong thư viện phải được bảo quản tốt, đóng bọc và tu sửa thường xuyên liên tục để đảm bảo mỹ quan và thuận tiện cho việc sử dụng lâu dài. Có đầy đủ các loại hồ sơ sổ sách đúng nghiệp vụ thư viện... 8
7. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” 2. Biện pháp thứ hai : Không ngừng hoàn thiện, bổ sung cơ sở vật chất trong đó có việc bổ sung sách báo kịp thời; trang trí phòng đọc thân thiện. Nhà trường thường xuyên liên tục bổ sung sách báo vào thư viện. Đầu năm học tôi mở cuộc điều tra, thăm dò nguyện vọng của giáo viên, bằng cách cho giáo viên, học sinh đăng ký vào phiếu yêu cầu của mình cần mua những loại sách gì, tên sách và tên tác giả cụ thể. Dựa vào phiếu yêu cầu đọc của bạn đọc, nhờ giáo viên chủ nhiệm điều tra giúp về yêu cầu đọc của học sinh, từ đó mà bổ sung sách báo cho phù hợp với cấp học, chương trình soạn giảng của thày, trình độ học tập của trò trong năm học, ưu tiên bổ sung sách cho các lớp đầu cấp. Đặc biệt là những em học sinh giỏi, tôi đã chủ động gặp gỡ trao đổi với giáo viên bồi dưỡng, trực tiếp giảng dạy, gặp các em để biết được các thầy cô và các em cần mua những loại sách gì cần thiết và phù hợp vối lứa tuổi, trình độ chuyên môn. Mặt khác tôi còn thường xuyên liên hệ, dựa vào các danh mục hướng dẫn đặt mua sách mới của bộ, sở giáo dục, các nhà sách nổi tiếng để chọn mua theo yêu cầu của thày cô và các em học sinh. Cập nhật được những tài liệu mới nhất vào thư viện. Quan tâm bố trí phòng đọc đẹp mắt khoa học để gây sự thích thú cho học sinh; tranh ảnh bảng biểu thể hiện các góc dành riêng cho từng nhóm sở thích của các em. Dưới đây là một số hình ảnh minh họa: 9
8. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” 10
9. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” 3.Biện pháp thứ ba: Nâng cao nhận thức cho giáo viên, nhân viên và học sinh Thực tế hiện nay vai trò của thư viện còn bị xem nhẹ.Vì vậy, việc nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên phụ trách thư viện là một một vấn đề cấp thiết. Cần làm cho họ ý thức được sự cần thiết và có nhu cầu sử dụng đồ dùng và lui tới tra cứu, tìm hiểu tại thư viện thường xuyên. Phát huy hiệu quả sử dụng đồ dùng, phương tiện có trong thư viện vào giờ dạy và học là điều cần thiết. Ý thức được vai trò của sách báo trong thư viện sẽ góp phần bồi dưỡng cho họ về kiến thức chuyên môn, kĩ năng sư phạm phục vụ tốt cho công tác giảng dạy. Để nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên, nhà trường cần phải thực hiện được những công việc sau: Thường xuyên triển khai các văn bản pháp luật, các quyết định, chỉ thị, hướng dẫn... của các cấp liên quan đến vấn đề cơ sở vật chất, thư viện để cán bộ, giáo viên, nhân viên học tập, nhận thức đầy đủ, đúng đắn, kịp thời. Trong kế hoạch năm học, nhà trường phải đưa ra những qui định về sử dụng, bảo quản sách báo thư viện. 11
10. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” Nhà trường cần tuyên truyền và giáo dục để học sinh nhận thức được thư viện là nơi để các em tìm tòi và khám phá tri thức, từ đó mỗi học sinh tự nguyện và thích tham gia vào các hoạt động thư viện. 4. Biện pháp thứ tư: Bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kĩ năng nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên phụ trách thư viện. a. Đối với cán bộ quản lí Nắm vững cơ sở pháp lí, cơ sở khoa học để chỉ đạo công tác thư viện, lập ra kế hoạch, biện pháp quản lí thư viện. Lập hồ sơ, sổ sách theo dõi thư viên trên các mặt: xây dựng, bảo quản, sử dụng. Chỉ đạo, tổ chức thực hiện những kế hoach đã đề ra theo tuần, tháng, quí, học kì, cả năm. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của nhân viên thư viện, của giáo viên để kịp thời uốn nắn, sửa chữa. Đánh giá việc triển khai, thực hiện kế hoạch. Rút ra kinh nghiệm để quản lý tốt hơn các năm học kế tiếp. b. Đối với giáo viên Yêu cầu thường xuyên xuống thư viện đặc biệt là các giờ trống tiết xuống thư viện nghiên cứu và học tập. Giáo viên phải sử dụng thành thạo máy vi tính, có hòm thư riêng để trao đổi thông tin, biết tra cứu những văn bản giấy tờ lưu trữ tại hòm thư chung và lưu tại thư viện. c. Đối với nhân viên phụ trách thư viện Nhân viên thư viện vừa là người quản lý trực tiếp thư viện, TBDH vừa là người phụ tá giúp việc cho giáo viên thực hiện tốt bài giảng với việc sử dụng, khai thác tốt thư viện. Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu dạy và học hiện nay, điều cấp thiết là học tập, bồi dưỡng nâng cao các kĩ năng, nghiệp vụ thường xuyên và liên tục. Phối hợp với chuyên môn tổ chức hội thảo thường xuyên công tác đổi mới phương pháp dạy học, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau về cách khai thác sách báo trong thư viện có hiệu quả trong công tác dạy và học. Phối hợp với công đoàn trường tổ chức các đợt tham quan hoặc tự tham quan học hỏi về lĩnh vực này tại các đơn vị có kinh nghiệm, có thành tích trong huyện và thành phố. 12
11. “MỘT SỐ BP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN” Tổ công tác thư viện tham quan học tập tại thư viện quốc gia HN 5. Biện pháp thứ năm: Tăng cường công tác tuyên truyền giới thiệu sách; ngày hội đọc sách, thi vẽ tranh trưng bày thư viện. Đây là một hoạt động quan trọng trong Thư viện của nhà trường. Công tác tuyên truyền giới thiệu sách có thể tiến hành hàng tuần, hàng tháng hay hàng quý tùy theo tình hình học tập của thư viện nói chung và nhà trường nói riêng. Muốn làm tốt được công tác tuyên truyền, giới thiệu sách trước hết phải xác định được đề tài mà mình giới thiệu. Sau đó tìm tòi sách trong thư viện hoặc có thể bổ sung thêm cho phù hợp với nội dung chủ đề giới thiệu, đảm bảo về chính trị, tính thời sự nóng hổi, có tính giáo dục cao và có giá trị về nghệ thuật sâu sắc. Toàn bộ buổi giới thiệu sách nhằm cho độc giả hiểu rõ được nội dung và nêu bật được ý hay của cuốn sách. Từ đó sẽ gây cho họ sự tò mò, lòng say mê hứng thú, kích thích cho độc giả muốn tìm đọc ngay cuốn sách. Kết quả: Sau lần giới thiệu, cuốn sách sẽ có rất nhiêu độc giả đến tìm và mượn đọc, thậm chí ngay sau buổi 13