Sáng kiến kinh nghiệm Giáo dục học sinh chưa ngoan bằng tình yêu thương

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Giáo dục học sinh chưa ngoan bằng tình yêu thương

1. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông SGK Sách giáo khoa GVCN Giáo viên chủ nhiệm HS Học sinh NXB Nhà xuất bản GDPT 2018 Giáo dục phổ thông 2018
2. PHẦN I: MỞ ĐẦU 1. Mục đích của sáng kiến. Bên cạnh kết quả học tập thì kết quả rèn luyện của học sinh là nhiệm vụ quan trọng, then chốt, có ý nghĩa quyết định hình thành phẩm chất, năng lực của học sinh. Tuy nhiên giáo dục phẩm chất cho học sinh luôn là nhiệm vụ vô cùng nan giải đối với đội ngũ giáo viên, đặc biệt là đối với giáo viên chủ nhiệm lớp. Hiện nay, phẩm chất của học sinh có chiều hướng đi xuống, một bộ phận học sinh có những biểu hiện chưa ngoan trong học tập và rèn luyện. Qua thực tế giáo dục và làm công tác chủ nhiệm ở trường Trung học cơ sở Bình Dương, tôi nhận thấy việc giáo dục học sinh chưa ngoan còn rất nhiều khó khăn, trăn trở. Vấn đề đặt ra ở đây là: Do đâu mà số học sinh chưa ngoan ở các lớp có chiều hướng tăng? Các kinh nghiệm, các biện pháp tôi đã giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm đã thực sự hiệu quả? Với tình hình chung hiện nay, phải làm thế nào để đạt được mục tiêu hình thành 5 phẩm chất và 10 năng lực cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 (GDPT 2018)? Bàn luận về vấn đề này đã có nhiều nghiên cứu và đang mang lại hiệu quả đáng kể. Là một GVCN, bản thân tôi cũng đã áp dụng các biện pháp, kinh nghiệm của đồng nghiệp và đã mạnh dạn thực hiện giải pháp: “Giáo dục học sinh chưa ngoan bằng tình yêu thương ”. Bởi vì, tôi thiết nghĩ: Nếu giáo viên thường xuyên chú ý quan tâm cảm xúc học sinh, tôn trọng, ghi nhận học sinh, tạo cho học sinh cảm giác được yêu thương thì sẽ nhận lại được sự thay đổi rất tích cực từ học sinh. Từ đó góp phần vào việc giảm dần số lượng học sinh chưa ngoan, nâng cao hiệu quả giáo dục đào tạo của nhà trường. 2. Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến. Trong chương trình GDPT 2018 vấn đề cốt lõi của giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, có đủ năng lực để đối mặt với những cơ hội thách thức trong thời kì hội nhập, đào tạo con người có đủ khả năng sống và làm việc theo yêu cầu của thời đại công nghệ, truyền thông.
3. Vai trò của người thầy ngày càng vất vả, càng nhiều áp lực, có nhiều vấn đề phải đối mặt và giải quyết. Nhiều giáo viên đã bỏ nhiều công sức nhưng kết quả lại không cao. Vậy vấn đề nằm ở đâu? Đó là câu hỏi chắc rất nhiều các thầy cô đã tự hỏi: Mình đã sai ở đâu? Có chỗ nào chưa đúng? Sao mình vất vả như vậy mà học sinh của mình vẫn chưa chăm, chưa ngoan, chưa tự giác như mình mong muốn? Trước đây, với học sinh chưa ngoan thì các giải pháp cũ thường dùng là giáo dục các em đó theo quy định như: Viết bản kiểm điểm, nghiêm trọng hơn là kỷ luật cảnh cáo, nghiêm trọng hơn nữa là đình chỉ học;.... Ngoài ra với các giải pháp cũ, giáo viên trong quá trình giáo dục học sinh chưa ngoan thì chưa trở thành “Người bạn lớn’ của các em, chưa thực sự lắng nghe ý kiến, tâm tư của các em. Kết quả giáo dục theo giải pháp cũ thường dừng ở mức độ học sinh thay đổi hành vi theo sự chống đối, chỉ thay đổi trước mặt giáo viên; nhưng sâu thẳm bên trong của các em thì các em chưa thực sự muốn thay đổi, chưa thực sự muốn cố gắng. Vào những năm 2018, năm 2019, tôi đã được biết đến chương trình “Thầy cô chúng ta đã thay đổi”, tiếp đến là chương trình “Cha mẹ thay đổi” là chương trình dành riêng cho giáo dục trên kênh VTV7 của Đài Truyền hình Việt Nam. Tôi như vỡ òa, hiểu ra mình đã sai ở đâu, mình cần phải làm gì và làm như thế nào. Việc đầu tiên mình cần làm - Mình phải thay đổi, khi thầy cô thay đổi, “Thầy cô hạnh phúc sẽ cả thay đổi thế giới!”, Học sinh cần được yêu thương, cần được tôn trọng và cần được truyền năng lượng đúng cách mới có thể thay đổi để rồi phát triển Tôi đi tìm những HẠT GIỐNG TỐT ở mỗi em học trò, tưới nước cần mẫn mỗi giờ, mỗi ngày để hạnh phúc vỡ òa khi hạt giống ấy nảy mầm, vươn mình đón những tia nắng ấm áp Với mục tiêu đó, tôi nhận thấy “Giáo dục học sinh – Đặc biệt là giáo dục học sinh chưa ngoan bằng tình yêu thương” ở Trường THCS Binh Dương vào năm học 2022 – 2023 là vô cùng quan trọng để giúp các em tiến bộ trên cơ sở học sinh tự nhận ra và sửa chữa; giúp các em có cái nhìn đúng đắn hơn về thế giới xung quanh, về thầy cô, bố mẹ, về bạn bè; giúp các em tự tin hơn vào bản
4. thân mình. Từ đó các em hình thành được những phẩm chất đáng quý phù hợp với mục tiêu của chương trình GDPT 2018 và phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện nay. 3. Đóng góp của sáng kiến để nâng cao chất lượng quản lý, dạy và học của ngành giáo dục nói chung,của đơn vị nói riêng. - Sáng kiến đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của ngành, đã tạo ra những con người có đủ phẩm chất và năng lực để đáp ứng được yêu cầu xã hội hiện nay. Ngoài ra nó có thể là tài liệu tham khảo cần thiết phục vụ cho việc giáo dục học sinh, đặc biệt là giáo dục học sinh chưa ngoan ở bậc THCS. - Sáng kiến đã góp phần vào vào giải pháp “Làm thế nào để giáo dục học sinh chưa ngoan thật sự hiệu quả” ở đơn vị; Để có được kết quả giáo dục là từ học sinh chưa ngoan trở thành học sinh ngoan; Đồng thời sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã góp phần vào việc đưa ra câu trả lời cho những băn khoăn mà đã bấy lâu nay tôi cũng như giáo viên khác luôn đặt ra: Mình đã sai ở đâu? Có chỗ nào chưa đúng? Sao mình vất vả như vậy mà học sinh của mình vẫn chưa chăm, chưa ngoan, chưa tự giác như mình mong muốn?
5. PHẦN II: NỘI DUNG Chương 1: KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ MÀ SÁNG KIẾN TẬP TRUNG GIẢI QUYẾT 1. Thực trạng trong công tác giáo dục học sinh ở lớp chủ nhiệm. a) Thuận lợi Việc giáo dục học sinh đang được toàn xã hội rất quan tâm. Đặc biệt là việc giáo dục học sinh chưa ngoan càng được chú trọng. Bởi các em mai sau chính là những chủ nhân tương lai của đất nước. Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm, chỉ đạo kịp thời đến công tác giáo dục đạo đức học sinh. Thầy giáo, cô giáo trực tiếp tham gia giáo dục tại lớp chủ nhiệm thì nhiệt tình, trách nhiệm, thường xuyên phối kết hợp trong việc giáo dục các em. Đa số phụ huynh học sinh ủng hộ phong trào giáo dục của nhà trường và quan tâm tới việc học tập, rèn luyện của học sinh, tôn trọng thầy cô giáo, tin tưởng vào giáo viên. Đa số học sinh ngoan, có ý thức kỷ luật và tu dưỡng rèn luyện tốt. Đội ngũ cán bộ lớp nhiệt tình và trách nhiệm, dễ hòa đồng, luôn giúp đỡ bạn bè.. b) Khó khăn Thời lượng Giáo viên chủ nhiệm trực tiếp tham gia đứng lớp giáo dục còn ít nên việc giáo dục đạo đức cho các em còn hạn chế. Một số ít phụ huynh còn chưa quan tâm đến việc học và rèn luyện của con; một số ít thì đi làm ăn xa để các em ở nhà với ông bà, anh chị hoặc cô, dì, chú bác nên chưa sát sao và phối hợp được trong việc giáo dục các em. Công nghệ thông tin, mạng xã hội phát triển bên cạnh những mặt tích cực còn có mặt tiêu cực ảnh hưởng tới các em học sinh. Mối quan hệ bạn bè của các em chưa được sàng lọc; Các em còn tiếp xúc hoặc bị lôi kéo bởi những bạn chưa ngoan. 2. Điều tra thực trạng trước khi nghiên cứu: - Qua việc điều tra Phiếu khảo sát thông tin học sinh, tôi thấy một số em chưa ngoan có những biểu hiện:
6. + Thường xuyên vi phạm nội quy của trường, của lớp. + Là những học sinh không nghe lời, chống đối, có khi còn vô lễ với thầy cô. + Là học sinh lười học, ham chơi. + Những học sinh không tham gia vào các hoạt động của lớp, trường. + Là học sinh thường xuyên giải quyết mâu thuẩn bằng bạo lực. + Những học sinh thường ăn nói thô tục. + Là những học sinh xem thường bạn bè. + Những học sinh thường có thái độ kì lạ khác thường - Qua kết quả học tập, rèn luyện của lớp năm học 2021-2022 Số HS Kết quả học tập Kết quả rèn luyện Tốt Khá Đạt C.Đạt Tốt Khá Đạt C.Đạt 33 SL % SL % SL % SL % SL % SL % SL % SL % 3 9,09 10 30,3 19 57,58 1 3,03 23 69,7 5 15,15 3 9,09 2 6,06 Kết quả học tập và rèn luyện năm học 2021-2022 Qua quan sát, qua kết quả phiếu điều tra và kết quả học tập, rèn luyện năm học 2021-2022, tôi nhận thấy rằng: Phẩm chất của một số không nhỏ học sinh đang có chiều hướng đi xuống nghiêm trọng; chính điều này dẫn đến kết quả học tập chưa được như mong đợi. Chương 2. NHỮNG BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC HỌC SINH CHƯA NGOAN 1) Biện pháp 1: Lắng nghe, thấu hiểu học sinh ngay từ những buổi đầu nhận lớp. Là một GVCN lớp, việc thấu hiểu học sinh luôn là biện pháp giáo dục quan trọng đầu tiên trong hành trình giáo dục của mình. Khi giáo viên đã thấu hiểu được học sinh, có thể “thâm nhập” vào thế giới bên trong sẽ biết các em đang gặp những khó khăn, những khúc mắc nào để từ đó tháo gỡ, xóa bỏ những suy nghĩ, những biểu hiện chưa ngoan, dần hoàn thiện nhân cách cho học sinh.
7. Để biết được nguyên nhân gốc dễ của mỗi biểu hiện chưa ngoan của các em học sinh chưa ngoan tôi đã tìm hiểu thông tin của học sinh qua : * Tìm hiểu thông qua phiếu khảo sát thông tin học sinh đầu năm học: Tôi hướng dẫn các em điền đầy đủ thông tin của bản thân vào “Phiếu khảo sát thông tin học sinh đầu năm học” như: Họ và tên của bản thân, họ và tên của bố và mẹ, ngày tháng năm sinh, quê quán, nơi sinh, nơi thường trú, gia đình có bao nhiêu thành viên gồm những ai, em là con thứ mấy trong nhà, hiện đang ở với ai, sở thích của em là gì, mỗi ngày em dành bao nhiêu thời gian cho việc học ở nhà, theo em Bố mẹ đã quan tâm đối với em chưa, Thầy cô đã quan tâm đến em chưa, Em cần Bố mẹ và thầy cô quan tâm đến em điều gì nhất (học tập của em, hiểu em, trang bị đầy đủ về vật chất, ), em mong muốn điều gì ở bố mẹ, thầy cô, Sau khi đã tìm hiểu được thông tin của các em, tôi phân loại được các em học sinh ra từng nhóm: Nhóm HS ngoan, nhóm HS chưa ngoan. Với nhóm học sinh ngoan thì tôi chỉ cần đưa ra các nội quy, kế hoạch là các em thực hiện. Còn các em chưa ngoan rất cần đến sự giáo dục của GVCN, của bố mẹ, cũng như các thầy cô bộ môn và sự giúp đỡ của các bạn trong lớp, trong trường.
8. PHIẾU KHẢO SÁT THÔNG TIN HỌC SINH ĐẦU NĂM HỌC LỚP 7A Em hãy điền vào một số thông tin dưới đây: 1. Họ tên . 2. Sở thích cá nhân : ...Sở trường: . 3. Số người trong gia đình: , là con thứ .trong gia đình: , số anh chị em: . Hiện nay em đang ở nhà với ai: 4. Mơ ước hiện tại : Mơ ước tương lai: .. 5. Kết quả học tập năm học trước: Kết quả rèn luyện năm học trước: 6. Họ và tên Bố: Năm sinh: .. 7. Họ và tên Mẹ: Năm sinh: . 8. Em đã bằng lòng với Kết quả Học tập và Kết quả rèn luyện năm trước chưa? ... .. 9. Em làm gì vào ngày nghỉ cuối tuần (chủ nhật: Ôn bài, đọc sách báo, xem phim, chơi game,..) .. ... 10. Em có thường giúp đỡ cha mẹ việc nhà không ? 11. Theo em việc học tập có quan trọng không ? 12. Theo em, tập thể lớp của em là một tập thể đoàn kết? 13. Theo em quan sát, lớp em có bao nhiêu em học sinh chưa ngoan? Nam ..Nữ 14. Em tự xếp mình thuộc diện nào sau đây (Rất ngoan, ngoan, chưa ngoan): .. 15. Em thích đi học không?: . 16. Theo em, đâu là sự ảnh hưởng lớn nhất đối với đạo đức của HS hiện nay (Gia đình, nhà trường, bạn bè, )?: 17. Thời gian em tự học ở nhà là bao nhiêu giờ?: 18. Hiện nay, Cha mẹ em quan tâm đến em đã ( Đủ, chưa đủ, ..): ... 19. Hiện nay, thầy cô em quan tâm đến em đã ( Đủ, chưa đủ, ..): 20. Em cần cha mẹ quan tâm đến em về điều gì nhất (Học tập, Tâm lý, .): 21. Em cần thầy cô quan tâm đến em về điều gì nhất (Học tập, Tâm lý, .): 22. Em có cho rằng “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”? (Có, Không): 23. Em hãy chọn các đức tính về một giáo viên chủ nhiệm mà em mơ ước sẽ gặp trong tương lai (Đạo đức tác phong tốt, hiểu biết rộng, tâm lí, biết lắng nghe, quan tâm học sinh, là người bạn lớn, vui tính, gương mẫu, khoan dung, khó tính, nghiêm khắc, ): .
9. PHIẾU KHẢO SÁT THÔNG TIN CỦA HS HOA VÀ HS “B” * Tìm hiểu thông qua phụ huynh học sinh: Để biết thêm thông tin về các em học sinh chưa ngoan, tôi tìm hiểu thông qua việc nói chuyện với phụ huynh của các em. Qua đó tôi biết thêm những thông tin, những biểu hiện, những hành vi, những mối quan hệ bạn bè ở nhà của các em. * Tìm hiểu thông qua GVCN năm học trước, các em cùng lớp, cùng thôn: Để biết được thêm thông tin về các em học sinh chưa ngoan, tôi tìm hiểu thông qua việc phỏng vấn, trò chuyện với GVCN năm trước hoặc các em cùng lớp, cùng thôn của em như: Năm học trước em thường có những biểu hiện nào chưa ngoan (không thực hiện nền nếp, bỏ học không lí do, vô lễ với các thầy cô, bắt nạt bạn, ), hoặc hoàn cảnh cụ thể của các em (kinh tế gia đình có khó khăn không, bố mẹ có thuận hòa hay không, bố mẹ có nuông chiều không, ).
10. * Tìm hiểu thông qua việc trò chuyện với các em và lắng nghe những chia sẻ của bản thân các em. Qua đó mà tôi có thể dần dần thấu hiểu được các em: Các em đang khó khăn, vướng mắc gì, nguồn gốc của những biểu hiện chưa ngoan của các em là do đâu, Khi đã thấu hiểu được các em, tôi sẽ dễ dàng biết được tâm tư, suy nghĩ cũng như khó khăn, khúc mắc của mỗi em học sinh ; biết được các em đang cần gì từ người thân, thầy cô và bạn bè. Từ đó tôi sẽ thuận lợi trong việc uốn nắn hành vi, khai sáng tư duy, định hướng nhận thức ở mỗi em học sinh. GIÁO VIÊN LẮNG NGHE HỌC SINH CHIA SẺ 2. Biện pháp 2: Tôn trọng học sinh Học sinh cần được tôn trọng. Đây là một biện pháp góp phần không nhỏ vào kết quả của hành trình giáo dục học sinh chưa ngoan của tôi. Tránh đối xử thô bạo, trách móc các em. Hãy tôn trọng nhân cách của các em. Hãy thường xuyên nói chuyện với những học sinh của mình, lắng nghe các em nói, các em chia sẻ, tâm sự; Luôn ủng hộ vào sự quyết định của các em cho dù đó là quyết định chưa thật đúng. Tuy nhiên, những lúc đó tôi sẽ không phản đối với quyết
11. định của các em mà tôi đưa ra cho các em lời khuyên nên và không nên để các em đưa ra quyết định riêng của mình. Tôi luôn yêu mến học sinh của mình. Coi các em như người thân của tôi. Có lẽ vị thế mà tôi nhìn em nào cũng có điểm đáng yêu . Tôi thường xuyên nói chuyện tran hòa, vui vẻ với các em ở mọi nơi, mọi lúc: những lúc ra chơi, cũng như lúc tham gia vệ sinh lao động, cả những lúc mà chỉ có 2 cô trò, Tôi luôn tôn trọng mọi quyết định của các em. Kể cả khi các em có quyết định chưa thật đúng. Những lúc đó tôi không kết luận lỗi do ai mà tôi lắng nghe nhiều chiều thông tin; đặc biệt là lắng nghe ý kiến của các em đó. Tôi sẽ không yêu cầu các em chia sẻ sự việc đó ở ngay trên lớp hoặc trước nhiều người; tôi tạo thời gian hợp lý nhất để cô và trò nói chuyện riêng chân tình, cởi mở và lắng nghe ý kiến, băn khoăn cũng như nguyên nhân của sự việc đó. Bởi tôi biết ở lứa tuổi của các em, các em rất ngại ngùng khi chia sẻ trước lớp, các em sợ bạn bè cười chê, đặc biệt lại là tâm lí của những học sinh chưa ngoan. Khi đã biết rõ nội tình của sự việc thì tôi cũng không phán xét hoặc kết tội các em mà tôi chỉ ra cho các em điều nên và không nên trong sự việc đó. Để từ đó các em nhận thấy mình đã được ở đâu, chưa được ở đâu và cần sửa ở chỗ nào. Cứ như vậy mà các em tiến bộ trở thành học sinh ngoan lúc nào không hay. TÔN TRỌNG, LẮNG NGHE Ý KIẾN HS KHI HS GẶP KHÓ KHĂN