Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ không theo người lạ

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ không theo người lạ

1. 1 Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Điểm trường Trung tâm là 1 điểm trường nằm sát đường Quốc lộ 32, nằm ngay trên ngõ nhỏ vào cổng trường PTDTBT Tiểu học Nậm Búng, Trạm y tế xã Nậm Búng, giao thông thuận lợi, được sự quan tâm của BGH nhà trường đầu tư về cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị dạy và học, điểm trường có khuôn viên rộng rãi tạo cơ hội cho trẻ được vui chơi học tập. Các bậc phụ huynh trên địa bàn đa số là làm nông, chủ yếu là làm chè, trồng lúa và số ít làm giáo viên, công chức xã, làm công nhân nhà máy chè, nhiều phụ huynh đi làm ăn xa không ở nhà nên việc sắp xếp thời gian đưa đón con đi học đối với nhiều gia đình luôn là vấn đề băn khoăn. Từ đó dẫn đến việc phụ huynh đưa con đi học từ rất sớm chưa đến giờ làm việc, cô giáo chưa đến để trẻ tự do chơi ngoài sân trường tự chờ cô giáo, hoặc nhờ anh chị lớn đưa đón. Đây cũng chính là khe hở cho những kẻ xấu có thể lợi dụng để bắt cóc trẻ con hay làm những chuyện xấu khác ảnh hưởng đến trẻ.....Chính vì vậy vấn đề đảm bảo an toàn cho trẻ hay dạy cho trẻ một số kiến thức cần thiết như thế nào là người lạ, khi gặp người lạ cho quà hay rủ đi khi không có người lớn bên cạnh thì phải làm thế nào luôn là vấn đề làm tôi băn khoăn và suy nghĩ. Từ những thực tế trên, tôi đã mạnh dạn viết sáng kiến này để áp dụng tại lớp học của mình và đơn vị trường. Nhận thấy sự cần thiết phải dạy kỹ năng tự bảo vệ an toàn cho bản thân và cho người khác cho trẻ trong bối cảnh hiện nay. Từ đó, tôi đã nghiên cứu, áp dụng và mạnh dạn đưa ra sáng kiến “Biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ không theo người lạ” với mong muốn trẻ được trang bị những kỹ năng cơ bản nhất đảm bảo an toàn cho trẻ, đặc biệt là các lớp học các điểm trường có nhiều nguy cơ tiềm ẩn nguy hiểm, học sinh dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn. 2. Mục đích nghiên cứu. - Giúp học sinh được an toàn mỗi khi đến trường, đến lớp, an toàn trong mọi hoạt động; Có kỹ năng tự bảo vệ bản thân và bạn bè tránh xa kẻ xấu,...
2. 2 - Giúp cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên nhận thức được tầm quan trọng và các kiến thức kỹ năng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không theo người lạ. - Giúp cho mục tiêu xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ. Nâng cao chất lượng chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. - Giúp cho phụ huynh thêm yên tâm, niềm tin yêu nhà trường, tin yêu cô giáo; sự cần thiết của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không theo người lạ; xã hội có cái nhìn đầy thiện cảm với các cô giáo mầm non, phụ huynh yên tâm khi gửi con. 3. Đối tượng nghiên cứu. Đối tượng: Trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi. 4. Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp mẫu giáo ghép 4 - 5A tuổi Trung Tâm. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu các phương pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ 4 - 5tuổi 6. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp nghiên cứu tài liệu. - Phương pháp quan sát đàm thoại. - Phương pháp cho trẻ thực hành. - Phương pháp sử dụng điều tra. - Phương pháp tổng hợp. - Phương pháp thống kê so sánh. 7.Thời gian thực hiện: Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 2 năm 2023. Phần thứ hai: NỘI DUNG Chương I: Cơ sở lý luận của sáng kiến: Theo thống kê của Bộ LĐTB&XH cho thấy, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2022, cả nước đã có 147 trẻ em bị xâm hại, trong đó có các trường hợp trẻ bị bạo lực, xâm hại tình dục, bị bắt cóc, mất tích hoặc bị bỏ rơi.
3. 3 Năm 2022, với chủ đề “Chung tay bao vệ trẻ em, hãy lên tiếng phòng, chống xâm hại, bảo vệ trẻ em”, nhằm tăng cường trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình, người chăm sóc trẻ cũng như các ngành, các cấp. Trong những năm gần đây tình trạng trẻ em bị bắt cóc, trẻ bị xâm hại ngày càng gia tăng, phát triển với diễn biến phức tạp, tinh vi, khó kiểm soát. Vì thế, giáo dục đảm bảo an toàn cho trẻ ở trường mầm non là vấn đề mang tính cấp thiết đối với sức khỏe, tính mạng trẻ, biện pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ “Không theo người lạ” là sự an toàn – một trong những kỹ năng sống đặc biệt nhất mà trẻ cần được trang bị. Việc giáo dục đảm bảo kỹ năng cho trẻ “Không theo người lạ” ở trường mầm non có thể được tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau: lồng ghép trong các hoạt động học tập, thông qua chế độ sinh hoạt hàng ngày, hoạt động vui chơi. Giúp trẻ có những kiến thức cơ bản, những kỹ năng phù hợp để đảm bảo an toàn bằng những hình tượng nghệ thuật sinh động, phong phú và đa dạng, giúp cho hoạt động giáo dục trẻ diễn ra tinh tế, nhẹ nhàng, hấp dẫn mà hiệu quả. Chương 2: Thực trạng của sáng kiến Là giáo viên được phân công dạy lớp Mẫu giáo ghép 4 – 5 tuổi A Trung Tâm, đa số trẻ trong các thôn bản, bố mẹ chủ yếu làm nghề nông, một số công việc, thu nhập không ổn định, thường xuyên phải xa nhà, không có nhiều thời gian đưa đón con cái, nhiều trẻ được bố mẹ đưa đi từ rất sớm, tự chơi, tự lên lớp; tuy đã được nhắc nhở nhưng tình trạng trên vẫn còn tồn tại. Trẻ mầm non thường tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá thế giới xung quanh nhưng khả năng nhận thức những mối nguy hiểm đối với bản thân còn hạn chế. Điểm trường Trung tâm là một điểm trường nằm cạnh ngay sát đường. Có nhiều nguy cơ tiềm ẩn rất nhiều sự nguy hiểm, tạo cơ hội cho kẻ xấu có thể bắt cóc và có những hành vi xấu đối với trẻ. Thuận lợi. Điểm trường Trung tâm Trường Mầm non Nậm Búng nằm ở trung tâm xã, giao thông thuận tiện, là một ngôi trường khang trang, tổng số có 23 cán
4. 4 bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường. Giáo viên trong nhà trường đã đạt chuẩn và trên chuẩn về nghề nghiệp, các chị em đồng nghiệp quan tâm, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Đồ dùng, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tương đối hoàn thiện với 6 phòng học kiên cố cao tầng, có các phòng chức năng như phòng hội đồng, khu hành chính, khu bếp ăn, khu vui chơi dân gian có đầy đủ đồ dùng, đồ chơi cho trẻ, có sân chơi rộng rãi và an toàn cho trẻ. Trường có tổng số 10 nhóm lớp với 288 trẻ ( lớp MG 7 lớp và 3 nhóm lớp 18 – 36 tháng tuổi). Nhà trường luôn đề cao, coi trọng và không ngừng phát triển chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng và chăm sóc giáo dục. Trường nhiều năm liền đạt danh hiệu tiên tiến, năm học nào cũng có từ 1 - 2 chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, 02 giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện. Công tác quản lý của nhà trường luôn đổi mới, phát huy năng lực trình độ của từng giáo viên, đảm bảo đúng người đúng việc hiệu quả cao. Ban giám hiệu cùng đội ngũ giáo viên, công nhân viên luôn nhân viên đoàn kết, đồng tâm nhất trí hết lòng vì sự nghiệp yêu nghề, mến trẻ, tận tụy với công tác trồng người. Khó khăn. Điều kiện của địa phương còn thuần nông, bố mẹ thường xuyên đi làm xa, thu nhập chưa ổn định nên con thường để cho ông, bà ở nhà trông cháu và đưa đón đến lớp. Nhận thức của trẻ trong lớp là khác nhau nên việc lĩnh hội các tri thức, hoạt động chung không đồng đều, còn có sự chênh lệch rõ rệt. Vốn hiểu biết về môi trường xã hội còn hạn chế, đồ dùng trang thiết bị đã đầu tư lâu năm không còn phù hợp với nhu cầu đổi mới, đồ chơi của trẻ ít, thiếu các phòng chức năng như phòng vi tính, phòng âm nhạc, vườn cổ tích để trẻ quan sát, khám phá, trải nghiệm, vui chơi và học tập. Chương 3. Giải quyết vấn đề: Biện pháp 1: Dạy trẻ nhận biết được những người như thế nào là người gây nguy hiểm cho trẻ:
5. 5 Việc đầu tiên tôi xác định: Cô giáo phải là người có kiến thức mới truyền tải đến trẻ những nội dung quan trọng đặc biệt nhất để làm sao cho trẻ dễ nhận biết và nhớ nhất. Chính vì vậy giải pháp đầu tiên tôi sẽ hướng dẫn cho trẻ biết được những người có biểu hiện và gây nguy hiểm cho trẻ như: Người lạ. Tôi kể cho trẻ nghe câu truyện “Chú Vịt Xám” để giúp trẻ nhận ra người lạ mặt. Chú Vịt Xám đi bơi cùng mẹ và các anh chị, Vịt mẹ dặn không đi bơi xa nhưng Vịt Xám không nghe lời mà bơi xa tít, bị lạc mất mẹ, khi đó có con Cáo xuất hiện và đi đến bờ ao để ăn thịt Vịt Xám. Nhưng may thay lúc này Vịt mẹ đã tìm thấy Vịt Xám, Vịt mẹ nhảy xuống ao bơi đến chỗ Vịt Xám để cứu Vịt Xám thoát khỏi con Cáo đó. Khi được nghe cô giáo kể trẻ rất sợ những kẻ xấu, những người lạ. - Bên cạnh hình thức kể chuyện tôi sẽ mở cho trẻ xem vi deo trực tiếp câu chuyện “Thỏ con không vâng lời”. Thỏ mẹ đi dặn thỏ con không đi chơi xa không đi theo người khác rủ. Nhưng bạn Bướm đến rủ đi thế là Thỏ mải chơi đi xa không biết lối về rồi ngồi khóc may mà có bác Gấu dẫn về. Thông qua câu chuyện giúp cho các bạn nhận ra rằng không nên nghe theo lời người khác dụ dỗ, vì nếu đi lạc đường sẽ gặp nhiều nguy hiểm đến bản thân.
6. 6 Trẻ xem video câu chuyện rất chăm chú để hiểu được nội dung câu chuyện. Biện pháp 2: Dạy trẻ nhận biết được những tình huống nguy hiểm của người lạ gây ra cho mình thông qua các tình huống: - Dạy trẻ nhận biết những dấu hiệu của những người gây nguy hiểm, hành động nguy hiểm như: Tự ý đến gần, đi theo, mở cửa cho người lạ vào nhà; nhận quà hoặc đồ chơi, họ cho tiền, bánh kẹo - Và với các tình huống như: Bị người lạ kéo đi; bị đánh; bị bế lên xe của người lạ; Tôi sẽ dạy trẻ biết từ chối những người có thể gây nguy hiểm để tự vệ như: Không mở cửa cho người lạ, không nói, không trả lời, không ăn hay uống bất cứ vật gì từ người lạ, không đi theo người lạ, không đưa thứ gì của mình theo yêu cầu của họ, không nói tên, số điện thoại của bố mẹ hoặc cô giáo cho người lạ, khi họ đến gần thì đứng lên chạy xa họ ra để thoát khỏi nguy hiểm
7. 7 Hình ảnh tình huống có người lạ vào lớp cho đồ chơi và rủ đi, trẻ đã biết từ chối - Sử dụng những bức tranh cho trẻ khoanh tròn, tô mầu để phân biệt đâu là hành động đúng, sai: + Trẻ khoanh tròn, tô màu hình ảnh đúng: phụ huynh đưa con đi học đúng giờ, gửi tận tay cô giáo; Trẻ hoạt động ở khu vực an toàn, .... + Trẻ đánh dấu (X) và không tô màu ở hình ảnh sai: Bố mẹ để con tự chơi một mình ở sân; anh chị lớn đưa trẻ đi học; Trẻ chơi một ở gần cổng, ... Hình ảnh trẻ khoanh tròn, tô màu các hình ảnh đúng; đánh dấu (X) và không tô màu hình ảnh sai
8. 8 Biện pháp 3: Dạy trẻ cách bảo vệ bản thân, cách giúp đỡ người khác khi gặp phải người lạ phù hợp với mỗi tình huống: - Dạy trẻ cách bảo vệ bản thân: Nếu gặp phải người lạ có ý xấu với mình trẻ sẽ phải khóc thật to, kêu cứu, vùng vẫy, cắn vào tay họ, hét thật to để mọi người chú ý đến mình và giúp đỡ mình, ví dụ: gọi bố mẹ, ông bà, cô giáo, người thân của mình. Hình ảnh tình huống nếu trẻ bị người lạ bắt cóc bế đi, trẻ sẽ biết khóc to vùng vẫy, cào cấu vào người lạ để mọi người xung quanh biết được sẽ cứu trẻ thoát khỏi nguy hiểm. - Dạy trẻ cách giúp đỡ người bị gặp phải người lạ bắt đi: Bản thân tôi luôn giáo dục trẻ phải biết yêu thương, chơi đoàn kết với bạn. Từ đó tôi cũng giáo dục trẻ hướng đến tích cực hơn nữa đó là khi thấy bạn mình hay người thân của mình bị người lạ rủ rê hoặc bị bắt cóc. Trẻ không được thấy nạn mà không giúp nhưng phải giúp bằng cách nào mới an toàn cho bản thân và bạn của mình. Trước hết sẽ chạy đi gọi người thân, bố mẹ, ông bà, cô giáo để báo cho mọi người biết, sau đó sẽ cùng chống trả người lạ như cào cấu, la hét, khóc to để đánh lạc hướng người lạ. Qua đó hình thành mong muốn sẵn sàng, nhiệt tình giúp đỡ người bạn gặp nạn, để tất cả mọi người xung quanh mình có thể sống bình an, vui vẻ hơn.
9. 9 Hình ảnh có người lạ xông vào lớp bế 1 bạn trong lớp đi, các bạn còn lại sẽ cùng nhau giúp đỡ bạn mình, kéo, cào cấu người lạ, gọi cô giáo để giải cứu cho bạn của mình. Biện pháp 4: Tuyên truyền tới các bậc phụ huynh trong giờ đón trả trẻ. - Hình thức tuyên truyền tập trung: Tuyên truyền tới các bậc phụ huynh trong buổi họp phụ huynh đầu năm. Đưa ra một số nội quy, quy định của lớp mà phụ huynh phải thực hiện như: Đưa và đón trẻ tận tay cô giáo, không để trẻ tự chơi ở sân trường, không để anh, chị tiểu học đưa và đón em đến lớp Tôi cũng không trả trẻ cho người lạ, nếu gia đình trẻ nhờ người đón hộ thì phải báo trực tiếp với cô giáo bằng cách gọi điện để cô giáo nắm bắt được mới trả trẻ cho người được gia đình nhờ đi đón. - Hình thức tuyên truyền từng cá nhân phụ huynh: Trao đổi với các bậc phụ huynh trong giờ đón, trả trẻ (Nhắc phụ huynh thường xuyên dặn trẻ không nhận quà, ăn đồ ăn, không đi theo người lạ, những người trẻ chưa gặp bao giờ .. Khi chơi ở nhà có người lạ rủ đi chơi hoặc cho gì đó trẻ phải biết gọi to cho bố mẹ, anh chị hoặc khóc to, chạy xa họ ra để thoát khỏi nguy hiểm.
10. 10 Hình ảnh cô giáo đang trao đổi với cá nhân phụ huynh trong giờ trả trẻ - Hình thức tuyên truyền trên zalo nhóm lớp: Lập nhón zalo của lớp để thường xuyên trao đổi thông tin của lớp cũng như đưa các giờ giáo dục, các hoạt động trải nghiệm của trẻ lên nhóm để phụ huynh nắm được, cũng từ đó nhờ các bậc phụ huynh tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng để mỗi người ai cũng có trách nhiệm bảo vệ con em mình tránh xa bàn tay kẻ xấu. Biện pháp 5: Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi. Tôi luôn lồng nghép giáo dục kỹ năng cho trẻ không theo người lạ vào tất cả các hoạt động hằng ngày của trẻ như: Trong giờ đón và trả trẻ, nội dung giáo dục trong giờ học, Giờ cho trẻ dạo chơi thăm quan, giờ hoạt động góc. - Trong giờ đón và trả trẻ cô dùng hình thức trò chuyện, đặt các câu hỏi đưa trẻ vào tình huống trả lời: Con sẽ làm gì khi được 1 người lạ cho kẹo hay quà ? Con có đi cùng nếu có người rủ đưa con gặp bố hoặc mẹ không?
11. 11 Hình ảnh trẻ từ chối nhận quà từ người lạ Hình ảnh cô trò chuyện cùng trẻ trong giờ đón trẻ, cô đặt các câu hỏi để hỏi trẻ có đi theo người lạ khi được người lạ cho bánh kẹo ăn không? - Giáo dục lồng ghép vào các giờ học phù hợp với các chủ đề (Trường MN, Bản thân, Gia đình...) - Giáo dục trong giờ dạo chơi thăm quan tạo tình huống nhờ 1 người lạ đến bế trẻ bắt cóc trẻ đi để xem cho trẻ kẹo và rủ đi cùng để xem thái độ phản ứng