Mô tả Sáng kiến Một số giải pháp để tạo thói quen đọc sách cho học sinh Tiểu học thông qua tiết đọc sách Thư viện

Nội dung tài liệu: Mô tả Sáng kiến Một số giải pháp để tạo thói quen đọc sách cho học sinh Tiểu học thông qua tiết đọc sách Thư viện

1. Nhiều học sinh còn đọc chậm, đọc ngọng, chưa biết ghi chép, tra cứu thông tin khi đọc. Thư viện trường diện tích còn hẹp số lượng HS đến đọc sách đông, mặt khác kinh phí đầu tư cho thư viện hạn chế nên việc bổ sung sách báo có phần hạn chế. Nhân viên thư viện còn làm công tác kiêm nhiệm, chưa có chuyên môn nghiệp vụ nên chưa có nhiều hình thức hấp dẫn để thu hút HS tham gia đọc sách mỗi ngày. Vì vậy, nhằm khắc phục những tồn tại bất cập trên, tôi mạnh dạn đưa ra: “Một số giải pháp để tạo thói quen đọc sách cho học sinh Tiểu học thông qua tiết đọc sách Thư viện” giúp các em có hứng thú hơn khi đến với sách. III. NỘI DUNG ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN: III.1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến: Giải pháp 1. Tham khảo nhu cầu đọc sách của học sinh, giúp các em hiểu được tác dụng và sự cần thiết của việc đọc sách từ đó tạo hứng thú cho học sinh khi tham gia đọc sách. *Trước hết, tôi tổ chức khảo sát để tìm hiểu nhu cầu, sở thích đọc sách của học sinh. Việc khảo sát giúp tôi phân loại nhu cầu đọc của học sinh để từ đó chia nhóm học sinh. PHIẾU KHẢO SÁT HỌC SINH Họ và tên: Trường: .. Lớp : Câu 1: Em thường chọn chọn hình thức giải trí nào vào những lúc rảnh rỗi? Câu 2: Em có thường đọc truyện, sách, báo không? Có Không Câu 3: Em có thích đọc truyện, sách, báo không? Có Không Câu 4: Em thích đọc những loại sách nào? Câu 5: Em muốn “ Thư viện thân thiện” của lớp em được trang trí như thế nào? ................................................................................................................................. . 3
2. VD: Trong tiết đọc sách thư viện bài Giới thiệu về kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, sau khi khảo sát biết nhu cầu cần đọc của các em, tôi đã chia lớp tôi thành 2 nhóm: + Nhóm 1: Những em thích đọc truyện kèm theo tranh ảnh minh hoạ. + Nhóm 2: Những em thích đọc truyện không cần tranh ảnh minh hoạ. Sau khi giới thiệu cho học sinh hiểu thế nào là truyện cổ tích và thông báo chủ điểm đọc thì tôi cho học sinh lên tự chọn sách đọc theo sở thích của mình để tạo hứng thú cho các em. * Để giúp các em nắm được tác dụng của việc đọc sách trong tiết đọc sách thư viện đầu năm học tôi đã cho các em chơi trò chơi Ai nhanh ai đúng để truyền tải cho các em 10 tác dụng cơ bản của việc đọc sách đem lại: Giảm stress; Mở rộng vốn từ; Thấu hiểu người khác hơn; Nuôi dưỡng ước mơ; Mở rộng kiến thức; Cải thiện khả năng tập trung; Giúp bạn ngủ ngon hơn; Nâng cao kỹ năng viết; Kích thích trí não; Là loại hình giải trí ít tốn kém. * Để tạo hứng thú cho học sinh trong mỗi tiết đọc sách thư viện, tôi lựa chọn những cuốn truyện hay, mới lạ, có cả kênh chữ và kênh hình đẹp, bắt mắt 4
3. phù hợp với học sinh, tạo cho các em sự tò mò, háo hức muốn biết nội dung câu chuyện diễn ra như thế nào? và rồi muốn nghe, muốn đọc tiếp. Giọng đọc của giáo viên cũng góp phần không nhỏ trong việc tạo hứng thú cho học sinh. Chính vì vậy tôi cũng cố gắng luyện cho mình giọng đọc truyền cảm nhất có thể, kết hợp với việc sử dụng ngôn ngữ cơ thể, thông qua ánh mắt, cử chỉ, hành động để truyền cảm hứng cho các em, đồng thời thường xuyên khen ngợi, ghi nhận tất cả những câu trả lời của học sinh bằng từ ngữ như: “Câu trả lời của em thật tuyệt vời”,“Cô rất thích câu trả lời của em”, “Câu trả lời của em rất hay”... Đôi khi đang kể giáo viên ngừng lại một chút và đặt câu hỏi nhằm kích thích trí tưởng tượng của các em như: “Theo các em điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?” hoặc “ Theo các em câu chuyện sẽ kết thúc như thế nào nhỉ”?... Như vậy học sinh sẽ thích thú hơn rất nhiều. Trong các tiết đọc sách thư viện, phải tạo cơ hội tối đa cho các em được nêu ý kiến, được chia sẻ, thể hiện mình trước tập thể lớp, đặc biệt đối với những em còn nhút nhát. Thay đổi nhiều hình thức đọc cho học sinh: Đọc to nghe chung, đọc cá nhân, đọc cặp đôi, đọc theo nhóm...để các em thoải mái và có dịp trao đổi với bạn; sau đó tổ chức cho các em chia sẻ trước lớp về câu chuyện mình vừa đọc thông qua những gợi ý như: Câu chuyện tên là gì? Có những nhân vật nào? Em thích nhân vật nào trong câu chuyện?. Hãy chia sẻ những điều em tâm đắc nhất sau khi đọc câu chuyện? hoặc Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên?... Các bạn ở dưới lớp sẽ đặt câu hỏi, thông qua việc chia sẻ đó vừa giúp các em nắm chắc nội dung ý nghĩa câu chuyện lại vừa giúp các em mạnh dạn, tự tin hơn rất nhiều ( HS đọc sách thư viện lớp học 50K ) ( HS đọc sách thư viện trường học ) 5
4. Giải pháp 2. Tạo không gian đọc sách, xây dựng và trang trí tủ sách lớp học 50K. Ngay từ đầu năm học, Đoàn Đội đã phát động Trang trí thư viện sáng tạo ở phòng học các lớp với mục tiêu đưa thư viện về từng lớp học. Các em đã cùng nhau lên ý tưởng và hoàn thiện trang trí góc thư viện lớp học, sắp xếp gọn gàng ngăn nắp, phân loại sách rất khoa học, cùng nhau thống nhất và thiết kế nội quy góc thư viện phù hợp với lớp mình tạo không gian đọc sách sáng tạo đầy hào hứng. "Góc thư viện 50K" đã giúp các em tiếp cận gần hơn và tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê đối với sách. Thời gian ra chơi hay cuối giờ học đã trở nên thật ý nghĩa với các em bên những trang sách có ngay trên giá sách của lớp. Sách trở thành những người bạn thân trong hành trình chinh phục tri thức của mỗi học sinh. Ở thư viện lớp tôi còn dành riêng một góc để học sinh viết những cuốn sách mà mình đã đọc lên đó. Cuối mỗi tháng tôi sẽ tổng kết tuyên dương khen thưởng những em đọc nhiều sách, số lượng sách đọc được tiến bộ hơn tháng trước và động viên những em còn đọc ít sách. ( Học sinh tự giác đọc sách trong những giờ ra chơi ) Giải pháp 3. Tạo thói quen đọc sách trên lớp và ở nhà Ngoài những tiết đọc sách thư viện, trên lớp, hàng ngày tôi dành 5-10 phút đầu giờ các buổi sáng để cho các em đọc sách, lúc đó đầu óc các em còn chưa bị chi phối bởi các hoạt động khác. Mỗi ngày một chút tạo điều kiện thời gian để hình thành cho các em thói quen đọc sách và sự say đối với sách. 6
5. ( Đọc sách 15 phút đầu giờ) ( Đọc sách trong giờ ra chơi) ( Đọc sách mọi lúc, mọi nơi) Ở nhà, tôi chủ động trao đổi với phụ huynh tạo thói quen đọc sách tại nhà cho các em bằng cách tận dụng các thời gian trống trống ngày hay đọc sách cho các con trước khi đi ngủ. Lựa chọn những cuốn sách hay theo sở thích hoặc tâm lí lứa tuổi của con. Cũng có thể cho các con mượn sách từ thư viện của trường, của lớp mang về đọc, vì về nhà các con có nhiều thời gian đọc hơn trên lớp. 7
6. Và đầu tuần, tôi đều gửi tin nhắn qua hệ thống nhóm Zalo của lớp, thông báo tới phụ huynh về chủ điểm của tuần để các bậc phụ huynh kết hợp lựa chọn sách cho con đọc phù hợp, sau đó có thể báo cáo cô bằng cách ghi lại hình ảnh đọc sách tại nhà hay kể lại, giới thiệu lại cho các bạn nghe câu chuyện hay, cuốn sách mới vào đầu giờ sáng hôm sau. Chính vì vậy mà thói quen xem ti vi, nghịch điện thoại của các em trong những ngày nghỉ giảm đi rất nhiều. ( Đọc sách ở nhà) Giải pháp 4. Tổ chức cho học sinh thi đọc sách vào các tiết đọc sách thư viện. Vào các tiết đọc sách thư viện hay tiết Tiếng Việt đọc mở rộng tôi tổ chức cho học sinh thi đọc sách, trang trí và ghi lại những điều mình đã đọc vào phiếu đọc sách hay tổ chức cho học sinh đóng vai các nhân vật trong sách. Đây cũng là một hoạt động trong chuỗi ngày hội đọc sách sau mỗi chủ điểm hàng tháng của các em. Thi đọc sách, giới thiệu cuốn sách mới là dịp để tôn vinh giá trị của sách, khơi gợi ngọn lửa đam mê đọc sách trong mỗi học sinh. Trong các cuộc thi này, các em được tham gia tìm hiểu và đọc những cuốn sách mới, ngoài ra các em cùng nhau thuyết trình về những cuốn sách mình yêu thích. Hay các em lựa chọn các nhân vật trong sách mà các em yêu thích và hóa thân thành nhân vật đó. Học sinh có thể chọn bất kì nhân vật yêu thích nào trong một cuốn sách mình đã đọc để hóa thân. Cách làm này giúp học sinh rèn luyện trí nhớ rất tốt. Được đóng vai vào các nhân vật khác nhau giúp các em phát triển cảm xúc và kĩ năng tương tác với bạn. Bên cạnh việc tổ chức thi đọc sách, giáo viên còn tổ chức cho các em ghi lại những điều đã đọc vào phiếu đọc sách. Điều đó giúp các em ghi nhớ lâu hơn kiến thức mình vừa đọc, đồng thời việc trao đổi phiếu đọc sách với bạn sẽ giúp các em 8
7. mở rộng kiến thức, mở rộng tầm mắt, ghi nhớ nội dung, ý nghĩa câu chuyện trong cuốn sách dễ hơn và nhớ lâu hơn. ( Thi đọc sách, giới thiệu sách báo và ghi phiếu đọc sách ) Giải pháp 5. Ứng dụng chuyển đổi số vào việc đọc: Học sinh sẽ hứng thú tham gia đọc sách hơn nếu giáo viên thay đổi hình thức đọc sách cho các em. Bởi khi tham gia vào cộng đồng đọc sách online hoặc các trang web vừa cho phép học sinh đọc các sách điện tử này vừa có các bài tập tương tác để đánh giá kĩ năng đọc của học sinh. Hưởng ứng tháng học tập suốt đời với chủ điểm: "Phát huy văn hóa đọc thúc đẩy phát triển suốt đời" ứng dụng kĩ năng Công dân số, tôi đã cho các em đăng kí đầu sách mình đọc, tra cứu trên hệ thống mạng Internet hay trong thư viện số của nhà trường những cuốn sách hay và ý nghĩa để trao đổi, giao lưu, chia sẻ với các bạn để cùng tìm đọc. VD: Trong bài Tìm hiểu về truyện lịch sử, các danh nhân tôi đã chọn ứng dụng đọc sách Terra Book để chia sẻ với học sinh về những nhân vật lịch sử hay các danh nhân thay vì những cuốn sách mà các em vẫn đọc. Việc tra cứu đầu sách trên thư viện số đã giúp các em tiếp cận với xu thế công nghệ mới mà còn tạo môi trường đọc, tiếp nhận thông tin hiện đại, thông minh, tiện lợi hơn.mang lại sự thay đổi đáng kể về văn hóa đọc sách cho học sinh trong lớp học, trong trường học * Bên cạnh những giải pháp đó tôi luôn chú trọng tới việc: + Tạo sự thoải mái cho học sinh khi đọc sách. + Theo dõi sát sao quá trình đọc và hỗ trợ kịp thời khi học sinh cần. + Tạo không gian đọc sách thoáng mát, yên tĩnh. 9
8. + Mỗi tiết đọc thư viện tôi lựa chọn hoạt động mở rộng phù hợp với mỗi chủ đề như hoạt động viết vẽ hay hoạt động sắm vai + Tuyên dương, khen thưởng kịp thời những học sinh giới thiệu được nhiều quyển sách hay hoặc những em có tiến bộ trong việc đọc và tìm hiểu sách để kích thích các em thi đua đọc sách. III. 2. Tính mới, tính sáng tạo: Đề tài được xây dựng dựa trên thực tế tổ chức các hoạt động, không sao chép từ các giải pháp, sáng kiến đã có trước đây. Chưa được áp dụng rộng rãi, chưa bộc lộ công khai trong các văn bản, sách báo, tài liệu kĩ thuật đến mức căn cứ vào đó có thể thực hiện được ngay. Không trùng với các giải pháp, sáng kiến của người khác. Mặt khác trên thực tế, từ lâu thư viện đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong các nhà trường vì sách báo có một vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống xã hội. “Không có sách thì không có tri thức”! Với nhà trường sách lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn vì nó là người bạn gần gũi, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò, góp phần quyết định chất lượng và không ngừng nâng cao năng lực giảng dạy bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên, xây dựng thói quen tự học tự nghiên cứu của học sinh. Hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường phổ thông là giảng dạy và học tập. Cả hai hoạt động này đều phải sử dụng công cụ sách báo. Sách báo chỉ có thể phát huy được tác dụng của nó trên cơ sở quản lý tốt công tác thư viện. Vì vậy, việc tạo thói quen đọc sách cho học sinh thông qua tiết đọc sách thư viện nhằm thỏa mãn các nhu cầu về sách báo cho học sinh là một yêu cầu khách quan không thể thiếu. Khi đời sống kinh tế xã hội phát triển, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, sự ra đời của internet và điện thoại di động, thói quen đọc sách dần dần mai một, nhất là trong lứa tuổi học sinh Tiểu học. Vì vậy, đổi mới trong hoạt động thư viện, xây dựng, nâng cao văn hóa đọc cho học sinh hiện nay là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Đối với giáo viên, việc đến với thư viện là công việc cần thiết vì khi cần đến tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy, họ sẽ tự tìm đến cán bộ thư viện để tìm và mượn tài liệu. Thế nhưng đối với học sinh thì khác. Để thu hút được học sinh đến với thư viện, tìm sách để đọc là một việc không dễ. Làm thế nào để hoạt động đọc sách trở thành một hoạt động thường xuyên hằng ngày đối với học sinh? Làm thế nào để sách đến gần hơn với học sinh và mang lại hiệu quả thiết thực đối 10
9. với các em? Vì ngoài thời gian học, các em chỉ được ra chơi 20 phút, chưa kể thời gian tập thể dục giữa giờ, thời gian vui chơi. Vậy để tất cả học sinh đều được tiếp cận với những quyển sách hay mà không phải tốn thời gian xuống tìm sách tại thư viện và tạo cho các em thói quen tự đọc sách, các giải pháp trên tôi đưa ra phần nào giải quyết được những trăn trở đó. III.3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến Đề tài dễ áp dụng, dễ thực hiện bởi các giải pháp đề ra không quá khó đối với giáo viên. Nội dung giải pháp thiết thực với giáo viên, học sinh, gắn liền với các hoạt động học tập và sinh hoạt hằng ngày của thầy trò trong nhà trường. Sau khi thực hiện các giải pháp trên đối với lớp mình, tôi thấy rõ sự tác động sự thay đổi mạnh mẽ về ý thức đọc sách của học sinh trong lớp. So sánh kết quả khảo sát ta thấy rõ được điều đó: + Vào đầu năm học 2024 – 2025: HỌC SINH CHƯA HỨNG HỌC SINH HỨNG THÚ THÚ ĐỌC SÁCH LỚP SĨ SỐ ĐỌC SÁCH 28 em (85%) 4E 33 5 em (15%) + Sau gần một học kì vận dụng các giải pháp trên, tôi thu được kết quả như sau: HỌC SINH HỨNG THÚ HỌC SINH CHƯA HỨNG LỚP SĨ SỐ ĐỌC SÁCH THÚ ĐỌC SÁCH 5E 33 30 em (91%) 3 em ( 9%) Nhìn vào bảng khảo sát trên ta thấy rõ được phạm vi ảnh hưởng của các giải pháp trong sáng kiến, và điều đó chứng tỏ việc áp dụng “Một số giải pháp để tạo thói quen đọc sách cho học sinh Tiểu học thông qua tiết đọc sách Thư viện” trên đã có hiệu quả. Học sinh lớp tôi đã có cách nhìn khác về đọc sách, các em không chỉ hứng thú, yêu thích đọc sách hơn mà các em còn mong chờ đến tiết đọc sách thư viện để được đọc sách và mạnh dạn tự tin trao đổi với bạn bè, thầy cô những nội dung các em đã được đọc. Học sinh thông thạo trong việc sử dụng sách tham khảo, sách giáo khoa và biết ghi chép lại thông tin, biết tra cứu thư mục, mục lục khi đọc sách. Vì vậy trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy khi đề cập đến một vấn đề các em nhanh nhẹn hơn trong việc tìm kiếm thông tin để giải quyết. Một số em trước còn hạn chế về khả năng giao tiếp, viết chính tả còn sai nhiều hoặc viết văn chưa tốt thì giờ đây đã tiến bộ hơn rất nhiều. 11
10. Lớp tôi đã xây dựng được một thư viện thân thiện với nhiều loại sách, truyện giúp các em chủ động tìm hiểu và chủ động rèn luyện bản thân, có thói quen đọc sách mà không cần nhắc nhở. Các em đã xem sách như người bạn đồng hành, điều đó đã phần nào góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. III.4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp. Các giải pháp đưa ra trong đề tài dễ thực hiện, không tốn nhiều công sức. Và đây cũng là một trong những loại hình giải trí ít tốn kém nhất so với nhiều loại hình giải trí mà các em thực tế hay tham gia nên sẽ tiết kiệm được chi phí, tận dụng được quỹ thời gian của các em để làm việc có ích. Việc áp dụng một số giải pháp để tạo thói quen đọc sách cho học sinh Tiểu học thông qua tiết đọc sách Thư viện có ảnh hưởng tích cực đến học sinh, nhà trường và xã hội, phục vụ thiết thực trong công tác giảng dạy, tạo cho học sinh có nhiều cơ hội được đọc nhiểu, đọc mọi lúc, mọi nơi khi có thể, từ đó phát triển mạnh mẽ văn hóa đọc trong nhà trường, thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng. Để giải pháp thực hiện hiệu quả, đối với giáo viên cần phải tìm hiểu nhu cầu giải trí, nhu cầu đọc sách của các em. Luôn luôn động viên, khích lệ học sinh bằng nhiều hình thức như khen, thưởng để tạo sự tự tin và hứng thú đọc cho các em. Giáo viên hướng dẫn đội ngũ cán bộ lớp quản lý, sắp xếp và trang trí góc thư viện lớp học thân thiện thu hút cho học sinh tham gia. Đối với cấp ủy đảng chính quyền địa phương cần hiểu rõ tầm quan trọng của sự nghiệp đổi mới giáo dục, thấy rõ vai trò của hoạt động thư viện để từ đó có kế hoạch hàng năm đầu tư kinh phí để xây dựng thư viện chuẩn. Đối với cấp Phòng Giáo dục & Đào tạo cần quan tâm đến thực trạng việc dạy và học tiết Đọc sách thư viện trong nhà trường. Chỉ đạo dạy chuyên đề về tiết Đọc sách thư viện, tổ chức các hoạt động phong trào, các cuộc thi về sách thường xuyên liên tục hơn nữa để thúc đẩy văn hóa đọc cho học sinh trong các nhà trường thực sự có hiệu quả. Đối với nhà trường: Tổ chức chuyên đề về Sách dưới dạng các hoạt động ngoại khóa, các hội thi Em yêu sách báo, em yêu văn học.. để tạo phong trào đọc sách thường xuyên trong nhà trường. Trên đây là một số giải pháp mà cá nhân tôi đã áp dụng có hiệu quả tại lớp mình. Các giải pháp mà tôi trình bày không tránh khỏi những thiếu sót cần bổ sung. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, của Hội đồng thẩm định sáng kiến, của bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến của tôi hoàn thiện hơn và được áp dụng rộng rãi vào thực tiễn. Tôi xin chân thành cảm ơn! 12
11. CƠ QUAN ĐƠN VỊ TÁC GIẢ SÁNG KIẾN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN (Ký tên) (xác nhận) Khúc Thị Lan Phương 13