Mô tả Sáng kiến Một số biện pháp sử dụng trò chơi trong dạy học Toán Lớp 3 để nâng cao chất lượng

Nội dung tài liệu: Mô tả Sáng kiến Một số biện pháp sử dụng trò chơi trong dạy học Toán Lớp 3 để nâng cao chất lượng

1. + Về phía giáo viên: - Chưa chịu tìm tòi, thiết kế các trò chơi. - Một số giáo viên có đổi mới phương pháp, có thiết kế trò chơi nhưng còn đơn điệu, chưa phong phú. Cách tổ chức trò chơi chưa mang lại hiệu quả cao. Việc sử dụng hình thức trò chơi trong giờ học toán chưa thực sự chú trọng. + Về phía phụ huynh: - Nhiều phụ huynh phải đi làm ăn xa nên không có thời gian quan tâm đến việc học của con em mình, còn ỉ lại cho giáo viên. Sau khi có kết quả khảo sát đầu năm, kết hợp với việc nghiên cứu sách Toán lớp 3 chương trình GDPT 2018 và sách tham khảo, chúng tôi bắt đầu thực hiện tổ chức các trò chơi áp dụng vào các tiết dạy. Tùy từng mục tiêu, kiến thức ở từng tiết học, chúng tôi luôn tổ chức các trò chơi sao cho hợp lý để gây hứng thú và giúp các em hiểu bài tốt hơn. Xuất phát từ những vấn đề trên, chúng tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến “Một số biện pháp sử dụng trò chơi trong dạy học Toán lớp 3 để nâng cao chất lượng”. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN III.1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 1. Giải pháp 1: Giáo viên cần nắm được những lưu ý khi sử dụng trò chơi - Lựa chọn trò chơi phải phù hợp với nội dung bài hoc: Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung toán học cụ thể trong chương trình (có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, bài mới, kiến thức luyện tập, thực hành ). - Trò chơi phải vừa sức với học sinh; phải có sức hấp dẫn tạo không khí vui vẻ, thoải mái và thư giãn. - Tất cả học sinh trong lớp đều được tham gia. - Giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy để thiết kế trò chơi cho phù hợp. 2. Giải pháp 2: Giáo viên cần nắm được cách tổ chức trò chơi Thời gian tiến hành: thường từ 3 - 7 phút Bước 1: Giáo viên giới thiệu tên, mục đích của trò chơi. 3
2. Bước 2: Hướng dẫn chơi. Bước này bao gồm những việc làm sau: - Tổ chức người tham gia trò chơi: Số người tham gia, số đội tham gia (mấy đội chơi), quản trò, trọng tài. - Các dụng cụ dùng để chơi (giấy khổ to, thẻ từ, cờ ) - Cách chơi: Từng việc làm cụ thể của người chơi hoặc đội chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không được làm - Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi. (nếu có) Bước 3: Thực hiện trò chơi Bước 4: Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh.: - Tuyên dương đội chơi tốt, động viên và khích lệ những đội chưa tốt để lần sau cố gắng. 3. Giải pháp 3: Giáo viên hệ thống được các trò chơi theo từng mạch kiến thức. a. Trò chơi có nội dung số học và yếu tố đại số. Trò chơi thứ 1: Xếp hàng thứ tự Trò chơi thứ 2: Kết bạn Trò chơi thứ 3: Truyền điện Trò chơi thứ 4: Ai nhanh - ai đúng. Trò chơi thứ 5: Đối đáp nhanh Trò chơi thứ 6: Tiếp sức. Trò chơi thứ 7: Rung chuông vàng. b. Trò chơi có ND đại lượng và đo đại lượng Trò chơi thứ 8: Trổ tài mua sắm Trò chơi thứ 9: Thi quay kim đồng hồ. c. Trò chơi có nội dung hình học Trò chơi 10: Về đúng nhà mình * Các hình thức tổ chức trò chơi 4
3. - Chơi trò chơi bằng đồ dùng tự làm. - Chơi trò chơi trên Powerpoint. Ví dụ: Bài 15: Luyện tập chung (Tiết 2) Trang 47 - Bài 1: Trò chơi Tiếp sức (Kiểm tra các bảng nhân chia đã học) GV chia lớp thành 3 đội tương ứng với 3 tổ. Khi có hiệu lệnh “bắt đầu”, lần lượt từng em lên viết kết quả của phép tính. Em thứ nhất viết xong đưa phấn cho em tiếp theo lên viết. Cứ như vậy đến khi thời gian kết thúc. Đội nào viết đúng và nhanh nhất thì đội đó chiến thắng. (Hình ảnh học sinh tham gia chơi trò chơi Tiếp sức) Ví dụ: Bài 23: Nhân số có hai chữ số với số có một chữ số (Tiết 1) Trang 67 - Phần kiểm tra bài cũ: Trò chơi Truyền điện (Kiểm tra các bảng nhân đã học) GV đọc phép tính nhân đầu tiên: 2 x 3, sau đó chỉ vào một em bất kì, em đó phải đọc ngay ra kết quả. Nếu kết quả đúng thì em có quyền “truyền điện” cho bạn khác. Nếu sai thì bị “điện giật”. Giáo viên sẽ lại chỉ định một em khác bắt đầu. Sau khi kết thúc trò chơi những bạn bị “điện giật” thì bị phạt hát một bài. 5
4. - Phần củng cố: GV tổ chức trò chơi: Rung chuông vàng Với mỗi câu hỏi GV đưa ra, HS có 10 giây để suy nghĩ sau đó chọn đáp án đúng (A,B,C hoặc D) để viết ra bảng con. Trò chơi gồm 3 câu hỏi: Câu 1: 32 x 3 = ? A. 69 B. 66 C. 96 D. 65 Câu 2: 86 là kết quả của phép nhân nào? A. 32 x 3 B. 41 x 6 C. 24 x 4 D. 43 x 2 Ngoài ra trong khi giảng dạy tôi cũng đã áp dụng các trò chơi sau: *Trò chơi xếp hàng thứ tự (Trò chơi có thể áp dụng ở các tiết: So sánh các số trong phạm vi 1000; So sánh các số trong phạm vi 10.000; So sánh các số trong phạm vi 100.000.) - Mục tiêu: Giúp học sinh củng cố cách so sánh và sắp xếp các số theo thứ tự từ bé đến lớn và ngược lại. - Chuẩn bị: Giáo viên - chuẩn bị 2 lá cờ hiệu (Cờ giấy nhỏ, 2 lá có màu khác nhau) Học sinh - mỗi đội 5 mảnh bìa (có kích thước 10 x 15cm) trong mỗi mảnh bìa có ghi các số. VD Tiết 1: Đọc, viết và so sánh các số có 3 chữ số bài tập số 4, 5 trang 3 SGK Toán 3. Khi tổ chức trò chơi giáo viên có thể chuẩn bị nội dung ghi trong bìa: 537; 162; 573; 621; 126. 6
5. - Chọn đội chơi: Mỗi đội 5 em; các em tự đặt tên cho đội mình (ví dụ: tên gọi tương ứng với màu sắc của cờ hiệu như đội Xanh, đội Đỏ). - Cách chơi: Hai đội trưởng lên nhận bìa của tổ và phát bìa cho mỗi bạn ở đội mình. Giáo viên yêu cầu hai đội quan sát, tự so sánh các số vừa nhận trong nhóm với nhau (trong 1, 2 phút). - Quy ước: Khi giáo viên hô hiệu lệnh và giơ 2 lá cờ trên 2 tay về hai phía (sang ngang) yêu cầu các em nghe, giơ biển lên cao và xếp mỗi đội một hàng ngang, bắt đầu từ giáo viên. Khi cô đưa 2 lá cờ song song về phía trước các em tập hợp hàng dọc. - Giáo viên bắt đầu hô các cách khác nhau như: “Tập hợp theo thứ tự từ bé đến lớn”; “Tập hợp theo thứ tự từ lớn đến bé” sau hai ba lần thi thay đổi các biển giữa hai đội rồi tiếp tục chơi. Ban thư ký ghi kết quả và tổng hợp điểm. Mỗi lần xếp hàng đúng thứ tự, nhanh, không ồn ào, xô lấn, làm lộn xộn, cho 10 điểm. Xếp chậm, không thẳng hàng, mất trật tự trừ 2 điểm. Đội nào xếp sai không ghi điểm. Sau 5 phút kết thúc trò chơi đội nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc. (Hình ảnh học sinh tham gia chơi trò chơi Xếp hàng thứ tự) *Trò chơi: Kết bạn ( Trò chơi có thể áp dụng cho tiết Luyện tập về phép cộng trừ trong p. vi 1.000) - Mục tiêu: Rèn luyện, củng cố kỹ năng tính nhẩm nhanh các phép tính cộng, trừ hoặc nhân, chia (số tròn chục, tròn trăm); Luyện tác phong nhanh nhẹn, tinh mắt. 7
6. - Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 10 đến 15 tấm bìa hình chữ nhật kích thước 10 x 15cm; có dây đeo. Mỗi tấm đều ghi một phép tính hoặc kết quả tương ứng. - Cách chơi: Học sinh xung phong lên rút thẻ của mình, sau đó tất cả đội tập hợp thành vòng tròn, các em đeo thẻ trước ngực, mỗi em tự quan sát số thẻ của mình đứng trước và sau số thẻ của bạn nào trong nhóm mình. Tự tính nhẩm kết quả hoặc phép tính tương ứng với kết quả hoặc phép tính ghi trên thẻ. - Yêu cầu cả đội nhảy lò cò, vừa hát vừa vỗ tay cùng cả lớp: “Nhảy lò cò cho cái giò nó khỏe, đi xen kẽ cho nó khỏe cái giò”. (Hình ảnh học sinh tham gia chơi trò chơi Kết bạn) *Trò chơi: Đối đáp nhanh ( Trò chơi này có thể áp dụng với tất cả các tiết học có các bài tập tính nhẩm ) - Mục tiêu: Luyện kỹ năng tính nhẩm các phép tính cộng, trừ, nhân, chia các số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn. - Chuẩn bị: Thời gian chơi từ 5 đến 7 phút . Chuẩn bị hai đội chơi, chuẩn bị một số để viết vào các phiếu. Giáo viên cử thư ký ghi kết quả điểm. - Cách chơi: Thi đua giữa 2 đội chơi (Mỗi đội từ 10 đến 12 em) giáo viên đưa đề cho cả hai đội. Đại diện 2 đội lên oản tù tỳ xem đội nào ra đề trước, đội thứ nhất đọc đề đội thứ hai đọc đáp án (kết quả) nếu trả lời sai thì khán giả (các bạn ở dưới) được phép trả lời và nhận phần thưởng là bút bi, thước, ..v v. Sau khi trả lời xong đội thứ 2 nêu nhanh đề để đội thứ 1 trả lời tiến hành tương tự khoảng 5 phút thì dừng lại. Mỗi kết quả đúng đạt 10 điểm. Ban thư ký tổng hợp điểm nhóm nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc. 8
7. (Hình ảnh học sinh tham gia chơi trò chơi Đối đáp nhanh) III.2. Tính mới, tính sáng tạo Qua quá trình tổ chức hoạt động dạy học đưa trò chơi học tập vào tiết học môn Toán góp phần giúp cho người dạy chủ động hơn các tình huống, chuẩn bị bài kĩ hơn, tự tin hơn, tác phong điều khiển chuyên nghiệp hơn, tổ chức kỉ luật chặt chẽ hơn, sự hợp tác giữa người học và người dạy luôn luôn được củng cố. Tháo gỡ cho giáo viên và học sinh một số giải pháp dạy học môn Toán, giúp giờ học Toán sôi nổi, thoải mái hơn, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Việc tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học phù hợp tâm sinh lí lứa tuổi, phù hợp mục tiêu môn học, hình thành cho học sinh sự hứng thú, say mê tìm tòi tự giải quyết vấn đề và góp phần nâng cao hiệu quả học tập. Tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học là một những phương pháp dạy học tích cực phù hợp với tâm lý và trình độ nhận thức của học sinh tiểu học. Phương pháp này mang lại hiệu quả thiết thực trong việc học toán và giải toán cho học sinh, gây được hứng thú học tập cho học sinh, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc học toán. Tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học đảm bảo tính trực quan, tường minh, khoa học giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhận biết. Đối với giáo dục Tiểu học có nhiệm vụ cung cấp cho trẻ một trình độ giáo dục cơ sở, một nền móng vững chắc cho các cấp học trên. Trong giai đoạn hiện nay chúng ta đang xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại đòi hỏi phải có những 9
8. con người có trình độ, có tri thức mới đáp ứng được những yêu cầu của xã hội đặt ra và mới theo kịp các nước trên thế giới. Việc tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học giúp học sinh tự tìm ra kiến thức mới cho mình, các em hiểu bài nhanh và sâu hơn, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi các em hơn. Các em tiếp thu bài một cách chủ động, thoải mái, không gò bó. Do đó kết quả học tập tốt hơn, học sinh nhớ bài lâu hơn. Từ vấn đề trên chúng tôi cho rằng giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu là giúp cho bản thân tiến bộ hơn, có kĩ năng, kĩ xảo trong việc tổ chức dạy học tích cực cho học sinh, làm cho học sinh và đồng nghiệp quý mến và kính trọng hơn. Quan hệ thầy – trò, trò – thầy, trò – trò, trở nên gần gũi hơn, giúp các em mạnh dạn hơn có thêm nhiều kĩ năng sống, kĩ năng học tập, rèn thêm cho các em có nhiều đức tính tốt, giảm bớt thời lượng học bài cũ hơn vì các em ra lớp là hiểu bài sâu hơn, kết thúc tiết học vui tươi hơn. III.3. Khả năng áp dụng, nhân rộng - Sử dụng trò chơi học tập vào bài dạy là một hình thức dạy học tích cực, giúp ích cho học sinh rất nhiều, cần được tổ chức rộng rãi trong các giờ học, nhưng đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp và cách thức tổ chức linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với từng nội dung, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. - Biện pháp này có thể áp dụng được cho hầu hết tất cả các môn học ở bậc tiểu học, trong các hoạt động dạy học: Kiểm tra bài cũ, cung cấp kiến thức mới, luyện tập thực hành, ôn tập. Tổ chức hoạt động dạy-học bằng trò chơi học tập còn rèn cho học sinh các kĩ năng cơ bản như nghe, nhìn, đọc, viết, tính toán, kĩ năng sống, kĩ năng học tập, biết đoàn kết, hợp tác lẫn nhau, góp phần phát triển những năng lực, phẩm chất cần thiết cho bản thân. - Qua đó giúp học sinh hứng thú và chủ động hơn, tạo không khí sôi nổi trong giờ học, nhằm phát triển một số năng lực, phẩm chất cơ bản cho các em. Thầy, cô có thể vận dụng, tự xây dựng ra các trò chơi theo ý tưởng thiết kế của mình thông qua những bài học đã chuẩn bị, phù hợp với đối tượng học sinh một cách dễ dàng, không tốn kinh phí. 10
9. Với sáng kiến Một số biện pháp sử dụng trò chơi trong dạy học Toán lớp 3 để nâng cao chất lượng được áp dụng ở lớp tôi chủ nhiệm và đã thu được kết quả tương đối khả quan. Tôi thiết nghĩ sáng kiến kinh nghiệm này được phổ biến và áp dụng rộng rãi cho các giáo viên. Các em tiếp thu bài một cách chủ động, thoải mái, không gò bó. Do đó kết quả học tập tốt hơn, học sinh nhớ bài lâu hơn. III.4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp Tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học trường Tiểu học. Chúng tôi đã kiểm nghiệm tính khả thi khi áp dụng các biện pháp Tổ chức trò chơi cho học sinh lớp 3, trường Tiểu học. Bằng cách nghiên cứu và vận dụng biện pháp chúng tôi đề xuất, lựa chọn tài liệu, soạn và giảng dạy. Chúng tôi đã tiến hành kiểm tra, chọn lớp 3A và 3D do chúng tôi dạy làm thực nghiệm, kết quả thu được như sau: Trước khi áp dụng biện pháp: 9- 10 7- 8 5- 6 Lớp Sĩ số Số % Số % Số % lượng lượng lượng 3A 40 10 25% 18 45% 12 30% 3D 32 8 25% 14 43,7% 10 31,3% Qua quá trình áp dụng thực tiễn chúng tôi nhận thấy rằng so với trước đây, học sinh đã tự giác tích cực hơn trong học tập. Ngay cả những học sinh trước đây nhút nhát, ít hoạt động bây giờ cững bước đầu hoạt động có hiệu quả và rất đáng khen, tiết học trở nên nhẹ nhàng, sôi nổi, hào hứng tạo sự thu hút đối với học sinh. Vai trò của người giáo viên thay đổi phù hợp với kiểu dạy theo hướng tích cực. Kết quả sau khi áp dụng biện pháp: 9- 10 7- 8 5- 6 Lớp Sĩ số Số % Số % Số % lượng lượng lượng 3A 40 20 50% 15 37,5% 5 12,5% 11
10. 3D 32 18 56% 10 31% 4 13% Căn cứ vào kết quả trên, tôi thấy việc tổ chức trò chơi trong tiết học Toán cho học sinh Tiểu học đã nâng chất lượng giờ học toán của học sinh tăng lên một cách rõ rệt. Các giờ học toán có sử dụng trò chơi, 100% học sinh đã nắm chắc cách làm và làm bài khá chắc chắn. Đồng thời, thể hiện rõ trên bài thi cuối học kì của các em. - Hiệu quả kinh tế: Các giải pháp này không tốn kém tiền của, dễ thực hiện, có thể thực hiện được ở mọi lúc, mọi nơi. Theo ước tính chúng tôi đã tiết kiệm cho nhà trường tiền làm đồ dùng khoảng từ 35 đến 40 triệu đồng. - Hiệu quả về xã hội: + Các giải pháp có khả năng nhân rộng ra các trường tiểu học trong toàn huyện, thành phố, cả nước, nâng cao năng lực học toán cho học sinh. + Thông qua việc tổ chức trò chơi trong dạy học toán giúp cho học sinh tự tin hơn trong học tập, thêm yêu thích môn học và ngày càng thân thiện với trường, lớp hơn. + Giáo viên đổi mới phương pháp và hình thức dạy học góp phần đào tạo cho xã hội những con người mới có kiến thức, có năng lực phẩm chất đáp ứng yêu cầu của thời đại và sự nghiệp phát triển của đất nước. Qua thực tế giảng dạy hàng ngày, chúng tôi thấy với cách tổ chức một số trò chơi trong giờ học Toán như chúng tôi đã trình bày trong sáng kiến mang lại hiệu quả cao, giúp học sinh nâng cao chất lượng học tập. Trong thời gian có hạn, chúng tôi đã đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Toán lớp 3 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Rất mong được sự góp ý của Hội đồng sáng kiến và bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến của chúng tôi ngày càng hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy. Xin chân thành cảm ơn! CƠ QUAN ĐƠN VỊ Vĩnh Bảo, ngày 10 tháng 01 năm 2024 ÁP DỤNG SÁNG KIẾN TÁC GIẢ SÁNG KIẾN .............................................................. .............................................................. 12
11. .............................................................. .............................................................. Phạm Thị Dung - Phạm Thị Kim Thoa 13