Mô tả Sáng kiến Một số biện pháp dạy học môn Đạo Đức và tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Lớp 3

Nội dung tài liệu: Mô tả Sáng kiến Một số biện pháp dạy học môn Đạo Đức và tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Lớp 3

1. giáo dục đạo đức ở Tiểu học phải hoàn thành các nhiệm vụ: bồi dưỡng cho cho các em ý thức sơ đẳng và định hướng giá trị đạo đức về các chuẩn mực hành vi đạo đức đã được qui định, hình thành ở các em những xúc cảm, tình cảm đạo đức tốt đẹp, định hướng và rèn luyện cho các em những hành vi và thói quen hành vi đạo đức phù hợp với những chuẩn mực đó. Chính vì những nhiệm vụ đó mà trong các nhà trường vấn đề giáo dục đạo đứccho học sinh được đặt lên hàng đầu bởi lẽ học sinh muốn học tập tốt thì các em phải có ý thức đạo đức tốt, lòng say mê học tập, yêu môn học, kính thầy mến bạn ... Đặc biệt hiện nay nếu việc giáo dục đạo đức ở nhà trường không tốt sẽ dẫn đến tình trạng học sinh lười học, bỏ học, chơi bời ... Vì vậy mà vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh được mọi người quan tâm , toàn xã hội quan tâm . Đó cũng chính là lý do chọn đề tài: “Một số biện pháp dạy học môn Đạo Đức và tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3”. Giáo dục đạo đức cho học sinh bậc Tiểu học, cụ thể là học sinh lớp 3 thông qua các hoạt động tập thể, thông qua sự phối hợp với gia đình, nhà trường, xã hội góp phần không nhỏ vào việc hình thành nhân cách, phẩm chất đạo đức cho học sinh. Để hoạt động này có hiệu quả, người giáo viên có thể kết hợp nhiều phương pháp, biện pháp giáo dục. Những giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh mà đã áp dụng đó là: + Giáo dục đạo đức thông qua các môn học. + Giáo dục thông qua môn học Đạo đức. + Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động: tham quan, ngoại khóa, sao nhi đồng... * Ưu điểm của các giải pháp mà tôi đã áp dụng: - Gần gũi, thiết thực phù hợp với nội dung giảng dạy và giáo dục hàng ngày, phù hợp với điều kiện của trường. - Các em học sinh lớp 3 còn nhỏ nên việc giáo dục đạo đức, uốn nắn các hành vi đạo đức cho các em cũng dễ dàng hơn. - Đa số học sinh trên địa bàn xã đều ngoan ngoãn, địa phương ít xảy ra các tai tệ nạn nên việc giáo dục đạo đức cũng thuận lợi hơn. - Ở bậc Tiểu học, phần lớn các bậc phụ huynh rất quan tâm đến các em trong việc học tập cũng như rèn luyện, tu dưỡng đạo đức. - Các thầy cô đều nhiệt tình trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh, luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Tuy nhiên ngoài những thuận lợi kể trên, việc giáo dục đạo đức cho học sinh còn gặp một số các khó khăn sau: * Hạn chế: + Về phía học sinh:
2. - Đối với học sinh lứa tuổi lớp Ba, các em còn hạn chế trong việc phân biệt được những việc làm nào là đúng, những việc làm nào là sai, những cử chỉ nào là tốt hay xấu, các hành vi đúng sai các em khó phân biệt vì tư duy còn nhỏ mà chưa có sự dìu dắt, nhắc nhở của gia đình. - Các em chưa xác định được động cơ học tập đúng đắn, chưa thiết tha trong việc học, còn thiếu sự chuyên cần. - Mặt khác, ảnh hưởng của môi trường xã hội còn nhiều tệ nạn, các tụ điểm sinh hoạt văn hoá còn thiếu lành mạnh, làm cho nhân cách học sinh có chiều hướng phát triển thiếu bình thường. Nề nếp tôn sư trọng đạo ngày càng bị mai một ở học sinh. - Ở học sinh chúng ta vẫn còn tồn tại những biểu hiện chưa tốt trong cách ứng xử với cha mẹ, bạn bè, có em chưa vâng lời cha mẹ, thầy cô, anh chị. - Nhiều em chưa hoàn thành ý thức tập thể, bảo vệ cây xanh hay giữ gìn vệ sinh chung cho trường lớp, nơi công cộng. Những tình trạng ấy xảy ra nhiều, hầu hết ở các học sinh với những những mức độ khác nhau. - Đặc biệt, có những em khi ở trên lớp thì có biểu hiện ngoan, lễ phép... nhưng ngược lại khi về nhà thì lại không vâng lời, nói năng không lễ phép... Những trường hợp đó nếu giáo viên thiếu quan tâm hoặc không có sự liên hệ với phụ huynh thì khó mà có cái nhìn toàn diện và đúng đắn về các em. - Kiến thức thực tế của các em còn ít, trình độ tiếp thu không đồng đều, chưa kết hợp chặt chẽ giữa lí thuyết và thực hành. + Về phía giáo viên: - Cách thức giáo dục đạo đức cho học sinh của đa số giáo viên chủ yếu thông qua dạy học môn đạo đức, như vậy là chưa đủ nên kết quả giáo dục đạo đức chưa cao. Nhiều giáo viên còn xem nhẹ giờ dạy đạo đức việc chuẩn bị cho tiết dạy còn hời hợt. - Môn đạo đức cũng là một trong các môn quan trọng nhưng thời lượng học còn ít: 1 tiết / tuần + Về phía phụ huynh và các tổ chức đoàn thể: - Nhiều phụ huynh phải đi làm ăn xa nên không có thời gian giáo dục đạo đức cho con em mình, còn ỉ lại cho giáo viên. - Các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường chưa có sự phối hợp chặt chẽ. - Kinh phí chi cho các hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa còn hạn chế. III. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN III.1. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến 1. Giải pháp 1: Xây dựng niềm tin cho học sinh khi bước vào lớp Ba Muốn giáo dục học sinh thực hiện những hành vi đạo đức đúng chuẩn mực, người giáo viên phải nắm vững mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục các chuẩn mực đạo đức ở lớp Ba nói riêng và trường Tiểu học nói chung. Thể hiện rằng “ Mỗi thầy cô
3. giáo là một tấm gương đạo đức cho học sinh noi theo” từ hành vi cho đến cử chỉ và lời nói. 2. Giải pháp 2: Giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua quá trình dạy học (dạy học môn Đạo đức và các môn học khác) Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh. Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏi nhà giáo phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh. Trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường: Thông qua môn học này mà học sinh có được một hệ thống các khái niệm, tri thức đạo đức. Nhờ đó học sinh có thể hiểu được mục đích hành động, biết được cần phải làm gì, phân biệt được cái tốt, cái xấu, cái có đạo đức và cái vô đạo đức ... Trên cơ sở đó các em định hướng đúng trong các hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanh mình và có được tính tự giác trong quá trình học tập. Ở bậc Tiểu học nói chung và đối với lớp 3 nói riêng, việc dạy học môn Đạo đức nhằm thực hiện các nhiệm vụ sau: - Cung cấp cho học sinh các tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực đạo đức gắn với kinh nghiệm sống, giúp học sinh hình thành, định hướng về giá trị đạo đức, biết các nghĩa vụ, trách nhiệm và phân biệt được cái đúng, cái sai, cái thiện, cái ác. Từ đó có nguyện vọng thông qua hoạt động mà đưa các chuẩn mực, các giá trị ấy vào mọi lĩnh vực của cuộc sống (phù hợp với trình độ nhận thức, tập quán hành vi đạo đức đang hình thành ở mỗi em) - Trên cơ sở đó giúp các em tập luyện trong đời sống thực tế, hình thành các hành vi đạo đức lành mạnh, góp phần tạo nên lối sống phù hợp với các chuẩn mực đạo đức văn hóa. Nếu thực hiện tốt các nhiệm vụ trên chúng ta sẽ đặt được những viên gạch hồng đầu tiên trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng hình thành cơ sở ban đầu của tư cách đạo đức người công dân, người chiến sĩ...những người chủ tương lai của đất nước. Đồng thời chúng ta thực hiện tốt các nhiệm vụ trên sẽ giúp các em hiểu bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong các mối quan hệ xã hội. Cụ thể là: + Các quan hệ với gia đình (ông bà, cha mẹ, anh chị em). + Quan hệ với nhà trường (Thầy cô, bạn bè). + Quan hệ với cộng đồng (làng xóm, đoàn thể, xã hội). + Thái độ và quan hệ với lao động, với công việc hằng ngày. + Thái độ và quan hệ với tài sản công cộng, với môi trường , với các di sản văn hóa thiên nhiên ,... + Ý thức về nghĩa vụ với Tổ quốc, với dân tộc. + Ý thức với trách nhiệm bổn phận, lợi ích chính đáng của bản thân....
4. Để làm tốt các nhiệm vụ giáo dục đạo đức (như nêu trên), trong dạy học môn Đạo đức lớp 3, người giáo viên phải hiểu và vận dụng tốt các biện pháp sau: - Dạy học môn Đạo đức được tiếp cận theo hướng đi từ quyền đến trách nhiệm, bổn phận của học sinh. Cách tiếp cận đó sẽ giúp cho việc dạy học trở nên nhẹ nhàng hơn, tránh được tính chất nặng nề, áp đặt : Ví dụ: khi dạy bài “Quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ”, “ Quan tâm hàng xóm láng giềng” (Đạo đức lớp 3) và “chủ đề yêu thương” ( môn Hoạt động trải nghiệm) để giúp các em biết trách nhiệm bổn phận của mình là phải yêu thương, quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em thì trước đó, tôi đưa ra các câu hỏi giúp các em thấy rõ quyền của các em là được người thân yêu thương, chăm sóc Chẳng hạn: Các em hãy kể cho bạn bên cạnh nghe về sự yêu thương, quan tâm, chăm sóc của ông bà, cha mẹ, anh chị em đối với em? Em đã thể hiện được sự yêu thương, quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em bằng những hành động nào? Trả lời được câu hỏi đó các em sẽ thấy rằng: Ông bà, cha mẹ, anh chị em là những người thân yêu nhất của em, luôn yêu thương, quan tâm, chăm sóc và dành cho em những gì tốt đẹp nhất. Ngược lại, em cũng có bổn phận quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em để cuộc sống gia đình thêm hòa thuận, đầm ấm, hạnh phúc. - Dạy học đạo đức sẽ chỉ đạt được hiệu quả khi học sinh hứng thú và tích cực, chủ động tham gia vào quá trình dạy học. Nhận thức của học sinh cấp 1 còn thiên về cảm tính, trực tiếp và cụ thể. Vì vậy, các nội dung giáo dục cần phải chuyển tải đến các em một cách nhẹ nhàng, sinh động thông qua các hoạt động : đóng vai, chơi trò chơi, phân tích, xử lý tình huống; kể chuyện, múa hát, đọc thơ... có liên quan đến chủ đề bài học: Ví dụ: Khi dạy bài “Giữ lời hứa” (Đạo đức lớp 3- kết nối tri thức). Ở hoạt động 1 chúng ta có thể tiến hành cho học sinh xem một số hình ảnh và một đoạn video ngắn của câu chuyện “ Lời hứa”, sau khi xem GV sẽ đưa ra câu hỏi: Em thấy bạn nhỏ đã giữ lời hứa như thế nào? Em cần phải làm gì để giữ lời hứa với mọi người? Thông qua hình ảnh và video đó, các em rất hứng thú xem và sẽ bày tỏ ý kiến của mình. Như vậy các chuẩn mực đạo đức được hình thành ở các em một cách rất nhẹ nhàng, không gò bó, không áp đặt. - Những tình huống hay truyện kể cho học sinh nghe trong giờ Đạo đức, tôi thường lấy chất liệu từ chính cuộc sống của các em. Nó rất gần gũi và dễ hiểu. Tôi cho các em thảo luận sôi nổi để cùng tìm ra cách ứng xử hay nhất cho các tình huống. Ví dụ: Trong bài “Ham học hỏi” (Đạo đức lớp 3- kết nối tri thức), tôi đã đưa ra các tình huống sau: + Gặp bài toán khó, em loay hoay mãi mà vẫn chưa giải được. Thấy vậy, bạn bên cạnh đưa bài giải sẵn cho em chép. Em sẽ làm khi đó? Vì sao?
5. Sau đó, tôi cho các em thảo luận theo nhóm đôi tình huống trên. Hết thời gian thảo luận, tôi cho đại diện các nhóm lên thể hiện tình huống trên trước lớp. Tôi khuyến khích cho nhiều nhóm được nói cách ứng xử của mình. Cuối cùng tôi chốt lại cách ứng xử phù hợp nhất: + Em sẽ không chép và nói: Mình chưa hiểu bài này lắm, bạn có thể giảng giúp mình được không? - Trẻ em, nhất là các em tiểu học thường hay nói thật, nói những gì mà các em nghĩ. Đây là một ưu điểm của học sinh nếu chúng ta biết cách khai thác sẽ đem lại hiệu quả giáo dục tích cực. Nhiệm vụ của giáo viên là đặt những câu hỏi mang tính khơi gợi, tạo sự hứng thú cho các em hăng hái nói nhiều hơn, giúp các em chủ động hơn trong mỗi tiết học. Thầy cô chỉ là người hướng dẫn các em những câu trả lời nhằm khuyến khích những suy nghĩ đúng đắn và sớm giải thích bác bỏ những tư tưởng lệch lạc nơi các em. Cách làm này sẽ giúp cho bài học đạo đức thực sự khắc sâu trong các em hơn, mỗi câu trả lời hồn nhiên trong các tiết học sẽ góp phần nhận thức bài học cuộc sống cho riêng mình. Giáo dục đạo đức thông qua việc dạy học các môn học khác: - Ngoài môn Đạo đức, tất cả các môn học khác ở Tiểu học, đặc biệt là môn Tiếng Việt, Tự nhiên xã hội, môn Toán đều có khả năng tiềm tàng, nếu được khai thác tốt, đúng hướng, nhằm vào việc giáo dục đạo đức. Chẳng hạn ở môn Tiếng Việt qua các câu chuyện kể “Tia nắng bé nhỏ, Để cháu nắm tay ông” muốn nhắn nhủ các em luôn biết yêu thương ông bà và giúp đỡ ông bà khi ông bà già yếu đi lại khó khăn, những bài thơ có nội dung phong phú, sinh động ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, ca ngợi văn hóa, các tập quán truyền thống tốt đẹp của đất nước, của các dân tộc, giáo viên khai thác các khía cạnh và tiến hành đúng đắn sẽ giúp học sinh mở rộng được kiến thức về đạo đức, về truyền thống văn hóa, về kinh nghiệm, lối sống mang tính dân gian, phản ánh bản sắc đạo đức của dân tộc. Tất cả sẽ giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc và kể cả các chuẩn mực sơ giản trong giao tiếp, ứng xử về đạo đức Khi dạy, ngoài việc cung cấp các kiến thức của môn Tiếng Việt, tôi lồng ghép giáo dục đạo đức cho học sinh giúp các em thấy được vẻ đẹp tuyệt vời của đất nước ta, một vẻ đẹp mà không phải đất nước nào cũng có được. Đó là những cánh đồng lúa rộng mênh mông, là đỉnh Trường Sơn hùng vĩ,... Qua đó khơi gợi ở các em lòng tự hào dân tộc. - Khi hướng dẫn học sinh học bài, làm bài nhờ vận dụng đúng các nguyên tắc và phương pháp giáo dục, dạy học sẽ giúp học sinh đi từ mức độ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp và nâng cao dần,.... sẽ tập luyện cho học sinh thói quen vượt khó khăn hoàn thành nhiệm vụ học tập, bước đầu hình thành các phẩm chất ý chí, các nét tính cách, lòng yêu chân lý, yêu văn hóa khoa học. Cũng nhờ vậy mà tầm mắt của các em ngày càng mở rộng, càng phong phú thêm, góp phần làm cho kiến thức đạo đức, thái độ về cuộc sống, vốn sống, vốn kinh nghiệm của các em phát triển dần...
6. - Trong quá trình học tập cùng nhau các mối quan hệ về lợi ích giữa cá nhân với tập thể sẽ hình thành tinh thần đoàn kết gắn bó với nhau vì lợi ích chung cũng sẽ phát triển nâng cao dần. Hơn thế nữa do được giáo dục tốt, được gia đình quan tâm, theo dõi, chăm sóc hằng ngày, học sinh dần dần sẽ ý thức được mối quan hệ giữa cá nhân với tư cách là con cái, là học sinh với lợi ích của gia đình và bản thân. Tất cả sẽ là cơ sở để xây dựng nên ý thức của học sinh về nghĩa vụ, trách nhiệm, về bổn phận với mọi người, với gia đình và xa hơn nữa là với xã hội. Khi hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập, phù hợp với sự mong đợi của gia đình, của xã hội các em sẽ được đánh giá khen thưởng, sẽ hình thành được những tình cảm trong sáng tích cực phù hợp với lứa tuổi học đường. 3. Giải pháp 3: Giáo dục đạo đức thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp Đặc điểm của học sinh lớp 3 là sự tập trung không kéo dài. Chính vì vậy phương pháp học mà chơi, chơi mà học luôn phù hợp với các em. Giáo dục đạo đức cho các em vì vậy không chỉ qua các giờ học đạo đức ở trên lớp mà nó thực sự hiệu quả khi ta tiến hành thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các chuẩn mực đạo đức sẽ dần hình thành ở các em một cách nhẹ nhàng giúp các em có các hành vi đạo đức đúng đắn và phù hợp. - Tổ chức các buổi sinh hoạt vào mỗi thứ hai hàng tuần, biểu dương các cá nhân có thành tích trong học tập, trong rèn luyện,... uốn nắn những thiếu sót và giới thiệu, định hướng những nội dung cần giáo dục cho học sinh. - Tổ chức tốt các ngày chủ điểm trong năm học gắn với kỷ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc; thông qua đó giáo dục truyền thống cách mạng, lòng tự hào dân tộc, ý chí quật cường và tình yêu quê hương đất nước cho học sinh.Thông thường các tháng trong năm học đều có những ngày lễ lớn chẳng hạn: Kỷ niệm cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, ngày Bác Hồ gửi thư cho ngành giáo dục 15/10, ngày thành lập Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam 20/10, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày quốc phòng toàn dân 22/12, ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam 3/2, ngày Quốc tế phụ nữ 8/3 và khởi nghĩa Hai Bà Trưng, ngày thành lập Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 26/3, ngày giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 (âm lịch), ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước 30/4, kỷ niệm ngày sinh Hồ Chủ Tịch 19/5,...... Ngoài ra, còn nhiều ngày kỷ niệm khác nữa. Dựa vào các ngày lễ nêu trên, có thể tổ chức cho các em sinh hoạt theo chủ đề với nhiều hình thức phong phú, chẳng hạn như: + Tháng 9- 10: Nói về kỷ niệm về ngày khai trường hay nói về những công việc mà em đã làm để làm sạch đẹp trường lớp. + Tháng 11: Trao đổi về tình thầy trò, ca hát đoc thơ, kể chuyện, tiểu phẩm nói về thầy cô. + Tháng 12: Kể về những tấm gương anh hùng của quê hương, đất nước mà em biết. + Tháng 1-2 : Mùa xuân và ước mơ của em về nghề nghiệp; tìm hiểu lịch sử truyền thống nhà trường; truyền thống văn hóa địa phương
7. + Tháng 3: Hãy nói về tình cảm của mình với bà, với mẹ, cô giáo; hát những bài hát về bà, mẹ và cô giáo. + Tháng 4: Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về Quân đội nhân dân dân Việt Nam. + Tháng 5: Trao đổi về thái độ học tập, về 5 điều Bác Hồ dạy, nói những gì em biết về Bác Hồ... Với những chủ đề trên,các em trao đổi thảo luận sôi nổi, được phép trình bày quan điểm riêng của mình về chủ đề đó. Giờ sinh hoạt trở nên hấp dẫn, hứng thú và qua đó, giáo viên chủ nhiệm nắm bắt được suy nghĩ và hành động của học sinh trên cơ sở đó có biện pháp giáo dục đạo đức cho phù hợp. - Tổ chức cho học sinh tiếp xúc giao lưu, trò chuyện với người thật việc thật. Nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn tùy nội dung cần giáo dục thông qua các ngày lễ ấy nhà trường mời các vị lão thành cách mạng, các anh hùng lực lượng vũ trang, những người đạt thành tích cao trong lao động, sản xuất ..... về trường gặp gỡ, trò chuyện, giao lưu với học sinh. - Tăng cường các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao (yêu quê hương đất nước, mừng Đảng, mừng xuân, nhớ ơn Bác Hồ, hướng về ngày 20/11 ...). Đây là loại hình hoạt động khá hấp dẫn đối với các em học sinh Tiểu học, thu hút được nhiều em tham gia. - Giáo viên chủ nhiệm kết hợp với nhà trường và địa phương tổ chức cho học sinh thăm viếng, quét dọn nghĩa trang liệt sĩ, di tích lịch sử. Qua hoạt động như vậy học sinh có dịp biết thêm về lịch sử địa phương, về những tấm gương anh hùng ... Qua đó mà xây dựng ở các em tình yêu quê hương, niềm tự hào sâu sắc về lịch sử và đặc biệt là hình thành ý thức sống tốt để thể hiện lòng biết ơn. - Tổ chức cho các em tham gia những cuộc vận động phòng chống tệ nạn xã hội, tuyên truyền về an toàn giao thông. Qua đó các em có được những kiến thức xã hội cần thiết hình thành nên ý thức kỉ cương, tuân thủ pháp luật. - Tổ chức trồng cây xanh để làm đẹp quang cảnh, cho các em dọn dẹp, làm sạch những nơi công cộng ... để các em có thói quen bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. - Tham gia các hoạt động mang tính giáo dục lòng nhân ái: tham gia các đợt ủng hộ đồng bào bị thiên tai, bão lụt, tham gia các chương trình vì người nghèo, phong trào giúp bạn vượt khó,... - Tổ chức các hoạt động tập thể trong phạm vi toàn trường tạo điều kiện để các em hình thành các mối quan hệ, gắn bó với nhau vì quyền lợi, danh dự chung, gây niềm vinh dự, tự hào về lớp mình, rất có ý nghĩa và tác dụng sâu sắc đến nhận thức, tình cảm của học sinh. Thực tế hoạt động tập thể của các nhà trường có thể là các hoạt động như: Lao động tập thể, các cuộc thi tài năng, sáng kiến của cá nhân, thi kể chuyện ... Mỗi giáo viên chúng ta cần nhận thức về tác dụng giáo dục của tập thể, biết dựa vào các giai đoạn hình thành và phát triển của tập thể và các nhiệm vụ giáo dục để tìm ra cá biện pháp, hình thức tổ chức giáo dục trong tập thể đạt tới hiệu quả giáo dục theo mục tiêu của cấp Tiểu học. Từ đó nếp sống đạo đức của các em sẽ có
8. chuyển biến tốt, trước hết là tinh thần đoàn kết, ý thức tập thể, biết giúp đỡ nhau trong mọi hoạt động. Qua hoạt động tập thể, lòng nhân ái, tính vị tha, tinh thần dũng cảm, trách nhiệm vì tập thể được thể hiện rõ và chính những hoạt động đó đã đẩy mạnh phong trào học tập của các em hơn. - Thi nói lời hay ý đẹp: Phát động những phong trào: không nói tục chửi bậy, gọi bạn xưng tôi, kính trên nhường dưới, lễ phếp với thầy cô, người lớn. Những lời ăn tiếng nói tưởng chừng đơn giản trong cuộc sống nhưng để nói hay, nói sao cho diễn đạt được cảm xúc đối với các em là cả một vấn đề lớn. Nói trong sáng, lễ độ, đúng mực cũng là thước đo đánh giá đạo đức của con người. Qua các trò chơi như vấy sẽ tạo môi trường cho các em rèn luyện đạo đức một cách tích cực và hiệu quả. 4. Giải pháp 4: Kết hợp giữa nhà trường – gia đình và xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho các em Giáo dục đạo đức là một quá trình liên tục, mở rộng trong cuộc sống chứ không phải chỉ gói gọn trong phạm vi nhà trường. Thời gian các em học tập ở nhà trường chỉ chiếm từ 4- 7 giờ mỗi ngày, bên cạnh đó có một thời gian dài các em tiếp xúc với gia đình, xã hội. Những gì tác động vào các em trong thời gian đó ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách, đến bài học đạo đức ở các em. Ở trường hoc chúng ta dạy các em nói lời hay ý đẹp nhưng khi ở nhà các em lại chứng kiến các bác hàng xóm, thậm chí là cha mẹ các em lời qua tiếng lại với nhau bằng ngôn ngữ chợ đen vậy thì bài học đạo đức kia liệu có tác dụng chăng? Cho nên việc tạo sự gắn kết giữa nhà trường - gia đình - xã hội là hết sức cần thiết. Nhà trường (cụ thể là giáo viên chủ nhiệm) cùng gia đình tạo cho các em môi trường học tập lành mạnh, trong sáng. Hơn nữa cha mẹ luôn là người hiểu các em hơn ai hết, nên họ có thể giành lấy trách nhiệm và chức năng của các thầy cô ngoài nhà trường cho các em những bài học đạo đức. Bài học cuộc sống của con người. Việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh là một công việc khó khăn, phức tạp. Bởi lẽ trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh tiếp nhận những tác động từ nhiều phía: Nhà trường - gia đình - xã hội. Công tác giáo dục chỉ đạt hiệu quả cao khi phối hợp thống nhất được tác động theo hướng tích cực. Đối với học sinh Tiểu học và nhất là học sinh lớp 3 thì tác động giáo dục của nhà trường - gia đình - xã hội có vai trò quan trọng. Vì vậy, việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình - xã hội trong lĩnh vực này có tác dụng to lớn về nhiều mặt: + Làm cho các tác động giáo dục đến với học sinh được thực hiện theo những yêu cầu thống nhất. + Giúp cho cha mẹ học sinh và giáo viên hiểu đầy đủ hơn về đối tượng giáo dục của mình, nhờ đó đề ra được các biện pháp giáo dục phù hợp. + Tạo sự hỗ trợ lẫn nhau trong công tác giáo dục. - Vào buổi họp phụ huynh đầu năm, ngoài việc trao đổi với phụ huynh về vấn đề học tập của các em, tôi bàn bạc với phụ huynh thật kĩ càng về việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Từ đó giúp phụ huynh thấy rằng ngoài việc dạy học kiến thức thì việc giáo dục đạo đức cho các em là hết sức quan trọng.
9. - Trong buổi họp phụ huynh, tôi cũng chỉ rõ những trường hợp học sinh còn chưa ngoan, có biểu hiện hành vi ứng xử chưa đúng đắn cần được phụ huynh quan tâm nhiều hơn trong việc giáo dục đạo đức cho các em. - Với những kinh nghiệm mà bản thân có được, tôi góp ý các cách thức để giúp phụ huynh áp dụng khi rèn cặp con ở nhà: + Trong lời nói, cách ứng xử hằng ngày, phụ huynh cần mẫu mực, làm gương để các em bắt chước. + Dạy các em cách ứng xử cần thiết như: Đi thưa, về chào, biết nói cảm ơn, xin lỗi phù hợp, ... + Khuyến khích các em nói lời hay ý đẹp trong giao tiếp hằng ngày ở trong gia đình và với những người xung quanh. + Động viên kịp thời những tiến bộ của các em. - Cũng trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi nắm đầy đủ về số điện thoại, các thông tin cần thiết về phụ huynh học sinh để khi cần liên lạc được thuận tiện. - Hàng tháng cần thông báo cụ thể hơn về tình hình học tập cũng như rèn luyện đạo đức của học sinh tới phụ huynh, tôi dùng điện thoại để liên hệ với phụ huynh học sinh. - Đối với học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, tôi dành nhiều thời gian, quan tâm nhiều hơn trong quá trình giảng dạy. - Đối với các em học sinh cá biệt trong học tập cũng như trong rèn luyện đạo đức, tôi liên hệ thường xuyên hơn với phụ huynh học sinh bằng cách mời phụ huynh tới trường để trao đổi hoặc tới tận nhà các em để gặp gỡ phụ huynh tìm cách cùng nhau giải quyết giúp em tiến bộ hơn. Như vậy nhà trường, giáo viên chủ nhiệm cùng với gia đình tạo một vòng tay giáo dục khép kín, một môi trường giáo dục lành mạnh, thân thiện làm cho việc giáo dục đạo đức thường xuyên hơn, tích cực hơn, hiệu quả hơn. III.2. Tính mới, tính sáng tạo 2.1. Tính mới - Đối với học sinh: Tất cả các em học sinh đều phải thuộc và nắm chắc những nội qui qui định của nhà trường đề ra ngay từ đầu năm học. Nắm chắc 4 nhiệm vụ của học sinh Tiểu học. Nắm chắc kiến thức các bài đạo đức đã học từ đó có thái độ hành vi ứng xử tốt, biết cư xử chuẩn mực hành vi đạo đức ở mọi lúc mọi nơi, mọi hoàn cảnh .Tham gia tích cực các hoạt động do nhà trường tổ chức. - Đối với giáo viên: Có nhận thức đúng đắn về việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Mỗi thầy cô giáo phải thực sự là tấm gương sáng về đạo đức cho học sinh noi theo. Mỗi lời nói , cử chỉ của các thầy cô là một hành vi đạo đức tốt . Các thầy cô giáo trước hết phải trang bị cho học sinh những kiến thức về chuẩn mực hành vi đạo đức thông qua môn học Đạo đức . Các thầy cô thực hiện nghiêm túc chương trình môn Đạo đức , tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao hiệu quả giáo dục gây hứng thú học tập cho học sinh . Giáo dục đạo đức cho học sinh thông
10. qua các môn học, bài học. Tổ chức tốt các hoạt động ngoại khoá , hoạt động tập thể do nhà trường đề ra. - Đối với giáo viên tổng phụ trách đội : Hàng tuần, hàng tháng cần công khai việc đánh giá xếp loại chỉ tiêu thi đua của các lớp. Đưa ra các hoạt động Đội sao nhi đồng phù hợp với chủ đề từng tháng. Có kế hoạch cho học sinh sinh hoạt đội, sao nhi đồng đều đặn . Tuyên dương khen thưởng kịp thời đối với những học sinh có tiến bộ về đạo đức như : nhặt được của rơi trả lại người mất, các hoạt động từ thiện, 2.2. Tính sáng tạo - Huy động được các tổ chức trong và ngoài cùng tham gia vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh. - Nhà trường tổ chức các chuyên đề về giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua môn học Đạo đức hoặc thông qua các môn học khác .Tổ chức tuyên truyền giáo dục đạo đức qua các hoạt động phù hợp với lứa tuổi học sinh gây hứng thú cho các em. Đã đầu tư thêm cơ sở vật chất như : hội trường , phòng truyền thống ...phục vụ tốt cho hoạt đông Đội và các hoạt động tập thể. Động viên khuyến khích kịp thời đối với những cá nhân , tập thể có thành tích tốt trong giáo dục đạo đức đồng thời cũng phải uốn nắn nhắc nhở kịp thời đối với những học sinh có biểu hiện chưa tốt . Nhà trường thực sự là cầu nối giữa gia đình với xã hội . III.3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến - Các biện pháp giáo dục đạo đức trên đã được áp dụng đối với học sinh lớp 3 và mang lại kết quả khả quan. + Đối với học sinh: Tất cả các em học sinh đều phải thuộc và nắm chắc những nội qui qui định của nhà trường đề ra ngay từ đầu năm học. Nắm chắc 4 nhiệm vụ của học sinh Tiểu học. Nắm chắc kiến thức các bài đạo đức đã học từ đó có thái độ hành vi ứng xử tốt, biết cư xử chuẩn mực hành vi đạo đức ở mọi lúc mọi nơi, mọi hoàn cảnh .Tham gia tích cực các hoạt động do nhà trường tổ chức. + Đối với giáo viên: Có nhận thức đúng đắn về việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Mỗi thầy cô giáo phải thực sự là tấm gương sáng về đạo đức cho học sinh noi theo. Mỗi lời nói , cử chỉ của các thầy cô là một hành vi đạo đức tốt . Các thầy cô giáo trước hết phải trang bị cho học sinh những kiến thức về chuẩn mực hành vi đạo đức thông qua môn học Đạo đức . Các thầy cô thực hiện nghiêm túc chương trình môn Đạo đức , tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao hiệu quả giáo dục gây hứng thú học tập cho học sinh . Giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học, bài học. Tổ chức tốt các hoạt động ngoại khoá , hoạt động tập thể do nhà trường đề ra. + Đối với giáo viên tổng phụ trách đội : Hàng tuần, hàng tháng cần công khai việc đánh giá xếp loại chỉ tiêu thi đua của các lớp. Đưa ra các hoạt động Đội sao nhi đồng phù hợp với chủ đề từng tháng. Có kế hoạch cho học sinh sinh hoạt đội, sao nhi đồng đều đặn . Tuyên dương khen thưởng kịp thời đối với những học sinh có tiến bộ về đạo đức như : nhặt được của rơi trả lại người mất , các hoạt động từ thiện ...
11. - Tôi nghĩ với những biện pháp giáo dục đạo đức này không chỉ phù hợp với học sinh lớp 3 mà các biện pháp đó (cụ thể là biện pháp 2 và biện pháp 3) còn có thể vận dụng để giáo dục đạo đức cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 trong các trường Tiểu học III.4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp 1. Hiệu quả kinh tế - Các giải pháp này không tốn kém tiền của, dễ thực hiện, có thể thực hiện được ở mọi lúc, mọi nơi. 2. Hiệu quả về mặt xã hội Có sức lan tỏa sâu rộng trong nhà trường, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường- Gia đinh- Xã hội. * Đối với giáo viên: - Khi vận dụng các giải pháp giáo dục kể trên, giáo viên cảm thấy việc giáo dục đạo đức cho học sinh trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn. - Mối quan hệ giữa giáo viên và phụ huynh học sinh, giữa giáo viên với học sinh trở nên gần gũi hơn vì họ cùng nhau kết hợp giáo dục đạo đức cho các em. * Đối với học sinh: - Các em được giáo dục đạo đức không chỉ thông qua các bài học đạo đức khô khan ở trên lớp mà còn được giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động phong phú, cuốn hút các em. Chính vì thế các em tiếp nhận các chuẩn mực đạo đức một cách nhẹ nhàng, có các hành vi đạo đức đúng đắn. - Thông qua các hoạt động ngoài giờ, các em gần gũi nhau hơn, đoàn kết hơn và thêm yêu trường yêu lớp hơn. * Đối với phụ huynh: - Việc kết hợp tốt giữa giáo viên với phụ huynh học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh khiến phụ huynh học sinh cũng bị lôi cuốn vào các hoạt động giáo dục đạo đức cho chính con em họ. Điều đó góp phần nâng cao trách nhiệm của phụ huynh trong việc cùng với nhà trường và giáo viên trong việc giáo dục các em học sinh. 3. Giá trị làm lợi khác - Kết quả về năng lực và phẩm chất của học sinh lớp tôi chủ nhiệm đến thời điểm cuối học kỳ 1: 100% các em xếp loại HT Tốt và Đạt. Các em đều chăm ngoan, không có học sinh vi phạm các tai tệ nạn xã hội. - Các em có mối quan hệ tốt với môi trường tự nhiên: Biết yêu thương, bảo vệ các loài động vật ở xung quanh. Có lòng yêu quê hương, đất nước, cảnh đẹp Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh là vấn đề hết sức quan trọng. Học sinh có ý thức đạo đức tốt, ngoan ngoãn, chấp hành tốt mọi nội quy, quy định của nhà trường, Pháp luật Nhà nước thì chất lượng giáo dục đạt hiệu quả cao. Chính vì vậy để đạt