Đơn công nhận Sáng kiến Một số biện pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại Lớp 5 tuổi A1 trường mầm non Tân Thái, nhằm phát huy các giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam

Nội dung tài liệu: Đơn công nhận Sáng kiến Một số biện pháp tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại Lớp 5 tuổi A1 trường mầm non Tân Thái, nhằm phát huy các giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam

1. Bản thân tôi luôn có ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ từ đó giúp tôi chủ động tự tin trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. Hình ành: Sinh hoạt chuyên môn Ngoài việc tự học tự nghiên cứu, tìm tòi để nâng cao kiến thức bản thân thì tôi luôn tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do sở, phòng giáo dục đề ra và tham gia đầy đủ các buổi chuyên đề sinh hoạt chuyên môn của trường. Trong quá trình tham gia các lớp bồi dưỡng, lớp học tôi luôn lắng nghe, ghi chép đầy đủ, mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp và có ý kiến khi chưa rõ, chưa hiểu về đổi mới phương pháp giảng dạy. Nhận thức được ý nghĩa, tác dụng của việc tự học tập, tự nghiên cứu tài liệu cũng là một việc làm không thể thiếu được đối với việc nâng cao nghiệp vụ của bản thân nên tranh thủ các giờ nghỉ trưa, tôi đã tìm những tài liệu, sách báo về đổi mới phương pháp giảng. Xây dựng sổ tay tích lũy bồi dưỡng kinh nghiệm đúng với thực tế của lớp học, kiến thức, những hạn chế của bản thân. Ngoài ra, tôi đã mạnh dạn lên tiết dạy và đăng ký dạy chuyên đề của tổ, của trường về việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ phù hợp với bối
2. cảnh địa phương ngay tại chính lớp mình do đồng chí Hiệu phó phụ trách chuyên môn nhà trường và đồng nghiệp dự giờ. Qua tiết dạy, tôi được nghe đồng nghiệp thảo luận, góp ý kiến rút kinh nghiệm, trực tiếp nghe các đồng chí phụ trách chuyên môn nhận xét trong từng tiết dạy đó là: - Hoạt động như vậy đã thực sự là hoạt động trải nghiệm chưa? - Đã đổi mới chưa? - Đổi mới ở chỗ nào? - Đã lấy trẻ làm trung tâm chưa? - Hoạt động trải nghiệm đã thật sự mang lại kết quả như thế nào và có khác cách dạy học cũ không? * Biện pháp 3: Đổi mới hình thức tổ chức xây dựng môi trường giàu bản sắc văn hóa dân tộc phong phú, hấp dẫn trẻ. Việc xây dựng môi trường giáo dục giàu bản sắc văn hóa dân tộc là rất quan trọng đối với nhận thức của trẻ, thay đổi từ bên trong lẫn bên ngoài lớp học thành một giao diện mới, khuyên khích sự tò mò hứng thú từ trẻ, giúp trẻ có nhiều cơ hội hơn phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống quanh trẻ. Môi trường thân thiện có tính thẩm mỹ cao, phù hợp với chủ đề kích thích trẻ tích cực tham gia vào hoạt động trải nghiệm, giúp nâng cao các mối quan hệ, tạo sự tự tin đối với trẻ, giữa trẻ với cô giáo ngày càng thân thiện hơn đó cũng là một cách để chúng ta tạo nguồn cảm hứng cho trẻ cùng tham gia học tập với các bạn và cô. Tùy vào nội dung học của từng môn học khác nhau, cần lựa chọn các địa điểm học tập phù hợp để trẻ có thể dễ dàng tham gia các hoạt động, cần tạo sự mới mẻ, lạ lẫm, kích thích ánh nhìn của trẻ, kích thích sự hứng thú vào tiết học. Viêc tạo môi trường để phát triển tình cảm kỹ năng xã hội gắn liền với bản sắc dân tộc địa phương đạt hiệu quả cao tôi áp dụng những biện pháp sau:
3. * Tạo môi trường trong lớp học Việc sắp xếp tạo môi trường hợp lý trong lớp học là một điều hết sức quan trọng đối với việc học và tiếp thu của trẻ. Cô luôn phải sáng tạo lấy trẻ làm trung tâm. Trẻ mầm non thì thường rất thích được nhìn thấy, tìm hiểu tất cả mọi thứ xung quanh, và khám phá chúng. Khi đã khám phá rồi thì trẻ sẽ nhớ lâu. Nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường lớp học, trang bị cho trẻ một thế giới tự nhiên và một môi trường học tập tốt nhất ngay tại lớp của trẻ. Môi trường trong lớp với những màu sắc, hình ảnh sinh động, ngộ nghĩnh và nhiều đồ dùng đồ chơi tự làm đa dạng đẹp mắt. Các góc không gian chính trong lớp học luôn được bố trí một cách sáng tạo, thân thiện phù hợp với tâm lý của trẻ. Các góc được trang trí mở thuận tiện, hợp lý, linh hoạt, có thể thay đổi theo chủ đề làm cho trẻ hứng thú vui chơi. Luôn sưu tầm và làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ các nguyên vật liệu khác nhau, yêu cầu đồ dùng đồ chơi phải gần gũi quen thuộc với cuộc sống hàng ngày của trẻ và đồng thời đảm bảo không gian để trẻ hoạt động vui chơi theo theo ý thích của trẻ . Các góc chơi được trưng bày các sản phẩm với đa dạng nguyên vật liệu mang tính mở như: lá cây, đá sỏi tự nhiên, vỏ ngao, vỏ hến, hạt gấc, hạt na, lá cây, cành cây khô... tất cả những nguyên vật liệu này đều phải đảm bảo đến độ an toàn của trẻ như không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ đề để thu hút sự tham gia tích cực của trẻ vào hoạt động
4. - Góc học tập: Chuẩn bị rất nhiều rổ đựng sỏi đá, hột ngô, hạt lạc, hạt gấc, vỏ hến, que chuyền, lá cây... để trẻ trải nghiệm chơi các trò chơi trẻ thích như cắp cua bỏ giỏ, đánh chuyền. Ngoài ra trẻ có thẻ làm các con vật từ lá cây như làm con trâu, làm đồng hồ bằng lá dứa, làm con châu cháu, làm diều, làm con cúi bằng rơm, thu hút sự hứng thú, tích cực, sáng tạo trong các hoạt động - Góc nghệ thuật: Thêm dụng cụ âm nhạc mang đậm bản sắc địa phương như khèn, sáo, đàn, trang phục truyền thống các dân tộc. Ở góc này tôi cho trẻ tự lựa chọn trang phục, trẻ tự lập thành các ban nhạc hát các bài hát trong chủ đề. Tận dụng khoảng tường rộng của lớp để xây dựng góc trải nghiệm cho trẻ. Ở góc này, trẻ có thể chơi các trò chơi như tết tóc cho bé gái, chọn kiểu tóc, trang phục
5. phù hợp cho bé trai, bé gái; gấp quần áo hay thể hiện khả năng sáng tạo của mình khi đan, tết, buộc dây giày, thắt nơ, tùy vào khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân trẻ. Với việc tạo môi trường cho trẻ trong lớp học như vậy, trẻ thấy hứng thú hơn khi tham gia các hoạt động, từ đó kết quả học tập của trẻ tiến bộ lên rõ rệt. * Môi trường ngoài lớp học. Môi trường bên ngoài lớp học có vai trò vô cùng quan trọng. Môi trường bên ngoài là nơi để trẻ tham gia vào các hoạt động. Khi trẻ đi đến nơi nào trẻ cũng có thể học tập được. Việc thay đổi môi trường bên ngoài lớp học nhằm kích thích trẻ tham gia vào các hoạt động tích cực, sáng tạo hơn, tạo môi trường bên ngoài cho trẻ học tập, khám phá và thực hiện có hiệu quả. Để trẻ được vui chơi, thoả sức sáng tạo trong giờ chơi tự do, tận dụng khu vực ngoài hành lang lớp học trang trí, vẽ những ô vuông, những ô hình chữ nhật, các hình tròn có màu sắc bắt mắt, đẹp để trẻ chơi các trò chơi như: ô ăn quan, nhảy lò cò, kéo co. Tận dụng không gian và các nhân vật trong các câu chuyện cổ tích được trang trí trên các mảng tưởng, để kích thích trẻ kể các câu chuyện có liên quan đến các nhân vật đó. Việc thiết kế môi trường ngoài lớp học nhằm giúp trẻ giữ gìn bản sắc dân tộc thông qua hoạt động trải nghiệm không thể thiếu được khu chợ quê. Khu chợ quê được trưng bầy rất nhiều các loại đặc sản của địa phương như: Gạo nếp, nếp
6. cẩm, bánh tét, bánh trưng, cơm lam tạo nên một khu chợ đậm đà bản chất văn hóa Việt. Tại đây, trẻ được tự do khám phá các hoạt động, vui chơi cùng nhau, trải nghiệm một cách tích cực qua đó trẻ sẽ tích lũy được nhiều kinh nghiệm, kiến thức từ những trải nghiệm thực tế của bản thân. Đồng thời giúp trẻ hiểu được nét đẹp truyền thống dân tộc cũng như văn hóa ẩm thực của quê hương, đất nước. Qua đó, giúp trẻ nâng cao ý thức bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc của địa phương. * Biện pháp 4: Tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm bổ ích để thu hút trẻ tham gia tích cực. Để tổ chức được các hoạt động trải nghiệm, cần chú trọng đến phương pháp tổ chức vì thành công của hoạt động dựa vào phương pháp thực hiện. Khi tổ chức hoạt động học giáo viên lồng ghép các trò chơi, các tình huống để trẻ giải quyết. Các đề tài lựa chọn luôn đáp ứng điều kiện phù hợp để kích thích sự chú ý, hứng thú của trẻ vào mỗi hoạt động trải nghiệm. Ở lớp trẻ tự giác hoàn thành công việc, trẻ hiểu về sự vật, trẻ tự lựa chọn, cô chỉ là người hướng dẫn, động viên, khuyến khích trẻ trải nghiệm sáng tạo. Tôi chọn các hoạt động trải nghiệm gần gũi và phù hợp với mục tiêu giáo dục đã đề ra: Chơi với cát và nước, gieo trồng chăm sóc, nhặt cỏ, tưới nước, bắt sâu cho hoa, viếng nghĩa trang liệt sĩ. Nhân dịp ngày lễ như 20/10, 20/11, 8/3 tôi tổ chức cho trẻ làm thiệp tặng bà, tặng mẹ, tặng cô giáo. Cho trẻ trải nghiệm làm bánh chưng vào ngày tết nguyên đán, thăm di tích lịch sử, phát huy tính chủ động sáng tạo của trẻ và tự tin khi thể hiện bản thân. Ví dụ: Chủ đề “Trường mầm non” chọn các nguyên vật liệu phế thải như: vỏ chai nước xả, nước giặt quần áo, các mảnh xốp vụn sau đó hướng dẫn trẻ làm các chậu cây hoa, cây cảnh để trang trí xây dựng môi trường lớp học cùng cô giáo. Khi tạo ra sản phẩm, trẻ thích thú và từ đó thích tự tay tạo ra các đồ vật hơn. Chủ đề “Nghề nghiệp” trong hoạt động góc trẻ thỏa thuận và tự nhận vai chơi, trẻ được đóng vai các nghề trong xã hội. Trong quá trình chơi, trẻ biết được đặc điểm
7. tính chất công việc, sản phẩm, ích lợi của từng nghề, trẻ biết quý trọng sản phẩm của nghề và muốn được trải nghiệm tạo ra sản phẩm các nghề. Ví dụ chủ đề: “Tết và mùa xuân” là thời điểm thích hợp để giới thiệu cho trẻ nét đẹp truyền thống của quê hương, dân tộc trong ngày Tết. Mỗi dịp tết đến xuân về, Tết cổ truyền của người Việt Nam không thể thiếu đi bánh chưng xanh, món ăn đặc trưng của dân tộc. Hòa chung không khí hân hoan mừng xuân, các bâc phụ huynh cùng nhau tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ gói bánh chưng nhằm giúp cho các con hiểu về phong tục và các nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam. Các bậc phụ huynh chuẩn bị lá dong được rửa sạch, lau khô, ngâm gạo nếp, đỗ xanh và thịt lợn, các nguyên liệu được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng cho buổi trải nghiệm. Tục lệ gói bánh chưng ngày tết đây là một nét đẹp truyền thống không thể thiếu trong ngày tết, hình ảnh mọi người quây quần bên nồi bánh chưng tượng trưng cho sự đoàn tụ, cùng ăn bữa cơm đoàn viên với gia đình. Hình ảnh: Bữa cơm đoàn viên của các bé trong ngày hội xuân.
8. Tại hoạt động “Hội xuân” các bé được tham gia chơi các trò chơi, đặc biệt là được múa sạp đây là điệu múa của dân tộc Mường các bé tham gia rất hào hứng. Hình ảnh ảnh: Trẻ múa sạp cùng cô và các bạn Ngày tết hàn thực của người Việt thường nặn bánh trôi mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất. Để trẻ hiểu hơn về phong tục tập quán này trẻ sẽ được nghe nguồn gốc và ý nghĩa của bánh trôi, trẻ khám phá quy trình, nguyên liệu và đồ dùng để làm ra bánh trôi. Sau khi khám phá nguyên liệu, trẻ nặn bánh sao cho thành một hình tròn xinh xắn. Trẻ thích thú vô cùng khi được tự tay làm nên chiếc bánh xinh đẹp. Sản phẩm hoàn thành, khi nấu chín và trẻ được thưởng thức những chiếc bánh tự tay mình làm ra ngay tại lớp. Hình ảnh: Trẻ nặn bánh trôi
9. Chủ đề: “Thực vật” trẻ được trải nghiệm gieo trồng và chăm sóc cây, nhặt cỏ, bắt sâu cho cây, làm thí nghiệm sự nảy mầm và quá trình phát triển của cây. Hình ảnh: Trẻ khám phá và chăm sóc các loại rau xanh. * Hoạt động: Khám phá khoa học. Đối với những tiết dạy khám phá, ngoài việc cung cấp kiến thức cho trẻ theo cách sử dụng các băng đĩa tư liệu, tìm hình ảnh, phim trên mạng để tạo thành giáo án điện tử dạy cho trẻ như: Lồng ghép âm thanh, hình ảnh sống động để tạo hứng thú; xây dựng các trò chơi ôn luyện; phân loại, sắp xếp theo quy tắc, thì tôi còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ như: Sự kỳ diệu của nước, tìm hiểu các vật nổi, vật chìm trong nước, để trẻ tự mình trải nghiệm thực hành làm thí nghiệm, khám phá hiện tượng xảy ra và nói lên kết quả trong quá trình làm thí nghiệm.
10. Hình ảnh: Trẻ làm thí nghiệm pha màu màu nước Ví dụ: Thí nghiệm: Hoa nở trong nước. - Mục đích: Trẻ biết quan sát và biết vì sao hoa nở được trong nước. - Chuẩn bị: Giấy, màu sáp, kéo, nước. - Cách tiến hành: Vẽ hình bông hoa và tô màu sáp cho kín hết hình. Dùng kéo cắt hình bông hoa ra và gập từng cánh vào, rồi thả vào bát nước. Hiện tượng xảy ra: Bông hoa sẽ dần dần nở ra trong nước. - Giải thích: Vì hoa được làm từ giấy, khi gặp nước giấy hút nước từ dưới lên trên làm cho cánh hoa giấy nở tung ra. * Hoạt động phát triển thể chất Thường xuyên thay đổi hình thức hướng dẫn theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tạo mọi cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, hình thành cho trẻ những kỹ năng vận động một cách chính xác. Trẻ được giao tiếp, được suy ngẫm, trao đổi, nhận xét, đặt câu hỏi; giáo viên là người hướng dẫn, gợi mở. Đổi mới hình thức cho trẻ trải nghiệm đi trên nhiều chất liệu khác nhau: Bật trên xốp, bật trên cỏ, đi trên cát, đi trên sỏi, đi trên thảm gai, đi trên con đường gồ ghề khác nhau. Thông qua đó các con thấy hứng thú hơn trong hoạt động thể chất, trẻ rút ra được các kinh nghiệm và áp dụng vào trong cuộc sống.
11. Hình ảnh: Trẻ thực hiện VĐCB “ bật qua vật cản” * Hoạt động: Làm quen với toán. Tổ chức hoạt động dạy trẻ làm quen với toán theo hướng trải nghiệm tạo cho trẻ những buổi học thú vị, bổ ích, phát triển sự nhạy bén linh hoạt, tăng cường tư duy và sự phát triển độc lập, sáng tạo và chủ động tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp mà hoạt động làm quen với toán mang lại. Ví dụ: Cho trẻ in bàn tay của mình lên giấy và vẽ lại sau đó hỏi trẻ: - Các con thấy bàn tay của mình thế nào? - Mỗi người có mấy bàn tay? - Mỗi bàn tay có mấy ngón tay? - Từ bàn tay con có thể vẽ ra được những hình gì? Kết luận: Qua việc trả lời câu hỏi trẻ biết được số lượng từ 1-10. Để củng cố và giúp trẻ khắc sâu kiến thức trong bài học tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi toán học và biết sử dụng trong các tình huống cụ thể khác nhau như: * Trò chơi: “Xúc xắc vui nhộn” - Mục đích trò chơi: Giúp trẻ ôn số lượng từ 1-10. Trẻ được vận động cơ thể. - Cách tiến hành: Mỗi trẻ lấy cho mình 1 thẻ số theo ý thích (từ số 1 - 5) sau