Báo cáo Sáng kiến Thiết kế hoạt động trải nghiệm-sáng tạo chủ đề pH cho học sinh Lớp 11

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Thiết kế hoạt động trải nghiệm-sáng tạo chủ đề pH cho học sinh Lớp 11

1. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 - Giao nhiệm vụ: Xem kĩ và nắm vững nội dung lí thuyết bài 4. Sự điện li của nước. Khái niệm về pH. Chất chỉ thị axit –bazơ. Ứng dụng của chỉ thị trong cuộc sống. PHIẾU HỌC TẬP NHÓM 1,2,3 PHIẾU HỌC TẬP NHÓM 4,5,6 NV1: Sử dụng giấy chỉ thị vạn năng để - Sử dụng giấy chỉ thị vạn năng để xác định đo pH một số dung dịch đất. pH của một số dung dịch trong cuộc sống: chanh, giấm, xà phòng omo, nước Giaven. - Gieo hạt đậu xanh ở những mẫu đất đã xác định pH trên. Theo dõi, quan sát khả - Điều chế các dung dịch có pH từ 1 14 năng sinh trưởng của cây đậu xanh. làm thang đo pH của các chất chỉ thị tự nhiên. - Thảo luận, so sánh và kết luận loại đất có pH thích hợp để trồng cây đó. - Điều chế chỉ thị từ củ nghệ, thử tính chất đổi màu của chỉ thị. Nhận xét sự đổi màu NV2: Thông qua người dân địa phương, và kết luận thang pH của chỉ thị này. internet...chuẩn bị bài báo cáo về: - Điều chế chỉ thị từ hoa actiso đỏ, thử tính - Nguyên nhân, biện pháp nhằm thay đổi chất đổi màu của chỉ thị. Nhận xét sự đổi pH của các dung dịch đất; cải tạo và tăng màu và kết luận thang pH của chỉ thị này. độ phì nhiêu cho đất thích hợp với khả năng sinh trưởng của cây trồng. - Điều chế chỉ thị từ bắp cải tím, thử tính chất đổi màu của chỉ thị. Nhận xét sự đổi - Kinh nghiệm và những biện pháp cải tạo màu và kết luận thang pH của chỉ thị này. đất như: bón phân, bón vôi, tháo chua rửa mặn, biện pháp cơ học (làm cỏ, xới đất...) - So sánh ưu và nhược điểm của việc sử thông qua người dân địa phương. dụng chỉ thị từ củ nghệ, hoa actiso đỏ và bắp cải tím với giấy pH để xác định tính - Thực hiện thí nghiệm: Cải tạo đất chua axit hay bazơ của một số chất. bằng vôi sống. IV.3.3.3. Tiến hành hoạt động trãi nghiệm – sáng tạo: Hoạt động 1: Đo pH của đất và tiến hành trồng cây (Nhóm 1,2,3) - Sử dụng giấy chỉ thị vạn năng đo pH của một số dung dịch đất: (Thực hiện trong PTN khoảng 45’) – Có thể sử dụng bút đo pH hoặc máy đo sẽ cho kết quả chính xác. Cho khoảng 5 mẫu dung dịch đất ở các đồng ruộng, vườn khác nhau vào 5 lọ đựng nước cất có ghi nhãn, khuấy đều, để lắng cặn trong khoảng thời gian 15-20 phút. Lọc dung dịch, nhúng giấy pH vào các lọ trên. Đọc kết quả và kết luận môi trường (khoảng pH) của các dung dịch đó. Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 3
2. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 Kết luận môi trường của các loại đất trên: Mẫu đất Mẫu 1 Mẫu 2 Mẫu 3 Mẫu 4 Mẫu 5 pH pH=5,5 pH =6,5 pH =6 pH=9 pH=7 Môi mt axit yếu mt axit yếu mt axit yếu mt kiềm mt trung trường mạnh tính - Gieo hạt đậu xanh (Thời gian theo dõi khoảng 5 ngày) • Mỗi HS trong nhóm vùi khoảng 5 hạt đậu xanh vào mỗi lọ đất đã xác định pH trên. Quan sát khả năng nảy mầm, mọc thành cây con và đo chiều cao của mỗi cây. • Nhận xét khả năng sinh trưởng và kết luận loại đất thích hợp để trồng cây đậu xanh. • Mỗi nhóm ghi lại kết quả mỗi ngày để so sánh với các nhóm khác. Ngày thứ nhất Ngày thứ hai Ngày thứ ba Ngày thứ tư Ngày thứ năm Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 4
3. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 - Cải tạo đất chua bằng vôi sống (Tiến hành thực địa tại khu vực đã lấy mẫu đất ) Sau khi đã xác định pH phù hợp với cây đậu xanh thì tiến hành cải tạo các mẫu đất không phù hợp. Khoanh vùng diện tích 1m2 những mẫu đất chua đã xác định pH, xới đất mịn. Tùy vào độ pH để bón lượng vôi hợp lí: + Nếu pH=3,5-4,5 bón < 0,1 kg vôi /m2 + Nếu pH = 4,6 - 5,5 bón < 0,05 kg vôi /m2 + Nếu pH = 5,6 - 6,5 bón <0,025kg vôi /m2 Bón rải đều lượng vôi đã được xác định cho từng loại đất trên mặt rồi dùng cuốc xới sâu 5 - 10 cm để trộn đều vôi với đất. Tiến hành tưới nước từ từ, tưới nhiều lần cho vôi hòa tan trong đất. Mỗi ngày tiến hành kiểm tra pH của mẫu đất đã được bón vôi. Quan sát. Hoạt động 2: Đo pH các dung dịch trong cuộc sống Mục đích của việc làm này để học sinh biết được pH có ảnh hưởng như thế nào đối với cuộc sống chúng ta. Trong cuộc sống hằng ngày chúng ta có rất nhiều vấn đề hầu như con người biết rằng nó nguy hiểm, nhưng mức độ, nguyên nhân và cách khắc phục họ đều ít quan tâm. Chẳng hạn “Mỹ phẩm của mình đang dùng có độ pH là bao nhiêu, thực phẩm mình sử dụng hằng ngày có độ pH phù hợp với sức khỏe hay không hoặc nước của mình đang uống có pH cao hay thấp, ” Đó chính là những câu hỏi thể hiện được tầm quan trọng của độ pH trong đời sống con người. Đặc biệt nhất đó chính là nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mỗi con người chúng ta. ▪ Da và tóc của chúng ta có độ pH giao động ở ngưỡng 5.5 vì vậy muốn da và tóc khỏe mạnh thì chúng ta nên chọn những mỹ phẩm có độ pH nhỏ hơn 7 để đảm bảo an toàn. ▪ Còn đối với những thực phẩm tươi sống như thịt sẽ phải có độ pH ở mức 5,5- 6,2. Trong trường hợp pH nhỏ hơn 5,3 thì có lẽ thịt đã bị ôi thiu. ▪ Nếu như pH của nước ở mức quá thấp thì sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến hệ tiêu hóa và mòn men răng hay làm gia tăng ion kim loại từ các vật chứa nước, nếu trong nước có các hợp chất hữu cơ kết hợp với độ pH lớn hơn 8.5 thì việc khử trùng bằng Clo dễ tạo thành hợp chất trihalomethane gây ung thư. Những điều này sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. ▪ Nếu sử dụng thường xuyên nguồn nước có nồng độ pH cao thì rất dễ bị mắc các bệnh liên quan đến sỏi thận, sỏi mật,.. ▪ Nồng độ pH trong máu cũng là một trong những yếu tố dùng để xác định tình trạng sức khỏe của con người. ▪ Ngoài ra, Độ pH còn liên quan đến tính ăn mòn thiết bị, đường ống dẫn nước và dụng cụ chứa nước. Cách thực hiện: Sử dụng giấy đo pH xác định pH: (HS mỗi nhóm tự chuẩn bị mẫu đo). Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 5
4. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 stt Dung dịch mẫu Giá trị pH 1 Nước chanh pH = 2 2 Nước ngọt có gas pH = 3 3 Nước cam pH = 4 4 Dd nước cà chua pH = 5 (Hoặc có thể pha loãng giấm ăn ) Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 6
5. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 5 Sữa rửa mặt pH = 6 6 Nước lọc pH = 7 7 Dd kem đánh răng pH = 8 Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 7
6. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 8 Banking soda pH = 9 9 Dd bột giặt omo pH = 12 10 Nước Giaven pH = 13 Hoạt động 3: Điều chế chỉ thị từ củ nghệ, bắp cải tím, hoa actiso đỏ: Mục đích: Trong tình hình hiện nay các học sinh hay sử dụng rất nhiều loại thức uống khác nhau điều đó cũng ảnh hưởng đến sức khỏe và ảnh hưởng đến quá trình học tập, do đó cần phải nghiên cứu tìm ra một loại chỉ thị tự nhiên có thể điều chế tại nhà nhằm phân loại môi trường của các hợp chất xung quanh chúng ta, từ đó vận dụng tính chất của chúng trong đời sống. Bên cạnh, việc tự bản thân điều chế ra được một loại chất chỉ thị sẽ giúp em hứng thú và say mê hơn trong việc học tập bộ môn, đồng thời sử dụng chất chỉ thị tự nhiên vừa an toàn và ít tốn kém chi phí. Ngoài ra còn hướng các em tìm ra sản phẩm tham dự cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học. Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 8
7. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 Bước 1: Điều chế các dung dịch có pH từ 1 đến 14: - Hướng dẫn cách cân khối lượng NaOH và điều chế dung dịch pH=14: Bước 1: Bấm On Bước 2: Đặt tờ giấy lên mặt cân Bước 3: Chỉnh về mức 0 Bước 4: Cân lượng 4g NaOH theo yêu cầu Bước 5: Cho vào cốc chứa 100ml nước cất, ta được dung dịch NaOH 1M. - Hướng dẫn cách điều chế dung dịch HCl có pH=1: Lấy 10 ml dung dịch HCl 37% (d=1,19 g/ml) tương ứng 12M. Để thu được dung dịch HCl 0,1 M cần thêm H2O để Vdd = 1,2 lít. - Hướng dẫn cách điều chế các dung dịch còn lại: Các dung dịch còn lại được thực hiện bằng cách pha loãng theo bảng sau: Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 9
8. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 Môi trường Cách điều chế Ghi dung dịch chú pH = 2 Lấy 20 ml dung dịch HCl có pH=1 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =2 pH = 3 Lấy 20 ml dung dịch HCl có pH=2 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =3 pH = 4 Lấy 20 ml dung dịch HCl có pH=3 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =4 pH = 5 Lấy 20 ml dung dịch HCl có pH=4 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =5 pH = 6 Lấy 20 ml dung dịch HCl có pH=5 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =6 pH = 7 Nước cất pH = 8 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=9 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =8 pH = 9 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=10 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =9 pH = 10 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=11 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =10 pH = 11 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=12 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =11 pH = 12 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=13 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =12 pH = 13 Lấy 20 ml dung dịch NaOH có pH=14 pha loãng thành 200 ml để thu được dung dịch có pH =13 Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 10
9. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 Như vậy ta điều chế được 14 dung dịch đánh số tương ứng pH=1 14 trên lọ đựng dung dịch. - Sau đó kiểm tra lại bằng bút đo pH một số dung dịch mẫu: Với cách thực hiện như vậy, rèn luyện cho học sinh kĩ năng giải bài tập về pH, thao tác cân hóa chất với lượng nhỏ, sử dụng bút đo pH, kĩ năng thực hành pha hóa chất an toàn. Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 11
10. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 - Bước 2: Điều chế chỉ thị từ củ nghệ, bắp cải tím, hoa actiso đỏ: - Cho nghệ già tươi đã xay (giã) mịn vào lọ đựng ancol etylic, đậy kín khoảng 1h, lấy dd chiết vào lọ đựng. - Cho vài cánh hoa Atiso đỏ giã nhuyễn cho vào trong lọ đựng ancol etylic, đậy kín khoảng 1h, lấy dd chiết vào lọ đựng. - Cho bắp cải tím giã mịn vào lọ đựng ancol etylic, đậy kín khoảng 1h, lấy dd chiết vào lọ đựng. - Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 12
11. Báo cáo kết quả thực hiện sáng kiến Năm học 2019-2020 - Bước 3: Tiến hành thí nghiệm với chỉ thị vừa điều chế: Chỉ thị củ nghệ Thang pH của chỉ thị: 8 14 ( đổi màu trong môi trường kiềm ) Chỉ thị hoa atiso đỏ Thang pH của hoa actiso đỏ: 13 14. Giáo viên: Trịnh Thị Minh Thư 13