Báo cáo Sáng kiến Một số giải pháp nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh Lớp 5A2

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Một số giải pháp nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh Lớp 5A2

1. 1 I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn giải pháp Trong trường Tiểu học, hoạt động dạy học luôn là hoạt động trọng tâm, chiếm một quỹ thời gian lớn, chi phối nhiều hoạt động khác. Đặc điểm tâm lí học sinh Tiểu học mang một nét rất riêng biệt- bản chất của việc “học mà chơi, chơi mà học” vẫn là đặc điểm tâm lí đặc trưng cho mọi hoạt động học tập, lao động, vui chơi giải trí của các em. Vậy làm thế nào để giúp trẻ cân bằng giữa việc học tập và vui chơi, giúp trẻ giảm bớt sự mệt mỏi, căng thẳng sau những giờ học trên lớp, tạo hứng thú trong học tập, trong tư duy, trong nghiên cứu sáng tạo, rèn luyện và phát triển thể chất, tinh thần cho trẻ là một điều hết sức quan trọng, là một thử thách đối với mỗi thầy cô. Giáo viên Tiểu học không chỉ dạy đủ các môn học theo quy định của Bộ GD&ĐT mà còn phải giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng cho các em về năng lực và phẩm chất đạt được các tiêu chí để hoàn thành tốt nhiệm vụ của người học sinh. Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên Tiểu học không chỉ có trình độ chuyên môn mà còn phải biết tổ chức quản lý học sinh, hướng dẫn học sinh trong các hoạt động giáo dục. Muốn học sinh Tiểu học chăm học thì mỗi người giáo viên nói chung, bản thân tôi nói riêng không chỉ truyền đạt nội dung kiến thức theo chuẩn kiến thức kỹ năng và các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và sách thiết kế bài giảng mà cần có những sáng tạo, những thay đổi trong hình thức tổ chức dạy học, trong các buổi tổ chức các hoạt đông ngoại khóa để tạo hứng thú cho các em, góp phần tạo ra những thế hệ tương lai của đất nước có tài, có năng lực, phẩm chất tốt. Đó là trách nhiệm to lớn của hệ thống giáo dục nói chung và nhà trường Tiểu học nói riêng, trong đó có vai trò hết sức to lớn và quan trọng của người giáo viên chủ nhiệm lớp. Vậy làm thế nào để nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh lớp mình chủ nhiệm? Đó cũng chính là điều tôi trăn trở và cũng là lí do mà tôi lựa chọn giải pháp này.
2. 2 2. Mục đích giải pháp Qua tìm hiểu các thông tin và tình hình từ thực tế giảng dạy, tôi hiểu được nguyên nhân học sinh của mình chưa chăm học, chăm làm. Từ đó, đề xuất một số một số giải pháp nhằm giúp đỡ học sinh chưa chăm học trở thành học sinh chăm ngoan, hứng thú trong học tập; làm thay đổi cách suy nghĩ của học sinh về việc học tập: học cho bản thân chứ không phải học cho người khác; tạo điều kiện cho học sinh khẳng định mình trước lớp, trước tập thể; bước đầu xây dựng thói quen ham học cho học sinh. Bằng chút kinh nghiệm nhỏ của bản thân, ngoài việc muốn giúp học sinh nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm, tôi cũng muốn giới thiệu, chia sẻ những giải pháp tôi đã áp dụng cho chính học sinh lớp mình chủ nhiệm đến với đồng nghiệp để cùng trao đổi, học hỏi kinh nghiệm để cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ của một người thầy, người cô. 3. Nhiệm vụ giải pháp Giải pháp của tôi xây dựng, nghiên cứu với nhiêm vụ tìm ra những nguyên nhân học sinh của mình chưa chăm học, chăm làm. Từ đó đề xuất những giải pháp nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh lớp mình chủ nhiệm. 4. Đối tượng, phạm vi giải pháp 4. 1. Đối tượng: Một số giải pháp nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh lớp 5A2. 4. 2. Phạm vi Học sinh lớp 5A2 năm học 2022-2023 do tôi chủ nhiệm và được vận dụng cho học sinh khối 5 trong nhà trường. 5. Phương pháp nguyên cứu Khi nghiên cứu, xây dựng giải pháp này này, bản thân tôi đã sử dụng những phương pháp sau: - Phương pháp đọc tài liệu. - Phương pháp quan sát.
3. 3 - Phương pháp vấn đáp. - Phương pháp đối chiếu-so sánh. - Phương pháp thu thập chứng cứ. II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận Căn cứ vào Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT Điều lệ trường Tiểu học quy định nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp: Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ của một giáo viên, giáo viên chủ nhiệm còn phải chủ động nắm bắt thông tin từng học sinh của lớp được phân công làm công tác chủ nhiệm; xây dựng các hoạt động giáo dục của lớp thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đảm bảo tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh. Phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ, giáo viên, tổng phụ trách Đội, các tổ chức xã hội có liên quan để tổ chức các hoạt động giáo dục và hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện của học sinh lớp mình chủ nhiệm; tổng hợp nhận xét, đánh giá học sinh cuối kỳ I và cuối năm học; hướng dẫn học sinh bình bầu và đề nghị khen thưởng; lập danh sách học sinh đề nghị ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi học bạ cho học sinh Mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay là phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Để công tác chủ nhiệm lớp có hiệu quả thì trước hết người giáo viên chủ nhiệm phải là một người quản lý tốt, là người cố vấn cho các hoạt động tự quản của tập thể học sinh, là cầu nối giữa tập thể học sinh với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Đây là một việc không đơn giản, đòi hỏi mỗi giáo viên chủ nhiệm không những phải có trách nhiệm cao, say sưa với nghề, yêu thương học sinh mà còn phải có năng lực thuyết phục, có khả năng
4. 4 thiết lập quan hệ tốt đẹp với các lực lượng giáo dục, biết xây dựng và giữ gìn uy tín, có ý chí vượt khó, không ngại thử thách. Từ thực tế trên, bản thân tôi phải cố gắng thật nhiều để giúp các em tự ý thức được việc học tập là trách nhiệm, quyền lợi của mỗi bản thân các em. Từ đó các em chăm học, chăm làm hơn, đạt được kết quả cao hơn trong học tập để ba mẹ và thầy cô vui lòng. Để đạt được những tiêu chí, những mục tiêu đó thì cả giáo viên và học sinh phải nỗ lực hết mình trong mọi hoạt động của trường, lớp đề ra. Vì vậy, giáo viên phải đặc biệt quan tâm, gần gũi hơn với học sinh. 2. Cơ sở thực tiễn 2. 1. Thuận lợi Phần lớn HS của lớp tôi tự giác làm các việc vặt ở lớp cũng như ở nhà, không phải nhắc nhở nhiều. Các em tự giác thực hiện những công việc được giao, không cần ai nhắc nhở; sẵn sàng giúp đỡ các bạn trong lớp; biết chủ động nêu thắc mắc và tích cực phát biểu ý kiến, thi đua học tập rất sôi nổi ngay trong từng giờ học. Đa số học sinh trong lớp đã có tinh thần tự giác cao, có tinh thần tự học, học bài và làm bài đầy đủ; Biết nỗ lực hoàn thành công việc được giao ở lớp, ở nhà đúng thời gian quy định. Giờ truy bài là giờ tự học, tự kiểm tra rất có kết quả và là thời gian tự học rất hữu ích với các em. Các em đã tích cực chuẩn bị bài ở nhà, luôn sẵn sàng tham gia các phong trào của lớp, của trường. Có tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, có ý thức chấp hành mọi nội quy của trường, của lớp. 2. 2. Khó khăn Năm học 2022- 2023, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 5A2 với 38 học sinh đến từ 38 gia đình khác nhau với 38 hoàn cảnh khác nhau, 38 nhận thức và phát triển tư duy khác nhau. Học sinh trong lớp cũng có một số em bố mẹ chia tay nhau hay đi làm ăn xa,
5. 5 phải ở với ông bà nên thiếu sự quan tâm của gia đình. Một số học sinh chưa chăm học, chăm làm. Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học ở nhà của các con, có suy nghĩ phó mặc cho nhà trường mà đặc biệt là cho giáo viên. Một số học sinh tiếp thu bài chậm nên có tâm lí chán học và có tính hiếu động thường trêu ghẹo, nói chuyện, không tâp trung trong giờ học. 3. Các giải pháp 3. 1. Tìm hiểu về thông tin, tình hình, hoàn cảnh gia đình học sinh Năm học 2022- 2023 này tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5A2, sau khi nhận lớp, tôi tiến hành điều tra lí lịch của từng học sinh để nắm bắt được thông tin, tình hình học tập, tìm hiểu hoàn cảnh của từng học sinh lớp mình chủ nhiệm thông qua phiếu thông tin sau: PHIẾU GHI THÔNG TIN HỌC SINH LỚP 5A2 1. Thông tin về HS: Họ và tên HS: .................. ............... Giới tính( Nam, nữ):............. Ngày tháng năm sinh: .. .................... ..........Có biết bơi không: ............. Chiều cao: ...... Cân nặng: ... .... Bệnh về mắt:..................................... Dân tộc: Tôn giáo: .Là con thứ ........... Trong gia đình có .............con? Nơi sinh (ghi theo giấy khai sinh): ....... ..... ....... ....... ..... Quê quán (ghi theo giấy khai sinh): ..... . ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... ............ Chỗ ở hiện tại (ghi chính xác nơi hiện tại gia đình đang ở) : Số nhà..................... Ngõ..................... Đường..............................................................Tổ dân phố ................................... Phường......................................................................................................................................................... ..... Đăng kí hộ khẩu tại: ............ ....... ..... ....... ..... ....... ..... ...................... Diện ưu tiên(con thương binh, liệt sĩ,bệnh binh): ........................... hạng........................... Diện ưu đãi( hộ nghèo,hộ cận nghèo, con mồ côi): ......... ....... ........................... Ngày kết nạp Đội:(ghi theo giấy chứng nhận kết nạp Đội): ....... .................... Sống với bố mẹ:  ; Bố:  ; Mẹ:  ; Ông bà:  ; Người đỡ đầu:  ; Mồ côi:  Hoàn cảnh gia đình: (khá giả, đủ ăn, cận nghèo, nghèo): ............ ..... ......
6. 6 Kết quả học tập cuối lớp 4: ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... .......... Những môn học yêu thích: ....... ..... .. ....... ..... ....... ....... .......... Góc học tập riêng ở nhà: (Có, không, học chung): ....... ..... ....... ............ Sở thích (Năng khiếu): ....... ..... ....... ..... ....... ..... ....... ................ 2. Thông tin về gia đình HS: - Họ tên bố: ....... ...... ....... ...... ......Ngày tháng năm sinh: ........... Nghề nghiệp( công việc đang làm): ....... ..... ....... ..... ....... ................ Đơn vị công tác: ....... ..... ....... ..... ....... .....Số điện thoại: ....... - Họ tên bố: ....... ...... ....... ...... ......Ngày tháng năm sinh: ........... Nghề nghiệp( công việc đang làm): ....... ..... ....... ..... ....... ................ Đơn vị công tác: ....... ..... ....... ..... ....... .....Số điện thoại: ....... - Phụ huynh có Smartphone (có kết nối Internet): ....... ....... ..... ...... . - Phụ huynh có máy tính (có kết nối Internet): ....... ...................................... ..... . 3. Số điện thoại liên lạc - Số điện thoại có cài đặt zalo nhận tin nhắn từ GV (chỉ đăng kí 1 số): ........ - Số điện thoại cài đặt eNetViet (chỉ đăng kí 1 số): ....... ..... .............................. Qua điều tra, tìm hiểu từng đối tượng học sinh, tôi đã nắm bắt được các thông tin sau: Năm học Thông tin Ghi chú 2022-2023 - Tổng số HS 38 - Nữ 19 - Hộ nghèo 0 - Cận nghèo 0 - Sống với bố mẹ 29 - Sống với bố 0 - Sống với mẹ 0
7. 7 - Sống với ông bà (bố mẹ ly hôn) 7 - Sống với ông bà (bố mẹ đi làm ăn xa) 2 - Cha mẹ buôn bán 22 - Cha mẹ làm thuê: 10 - Cha mẹ là viên chức nhà nước 6 - Có góc học tập riêng 10 - Không có góc học tập riêng 28 - HS được bố, mẹ hoặc anh chị kiểm tra, 10 nhắc nhở việc học ở nhà. - HS có đầy đủ sách vở và dụng cụ học tập. 34 - Sức khỏe bình thường 38 - Sức khỏe yếu: 0 Ngay trong tuần đầu tiên, tôi đã gặp gỡ, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm cũ của năm lớp 4, giáo viên bộ môn, xem lại kết quả học tập của các em qua học bạ, sổ chủ nhiệm; nghiên cứu sổ bàn giao của năm học trước, đặc biệt là phần nhận xét của giáo viên trong việc theo dõi quá trình học tập và rèn luyện năng lực, phẩm chất nhằm có kế hoạch bồi dưỡng, giáo dục, rèn luyện phù hợp với từng đối tượng học sinh sao cho các em đạt kết quả cao nhất. 3. 2. Xây dựng bộ máy tổ chức lớp Việc xây dựng bộ máy tổ chức lớp học sẽ tạo ra nhân tố rất quan trọng, tích cực để giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp, giáo dục học sinh một cách chủ động. Bộ máy tổ chức lớp tốt sẽ góp phần thực hiện các hoạt động, các phong trào thi đua của lớp, của trường được tốt hơn và đồng thời phát huy vai trò tự quản của mỗi học sinh và của tập thể lớp, góp phần giáo dục mọi mặt toàn diện cho các em. Để xây dựng được bộ máy tổ chức lớp tốt, người giáo viên chủ nhiệm cần căn cứ trên các thông tin đã tìm hiểu về số lượng học sinh của lớp, đặc điểm tâm sinh lý, hoàn cảnh gia đình, năng lực tổ chức quản lý và học lực của
8. 8 học sinh, bầu chọn cán sự lớp và dàn đều số học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, học sinh tiếp thu chậm và học sinh cá biệt trong từng tổ. Để bầu cán sự lớp đạt hiệu quả- hoạt động tốt, giáo viên chủ nhiệm cần tham khảo ý kiến của giáo viên chủ nhiệm cũ bởi họ là người nắm rõ khả năng của các em học sinh. Từ đó, giáo viên có sự chọn lựa ban cán sự lớp phù hợp. Tôi nhận thấy: Đội ngũ cán sự lớp phải là những học sinh có đầy đủ các tố chất về tổ chức, học tập khá tốt trở lên, năng nổ, có khả năng quy tụ, đoàn kết trong tập thể. Với các tổ trưởng sau khi nắm bắt tình hình tôi mạnh dạn giao trách nhiệm tổ trưởng cho những học sinh chưa thật chăm chỉ, chưa tập trung lắm trong học tập và rèn luyện. Từ đó phân tích, giải thích cho các em hiểu chức trách và nhiệm vụ cao cả của tổ trưởng phải phối kết hợp với lớp trưởng, lớp phó kiểm tra đôn đốc các thành viên trong tồ về mọi hoạt động ở lớp, trường cuối tuần tổng hợp và báo cáo. Từ đó, các em có ý thức trách nhiệm hơn với bản thân mình, trong học tập và rèn luyện đạt kết quả cao hơn. Hiểu được tầm quan trọng của việc bầu ban cán sự lớp, ngay sau khi nhận lớp, tôi đã tiến hành xây dựng bộ máy tổ chức lớp. Việc bầu ban cán sự lớp được tiến hành trên cơ sở dân chủ, công khai, bình đẳng, tôn trọng sự lựa chọn của tập thể hoc sịnh, giáo viện chỉ đưa gia ý kiến để học sinh tham khảo, tuyệt đối không can thiệp hay thay đổi danh sách ứng cử, bầu cử, kết quả bỏ phiếu bầu ban chấp hành bộ máy tổ chức lớp. Tại cuộc họp bầu ban cán sự lớp, bầu bộ máy tổ chức lớp, tôi cũng tổ chức, hướng dẫn cả lớp thảo luận về nội quy của nhà trường, của lớp để các bạn cán sự lớp dễ theo dõi, kiểm tra giúp nhau cùng tiến bộ. Tất cả các em đều được tham gia ý kiến, cùng nhau trao đổi xem có điểm nào thấy khó thực hiện tôi sẽ giải thích và giúp các em làm tốt hơn. Sau đó, tiến hành phát động thi đua giữa các tổ. Từ kết quả trên, ban cán sựu lớp tôi gồm 1 lớp trưởng, 3 lớp phó; lớp được chia làm 4 tổ (Mỗi tổ 9 em hoặc 10 em).
9. 9 Danh sách ban cán sự lớp 5A2 năm học 2022-2023
10. 10 Tôi giao cho lớp trưởng, lớp phó và mỗi tổ trưởng một quyển vở để làm sổ ghi chép những công việc của lớp, của tổ khi cần thiết. Nhiệm vụ của các thành viên được tôi nêu rất cụ thể: + Lớp trưởng, lớp phó: Điều hành chung công việc của lớp, theo dõi thi đua giữa các tổ, báo cáo với giáo viên chủ nhiệm khi có sự cố và là người phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm về tình hình hàng ngày của lớp. + Tổ trưởng: Điều hành công việc chung, theo dõi, đôn đốc các hoạt động hàng ngày của tổ về việc thực hiện nề nếp, nội quy, học tập, Nhiệm vụ chung của tổ trưởng là truy bài 15 phút đầu giờ, kiểm tra tổ viên việc học ở nhà, việc thực hiện nội quy, báo cáo lại lớp trưởng, lớp phó phụ trách mảng nội dung tương ứng. Tôi đưa ra những quy định cụ thể đã được các em đồng ý thông qua trong cuộc họp lớp đầu năm để các cán sự lớp dễ theo dõi, đảm bảo tính công bằng cho từng thành viên trong tổ, trong lớp như: Học sinh đến lớp phải đeo khăn quàng đỏ, đi giầy hoặc dép quai hậu, không nói tục, chửi bậy, nếu có những bài khó thì truy bài đầu giờ các bạn ban cán sự lớp sửa bài có thể nhờ một số bạn ban cán sự giảng cho hiểu, nếu vẫn không hiểu có thể nhờ thầy cô giảng lại... 3. 3. Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy việc dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” kết hợp với việc dạy học theo đối tượng học sinh để nâng cao phẩm chất chăm học, chăm làm cho học sinh Trong quá trình dạy học tôi luôn cố gắng đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học tích cực, chú trọng việc dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” nhằm phát huy tối đa khả năng học của từng học sinh đồng thời cũng tạo điều kiện để giúp những học sinh tiếp thu bài chậm có cơ hội được chia sẻ ý kiến của mình. Trong mỗi giờ dạy, mỗi tiết học, mỗi môn học, tôi luôn động viên khích lệ học sinh kịp thời để các em mạnh dạn, tự tin trình bày những suy nghĩ của mình trước nhóm, trước lớp; tạo điều kiện đề các em gần gũi thân thiện với nhau, giúp đỡ nhau trong quá trình học tập. Ví dụ: Trong lớp có em Minh
11. 11 Thái có khả năng tiếp thu bài chậm, em lầm lì ít nói gần như em sống khép kín và không thích trao đổi bài hay trò chuyện với bất cứ ai. Qua trao đổi với giáo viên cũ, học sinh trong lớp tôi được biết do em học yếu sợ bạn chê cười nên em trở nên lầm lì như vậy. Biết được nguyên nhân của em trong giờ học, tôi thường quan tâm đến em nhiều hơn. Trong mỗi giờ học, tôi thường đến gần xem em có hiểu bài không. Nếu em chưa hiểu, tôi ân cần giảng giải lại cho em đến khi hiểu bài mới thôi. Và kết quả tôi thu được rất khả quan: dần dần em đã làm được một số bài tập đơn giản rồi khó hơn. Sau đó, tôi đã khuyến khích em xung phong lên bảng sửa bài, động viên, khen ngợi em kịp thời để em mạnh dạn, tự tin hơn. Hình ảnh em Thái nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của giáo viên Tiếp theo tôi luôn tạo môi trường học tập thân thiện để các em cảm nhận được trường học thực sự là ngôi nhà thứ hai, bạn bè là người thân của mình; làm sao để các em cởi mở thân thiện hơn, trao đổi các vấn đề về học tập và trong đời sống hàng ngày với cô và với bạn một cách thoải mái nhất.